Yasasutta
Yasasutta → nāgitasuttaṁ (bj)๘๖ ยสสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ yena icchānaṅgalaṁ nāma kosalānaṁ brāhmaṇagāmo tadavasari.
kosalesu → kosambīsu (sya-all) | kosambīsu → kosalesu (sya-all: yu.) | Kosalesu → M8. S. Kosambīsu. (pts note) | Icchānaṅgalaṁ → T. M6. M7 -ka- throughout. (pts note) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005) | tadavasari → tad avasari (pts)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเสด็จจาริกไปในแคว้นโกศล พร้อมด้วย ภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ เสด็จถึงหมู่บ้านพราหมณ์แคว้นโกศลชื่ออิจฉานังคละ ณ ที่ นั้นแล
Tatra sudaṁ bhagavā icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe.พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ที่ราวป่าชื่ออิจฉานังคละ ใกล้หมู่บ้านพราหมณ์ชื่อ อิจฉานังคละ
Assosuṁ kho icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā:
brāhmaṇagahapatikā → brāhmaṇa gahapatikā (bjt)พวกพราหมณ์และคหบดีชาวบ้านอิจฉานังคละได้ทราบข่าวว่า
“samaṇo khalu bho gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito icchānaṅgalaṁ anuppatto icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe.
anuppatto → anupatto (bjt)“ท่านพระสมณโคดมศากยบุตรทรงออกผนวชจากศากยตระกูล เสด็จถึงบ้านอิจฉานังคละ ประทับอยู่ ที่ราวป่าอิจฉานังคละใกล้หมู่บ้านพราหมณ์ชื่ออิจฉานังคละ
Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
bhavantaṁ → bhagavantaṁ (bj) | bhavantaṁ → Ph. M8. T. M6. M7 bhagavantaṁ. (pts note) | evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th)ท่านพระสมณโคดม พระองค์นั้นมีกิตติศัพท์อันงามขจรไปอย่างนี้ว่า
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho …pe…
pe → M. M8 la; Ph. pa. (pts note) | itipi → iti pi (pts)‘แม้เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาค พระองค์นั้น เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ด้วยพระองค์เองโดยชอบ ฯลฯ
sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotī’”ti.
hotīti → hotī ti (pts)ก็การได้พบ พระอรหันต์เช่นนี้เป็นความดีอย่างแท้จริง”
Atha kho icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā tassā rattiyā accayena pahutaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ ādāya yena icchānaṅgalavanasaṇḍo tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bahidvārakoṭṭhake aṭṭhaṁsu uccāsaddā mahāsaddā.
pahutaṁ → pahūtaṁ (bj, sya-all) | icchānaṅgalavanasaṇḍo → icchānaṅgalā vanasaṇḍo (bj) | pahutaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ → pahūtaṁ khādaniyaṁ bhojaniyaṁ (pts) | brāhmaṇagahapatikā → Ph. samaṇa- (pts note) | pahūtaṁ → M. Ph. M8 bahutaṁ always. (pts note) | brāhmaṇagahapatikā → brāhmaṇa gahapatikā (bjt) | atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkamiṁsu → ten upasaṅkamiṁsu (pts) | bahidvārakoṭṭhake → bahi dvārakoṭṭhake (pts)ครั้นคืนผ่านไป พราหมณ์และคหบดีชาวบ้านอิจฉานังคละจึงพากันถือเอาของ เคี้ยวของฉันเป็นอันมากเข้าไปถึงราวป่าชื่ออิจฉานังคละ ได้ยืนชุมนุมกันส่งเสียงอื้ออึง ที่ซุ้มประตูด้านนอก
Tena kho pana samayena āyasmā nāgito bhagavato upaṭṭhāko hoti.
