PaṭhamapatthanāsuttaAspiration (1st)
“Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño khattiyassa muddhāvasittassa jeṭṭho putto rajjaṁ pattheti.
muddhāvasittassa → muddhābhisittassa (sya-all) | muddhāvasittassa → T. muddhābhi- (pts note) | + → sāvatthinidānaṁ (bjt)“Mendicants, an anointed aristocratic king’s eldest son with five factors aspires to kingship.
Katamehi pañcahi?What five?
Idha, bhikkhave, rañño khattiyassa muddhāvasittassa jeṭṭho putto ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca, saṁsuddhagahaṇiko, yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena;
muddhāvasittassa → muddhābhisittassa (sya-all) | anupakkuṭṭho → anupakuṭṭho (th, pts)It’s when an anointed aristocratic king’s eldest son is well born on both his mother’s and father’s side, stemming from a clean vessel, with irrefutable and impeccable genealogy back to the seventh paternal generation.
abhirūpo hoti dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato;He is attractive, good-looking, lovely, of surpassing beauty.
mātāpitūnaṁ piyo hoti manāpo;
mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj) | mātāpitunnaṁ → mātā pitūnaṁ (bj: machasaṁ)He is dear and beloved to his parents.
negamajānapadassa piyo hoti manāpo;
negamajānapadassa → M. Ph. negamajana-; T. nigamajana- (pts note)He is dear and beloved to the people of town and country.
yāni tāni raññaṁ khattiyānaṁ muddhāvasittānaṁ sippaṭṭhānāni hatthismiṁ vā assasmiṁ vā rathasmiṁ vā dhanusmiṁ vā tharusmiṁ vā tattha sikkhito hoti anavayo.
muddhāvasittānaṁ sippaṭṭhānāni → muddhābhisittānaṁ sippuṭṭhānāni (sya-all) | vā tharusmiṁ → (sya-all) | sippaṭṭhānāni → sippuṭṭhānāni (bj: syā) | sippuṭṭhānāni → ba. sippaṭṭhānāni (sya-all: yu.) | sippaṭṭhānāni → S. sippu- throughout; M. Ph. sippu- and sippa- (pts note) | vā → omitted by M. Ph. S. (pts note)He is trained and skilled in the arts of anointed aristocratic kings, such as elephant riding, horse riding, driving a chariot, archery, and swordsmanship.
Tassa evaṁ hoti:He thinks:
‘ahaṁ khomhi ubhato sujāto mātito ca pitito ca, saṁsuddhagahaṇiko, yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena.
anupakkuṭṭho → anupakuṭṭho (th, pts) | khomhi → kho mhi (pts)‘I’m well born on both my mother’s and father’s side, stemming from a clean vessel, with irrefutable and impeccable genealogy back to the seventh paternal generation.
Kasmāhaṁ rajjaṁ na pattheyyaṁ.Why shouldn’t I aspire to kingship?
Ahaṁ khomhi abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato.
khomhi → kho mhi (pts)I’m attractive, good-looking, lovely, of surpassing beauty.
Kasmāhaṁ rajjaṁ na pattheyyaṁ.Why shouldn’t I aspire to kingship?
Ahaṁ khomhi mātāpitūnaṁ piyo manāpo.
mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj) | khomhi → kho mhi (pts)I’m dear and beloved to my parents.
Kasmāhaṁ rajjaṁ na pattheyyaṁ.Why shouldn’t I aspire to kingship?
Ahaṁ khomhi negamajānapadassa piyo manāpo.
negamajānapadassa → M. Ph. negamajana-; T. nigamajana- (pts note) | khomhi → kho mhi (pts)I’m dear and beloved to the people of town and country.
Kasmāhaṁ rajjaṁ na pattheyyaṁ.Why shouldn’t I aspire to kingship?
Ahaṁ khomhi yāni tāni raññaṁ khattiyānaṁ muddhāvasittānaṁ sippaṭṭhānāni hatthismiṁ vā assasmiṁ vā rathasmiṁ vā dhanusmiṁ vā tharusmiṁ vā, tattha sikkhito anavayo.
tattha → tatthamhi (bj); tatthapi (mr) | muddhāvasittānaṁ sippaṭṭhānāni → muddhābhisittānaṁ sippuṭṭhānāni (sya-all) | vā tharusmiṁ → (sya-all) | sikkhito → tattha sikkhito (bj: machasaṁ) | tattha → tatthamhi (cck: sī.); tatthapi (cck: ka.) | sippuṭṭhānāni → ba. sippaṭaṭhānāni (sya-all: yu.) | vā → omitted by M. Ph. S. (pts note) | khomhi → kho mhi (pts)I’m trained and skilled in the arts of anointed aristocratic kings, such as elephant riding, horse riding, driving a chariot, archery, and swordsmanship.
Kasmāhaṁ rajjaṁ na pattheyyan’ti.
pattheyyanti → pattheyyan ti (pts)Why shouldn’t I aspire to kingship?’
Imehi kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato rañño khattiyassa muddhāvasittassa jeṭṭho putto rajjaṁ pattheti.
muddhāvasittassa → muddhābhisittassa (sya-all)An anointed aristocratic king’s eldest son with these five factors aspires to kingship.
