Vitthatabalasutta
Vitthatabalasutta → vitthatasattabalasuttaṁ (bj)๔ วิตถตพลสูตร
“Sattimāni, bhikkhave, balāni.
sattimāni → (pts) | + → sāvatthinidānaṁ (bjt)ภิกษุทั้งหลาย พละ ๗ ประการนี้
Katamāni satta?พละ ๗ ประการ อะไรบ้าง คือ
Saddhābalaṁ, vīriyabalaṁ, hirībalaṁ, ottappabalaṁ, satibalaṁ, samādhibalaṁ, paññābalaṁ.
vīriyabalaṁ hirībalaṁ → viriyabalaṁ hiribalaṁ (bj, pts) | saddhābalaṁ → saddhābala (my)๑. สัทธาพละ ๒. วิริยพละ ๓. หิริพละ ๔. โอตตัปปพละ ๕. สติพละ ๖. สมาธิพละ ๗. ปัญญาพละ
Katamañca, bhikkhave, saddhābalaṁ?
katamañca → katamañ ca (pts)สัทธาพละ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ariyasāvako saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṁ:คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีศรัทธา เชื่อปัญญาเครื่องตรัสรู้ของตถาคตว่า
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho …pe… satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.
vijjācaraṇasampanno → for vijjā- . . . -sārathi M. has la; Ph. M8 pa. (pts note) | + → vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi (bjt)‘แม้เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ด้วยพระองค์เอง โดยชอบ ฯลฯ เป็นศาสดาของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย เป็นพระพุทธเจ้า เป็นพระ ผู้มีพระภาค’
Idaṁ vuccati, bhikkhave, saddhābalaṁ.นี้เรียกว่า สัทธาพละ
Katamañca, bhikkhave, vīriyabalaṁ?
vīriyabalaṁ → viriyabalaṁ (bjt, th, pts) | katamañca → katamañ ca (pts)วิริยพละ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ariyasāvako āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu.
āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (bjt, th, pts)คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ปรารภความเพียร เพื่อละอกุศลธรรม เพื่อ ให้กุศลธรรมเกิด มีความเข้มแข็ง มีความบากบั่นมั่นคง ไม่ทอดธุระในกุศลธรรม ทั้งหลายอยู่
Idaṁ vuccati, bhikkhave, vīriyabalaṁ.
vīriyabalaṁ → viriyabalaṁ (bjt, th, pts)นี้เรียกว่า วิริยพละ
Katamañca, bhikkhave, hirībalaṁ?
hirībalaṁ → hiribalaṁ (bj, pts) | katamañca → katamañ ca (pts)หิริพละ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ariyasāvako hirīmā hoti, hirīyati kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena, hirīyati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā.
hirīmā → hirimā (bj, cck, pts) | hirīyati → hiriyati (sya-all, pts) | hirimā → S. hirī- (pts note)คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีหิริ คือ ละอายต่อกายทุจริต วจีทุจริต มโนทุจริต ละอายต่อการประกอบบาปอกุศลธรรมทั้งหลาย
Idaṁ vuccati, bhikkhave, hirībalaṁ.
hirībalaṁ → hiribalaṁ (bj) | hiribalaṁ → S. hirī- (pts note)นี้เรียกว่า หิริพละ
Katamañca, bhikkhave, ottappabalaṁ?
katamañca → katamañ ca (pts)โอตตัปปพละ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ariyasāvako ottappī hoti, ottappati kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena, ottappati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā.
ottappati → omitted by M. Ph.; T. M6 ottapati throughout. (pts note)คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีโอตตัปปะ คือ สะดุ้งกลัวต่อกายทุจริต วจีทุจริต มโนทุจริต สะดุ้งกลัวต่อการประกอบบาปอกุศลธรรมทั้งหลาย
Idaṁ vuccati, bhikkhave, ottappabalaṁ.นี้เรียกว่า โอตตัปปพละ
Katamañca, bhikkhave, satibalaṁ?
katamañca → katamañ ca (pts)สติพละ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ariyasāvako satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā.