Nāgito → M8 mostly Nābh- (pts note)สมัยนั้นแล ท่านพระนาคิตะเป็นอุปัฏฐากของพระผู้มีพระภาค
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ nāgitaṁ āmantesi:
atha kho → athakho (th)พระผู้มี พระภาคได้รับสั่งเรียกท่านพระนาคิตะมาตรัสถามว่า
“ke pana te, nāgita, uccāsaddā mahāsaddā kevaṭṭā maññe macchavilope”ti?
macchavilopeti → macchaṁ vilopentīti (sya-all); macche vilope ti (pts) | macche → M. Ph. M8. S. macchaṁ. (pts note) | vilope → S. vilopentī. (pts note) | macchavilopeti → macchavilope ti (bjt)“นาคิตะ คนพวกไหนส่งเสียง อื้ออึงอยู่นั้นคล้ายพวกชาวประมงแย่งปลากัน”
“Ete, bhante, icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā pahutaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ ādāya bahidvārakoṭṭhake ṭhitā bhagavantaṁyeva uddissa bhikkhusaṅghañcā”ti.
pahutaṁ → pahūtaṁ (bj, sya-all) | bhagavantaṁyeva → bhagavantañceva (sya-all) | pahutaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ → pahūtaṁ khādaniyaṁ bhojaniyaṁ (pts) | yeva → S. -tañ c'eva. (pts note) | bhikkhusaṅghañcāti → bhikkhusaṁghañcāti (ms2005) | bahidvārakoṭṭhake → bahi dvārakoṭṭhake (pts) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (pts) | bhikkhusaṅghañcāti → bhikkhusaṅghañ cā ti (pts)ท่านพระนาคิตะกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พราหมณ์และคหบดีชาว บ้านอิจฉานังคละเหล่านั้นพากันถือของเคี้ยวของฉันเป็นอันมากมายืนชุมนุมกันอยู่ที่ ซุ้มประตูด้านนอกเพื่อถวายพระผู้มีพระภาคและภิกษุสงฆ์”
“Māhaṁ, nāgita, yasena samāgamaṁ, mā ca mayā yaso.
māhaṁ → mā tvaṁ (sya-all) | Māhaṁ → S. mā tvaṁ ; omitted by M6. (pts note) | samāgamaṁ → S. -ma. (pts note) | samāgamaṁ → samāgama (th)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “นาคิตะ เราไม่ติดยศ และยศก็ไม่ติดเรา
Yo kho, nāgita, nayimassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī assa akicchalābhī akasiralābhī. Yassāhaṁ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī,
nikāmalābhī → nikāmalābhī assaṁ (bahūsu) | nikāmalābhī → nikāmalābhī assaṁ (bj, sya-all, pts) | nikāmalābhī → nikāmalābhī assaṁ (bahūsu) a. ni. 5.30 passitabbaṁ. tattha hi ayaṁ pāṭhabhedā natthi (cck note) | yo → T. ye; Ph. M8 insert so. (pts note) | kho → T. M6. M7 add pana. (pts note) | nekkhammasukhassa → Ph. M8 nekkhama- or nikkhama- (pts note) | assa → M. assaṁ. (pts note) | yassāhaṁ → T. yasasāya (sic); M6 yassāyaṁ; M7 yassāya; M8 omits all from yassā- to akasiralābhī. (pts note) | pavivekasukhassa → omitted by T. (pts note) | assaṁ → Ph. M6 assa; omitted by T. M7. (pts note) | nayimassa → na yimassa (th, pts)ผู้ใดแลไม่ได้ ตามความปรารถนา ไม่ได้โดยไม่ยาก ไม่ได้โดยไม่ลำบากซึ่งเนกขัมมสุข ปวิเวกสุข อุปสมสุข และสัมโพธิสุขที่เราได้ตามความปรารถนา ได้โดยไม่ยาก ได้โดยไม่ลำบากนี้
so taṁ mīḷhasukhaṁ middhasukhaṁ lābhasakkārasilokasukhaṁ sādiyeyyā”ti.
mīḷhasukhaṁ → miḷhasukhaṁ (sya-all) | middhasukhaṁ → omitted by M8. (pts note) | sādiyeyyāti → sādiyeyyā ti (pts)ผู้นั้นชื่อว่ายินดีสุขที่ไม่สะอาด สุขในการนอนหลับ และสุขที่อิงอาศัยลาภสักการะและ การสรรเสริญ”
“Adhivāsetu dāni, bhante, bhagavā. Adhivāsetu sugato.
