Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Dīgha Nikāya 31Zbiór długich mów - mowa 31

SiṅgālasuttaMowa do Siṅgāli

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
Oto com usłyszał –
ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.
veḷuvane kalandakanivāpe → veḷu-vane kalandaka-nivāpe (pts)
pewnego razu Błogosławiony przebywał niedaleko miasta Rājagahy w Bambusowym Gaju, w miejscu karmienia wiewiórek.
Tena kho pana samayena siṅgālako gahapatiputto kālasseva uṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavattho allakeso pañjaliko puthudisā namassati—
siṅgālako → sigālako (bj) | puthudisā → puthuddisā (bj, sya-all, pts1ed) | uṭṭhāya → vuṭṭhāya (bj, sya-all) | kālasseva uṭṭhāya → kālass eva vuṭṭhāya (pts) | sigālako → siṅgālako (bj: machasaṁ) | puthuddisā → puthudisā (bj: machasaṁ) | siṅgālako → sigālako (cck: sī.) | puthudisā → puthuddisā (cck: sī. syā. pī.) | siṅgālako → sigālakotipi pāṭho (sya-all note) | Siṅgālako → St Bm K Siṅgālako; Scd Sigālako, but Sd below Siṅgālako; Br Siṅgālo (but Siṅgālakaṁ in 2); Gr (Grimblot, Sept Suttas Pālis, 1876) Sīgālako and Sīgālo; Sum-Scd Sig- and Siṅg-; Sum-Br Siṅg. (pts note) | Disā → So Sct K; Sd puthudissā; Bmr puthudisā. (pts note) | gahapatiputto kālasseva uṭṭhāya → gahapati-putto kālass eva vuṭṭhāya (pts) | allavattho allakeso → alla-vattho alla-keso (pts) | puthudisā → puthud disā (pts)
W owym czasie Siṅgālaka, syn gospodarza, wstał o wczesnej porze i, wyszedłszy z Rājagahy, w upranym odzieniu, z umytymi włosami, mając dłonie w añjali, zaczął czcić poszczególne kierunki świata –
puratthimaṁ disaṁ dakkhiṇaṁ disaṁ pacchimaṁ disaṁ uttaraṁ disaṁ heṭṭhimaṁ disaṁ uparimaṁ disaṁ.
heṭṭhimaṁ → heṭṭhimam (pts)
wschód, południe, zachód, północ, to, co poniżej i powyżej.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṁ piṇḍāya pāvisi.
atha kho → athakho (th) | pubbaṇhasamayaṁ → pubbaṇha-samayaṁ (pts) | pattacīvaramādāya → patta-cīvaram ādāya (pts)
Wtedy to Błogosławiony, przed południem, ubrawszy się, wziąwszy miskę i szatę, udał się do Rājagahy po jałmużnę.
Addasā kho bhagavā siṅgālakaṁ gahapatiputtaṁ kālasseva vuṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavatthaṁ allakesaṁ pañjalikaṁ puthudisā namassantaṁ—
siṅgālakaṁ → sigālakaṁ (bj) | puthuddisā → K puthudisā. (pts note) | gahapatiputtaṁ kālasseva → gahapati-puttaṁ kālass eva (pts) | allavatthaṁ allakesaṁ → alla-vatthaṁ alla-kesaṁ (pts)
Błogosławiony dostrzegł syna gospodarza, Siṅgālakę, który wstał o wczesnej porze i, wyszedłszy z Rājagahy, w upranym odzieniu, z umytymi włosami, mając dłonie w añjali, zaczął czcić poszczególne kierunki świata –
puratthimaṁ disaṁ dakkhiṇaṁ disaṁ pacchimaṁ disaṁ uttaraṁ disaṁ heṭṭhimaṁ disaṁ uparimaṁ disaṁ.wschód, południe, zachód, północ, to, co poniżej i powyżej. Disvā siṅgālakaṁ gahapatiputtaṁ etadavoca:
disvā siṅgālakaṁ → disvāna sigālakaṁ (bj) | disvā → disvāna (sya-all) | Disvā → K disvāna. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)
Błogosławiony dostrzegłszy Siṅgālakę, syna gospodarza, powiedział:
“kiṁ nu kho tvaṁ, gahapatiputta, kālasseva vuṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavattho allakeso pañjaliko puthudisā namassasi—
vuṭṭhāya → uṭṭhāya (bj, cck) | kiṁ nu kho → kinnu (sya-all) | kho → (pts) | nu → Bmr add kho. (pts note) | puthudisā → puthuddisā (bjt, th, pts) | kiṁ → kin (pts) | gahapatiputta kālasseva → gahapati-putta kālass eva (pts) | allavattho allakeso → alla-vattho alla-keso (pts)
„Kim jesteś, synu gospodarza, że wstajesz o wczesnej porze i, wyszedłszy z Rājagahy, w upranym odzieniu, z umytymi włosami, mając dłonie w añjali, zaczynasz czcić poszczególne kierunki świata –
puratthimaṁ disaṁ dakkhiṇaṁ disaṁ pacchimaṁ disaṁ uttaraṁ disaṁ heṭṭhimaṁ disaṁ uparimaṁ disan”ti?wschód, południe, zachód, północ, to, co poniżej i powyżej?”.

