Dutiyakathāvatthusutta๗๐ ทุติยกถาวัตถุสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี
Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantā upaṭṭhānasālāyaṁ sannisinnā sannipatitā anekavihitaṁ tiracchānakathaṁ anuyuttā viharanti, seyyathidaṁ—
bhikkhū → bhikkhu (bj) | viharanti seyyathidaṁ → viharāma seyyathīdaṁ (sya-all) | sannisinnā → sannisannā (th)สมัยนั้นแล ภิกษุจำนวนมากกลับจากบิณฑบาตใน เวลาหลังภัตตาหาร นั่งประชุมกันที่หอฉัน สนทนาติรัจฉานกถาต่าง ๆ คือ
rājakathaṁ corakathaṁ mahāmattakathaṁ …pe… itibhavābhavakathaṁ iti vāti.
mahāmattakathaṁ → (sya-all) | itibhavābhavakathaṁ → (sya-all)(๑) ราชกถา เรื่องพระราชา (๒) โจรกถา เรื่องโจร (๓) มหามัตตกถา เรื่องมหาอำมาตย์ ฯลฯ (๒๘) อิติภวาภวกถา เรื่องความเจริญและความเสื่อม
“Dasayimāni, bhikkhave, pāsaṁsāni ṭhānāni.
dasayimāni → 1dasa imāni (bj) | pāsaṁsāni → T. pa- and pā- (pts note) | dasayimāni → dasa yimāni (pts)ภิกษุทั้งหลาย ฐานะที่ควรสรรเสริญ ๑๐ ประการนี้
Katamāni dasa?ฐานะที่ควรสรรเสริญ ๑๐ ประการ อะไรบ้าง คือ
Idha, bhikkhave, bhikkhu attanā ca appiccho hoti, appicchakathañca bhikkhūnaṁ kattā hoti.
appicchakathañca → appicchakathañ ca (pts)ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ๑. ตนเองเป็นผู้มักน้อย และแสดงคุณของความเป็นผู้มักน้อยแก่ภิกษุทั้งหลาย
‘Appiccho bhikkhu appicchakathañca bhikkhūnaṁ kattā’ti pāsaṁsametaṁ ṭhānaṁ.
appiccho → appiccho ca (sya-all) | Appiccho → S. adds ca, and so in every similar case. (pts note) | appicchakathañca → appicchakathañ ca (pts) | kattāti pāsaṁsametaṁ → kattā ti pāsaṁsam etaṁ (pts)ข้อที่ว่า ‘ภิกษุเป็นผู้มักน้อย และแสดงคุณของความเป็นผู้มักน้อยแก่ ภิกษุทั้งหลาย’ นี้เป็นฐานะที่ควรสรรเสริญ
Attanā ca santuṭṭho hoti, santuṭṭhikathañca bhikkhūnaṁ kattā hoti.
santuṭṭhikathañca → santuṭṭhīkathañca (bj) | santuṭṭhikathañca → santuṭṭhikathañ ca (pts)๒. ตนเองเป็นผู้สันโดษ และแสดงคุณของความสันโดษแก่ภิกษุทั้งหลาย
‘Santuṭṭho bhikkhu santuṭṭhikathañca bhikkhūnaṁ kattā’ti pāsaṁsametaṁ ṭhānaṁ.
santuṭṭho → santuṭṭho ca (sya-all) | santuṭṭhikathañca → santuṭṭhīkathañca (bjt) | santuṭṭhikathañca → santuṭṭhikathañ ca (pts) | kattāti pāsaṁsametaṁ → kattā ti pāsaṁsam etaṁ (pts)ข้อ ที่ว่า ‘ภิกษุเป็นผู้สันโดษ และแสดงคุณของความสันโดษแก่ภิกษุทั้งหลาย’ นี้เป็นฐานะที่ควรสรรเสริญ
Attanā ca pavivitto hoti, pavivekakathañca bhikkhūnaṁ kattā hoti.
pavivekakathañca → pavivekakathañ ca (pts)๓. ตนเองเป็นผู้สงัด และแสดงคุณของความสงัดแก่ภิกษุทั้งหลาย
‘Pavivitto bhikkhu pavivekakathañca bhikkhūnaṁ kattā’ti pāsaṁsametaṁ ṭhānaṁ.
pavivitto → pavivitto ca (sya-all) | pavivekakathañca → pavivekakathañ ca (pts) | kattāti pāsaṁsametaṁ → kattā ti pāsaṁsam etaṁ (pts)ข้อที่ ว่า‘ภิกษุเป็นผู้สงัดและแสดงคุณของความสงัดแก่ภิกษุทั้งหลาย’ นี้เป็น ฐานะที่ควรสรรเสริญ
Attanā ca asaṁsaṭṭho hoti, asaṁsaṭṭhakathañca bhikkhūnaṁ kattā hoti.