adhivāsetu dāni → adhivāsetudāni (bjt)ท่านพระนาคิตะกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ บัดนี้ ขอพระผู้มีพระภาค ผู้สุคตจงทรงรับ
Adhivāsanakālo dāni, bhante, bhagavato.
adhivāsanakālo dāni → adhivāsanakālodāni (bjt)บัดนี้ เป็นเวลาที่พระผู้มีพระภาคจะทรงรับ
Yena yeneva dāni, bhante, bhagavā gamissati tanninnāva bhavissanti brāhmaṇagahapatikā negamā ceva jānapadā ca.
yeneva → yenapi (sya-all) | tanninnāva → tanninnā ca (sya-all) | eva → S. yena pi. (pts note) | va → M. Ph. M6. S. ca. (pts note) | jānapadā → Ph. M8. T. ja- (pts note) | yeneva dāni → yenevadāni (bjt) | yeneva → yen eva (pts) | tanninnāva → tanninnā va (pts)พระองค์จักเสด็จไป ทางใด ๆ พราหมณ์ คหบดี ชาวนิคม และชาวชนบทก็จักหลั่งไหลไปทางนั้น ๆ
Seyyathāpi, bhante, thullaphusitake deve vassante yathāninnaṁ udakāni pavattanti;
yathāninnaṁ → yatā ninnaṁ (bj) | pavattanti evamevaṁ → saṁvattanti evameva (sya-all) | pavattanti → Ph. S. saṁv- (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)ข้าแต่ พระองค์ผู้เจริญ เปรียบเหมือนเมื่อฝนเม็ดใหญ่ตกลงมา น้ำย่อมไหลไปตามที่ลุ่ม
evamevaṁ kho, bhante, yena yeneva dāni bhagavā gamissati tanninnāva bhavissanti brāhmaṇagahapatikā negamā ceva jānapadā ca.
bhavissanti brāhmaṇagahapatikā → bhavissati brāhmaṇā gahapatikā (bj) | yeneva → yenapi (sya-all) | tanninnāva → tanninnā ca (sya-all) | eva → S. yena pi. (pts note) | va → S. ca. (pts note) | jānapadā → Ph. M8. T. ja- (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | yeneva dāni → yenevadāni (bjt) | evamevaṁ → evam eva (pts) | yeneva → yen eva (pts) | tanninnāva → tanninnā va (pts)
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร
Tathā hi, bhante, bhagavato sīlapaññāṇan”ti.
sīlapaññāṇanti → sīlapaññāṇan ti (pts)เพราะพระผู้มีพระภาคทรงมีศีลและปัญญา”
“Māhaṁ, nāgita, yasena samāgamaṁ, mā ca mayā yaso.
māhaṁ → mā tvaṁ (sya-all) | Māhaṁ → M6 nāhaṁ, then Māgita (!); S. mā tvaṁ. (pts note) | samāgamaṁ → S. -ma. (pts note) | samāgamaṁ → samāgama (th)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “นาคิตะ เราไม่ติดยศ และยศก็ไม่ติดเรา
Yo kho, nāgita, nayimassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī assa akicchalābhī akasiralābhī. Yassāhaṁ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī,
nikāmalābhī → nikāmalābhī assaṁ (bj, sya-all, pts) | yo → Ph. inserts so. (pts note) | yimassa → omitted by T. M6. M7. (pts note) | assa → M. assaṁ. (pts note) | yassāhaṁ → T. M6. M7 yassāyaṁ; M8 omits all from yassā- to akasiralābhī. (pts note) | assaṁ → Ph. assa; omitted by T. M6. M7. (pts note) | nekkhammasukhassa → nekkhamma sukhassa (bjt) | nayimassa → na yimassa (th, pts)ผู้ใดแลไม่ ได้ตามความปรารถนา ไม่ได้โดยไม่ยาก ไม่ได้โดยไม่ลำบากซึ่งเนกขัมมสุข ฯลฯ ที่เราได้ตามความปรารถนา ได้โดยไม่ยาก ได้โดยไม่ลำบากนี้
so taṁ mīḷhasukhaṁ middhasukhaṁ lābhasakkārasilokasukhaṁ sādiyeyya.
