VassakārasuttaСутта Вассакара
Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.Одно время Благословенный располагается в Раджагахе в Бамбуковой Роще в месте для кормления Белок.
Atha kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)И тогда брахман Вассакара, главный министр Магадхи, отправился к Благословенному и обменялся с ним вежливыми приветствиями.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto bhagavantaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all) | etadavoca → etad avoca (pts)После обмена вежливыми приветствиями и любезностями он сел рядом. И тогда, сидя рядом, он сказал Благословенному:
“Jāneyya nu kho, bho gotama, asappuriso asappurisaṁ:“Мастер Готама, может ли плохой человек знать о плохом человеке:
‘asappuriso ayaṁ bhavan’”ti?
bhavanti → bhavan ti (pts)“Этот человек – плохой человек”?
“Aṭṭhānaṁ kho etaṁ, brāhmaṇa, anavakāso yaṁ asappuriso asappurisaṁ jāneyya:
jāneyya → jāneyya--asappuriso (pts)“Не может быть такого, брахман, немыслимо, чтобы плохой человек мог бы знать о плохом человеке:
‘asappuriso ayaṁ bhavan’”ti.
bhavanti → bhavan ti (pts)“Этот человек – плохой человек”.
“Jāneyya pana, bho gotama, asappuriso sappurisaṁ:“В таком случае, может ли плохой человек знать о хорошем человеке:
‘sappuriso ayaṁ bhavan’”ti?
bhavanti → bhavan ti (pts)“Этот человек – хороший человек”?
“Etampi kho, brāhmaṇa, aṭṭhānaṁ anavakāso yaṁ asappuriso sappurisaṁ jāneyya:
etampi → etam pi (pts) | jāneyya → jāneyya--sappuriso (pts)“Этого также не может быть, немыслимо, чтобы плохой человек мог бы знать о хорошем человеке:
‘sappuriso ayaṁ bhavan’”ti.
bhavanti → bhavan ti (pts)“Этот человек – хороший человек”.
“Jāneyya nu kho, bho gotama, sappuriso sappurisaṁ:
nu kho → pana (bj)“В таком случае, может ли хороший человек знать о хорошем человеке:
‘sappuriso ayaṁ bhavan’”ti?
bhavanti ṭhānaṁ → bhavan ti thānaṁ (pts)“Этот человек – хороший человек”?
“Ṭhānaṁ kho etaṁ, brāhmaṇa, vijjati yaṁ sappuriso sappurisaṁ jāneyya:
ṭhānaṁ → thānaṁ (pts) | jāneyya → jāneyya--sappuriso (pts)“Может быть так, что хороший человек будет знать о хорошем человеке:
‘sappuriso ayaṁ bhavan’”ti.
bhavanti → bhavan ti (pts)“Этот человек – хороший человек”.
“Jāneyya pana, bho gotama, sappuriso asappurisaṁ:“В таком случае, может ли хороший человек знать о плохом человеке:
‘asappuriso ayaṁ bhavan’”ti?
bhavanti → bhavan ti (pts)“Этот человек – плохой человек”?
“Etampi kho, brāhmaṇa, ṭhānaṁ vijjati yaṁ sappuriso asappurisaṁ jāneyya:
etampi → etam pi (pts) | jāneyya → jāneyya--asappuriso (pts)“Может быть так, что хороший человек будет знать о плохом человеке:
‘asappuriso ayaṁ bhavan’”ti.
bhavanti → bhavan ti (pts)“Этот человек – плохой человек”.
“Acchariyaṁ, bho gotama, abbhutaṁ, bho gotama.“Удивительно и поразительно, Мастер Готама,
Yāva subhāsitañcidaṁ bhotā gotamena:
bhotā → B. K. bhātā. (pts note) | subhāsitañcidaṁ → subhāsitaṁ cidaṁ (my, bjt) | subhāsitañcidaṁ → subhāsitaṁ idaṁ (pts)как хорошо об этом было сказано Мастером Готамой:
‘aṭṭhānaṁ kho etaṁ, brāhmaṇa, anavakāso yaṁ asappuriso asappurisaṁ jāneyya—
jāneyya → jāneyya--asappuriso (pts)“Не может быть такого, брахман, немыслимо, чтобы плохой человек мог бы знать…
asappuriso ayaṁ bhavanti.
