Anusotasutta๕ อนุโสตสูตร
“Cattārome, bhikkhave, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.
cattārome → (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ จำพวกนี้มีปรากฏ อยู่ในโลก
Katame cattāro?บุคคล ๔ จำพวก ไหนบ้าง คือ
Anusotagāmī puggalo, paṭisotagāmī puggalo, ṭhitatto puggalo, tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo.
pāraṅgato → pāragato (bj, sya-all, km) | pāraṅgato → pāragato (cck: sī. syā. kaṁ.)๑. บุคคลผู้ไปตามกระแส ๒. บุคคลผู้ไปทวนกระแส ๓. บุคคลผู้มีภาวะตั้งมั่น ๔. บุคคลผู้ลอยบาปข้าม ถึงฝั่ง ดำรงอยู่บนบก
Katamo ca, bhikkhave, anusotagāmī puggalo?บุคคลผู้ไปตามกระแส เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ekacco puggalo kāme ca paṭisevati, pāpañca kammaṁ karoti.
pāpañca → pāpañ ca (pts)คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เสพกาม และทำบาปกรรม
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, anusotagāmī puggalo.นี้เรียกว่าบุคคลผู้ไป ตามกระแส
Katamo ca, bhikkhave, paṭisotagāmī puggalo?บุคคลผู้ไปทวนกระแส เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ekacco puggalo kāme ca nappaṭisevati, pāpañca kammaṁ na karoti, sahāpi dukkhena sahāpi domanassena assumukhopi rudamāno paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ carati.
ca nappaṭisevati → na paṭisevati (bj) | nappaṭisevati pāpañca → na paṭisevati pāpañ ca (pts) | assumukhopi → assumukho pi (pts)คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ไม่เสพกามและไม่ทำบาปกรรม แม้มีทุกข์ทางกาย และทุกข์ทางใจ ร้องไห้น้ำตานองหน้า ก็ยังประพฤติพรหมจรรย์ให้บริสุทธิ์บริบูรณ์ได้
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, paṭisotagāmī puggalo.นี้เรียกว่าบุคคลผู้ไปทวนกระแส
Katamo ca, bhikkhave, ṭhitatto puggalo?บุคคลผู้มีภาวะตั้งมั่น เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ekacco puggalo pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī, anāvattidhammo tasmā lokā.
saṁyojanānaṁ → saññojanānaṁ (bjt, th, pts) | tattha parinibbāyī → tatthaparinibbāyī (th, pts)คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ เพราะโอรัมภาคิยสังโยชน์ (สังโยชน์เบื้องต่ำ) ๕ ประการสิ้นไป เป็นโอปปาติกะ ปรินิพพานในภพนั้น ไม่หวนกลับจากโลกนั้นอีก
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ṭhitatto puggalo.นี้เรียกว่าบุคคลผู้มีภาวะตั้งมั่น
Katamo ca, bhikkhave, puggalo tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo?
pāraṅgato → pāragato (bj, sya-all)บุคคลผู้ลอยบาปข้ามถึงฝั่งดำรงอยู่บนบก เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ekacco puggalo āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.
cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva → ceto-vimuttiṁ paññā-vimuttiṁ diṭṭh eva (pts)คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ทำให้แจ้งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันไม่มีอาสวะ เพราะอาสวะสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองเข้าถึงอยู่ในปัจจุบัน
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, puggalo tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo.
pāraṅgato → pāragato (bj, sya-all)นี้เรียกว่าบุคคลผู้ลอย บาปข้ามถึงฝั่งดำรงอยู่บนบก
Ime kho, bhikkhave, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasminti.
lokasminti → lokasmin ti (pts)ภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ จำพวกนี้แลมีปรากฏอยู่ในโลก
Ye keci kāmesu asaññatā janā, avītarāgā idha kāmabhogino;
ye keci → yekeci (th)ในโลกนี้ชนผู้ไม่สำรวมในกามทั้งหลาย ยังไม่ปราศจากราคะ บริโภคกามตามปกติ Punappunaṁ jātijarūpagāmi te, taṇhādhipannā anusotagāmino.
jātijarūpagāmi te → jātijarūpagāhino (bj); jātijarūpagā hi te (sya-all, km); jātijarūpagāmī te (pts1ed) | jātijarūpagāmi → jātijarūpagā hi (sya-all); jātijarūpagāmī (pts) | te → jātijarūpagāhino (cck: sī.); jātijarūpagā hi te (cck: syā. kaṁ.) | jātijarūpagāmi → jāti-jarūpagāmī (pts)ถูกตัณหาครอบงำ เข้าถึงชาติและชราเสมอ ชื่อว่าผู้ไปตามกระแสTasmā hi dhīro idhupaṭṭhitassatī, kāme ca pāpe ca asevamāno;
idhupaṭṭhitassatī → idhupaṭṭhitāsati (sya-all, pts) | tasmā hi → tasmāhi (th) | idhupaṭṭhitassatī → idh upaṭṭhitā sati (pts)เพราะเหตุนั้นแล บุคคลผู้เป็นนักปราชญ์ มีสติตั้งมั่นในโลกนี้ ไม่เสพกามและไม่ทำบาปกรรม Sahāpi dukkhena jaheyya kāme, paṭisotagāmīti tamāhu puggalaṁ.
jaheyya → paheyya (pts) tamāhu → tam āhu (pts)แม้มีทุกข์ก็ยังละกามได้ บัณฑิตทั้งหลายเรียกบุคคลผู้เป็นนักปราชญ์นั้นว่า ผู้ไปทวนกระแสYo ve kilesāni pahāya pañca, paripuṇṇasekho aparihānadhammo;
aparihānadhammo → apahānadhammo (pts) | apahānadhammo → B. K. aparihānadhammo; S. D., S. T., S. M. asabhānadhammo. (pts note)นรชนผู้ละกิเลส ๕ ประการได้ มีสิกขาบริบูรณ์ เป็นผู้ไม่เสื่อมแน่นอน Cetovasippatto samāhitindriyo, sa ve ṭhitattoti naro pavuccati.
Cetovasippatto → So in all the MSS. (pts note) ṭhitattoti → ṭhitatto ti (pts)ถึงความเชี่ยวชาญในจิต มีอินทรีย์ตั้งมั่น บัณฑิตทั้งหลายเรียกว่า ผู้มีภาวะตั้งมั่นParoparā yassa samecca dhammā, vidhūpitā atthagatā na santi;
paroparā → parovarā (pts) | Parovarā → B. K. paroparā. (pts note)บุคคลผู้ประกอบด้วยญาณกำจัดธรรมทั้งหลาย ทั้งที่เป็นกุศลและอกุศลให้สิ้นไปไม่เหลืออยู่ Sa ve muni vusitabrahmacariyo, lokantagū pāragatoti vuccatī”ti.
Sa ve muni → sa vedagū (bj, sya-all, km, pts1ed) | ve muni → vedagū (pts) | muni → sa vedagū (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | vusitabrahmacariyo → B. K. sace muni vusita-. (pts note) pāragatoti vuccatīti → pāragato ti vuccati cattāro (pts)เป็นผู้ถึงเวท อยู่จบพรหมจรรย์ ถึงที่สุดแห่งโลก บัณฑิตเรียกว่าผู้ถึงฝั่ง