mīḷhasukhaṁ → miḷhasukhaṁ (sya-all) | sādiyeyya → M8 -yyaṁ. (pts note)ผู้นั้นชื่อว่ายินดีสุขที่ ไม่สะอาด สุขในการนอนหลับ สุขที่อิงอาศัยลาภสักการะและการสรรเสริญ
devatāpi kho, nāgita, ekaccā nayimassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhiniyo assu akicchalābhiniyo akasiralābhiniyo, yassāhaṁ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī.
ekaccā nayimassa → ekaccā imassa (?) | assu → idaṁ padaṁ katthaci | akicchalābhiniyo → nikāmalābhiniyo akicchalābhiniyo (?) | nikāmalābhī → nikāmalābhī assaṁ (bj, sya-all, pts) | akasiralābhī → __tathā hi me__ (bj: sīmu) | nayimassa → ekaccā imassa (cck: ?) | assu → idaṁ padaṁ katthaci natthi (cck note) | akicchalābhiniyo → nikāmalābhiniyo akicchalābhiniyo (cck: ?) | yimassa → T. imassa. (pts note) | devatāpi → devatā pi (pts) | nayimassa → na yimassa (pts)นาคิตะ แม้แต่เทวดาบางพวกก็ไม่ได้ตามความปรารถนา ไม่ได้โดยไม่ยาก ไม่ได้โดยไม่ลำบากซึ่งเนกขัมมสุข ฯลฯ ที่เราได้ตามความปรารถนา ได้โดยไม่ยาก ได้โดยไม่ลำบากนี้
Tumhākampi kho, nāgita, saṅgamma samāgamma saṅgaṇikavihāraṁ anuyuttānaṁ viharataṁ evaṁ hoti:
Tumhākampi → tāsampi (?) | anuyuttānaṁ viharataṁ → anuyutte viharante disvā (?) | saṅgamma → saṁgammatha (sya-all) | Tumhākampi → tāsampi (cck: ?) | viharataṁ → anuyutte viharante disvā (cck: ?) | pi → omitted by T. M6. (pts note) | kho → T. M7 add me. (pts note) | tumhākampi → tumhākam pi (pts) | saṅgamma → saṁgamma (pts)นาคิตะ แม้แต่พวกเธอมาประชุมพร้อมหน้ากัน หมั่นประกอบ การอยู่คลุกคลีอยู่ ก็มีความคิดอย่างนี้ว่า
‘na hi nūname āyasmanto imassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhino assu akicchalābhino akasiralābhino. Yassāhaṁ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī.
na hi nūname → naha nūna me (bj, sya-all, pts1ed) | assu → idaṁ padaṁ katthaci | na hi nūname → nahanūna me (bj) | nikāmalābhī → nikāmalābhī assaṁ (bj, sya-all, pts) | na hi → naha (sya-all) | hi nūname → ha nūna me (pts) | nūname → na hanūname (cck: sī. syā. pī.) | assu → idaṁ padaṁ katthaci natthi (cck note) | ha → M. Ph. hi. (pts note) | me → Ph. nūn'; ime. (pts note) | assu → omitted by M8. T. M6. M7. (pts note) | yassāhaṁ → T. M6. M7 yassāyaṁ. (pts note) | assaṁ → Ph. assa; omitted by M8. T. M6. M7. (pts note)ท่านเหล่านี้ไม่ได้ตามความปรารถนา ไม่ได้โดยไม่ยาก ไม่ได้โดยไม่ลำบากซึ่งเนกขัมมสุข ฯลฯ ที่เราได้ตามความปรารถนา ได้โดยไม่ยาก ได้โดยไม่ลำบากนี้
Tathā hi paname āyasmanto saṅgamma samāgamma saṅgaṇikavihāraṁ anuyuttā viharanti’.
paname → me (pts) | paname → tathā hi me (bj: sīmu) | hi → M. S. add pana; Ph. kho. (pts note) | paname → pana me (my) | saṅgaṇikavihāraṁ → saṅgaṇika vihāraṁ (bjt) | saṅgamma → saṁgamma (th, pts)เพราะท่านเหล่านั้นมาประชุมพร้อมหน้ากัน หมั่นประกอบการอยู่คลุกคลีอยู่
Idhāhaṁ, nāgita, bhikkhū passāmi aññamaññaṁ aṅgulipatodakena sañjagghante saṅkīḷante.