asaṁsaṭṭhakathañca → asaṁsaggakathañ ca (pts)๔. ตนเองเป็นผู้ไม่คลุกคลี และแสดงคุณของความเป็นผู้ไม่คลุกคลีแก่ภิกษุ ทั้งหลาย
‘Asaṁsaṭṭho bhikkhu asaṁsaṭṭhakathañca bhikkhūnaṁ kattā’ti pāsaṁsametaṁ ṭhānaṁ.
asaṁsaṭṭho → asaṁsaṭṭho ca (sya-all) | asaṁsaggakathañ → M. Ph. S. asaṁsaṭṭha- (pts note) | asaṁsaṭṭhakathañca → asaṁsaggakathañ ca (pts) | kattāti pāsaṁsametaṁ → kattā ti pāsaṁsam etaṁ (pts)ข้อที่ว่า ‘ภิกษุเป็นผู้ไม่คลุกคลี และแสดงคุณของความไม่ คลุกคลีแก่ภิกษุทั้งหลาย’ นี้เป็นฐานะที่ควรสรรเสริญ
Attanā ca āraddhavīriyo hoti, vīriyārambhakathañca bhikkhūnaṁ kattā hoti.
āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (bjt, th, pts) | vīriyārambhakathañca → viriyārambhakathañca (bjt, th) | vīriyārambhakathañca → viriyārambhakathañ ca (pts)๕. ตนเองเป็นผู้ปรารภความเพียร และแสดงคุณของการปรารภความเพียร แก่ภิกษุทั้งหลาย
‘Āraddhavīriyo bhikkhu vīriyārambhakathañca bhikkhūnaṁ kattā’ti pāsaṁsametaṁ ṭhānaṁ.
āraddhavīriyo → āraddhaviriyo ca (sya-all) | vīriyārambhakathañca → viriyārambhakathañca (bjt, th) | vīriyārambhakathañca → viriyārambhakathañ ca (pts) | kattāti pāsaṁsametaṁ → kattā ti pāsaṁsam etaṁ (pts)ข้อที่ว่า ‘ภิกษุเป็นผู้ปรารภความเพียร และแสดงคุณ ของการปรารภความเพียรแก่ภิกษุทั้งหลาย’ นี้เป็นฐานะที่ควรสรรเสริญ
Attanā ca sīlasampanno hoti, sīlasampadākathañca bhikkhūnaṁ kattā hoti.
sīlasampadākathañca → sīlasampadākathañ ca (pts)๖. ตนเองเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยศีล และแสดงคุณของความเป็นผู้สมบูรณ์ด้วย ศีลแก่ภิกษุทั้งหลาย
‘Sīlasampanno bhikkhu sīlasampadākathañca bhikkhūnaṁ kattā’ti pāsaṁsametaṁ ṭhānaṁ.
sīlasampadākathañca → sīlasampadākathañ ca (pts) | kattāti pāsaṁsametaṁ → kattā ti pāsaṁsam etaṁ (pts)ข้อที่ว่า ‘ภิกษุเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยศีล และแสดงคุณ ของความเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยศีลแก่ภิกษุทั้งหลาย’ นี้เป็นฐานะที่ควรสรรเสริญ
Attanā ca samādhisampanno hoti, samādhisampadākathañca bhikkhūnaṁ kattā hoti.
samādhisampadākathañca → samādhi sampadākathañca (bjt) | samādhisampadākathañca → samādhisampadākathañ ca (pts)๗. ตนเองเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยสมาธิ และแสดงคุณของความเป็นผู้สมบูรณ์ ด้วยสมาธิแก่ภิกษุทั้งหลาย
‘Samādhisampanno bhikkhu samādhisampadākathañca bhikkhūnaṁ kattā’ti pāsaṁsametaṁ ṭhānaṁ.
samādhisampanno → samādhisampanno ca (sya-all) | samādhisampadākathañca → samādhisampadākathañ ca (pts) | kattāti pāsaṁsametaṁ → kattā ti pāsaṁsam etaṁ (pts)ข้อที่ว่า ‘ภิกษุเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยสมาธิ และ แสดงคุณของความเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยสมาธิแก่ภิกษุทั้งหลาย’ นี้เป็น ฐานะที่ควรสรรเสริญ
Attanā ca paññāsampanno hoti, paññāsampadākathañca bhikkhūnaṁ kattā hoti.
paññāsampadākathañca → paññāsampadākathañ ca (pts)๘. ตนเองเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยปัญญา และแสดงคุณของความเป็นผู้สมบูรณ์ ด้วยปัญญาแก่ภิกษุทั้งหลาย
‘Paññāsampanno bhikkhu paññāsampadākathañca bhikkhūnaṁ kattā’ti pāsaṁsametaṁ ṭhānaṁ.