bhavanti → bhavan ti (pts)
Etampi kho, brāhmaṇa, aṭṭhānaṁ anavakāso yaṁ asappuriso sappurisaṁ jāneyya—
etampi → etam pi (pts) | jāneyya → jāneyya--sappuriso (pts)
sappuriso ayaṁ bhavanti.
bhavanti → bhavan ti (pts)
Ṭhānaṁ kho etaṁ, brāhmaṇa, vijjati yaṁ sappuriso sappurisaṁ jāneyya—
+ → pan (pts) | jāneyya → jāneyya--sappuriso (pts)
sappuriso ayaṁ bhavanti.
bhavanti → bhavan ti (pts)
Etampi kho, brāhmaṇa, ṭhānaṁ vijjati yaṁ sappuriso asappurisaṁ jāneyya—
etampi → etam pi (pts)…Может быть так, что хороший человек будет знать о плохом человеке:
asappuriso ayaṁ bhavan’ti.
bhavanti → bhavan ti (pts)“Этот человек – плохой человек”.
Ekamidaṁ, bho gotama, samayaṁ todeyyassa brāhmaṇassa parisati parūpārambhaṁ vattenti:
parisati → parisatiṁ (bj); parisatī (pts) | parūpārambhaṁ → parupārambhaṁ (sya-all) | vattenti → SS. parisatiṁ . . .; S. Tr., B. K. vattenti vattanti. (pts note) | ekamidaṁ → ekam idaṁ (pts)Однажды, Мастер Готама, члены собрания брахмана Тодеййи придирались к другим, [говоря]:
‘bālo ayaṁ rājā eḷeyyo samaṇe rāmaputte abhippasanno, samaṇe ca pana rāmaputte evarūpaṁ paramanipaccakāraṁ karoti, yadidaṁ abhivādanaṁ paccuṭṭhānaṁ añjalikammaṁ sāmīcikammanti.
eḷeyyo → eleyyo yo (bj); eḷeyyo yo (sya-all, pts) | sāmīcikammanti → sāmīcikammaṁ (sya-all) | paramanipaccakāraṁ → paramanipaccākāraṁ (pts) | sāmīcikammaṁ → ba. sāmīcikammanti (sya-all: yu.) | samaṇe → B. K. Eleyyo samaṇe. (pts note) | sāmīcikammanti → sāmīcikamman ti (pts)“Этот царь Элеййя – глупец, ведь обладает полным доверием к отшельнику Рамапутте и выражает ему высочайшее уважение тем, что кланяется ему, встаёт перед ним, почтительно приветствует его, и соблюдает подобающий этикет по отношению к нему.
Imepi rañño eḷeyyassa parihārakā bālā—
eḷeyyassa → eleyyassa (bj) | imepi → ime pi (pts)Эти князья царя Элеййи –
yamako moggallo uggo nāvindakī gandhabbo aggivesso, ye samaṇe rāmaputte abhippasannā, samaṇe ca pana rāmaputte evarūpaṁ paramanipaccakāraṁ karonti, yadidaṁ abhivādanaṁ paccuṭṭhānaṁ añjalikammaṁ sāmīcikamman’ti.
moggallo → puggalo (mr) | nāvindakī → nāvinākī (sya-all); nāvindaki (pts) | moggallo → puggalo (cck: ka.) | nāvinākī → ba. nāvindati (sya-all: yu.) | Moggallo → B. K. puggalo. (pts note) | Nāvindaki → S. Tr. Nāvinākī. (pts note) | paramanipaccakāraṁ → paramanipaccākāraṁ (pts) | sāmīcikammanti → sāmīcikamman ti (pts)Ямака, Моггалла, Угга, Навиндаки, Гандхабба, и Аггивесса – также глупцы, ведь и они тоже обладают полным доверием к отшельнику Рамапутте и выражают ему высочайшее уважение тем, что кланяются ему, встают перед ним, почтительно приветствуют его, и соблюдают подобающий этикет по отношению к нему”.