aṅgulipatodakena → aṅgulipatodakehi (bj, pts1ed, mr); aṅgulipaṭodakena (sya-all) | bhikkhū → bhikkhu (bj) | aṅgulipatodakena → aṅgulipatodakehi (pts) | aṅgulipatodakena → aṅgulipatodakehi (cck: sī. pī. ka.) | bhikkhū → T. M6. M7 bhikkhuṁ. (pts note) | aṅgulipatodakehi → S. -kena; T. -kaṁhi. (pts note) | saṅkīḷante → saṁkīḷante (th, pts)๑. เราเห็นภิกษุทั้งหลายในธรรมวินัยนี้ใช้นิ้วจี้สัพยอกเล่นหัวกันอยู่
Tassa mayhaṁ, nāgita, evaṁ hoti:เรานั้น มีความคิดอย่างนี้ว่า
‘na hi nūname āyasmanto imassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhino assu akicchalābhino akasiralābhino. Yassāhaṁ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī.
na hi nūname → nahanūname (bj) | nikāmalābhī → nikāmalābhī assaṁ (bj, pts) | na hi → naha (sya-all) | akicchalābhī akasiralābhī → assaṁ akicchalābhino akasiralābhino (sya-all) | hi nūname → ha nūna me (pts) | nahanūname → nahinuname (bj: machasaṁ) | ha → M. Ph. hi. (pts note) | yassāhaṁ → T. M7 yassāyaṁ. (pts note)ท่านเหล่านี้ไม่พึงได้ตามความปรารถนา ไม่ได้ โดยไม่ยาก ไม่ได้โดยไม่ลำบากซึ่งเนกขัมมสุข ฯลฯ ที่เราได้ตามความ ปรารถนา ฯลฯ
Tathā hi paname āyasmanto aññamaññaṁ aṅgulipatodakena sañjagghanti saṅkīḷanti’.
aṅgulipatodakena → aṅgulipatodakehi (bj, pts); aṅgulipaṭodakena (sya-all) | paname → me (pts) | paname → tathā hi me (bj: sīmu) | sañjagghanti → sañjaganti (bj: machasaṁ) | hi → M. S. add pana; T. omits tathā hi 'me; M6. M7 omit 'me. (pts note) | aññamaññaṁ → omitted by T. M6. (pts note) | aṅgulipatodakehi → S. -kena. (pts note) | paname → pana me (my) | saṅkīḷanti → saṁkīḷanti (th, pts)เพราะท่านเหล่านี้ใช้นิ้วจี้สัพยอกเล่นหัวกันอยู่
Idha panāhaṁ, nāgita, bhikkhū passāmi yāvadatthaṁ udarāvadehakaṁ bhuñjitvā seyyasukhaṁ passasukhaṁ middhasukhaṁ anuyutte viharante.
panāhaṁ → idhāhaṁ (bj, pts1ed, mr) | idha panāhaṁ → idhāhaṁ (bj, pts) | bhikkhū → bhikkhu (bj) | yāvadatthaṁ → yāvaatthaṁ (bj) | passasukhaṁ → phassasukhaṁ (pts) | idhāhaṁ → imāhaṁ (bj: machasaṁ) | passasukhaṁ → phassasukhaṁ (bj: sīmu) | panāhaṁ → idhāhaṁ (cck: sī. pī. ka.) | Idhāhaṁ → M6. S. idha panāhaṁ; T. M7 idha mayhaṁ. (pts note) | bhikkhū → T. bhikkhuṁ. (pts note)๒. เราเห็นภิกษุทั้งหลายในธรรมวินัยนี้ฉันอาหารตามต้องการจนอิ่มท้อง แล้ว หมั่นประกอบความสุขในการนอน ความสุขในการเอกเขนก และความสุขในการหลับอยู่
Tassa mayhaṁ, nāgita, evaṁ hoti:เรานั้นมีความคิดอย่างนี้ว่า
‘na hi nūname āyasmanto imassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhino assu akicchalābhino akasiralābhino. Yassāhaṁ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī.