cirakatampi cirabhāsitampi → cirakatam pi cirabhāsitam pi (pts)คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีสติ คือ ประกอบด้วยสติปัญญาเป็นเครื่อง รักษาตน อย่างยิ่ง ระลึกถึงสิ่งที่ทำและคำที่พูดแม้นานได้
Idaṁ vuccati, bhikkhave, satibalaṁ.นี้เรียกว่า สติพละ
Katamañca, bhikkhave, samādhibalaṁ?
katamañca → katamañ ca (pts) | samādhibalaṁ → samādhibalam (pts)สมาธิพละ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ariyasāvako vivicceva kāmehi
vivicceva → eva (pts)คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ สงัดจากกาม
…pe…
pe → M. la; Ph. M8 pa; omitted by M7. (pts note)ฯลฯ
catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
jhānaṁ → T. M6. M7 catutthajjh- (pts note) | catutthaṁ jhānaṁ → catutthaṁjhānaṁ (bjt)บรรลุจตุตถฌานที่ไม่มีทุกข์ ไม่มีสุข มีสติบริสุทธิ์เพราะอุเบกขาอยู่
Idaṁ vuccati, bhikkhave, samādhibalaṁ.นี้เรียกว่า สมาธิพละ
Katamañca, bhikkhave, paññābalaṁ?
katamañca → katamañ ca (pts)ปัญญาพละ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ariyasāvako paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.
sammā dukkhakkhayagāminiyā → sammādukkhakkhayagāminiyā (th, pts)คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีปัญญา คือ ประกอบด้วยปัญญาเป็น เครื่องพิจารณาเห็นทั้งความเกิดและความดับอันเป็นอริยะ ชำแรกกิเลสให้ถึงความ สิ้นทุกข์โดยชอบ
Idaṁ vuccati, bhikkhave, paññābalaṁ.นี้เรียกว่า ปัญญาพละ
Imāni kho, bhikkhave, satta balānīti.
satta balānīti → sattabalāni (bj) | balānīti → balānī ti (pts)ภิกษุทั้งหลาย พละ ๗ ประการนี้แล ภิกษุผู้เป็นบัณฑิตมีพละ ๗ ประการนี้ คือ
Saddhābalaṁ vīriyañca, hirī ottappiyaṁ balaṁ;
vīriyañca hirī ottappiyaṁ → viriyabalaṁ hiriottappiyaṁ (bj) | vīriyañca → viriyabalaṁ (sya-all) | viriyabalaṁ → saddhābalaṁ vīriyañca (bj: machasaṁ) | ca → M8. T. M6. M7. S. viriyabalaṁ. (pts note) | vīriyañca → viriyañ ca (pts) hirī ottappiyaṁ → hiriottappiyaṁ (bjt) | hirī → hiri (pts)สัทธาพละ วิริยพละ หิริพละ โอตตัปปพละ Satibalaṁ samādhi ca, paññā ve sattamaṁ balaṁ;
samādhi → samādhī (bj) | samādhi ca → samādhibalaṁ (sya-all) | satibalaṁ → T. -balañ ca; omitted by M6. (pts note) | ca → S. samādhibalaṁ. (pts note) | samādhi → samādhiñ (pts)สติพละ สมาธิพละ และปัญญาพละ Etehi balavā bhikkhu, sukhaṁ jīvati paṇḍito.ย่อมอยู่อย่างเป็นสุขYoniso vicine dhammaṁ, paññāyatthaṁ vipassati;เลือกเฟ้นธรรมโดยแยบคาย เห็นแจ้งอรรถด้วยปัญญา Pajjotasseva nibbānaṁ, vimokkho hoti cetaso”ti.
pajjotass → S. pajo- (pts note) | pajjotasseva → pajotasseva (th) | pajjotasseva → pajjotass eva (pts) vimokho → M. M8. S. vimokkho. (pts note) | cetasoti → cetaso ti (pts)ความหลุดพ้นแห่งใจย่อมมีได้ เหมือนความดับไปแห่งประทีป ฉะนั้น