Tyāssudaṁ todeyyo brāhmaṇo iminā nayena neti.
tyāssudaṁ → tyassudaṁ (sya-all) | Tyassudaṁ → SS. Tyāssudaṁ. (pts note)Вслед за тем брахман Тодеййя подвёл их [к умозаключению] следующим способом:
‘Taṁ kiṁ maññanti, bhonto,
bhonto → bhonto--paṇḍito (pts)“Как вы думаете, почтенные,
paṇḍito rājā eḷeyyo karaṇīyādhikaraṇīyesu vacanīyādhivacanīyesu alamatthadasatarehi alamatthadasataro’ti?
eḷeyyo → eleyyo (bj) | alamatthadasataroti → alamatthadasataro ti (pts)в вопросах, касающихся дел и административных обязанностей, указов и объявлений, разве не так оно, что царь Элеййя мудр и гораздо умнее даже самых умных”
‘Evaṁ, bho, paṇḍito rājā eḷeyyo karaṇīyādhikaraṇīyesu vacanīyādhivacanīyesu alamatthadasatarehi alamatthadasataroti.
eḷeyyo → eleyyo (bj) | alamatthadasataroti → alamatthadasataro ti (pts)“Да, господин, в вопросах, касающихся дел… Элеййя мудр и гораздо умнее даже самых умных”.
Yasmā ca kho, bho, samaṇo rāmaputto raññā eḷeyyena paṇḍitena paṇḍitataro karaṇīyādhikaraṇīyesu vacanīyādhivacanīyesu alamatthadasatarena alamatthadasataro, tasmā rājā eḷeyyo samaṇe rāmaputte abhippasanno, samaṇe ca pana rāmaputte evarūpaṁ paramanipaccakāraṁ karoti, yadidaṁ abhivādanaṁ paccuṭṭhānaṁ añjalikammaṁ sāmīcikammaṁ’.
eḷeyyena → eleyyena (bj) | eḷeyyo → eleyyo (bj) | ca → (sya-all, pts) | raññā → rañño (pts) | paṇḍitataro karaṇīyādhikaraṇīyesu → paṇḍitaro karanīyādhikaranīyesu (pts) | rāmaputte → rāmaputte ca (pts) | paramanipaccakāraṁ → paramanipaccākāraṁ (pts)“Но, господа, разве это так потому, что отшельник Рамапутта мудрее царя Элеййи, гораздо умнее этого умного [царя] в вопросах, касающихся дел и административных обязанностей, указов и объявлений – что царь Элеййя обладает полным доверием к отшельнику Рамапутте и выражает ему высочайшее уважение тем, что кланяется ему, встаёт перед ним, почтительно приветствует его, и соблюдает подобающий этикет по отношению к нему?
‘Taṁ kiṁ maññanti, bhonto,Как вы думаете, почтенные,
paṇḍitā rañño eḷeyyassa parihārakā—
eḷeyyassa → eleyyassa (bj)в вопросах, касающихся дел…
yamako moggallo uggo nāvindakī gandhabbo aggivesso, karaṇīyādhikaraṇīyesu vacanīyādhivacanīyesu alamatthadasatarehi alamatthadasatarā’ti?
nāvindakī → nāvinākī (sya-all); nāvindaki (pts) | alamatthadasatarāti → alamatthadasataroti (sya-all) | karaṇīyādhikaraṇīyesu → karaṇīyādhikaraṇiyesu (pts) | nāvinākī → ba. nāvindati (sya-all: yu.) | alamatthadasatarāti → alamatthadasatarā ti (pts)князья царя Элеййи – Ямака, Моггалла, Угга, Навиндаки, Гандхабба, и Аггивесса – мудры и гораздо умнее даже самых умных?”
‘Evaṁ, bho, paṇḍitā rañño eḷeyyassa parihārakā—
eḷeyyassa → eleyyassa (bj, pts)“Да, господин, в вопросах…
yamako moggallo uggo nāvindakī gandhabbo aggivesso, karaṇīyādhikaraṇīyesu vacanīyādhivacanīyesu alamatthadasatarehi alamatthadasatarāti.
nāvindakī → nāvinākī (sya-all); nāvindaki (pts) | alamatthadasatarehi alamatthadasatarāti → alamatthadasataroti (sya-all) | karaṇīyādhikaraṇīyesu → karanīyādhikaraṇīyesu (pts) | alamatthadasatarehi → alamatthadasaterehi (pts) | nāvinākī → ba. nāvindati (sya-all: yu.)мудры и гораздо умнее даже самых умных”.