na hi nūname → nahanūna me (bj) | nikāmalābhī → nikāmalābhī assaṁ (bj, pts) | na hi → naha (sya-all) | akicchalābhī akasiralābhī → assaṁ akicchalābhino akasiralābhino (sya-all) | hi nūname → ha nūna me (pts) | me → nahinuname (bj: machasaṁ) | ha → M. Ph. hi; omitted by M8. (pts note) | me → Ph. nūn'; ime. (pts note) | assu → omitted by M8. T. M6. M7. (pts note) | assaṁ → Ph. assa; omitted by M8. T. M6. M7. (pts note) | nekkhammasukhassa → nekkhamma sukhassa (bjt)ท่านเหล่านี้ ไม่ได้ตามความปรารถนา ไม่ได้โดยไม่ยาก ไม่ได้โดยไม่ลำบากซึ่ง เนกขัมมสุข ฯลฯ ที่เราได้ตามความปรารถนา ฯลฯ
Tathā hi paname āyasmanto yāvadatthaṁ udarāvadehakaṁ bhuñjitvā seyyasukhaṁ passasukhaṁ middhasukhaṁ anuyuttā viharanti’.
paname → me (bj, pts) | yāvadatthaṁ → yavadatthaṁ (pts) | passasukhaṁ → phassasukhaṁ (pts) | passasukhaṁ → phassasukhaṁ (bj: sīmu) | hi → M. S. add pana. (pts note) | paname → pana me (my)เพราะท่าน เหล่านี้ฉันอาหารตามต้องการจนอิ่มท้องแล้ว หมั่นประกอบความสุข ในการนอน ความสุขในการเอกเขนก และความสุขในการหลับอยู่
Idhāhaṁ, nāgita, bhikkhuṁ passāmi gāmantavihāriṁ samāhitaṁ nisinnaṁ.
Idhāhaṁ → idha panāhaṁ (?) | gāmantavihāriṁ → gāmantavihāre (sya-all) | idhāhaṁ → imāhaṁ (bj: machasaṁ) | Idhāhaṁ → idha panāhaṁ (cck: ?) | bhikkhuṁ → M8 bhikkhū. (pts note) | gāmantavihāriṁ → Ph. M8 -ri; T. -raṁ S. -re. (pts note)๓. เราเห็นภิกษุในธรรมวินัยนี้ผู้อยู่ในเสนาสนะใกล้หมู่บ้าน มีสมาธินั่งอยู่
Tassa mayhaṁ, nāgita, evaṁ hoti:เรามีความคิดอย่างนี้ว่า
‘idāni imaṁ āyasmantaṁ ārāmiko vā upaṭṭhahissati samaṇuddeso vā. Taṁ tamhā samādhimhā cāvessatī’ti.
imaṁ → idānimaṁ (katthaci) | upaṭṭhahissati → paccessati (bj); saccessati (pts1ed); upaṭṭhahati (mr) | Taṁ tamhā → so taṁ tamhā (?) | cāvessatīti → gamissatīti (sya-all); cāvissatī ti (pts) | upaṭṭhahissati → saccessati (pts) | imaṁ → idānimaṁ (katthaci) a. ni. 6.42 (cck note) | upaṭṭhahissati → paccessati (cck: sī. pī.); upaṭṭhahati (cck: ka.) | tamhā → so tamhā (cck: ka. sī.); so taṁ tamhā (cck: ?) | imaṁ → T. M6. M7 idān'; imaṁ; M8 idaṁ. (pts note) | saccessati → M. S. upaṭṭhahissati; Ph. M8 paṭhayati. (pts note) | taṁ → T. M6. M7 so; omitted by Ph. (pts note) | cāvissatī → Ph. M8 bhav-; S. gam- (pts note)‘บัดนี้ คนวัด หรือสมณุทเทส จักบำรุง ท่านผู้นี้ จักทำให้ท่านเคลื่อนจากสมาธิ’
Tenāhaṁ, nāgita, tassa bhikkhuno na attamano homi gāmantavihārena.
na → omitted by M. Ph. M8. (pts note)เพราะเหตุนั้น เราจึงไม่ ยินดี การอยู่ในเสนาสนะใกล้หมู่บ้านของภิกษุนั้น
Idha panāhaṁ, nāgita, bhikkhuṁ passāmi āraññikaṁ araññe pacalāyamānaṁ nisinnaṁ.