“Pitā maṁ, bhante, kālaṁ karonto evaṁ avaca:
maṁ → mama (sya-all) | evaṁ → (pts) | maṁ → K mama. (pts note)
„Mój ojciec, Czcigodny, gdy jego czas się wypełniał, rzekł do mnie:
‘disā, tāta, namasseyyāsī’ti.»Czcij, synu, kierunki«. So kho ahaṁ, bhante, pituvacanaṁ sakkaronto garuṁ karonto mānento pūjento kālasseva uṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavattho allakeso pañjaliko puthudisā namassāmi—
garuṁ karonto → garukaronto (bj, sya-all, pts) | uṭṭhāya → vuṭṭhāya (bj, sya-all) | kālasseva uṭṭhāya → kālass eva vuṭṭhāya (pts) | garukaronto → Bmr garuṁ karonto. (pts note) | pituvacanaṁ → pitu vacanaṁ (bjt, th, pts) | puthudisā → puthuddisā (bjt, th, pts) | allavattho allakeso → alla-vattho alla-keso (pts)
A ja, Czcigodny, ojcowskie słowo szanuję, uznaję za ważne, wysoko je cenię, oddaję mu cześć. Dlatego wstaję o wczesnej porze i, wyszedłszy z Rājagahy, w upranym odzieniu, z umytymi włosami, mając dłonie w añjali, zaczynam czcić poszczególne kierunki świata –
puratthimaṁ disaṁ dakkhiṇaṁ disaṁ pacchimaṁ disaṁ uttaraṁ disaṁ heṭṭhimaṁ disaṁ uparimaṁ disan”ti.wschód, południe, zachód, północ, to, co poniżej i powyżej”.

1. Cha disā1. Sześć kierunków

“Na kho, gahapatiputta, ariyassa vinaye evaṁ cha disā namassitabbā”ti.
cha disā → chaddisā (bj, pts1ed) | disā → chaddisā (cck: sī. pī.) | chaddisā → Bmr cha disā. (pts note) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | cha disā namassitabbāti → chaddisā namassitabbā ti (pts)
„Synu gospodarza, w Dyscyplinie Szlachetnych nie powinno się czcić w ten sposób sześciu kierunków”.

“Yathā kathaṁ pana, bhante, ariyassa vinaye cha disā namassitabbā?
disā → chaddisā (cck: sī. pī.) | yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th)
„Jak zatem, Czcigodny, w Dyscyplinie Szlachetnych powinno się czcić sześć kierunków?
Sādhu me, bhante, bhagavā tathā dhammaṁ desetu, yathā ariyassa vinaye cha disā namassitabbā”ti.
cha disā → chadidisā (bj) | namassitabbāti → namassitabbāti chaddisā (bj) | disā → chaddisā (cck: sī. pī.) | cha disā namassitabbāti → chaddisā namassitabbā ti (pts)
Wspaniale byłoby, Czcigodny, gdyby Błogosławiony objaśnił mi tę Dhammę, jak w Dyscyplinie Szlachetnych powinno się czcić sześć kierunków”.

“Tena hi, gahapatiputta, suṇohi sādhukaṁ manasikarohi bhāsissāmī”ti.
suṇohi → suṇāhi (bj, sya-all, pts) | + → chaddisā (bjt) | manasikarohi → manasi karohi (bjt) | tena hi → tenahi (th) | gahapatiputta suṇohi → gahapati-putta suṇāhi (pts)
„Zatem, synu gospodarza, słuchaj z należytą uwagą tego, co powiem”.