Yasmā ca kho, bho, samaṇo rāmaputto rañño eḷeyyassa parihārakehi paṇḍitehi paṇḍitataro karaṇīyādhikaraṇīyesu vacanīyādhivacanīyesu alamatthadasatarehi alamatthadasataro, tasmā rañño eḷeyyassa parihārakā samaṇe rāmaputte abhippasannā;
ca → (bj, sya-all, pts) | eḷeyyassa → eleyyassa (bj) | paṇḍitataro → paṇḍitaro (pts) | vacanīyādhivacanīyesu → vacanīyādhikaraṇīyesu (pts)“Но, господа, разве это так потому, что отшельник Рамапутта мудрее князей царя Элеййи, гораздо умнее этих умных [князей] в вопросах, касающихся дел и административных обязанностей, указов и объявлений –
samaṇe ca pana rāmaputte evarūpaṁ paramanipaccakāraṁ karonti, yadidaṁ abhivādanaṁ paccuṭṭhānaṁ añjalikammaṁ sāmīcikamman’ti.
paramanipaccakāraṁ → paramanipaccākāraṁ (pts) | sāmīcikammanti → sāmīcikamman ti (pts)что князья царя Элеййи обладают полным доверием к отшельнику Рамапутте и выражают ему высочайшее уважение тем, что кланяются ему, встают перед ним, почтительно приветствуют его, и соблюдают подобающий этикет по отношению к нему?”
Acchariyaṁ, bho gotama, abbhutaṁ, bho gotama.
abbhutaṁ bho gotama → (pts)“Удивительно и поразительно, Мастер Готама,
Yāva subhāsitañcidaṁ bhotā gotamena:
subhāsitañcidaṁ → subhāsitaṁmidaṁ (bj) | subhāsitañcidaṁ → subhāsitaṁ cidaṁ (my) | subhāsitañcidaṁ bhotā → subhāsitaṁ idaṁ bhota (pts)как хорошо об этом было сказано Мастером Готамой:
‘aṭṭhānaṁ kho etaṁ, brāhmaṇa, anavakāso yaṁ asappuriso asappurisaṁ jāneyya—
jāneyya → jāneyya--asappuriso (pts)“Не может быть такого, брахман, немыслимо, чтобы плохой человек мог бы знать…
asappuriso ayaṁ bhavanti.
bhavanti → bhavan ti (pts)
Etampi kho, brāhmaṇa, aṭṭhānaṁ anavakāso yaṁ asappuriso sappurisaṁ jāneyya—
asappuriso → sappuriso (sya-all) | etampi → etam pi (pts) | jāneyya → jāneyya--sappuriso (pts)
sappuriso ayaṁ bhavanti.
sappuriso ayaṁ bhavanti → ayam bhavan ti (pts)
Ṭhānaṁ kho etaṁ, brāhmaṇa, vijjati yaṁ sappuriso sappurisaṁ jāneyya—
etaṁ → panetaṁ (bj) | + → pan (pts) | jāneyya → jāneyya--sappuriso (pts)
sappuriso ayaṁ bhavanti.
bhavanti → bhavan ti (pts)
Etampi kho, brāhmaṇa, ṭhānaṁ vijjati yaṁ sappuriso asappurisaṁ jāneyya—
etampi → etaṁ (sya-all) | brāhmaṇa → brāhmaṇo (pts) | etampi → etam pi (pts) | jāneyya → jāneyya--asappuriso (pts)…Может быть так, что хороший человек будет знать о плохом человеке:
asappuriso ayaṁ bhavan’ti.
bhavanti → bhavan ti (pts)“Этот человек – плохой человек”.
Handa ca dāni mayaṁ, bho gotama, gacchāma.
ca dāni → cadāni (bjt) | handa ca dāni → handacadāni (th)А теперь, Мастер Готама, нам нужно идти.
Bahukiccā mayaṁ bahukaraṇīyā”ti.Мы очень заняты и у нас много дел”.
“Yassadāni tvaṁ, brāhmaṇa, kālaṁ maññasī”ti.
yassadāni → yassa dāni (pts)“Брахман, можешь идти, когда сочтёшь нужным”.
Atha kho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmīti.
uṭṭhāyāsanā → utthāyāsanā (pts) | atha kho → athakho (th)И затем брахман Вассакара, главный министр Магадхи, восхитившись и возрадовавшись утверждению Благословенного, поднялся с сиденья и ушёл.