Evamevaṁ kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āsavānaṁ khayaṁ pattheti.
evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts)In the same way, a mendicant with five qualities aspires to end the defilements.
Katamehi pañcahi?What five?
Idha, bhikkhave, bhikkhu saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṁ:It’s when a mendicant has faith in the Realized One’s awakening:
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.
arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavāti → arahaṁ-sammāsambuddho-vijjācaraṇasampanno-sugato-lokavidū-anuttaro purisadammasārathi-satthā devamanussānaṁ-buddho-bhagavāti (bjt) | itipi → iti pi (pts) | bhagavāti → bhagavā ti (pts)‘That Blessed One is perfected, a fully awakened Buddha, accomplished in knowledge and conduct, holy, knower of the world, supreme guide for those fit for training, teacher of gods and humans, awakened, blessed.’
Appābādho hoti appātaṅko, samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya;
nāccuṇhāya → Ph. na ācc- throughout. (pts note) | padhānakkhamāya → omitted by Ph. (pts note)They are rarely ill or unwell. Their stomach digests well, being neither too hot nor too cold, but just right, and fit for meditation.
asaṭho hoti amāyāvī, yathābhūtaṁ attānaṁ āvikattā satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu;
attānaṁ → yathābhūtānaṁ atthānaṁ (bj: sīmu) | āvīkattā → āvikattā (bj: machasaṁ, syā, sīmu) | asaṭho → M. Ph. asato; S. asaco throughout; M7 asaṭṭho. (pts note)They’re not devious or deceitful. They reveal themselves honestly to the Teacher or sensible spiritual companions.
āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu;
āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (bjt, th, pts)They live with energy roused up for giving up unskillful qualities and embracing skillful qualities. They’re strong, staunchly vigorous, not slacking off when it comes to developing skillful qualities.
paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.
sammā dukkhakkhayagāminiyā → sammādukkhakkhayagāminiyā (bjt, th, pts)They’re wise. They have the wisdom of arising and passing away which is noble, penetrative, and leads to the complete ending of suffering.
Tassa evaṁ hoti:They think:
‘ahaṁ khomhi saddho, saddahāmi tathāgatassa bodhiṁ:
khomhi → kho mhi (pts)‘I am a person of faith; I have faith in the Realized One’s awakening …
“itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho …pe… satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā”ti.
arahaṁ sammāsambuddho → (sya-all) | satthā devamanussānaṁ → (sya-all) | arahaṁ → S. pe || buddho. (pts note) | pe → M. Ph. give this sentence in full as above. (pts note) | arahaṁ sammāsambuddho → arahaṁ-sammāsambuddho (bjt) | devamanussānaṁ buddho bhagavāti → devamanussānaṁ-buddho-bhagavāti (bjt) | bhagavāti → bhagavā ti (ms2005, pts) | itipi → iti pi (pts)
Kasmāhaṁ āsavānaṁ khayaṁ na pattheyyaṁ.Why shouldn’t I aspire to end the defilements?
Ahaṁ khomhi appābādho appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya.
padhānakkhamāya → omitted by Ph. (pts note) | khomhi → kho mhi (pts)I’m rarely ill or unwell. My stomach digests well, being neither too hot nor too cold, but just right, and fit for meditation.
Kasmāhaṁ āsavānaṁ khayaṁ na pattheyyaṁ.Why shouldn’t I aspire to end the defilements?
Ahaṁ khomhi asaṭho amāyāvī yathābhūtaṁ attānaṁ āvikattā satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu.
āvīkattā → āvikattā (bj: machasaṁ, syā, sīmu) | asaṭho → T. M7 asaṭṭho. (pts note) | sabrahmacārīsu → sabrahmacārisu (bjt) | khomhi → kho mhi (pts)I’m not devious or deceitful. I reveal myself honestly to the Teacher or sensible spiritual companions.
Kasmāhaṁ āsavānaṁ khayaṁ na pattheyyaṁ.Why shouldn’t I aspire to end the defilements?
Ahaṁ khomhi āraddhavīriyo viharāmi akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu.
kusalānaṁ → S. pe || dani- (pts note) | āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (bjt, th) | khomhi āraddhavīriyo → kho mhi āraddhaviriyo (pts)I live with energy roused up for giving up unskillful qualities and embracing skillful qualities. I’m strong, staunchly vigorous, not slacking off when it comes to developing skillful qualities.
Kasmāhaṁ āsavānaṁ khayaṁ na pattheyyaṁ.Why shouldn’t I aspire to end the defilements?
Ahaṁ khomhi paññavā udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.
udayatthagāminiyā → S. pe || sammā- (pts note) | khomhi → kho mhi (pts) | sammā dukkhakkhayagāminiyā → sammādukkhakkhayagāminiyā (pts)I’m wise. I have the wisdom of arising and passing away which is noble, penetrative, and leads to the complete ending of suffering.
Kasmāhaṁ āsavānaṁ khayaṁ na pattheyyan’ti.
āsavānaṁ → asavānaṁ (bj) | pattheyyanti → pattheyyan ti (pts)Why shouldn’t I aspire to end the defilements?’
Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āsavānaṁ khayaṁ patthetī”ti.
patthetīti pañcamaṁ → patthetī ti (pts)A mendicant with these five qualities aspires to end the defilements.”