“Evaṁ, bhante”ti kho siṅgālako gahapatiputto bhagavato paccassosi.
siṅgālako → sigālo (bj) | evaṁ bhanteti → evam bhante ti (pts) | gahapatiputto → gahapati-putto (pts)
„Tak będzie, Czcigodny”, Siṅgālaka, syn gospodarza, posłyszał Błogosławionego.
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
Oto co Błogosławiony powiedział:

“Yato kho, gahapatiputta, ariyasāvakassa cattāro kammakilesā pahīnā honti, catūhi ca ṭhānehi pāpakammaṁ na karoti, cha ca bhogānaṁ apāyamukhāni na sevati, so evaṁ cuddasa pāpakāpagato chaddisāpaṭicchādī
pahīnā → pahīṇā (bj) | ca → (bj, sya-all) | cuddasa pāpakāpagato chaddisāpaṭicchādī → cuddasapāpakāpagato chadisāpaṭicchādī hoti (sya-all) | chaddisāpaṭicchādī → chaddisā paṭicchādi hoti (bj: syā) | chaddisāpaṭicchādī → paṭicchādī hoti (cck: syā.) | ca → So Sct Gr; Sd Bmr K omit. (pts note) | paṭicchādī → K adds hoti. (pts note) | kammakilesā → kammakkilesā (th) | gahapatiputta ariyasāvakassa → gahapati-putta ariya-sāvakassa (pts) | kammakilesā → kamma-kilesā (pts) | apāyamukhāni → apāya-mukhāni (pts) | pāpakāpagato chaddisāpaṭicchādī → pāpakā pagato chaddisā paṭicchādī (pts)
„Synu gospodarza, uczeń Szlachetnych wyzbywa się czterech zanieczyszczonych działań, nie tworzy czterech podstaw złych działań, nie ulega sześciu rodzajom marnotrawienia majątku, w ten sposób unika czternastorakiego zła i pokrywa sześć kierunków,
ubholokavijayāya paṭipanno hoti. Tassa ayañceva loko āraddho hoti paro ca loko.
ubholokavijayāya → ubhayalokavijayāya (bj) | eva → So Sc Bmr K Gr; Sdt ca. (pts note) | ca → Sd omits. (pts note) | loko → Bmr K so kāyassa; Gr kāyassa ca. (pts note) | ayañceva → ayaṁ ceva (bjt) | ubholokavijayāya → ubho-loka-vijayāya (pts) | ayañceva → ayañ eva (pts)
w obu światach osiąga zwycięstwo. Będzie przygotowany w tym świecie, jak i w świecie ponad tym.
So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.
so → (pts) | upapajjati katamassa cattāro → uppajjati katam assa (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | paraṁ → param (pts)
Gdy nastąpi rozpad ciała, po śmierci, pojawi się on w pomyślnym stanie, w świecie niebios.

2. Cattāro kammakilesā2. Cztery zanieczyszczone działania

Katamassa cattāro kammakilesā pahīnā honti?
pahīnā → pahīṇā (bj) | kammakilesā → kammakkilesā (th)
Które to cztery zanieczyszczone działania, jakich się wyzbywa?
Pāṇātipāto kho, gahapatiputta, kammakileso, adinnādānaṁ kammakileso, kāmesumicchācāro kammakileso, musāvādo kammakileso.
kāmesumicchācāro → kāmesu micchācāro (bjt) | kammakileso → kammakkileso (th) | kammakileso kāmesumicchācāro kammakileso → kammakkileso kāmesu micchācāro kammakkileso (th) | gahapatiputta kammakileso → gahapati-putta kamma-kileso (pts) | kammakileso kāmesumicchācāro kammakileso → kamma-kileso kāmesu micchācāro kamma-kileso (pts) | kammakileso → kamma-kileso (pts)
Zabijanie żywych istot, synu gospodarza, to zanieczyszczone działanie, branie tego, co nie zostało dane, to zanieczyszczone działanie, niewłaściwe prowadzenie się w sferze pragnień zmysłowych, to zanieczyszczone działanie, niewłaściwa mowa to zanieczyszczone działanie.
Imassa cattāro kammakilesā pahīnā hontī”ti.
pahīnā → pahīṇā (bj) | kammakilesā → kammakkilesā (th) | kammakilesā → kamma-kilesā (pts)
Oto cztery zanieczyszczone działania, których się wyzbywa.

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
To właśnie powiedział Błogosławiony.
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
Idaṁ vatvāna → idaṁ vatvā (bj, pts1ed) | vatvā → vatvāna (bj: machasaṁ) | vatvāna → idaṁ vatvā (sī. pī.) evamīdisesu ṭhānesu (cck note) | vatvā → Bmr K vatvāna, and below. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)
Powiedziawszy to, Spełniony, Nauczyciel, także i to powiedział:

“Pāṇātipāto adinnādānaṁ, musāvādo ca vuccati;
pāṇātipāto → pāṇātipātaṁ (bj) | Pāṇātipāto → Bmr pāṇātipātaṁ; cp. Gr. (pts note) ca vuccati → pavuccati (sya-all) | musāvādo → musā-vādo (pts)
„Zabijanie żywych istot, branie tego, co nie zostało dane, i – powiadam – niewłaściwa mowa,
Paradāragamanañceva, nappasaṁsanti paṇḍitā”ti.
paradāragamanañceva → para-dāra-gamanañ eva (pts) paṇḍitāti → paṇḍitāti agatigamanāni (bj) | nappasaṁsanti → K na pasaṁsanti. (pts note) | paṇḍitāti → paṇḍitā ti (pts)
a także chodzenie do żony innego przez mędrców nie jest pochwalane”.