āraññikaṁ araññe → āraññakaṁ āraññe (bj) | āraññikaṁ → (sya-all); āraññakaṁ (pts) | āraññakaṁ → M. Ph. ar-; omitted by M8. S. (pts note) | pacalāyamānaṁ → S. capalāy- (pts note) | pacalāyamānaṁ → ca palāyamānaṁ (th)๔. เราเห็นภิกษุในธรรมวินัยนี้ผู้อยู่ป่าเป็นวัตร นั่งโงกง่วงอยู่ในป่า
Tassa mayhaṁ, nāgita, evaṁ hoti:เรา มีความคิดอย่างนี้ว่า
‘idāni ayamāyasmā imaṁ niddākilamathaṁ paṭivinodetvā araññasaññaṁyeva manasi karissati ekattan’ti.
ayam → omitted by T. M7. (pts note) | araññasaññaṁ → Ph. M8. S. -saññā; M7 ār- (pts note) | ekattan → S. ettakan. (pts note) | ayamāyasmā → ayaṁ āyasmā (bjt) | araññasaññaṁyeva manasi karissati → araññasaññaṁ yeva manasikarissati (bjt) | ekattanti → ettakanti (th) | ayamāyasmā → ayam āyasmā (pts) | araññasaññaṁyeva manasi karissati ekattanti → araññasaññaṁ yeva manasikarissati ekattan ti (pts)‘บัดนี้ ท่านผู้นี้จักบรรเทาความลำบากคือ การหลับนี้แล้วมนสิการความกำหนดหมายว่าป่าเป็นเอกัคคตารมณ์’
Tenāhaṁ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena.เพราะเหตุนั้น เราจึงยินดีการอยู่ในป่าของภิกษุนั้น
Idha panāhaṁ, nāgita, bhikkhuṁ passāmi āraññikaṁ araññe asamāhitaṁ nisinnaṁ.
āraññikaṁ → āraññakaṁ (bj, pts); (sya-all) | āraññakaṁ → M. Ph. ar-; T. araññaṁ; omitted by M8. S. (pts note)๕. เราเห็นภิกษุในธรรมวินัยนี้ผู้อยู่ป่าเป็นวัตร ไม่มีสมาธินั่งอยู่ในป่า
Tassa mayhaṁ, nāgita, evaṁ hoti:เรามีความคิดอย่างนี้ว่า
‘idāni ayamāyasmā asamāhitaṁ vā cittaṁ samādahissati, samāhitaṁ vā cittaṁ anurakkhissatī’ti.
samādahissati → samādahessati (katthaci) | samādahissati → samādahessati (cck: katthaci) | cittaṁ → omitted by M8; M6 has samādahessati, samādahitaṁ anurakkhatī. (pts note) | ayamāyasmā → ayam āyasmā (pts) | anurakkhissatīti → anurakkhissatī ti (pts)‘บัดนี้ ท่านผู้นี้จักตั้งจิตที่ไม่เป็นสมาธิให้ เป็นสมาธิ หรือจักตามรักษาจิตที่เป็นสมาธิไว้’
Tenāhaṁ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena.
araññavihārena → T. ār- (pts note)เพราะเหตุนั้น เราจึงยินดีการอยู่ในป่าของภิกษุนั้น
Idha panāhaṁ, nāgita, bhikkhuṁ passāmi āraññikaṁ araññe samāhitaṁ nisinnaṁ.
āraññikaṁ → āraññakaṁ (bj, pts) | āraññikaṁ araññe → āraññakaṁ (sya-all) | āraññakaṁ → M. Ph. M8. M7. S. ar- (pts note) | araññe → T. ār-; omitted by M8. S. (pts note)๖. เราเห็นภิกษุในธรรมวินัยนี้ผู้อยู่ป่าเป็นวัตร มีสมาธินั่งอยู่ในป่า
Tassa mayhaṁ, nāgita, evaṁ hoti:เรามีความคิดอย่างนี้ว่า
‘idāni ayamāyasmā avimuttaṁ vā cittaṁ vimuccissati, vimuttaṁ vā cittaṁ anurakkhissatī’ti.