paññāsampanno → paññāsampanno ca (sya-all) | paññāsampadākathañca → paññāsampadākathañ ca (pts) | kattāti pāsaṁsametaṁ → kattā ti pāsaṁsam etaṁ (pts)ข้อที่ว่า ‘ภิกษุเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยปัญญา และแสดงคุณของความเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยปัญญาแก่ภิกษุทั้งหลาย’ นี้ เป็นฐานะที่ควรสรรเสริญ
Attanā ca vimuttisampanno hoti, vimuttisampadākathañca bhikkhūnaṁ kattā hoti.
vimuttisampadākathañca → vimuttisampadākathañ ca (pts)๙. ตนเองเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยวิมุตติ และแสดงคุณของความเป็นผู้สมบูรณ์ ด้วยวิมุตติแก่ภิกษุทั้งหลาย
‘Vimuttisampanno bhikkhu vimuttisampadākathañca bhikkhūnaṁ kattā’ti pāsaṁsametaṁ ṭhānaṁ.
vimuttisampanno → vimuttisampanno ca (sya-all) | vimuttisampadākathañca → vimuttisampadākathañ ca (pts) | kattāti pāsaṁsametaṁ → kattā ti pāsaṁsam etaṁ (pts)ข้อที่ว่า ‘ภิกษุเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยวิมุตติ และ แสดงคุณของความเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยวิมุตติแก่ภิกษุทั้งหลาย’ นี้เป็น ฐานะที่ควรสรรเสริญ
Attanā ca vimuttiñāṇadassanasampanno hoti, vimuttiñāṇadassanasampadākathañca bhikkhūnaṁ kattā hoti.
vimuttiñāṇadassanasampadākathañca → vimuttiñāṇadassanasampadākathañ ca (pts)๑๐. ตนเองเป็นผู้สมบูรณ์ด้วยวิมุตติญาณทัสสนะ และแสดงคุณของความ เป็นผู้สมบูรณ์ด้วยวิมุตติญาณทัสสนะแก่ภิกษุทั้งหลาย
‘Vimuttiñāṇadassanasampanno bhikkhu vimuttiñāṇadassanasampadākathañca bhikkhūnaṁ kattā’ti pāsaṁsametaṁ ṭhānaṁ.
vimuttiñāṇadassanasampanno → vimuttiñāṇadassanasampanno ca (sya-all) | ṭhānaṁ → ṭhanāṁ (bjt) | vimuttiñāṇadassanasampadākathañca → vimuttiñāṇadassanasampadākathañ ca (pts) | kattāti pāsaṁsametaṁ → kattā ti pāsaṁsam etaṁ (pts)ข้อที่ว่า ‘ภิกษุ เป็นผู้สมบูรณ์ด้วยวิมุตติญาณทัสสนะ และแสดงคุณของความเป็นผู้ สมบูรณ์ด้วยวิมุตติญาณทัสสนะแก่ภิกษุทั้งหลาย’ นี้เป็นฐานะที่ควร สรรเสริญ
Imāni kho, bhikkhave, dasa pāsaṁsāni ṭhānānī”ti.
pāsaṁsāni ṭhānānīti dasamaṁ → pāsaṁsāniṭṭhānānīti (sya-all) | ṭhānānīti → ṭhānānī ti (pts)ภิกษุทั้งหลาย ฐานะที่ควรสรรเสริญ ๑๐ ประการนี้แล
Dasamaṁ.ทุติยกถาวัตถุสูตรที่ ๑๐ จบ
Yamakavaggo dutiyo.
+ → tatruddānaṁ (bjt)
Tassuddānaṁรวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
Avijjā taṇhā niṭṭhā ca, avecca dve sukhāni ca;
avijjā taṇhā niṭṭhā → avijjātaṇhāniṭṭhā (th) avecca dve → aveccadeva (bj) | avecca → M6. M7 ave. (pts note)๑. อวิชชาสูตร ๒. ตัณหาสูตร ๓. นิฏฐังคตสูตร ๔. อเวจจัปปสันนสูตร ๕. ปฐมสุขสูตร ๖. ทุติยสุขสูตร Naḷakapāne dve vuttā, kathāvatthūpare duveti.
naḷakapāne → naḷakapānena (sya-all) | Naḷakapāne → S. -nena; T. kampana; M7 kampena; M6 katame pana. (pts note) | vuttā → M7 vutta; S. ca. (pts note) | vuttā → ca vatthukathā (th) dve → ba. dveti (sya-all: yu.) | kathāvatthu → T. vatthukathā; T. M6. M7 kathā. (pts note) | dve → M. Ph. duve. (pts note) | ti → omitted by S. (pts note) | kathāvatthūpare duveti → kathāvatthu apare dveti (bjt) | kathāvatthūpare duveti → apare dve (th) | kathāvatthūpare duveti → kathāvatthu apare dve ti (pts)๗. ปฐมนฬกปานสูตร ๘. ทุติยนฬกปานสูตร ๙. ปฐมกถาวัตถุสูตร ๑๐. ทุติยกถาวัตถุสูตร