3. Catuṭhānaṁ3. Cztery podstawy

“Katamehi catūhi ṭhānehi pāpakammaṁ na karoti?
na → (bj) | pāpakammaṁ → pāpa-kammaṁ (pts)
„Które to cztery podstawy złych działań, jakich nie tworzy?
Chandāgatiṁ gacchanto pāpakammaṁ karoti, dosāgatiṁ gacchanto pāpakammaṁ karoti, mohāgatiṁ gacchanto pāpakammaṁ karoti, bhayāgatiṁ gacchanto pāpakammaṁ karoti.
pāpakammaṁ → pāpa-kammaṁ (pts)
Podążanie ścieżką pożądania, która tworzy złe działania, podążanie ścieżką nienawiści,która tworzy złe działania, podążanie ścieżką ułudy, która tworzy złe działania, podążanie ścieżką strachu, która tworzy złe działania.
Yato kho, gahapatiputta, ariyasāvako neva chandāgatiṁ gacchati, na dosāgatiṁ gacchati, na mohāgatiṁ gacchati, na bhayāgatiṁ gacchati;
dosāgatiṁ → dosagatiṁ (pts) | gahapatiputta ariyasāvako neva → gahapati-putta ariya-sāvako n eva (pts)
Synu gospodarza, uczeń Szlachetnych nie podąża ścieżką pragnień, nie podąża ścieżką nienawiści, nie podąża ścieżką ułudy, nie podąża ścieżką strachu.
imehi catūhi ṭhānehi pāpakammaṁ na karotī”ti.
pāpakammaṁ → pāpa-kammaṁ (pts)
Oto cztery podstawy złych działań, których nie tworzy”.

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
To właśnie powiedział Błogosławiony.
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
vatvā → Bmr K vatvāna. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)
Powiedziawszy to, Spełniony, Nauczyciel, także i to powiedział:

“Chandā dosā bhayā mohā, yo dhammaṁ ativattati;„Kto przez pożądanie, nienawiść, strach, ułudę, narusza Dhammę, Nihīyati yaso tassa, kāḷapakkheva candimā.
tassa → tassa yaso (bahūsu) | nihīyati → nihīyati tassa (pts) | tassa kāḷapakkheva → kālapakkhe va (pts) | tassa → tassa yeso (cck: bahūsu, vinayepi) | Nihīyati → Bm nihiyyati. (pts note) | yaso → Bmr yaso tassa. (pts note) yasokāḷapakkhe’va → yaso tassa (bj: machasaṁ) | candimā → St omits the following verse. (pts note) | kāḷapakkheva → kāla-pakkhe va (pts)
tego sława niknie jak księżyc w nowiu.

Chandā dosā bhayā mohā, yo dhammaṁ nātivattati;Kto przez pożądanie, nienawiść, strach, ułudę, nie narusza Dhammy, Āpūrati yaso tassa, sukkapakkheva candimā”ti.
tassa → tassa yaso (bahūsu, vinayepi) | yaso → yaso tassa (bj: machasaṁ) | tassa → tassa yeso (cck: bahūsu, vinayepi) sukkapakkheva → juṇhapakkheva (mr) | va → juṇhapakkheva (bj: kām) | sukkapakkheva → juṇhapakkheva (cck: ka.) | sukkapakkheva → sukkapakkhe va (bjt) | sukkapakkheva candimāti → sukka-pakkhe va candimā ti (pts)
temu sławy przybywa jak księżycowi w pełni”.