vimuccissati → vimuñcissati (sya-all) | ayamāyasmā → ayam āyasmā (pts) | anurakkhissatīti → anurakkhissatī ti (pts)‘บัดนี้ ท่านผู้นี้จักเปลื้องจิตที่ยังไม่หลุดพ้น ให้หลุดพ้น หรือจักตามรักษาจิตที่หลุดพ้นแล้วไว้ได้’
Tenāhaṁ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena.เพราะเหตุนั้น เราจึงยินดีการอยู่ในป่าของภิกษุนั้น
Idha panāhaṁ, nāgita, bhikkhuṁ passāmi gāmantavihāriṁ lābhiṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ.
Idha panāhaṁ, nāgita … → etthantare pāṭho (an8.86:12.1–an8.86:14.1) an6.42 chakkanipāteyeva dissati, na ettha๗. เราเห็นภิกษุในธรรมวินัยนี้ผู้อยู่ในเสนาสนะใกล้หมู่บ้าน ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชชบริขาร
So taṁ lābhasakkārasilokaṁ nikāmayamāno riñcati paṭisallānaṁ, riñcati araññavanapatthāni pantāni senāsanāni;เธอพอใจลาภ สักการะและการสรรเสริญนั้น ละทิ้งการหลีกเร้น ละทิ้งเสนาสนะ อันสงัดคือป่าโปร่งและป่าทึบ
gāmanigamarājadhāniṁ osaritvā vāsaṁ kappeti.เข้ามารวมกันอยู่ตามหมู่บ้าน ตำบล และเมืองหลวง’
Tenāhaṁ, nāgita, tassa bhikkhuno na attamano homi gāmantavihārena.เพราะเหตุนั้น เราจึงไม่ยินดีการอยู่ในเสนาสนะ ใกล้หมู่บ้านของภิกษุนั้น
Idha panāhaṁ, nāgita, bhikkhuṁ passāmi āraññikaṁ lābhiṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ.๘. เราเห็นภิกษุในธรรมวินัยนี้ผู้อยู่ป่าเป็นวัตร ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชชบริขาร
So taṁ lābhasakkārasilokaṁ paṭipaṇāmetvā na riñcati paṭisallānaṁ, na riñcati araññavanapatthāni pantāni senāsanāni.เธอสลัดลาภสักการะ และการสรรเสริญนั้น ไม่ละทิ้งการหลีกเร้น ไม่ละทิ้งเสนาสนะอัน สงัดคือป่าโปร่งและป่าทึบ’
Tenāhaṁ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena.
araññavihārena → [ ] etthantare pāṭho a. ni. 6.42 chakkanipāteyeva dissati, na ettha aṭṭhakanipāte (cck note)เพราะเหตุนั้น เราจึงยินดีการอยู่ในป่า ของภิกษุนั้น
Yasmāhaṁ, nāgita, samaye addhānamaggappaṭipanno na kañci passāmi purato vā pacchato vā, phāsu me, nāgita, tasmiṁ samaye hoti antamaso uccārapassāvakammāyā”ti.
Yasmāhaṁ → yasmiṁhaṁ (katthaci) | kañci → kiñci (sya-all, pts) | uccārapassāvakammāyāti chaṭṭhaṁ → uccārapassāvakammassāti (sya-all); uccārapassāvakammāyā ti (pts) | Yasmāhaṁ → yasmiṁhaṁ (cck: katthaci) | Yasmāhaṁ → M8 yasmāyaṁ; T. yasmā; Ph. yasmiṁ 'haṁ. (pts note) | phāsu → omitted by M8; M6. M7 phāsum. (pts note) | me → T. adds 'va. (pts note) | uccārapassāvakammāyā → M. Ph. M8. S. -kammassā. (pts note) | addhānamaggappaṭipanno → addhānamaggapaṭipanno (bjt, th, pts)สมัยใด เราเดินทางไกล ไม่เห็นใคร ๆ ข้างหน้า หรือข้างหลัง สมัยนั้น เราย่อมมีความผาสุก โดยที่สุด แม้แต่การถ่ายอุจจาระและปัสสาวะ”