4. Cha apāyamukhāni4. Sześć rodzajów marnotrawienia

“Katamāni cha bhogānaṁ apāyamukhāni na sevati?
apāyamukhāni → apāya-mukhāni (pts)
„Które to sześć rodzajów marnotrawienia majątku, jakim nie ulega?
Surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyogo kho, gahapatiputta, bhogānaṁ apāyamukhaṁ, vikālavisikhācariyānuyogo bhogānaṁ apāyamukhaṁ, samajjābhicaraṇaṁ bhogānaṁ apāyamukhaṁ, jūtappamādaṭṭhānānuyogo bhogānaṁ apāyamukhaṁ, pāpamittānuyogo bhogānaṁ apāyamukhaṁ, ālasyānuyogo bhogānaṁ apāyamukhaṁ.
ālasyānuyogo → ālassānuyogo (bj, sya-all, pts1ed) | apāyamukhaṁ → apāyamukhaṁ majjapānādīnavā (bj) | ālasyānuyogo → ālassānuyogo (pts) | ālasyānuyogo → ālasānuyogo (cck: sī. syā. pī.) | surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyogo → surāmerayamajjapamādaṭṭhānānuyogo (bjt, th) | surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyogo → surā-meraya-majja-pamāda-ṭṭhānānuyogo (pts) | apāyamukhaṁ vikālavisikhācariyānuyogo → apāya-mukhaṁ vikāla-visikhā-cariyānuyogo (pts) | apāyamukhaṁ → apāya-mukhaṁ (pts) | apāyamukhaṁ jūtappamādaṭṭhānānuyogo → apāya-mukhaṁ jūta-ppamāda-ṭṭhānānuyogo (pts) | apāyamukhaṁ pāpamittānuyogo → apāya-mukhaṁ pāpa-mittānuyogo (pts) | apāyamukhaṁ ālasyānuyogo → apāya-mukhaṁ ālassānuyogo (pts)
Przywiązanie do spożywania destylowanych i sfermentowanych trunków, które są przyczyną braku dbałości, synu gospodarza, jest marnotrawieniem majątku, przywiązanie do przemierzania ulic o niewłaściwej porze jest marnotrawieniem majątku, przywiązanie do chodzenia na festiwale jest marnotrawieniem majątku, przywiązanie do hazardu, który jest przyczyną braku dbałości jest marnotrawieniem majątku, przywiązanie do złych przyjaciół jest marnotrawieniem majątku, przywiązanie do lenistwa jest marnotrawieniem majątku.

5. Surāmerayassa cha ādīnavā5. Sześć niebezpieczeństw spożywania destylowanych i sfermentowanych trunków

Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyoge.
surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyoge → surāmerayamajjapamādaṭṭhānānuyoge (bjt, th)
Synu gospodarza, oto sześć niebezpieczeństw przywiązania do spożywania destylowanych i sfermentowanych trunków, które są przyczyną braku dbałości.
Sandiṭṭhikā dhanajāni, kalahappavaḍḍhanī, rogānaṁ āyatanaṁ, akittisañjananī, kopīnanidaṁsanī, paññāya dubbalikaraṇītveva chaṭṭhaṁ padaṁ bhavati.
dhanajāni → dhanañjāni (bj, sya-all, pts1ed) | dubbalikaraṇītveva → dubbalīkaraṇītveva (bj, sya-all, pts) | kopīnanidaṁsanī → hirikopinaniddaṁsanī (sya-all) | dhanajāni → dhanañjāni (pts) | dhanajāni → dhanañjāni (cck: sī. pī.) | dhanañjāni → So Scdt Gr; Bmr K Gr (note) Sum dhanajāni (and so Sc, 11). (pts note) | akitti-sañjananī → St ākittisaṁjaṇi. (pts note) | eva → -3 So Sc Bmr K Gr (note); Sdt Gr ca. (pts note) | dubbalikaraṇītveva → dubbalīkaraṇī tveva (th) | dhanajāni kalahappavaḍḍhanī → dhanañjāni kalaha-ppavaḍḍhanī (pts) | akittisañjananī kopīnanidaṁsanī → akitti-sañjananī kopīna-niddaṁsanī (pts) | dubbalikaraṇītveva → dubbalī-karaṇī tv eva (pts)
Traci się od razu obecny majątek, zwiększa się kłótliwość, zwiększa się podatność na choroby, tworzy się złą reputację, jest się wyuzdanym, ma się osłabioną zdolność mądrego pojmowania – będącą szóstym czynnikiem.
Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyoge.
surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyoge → surāmerayamajjapamādaṭṭhānānuyoge vikālacariyādīnavā (bj) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyoge → surā-meraya-majja-pamāda-ṭṭhānānuyogo (pts)
Oto, synu gospodarza, sześć niebezpieczeństw przywiązania do spożywania destylowanych i sfermentowanych trunków, które są przyczyną braku dbałości.

6. Vikālacariyāya cha ādīnavā6. Sześć niebezpieczeństw przemierzania ulic o niewłaściwej porze

Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā vikālavisikhācariyānuyoge.Synu gospodarza, oto sześć niebezpieczeństw przywiązania do przemierzania ulic o niewłaściwej porze. Attāpissa agutto arakkhito hoti, puttadāropissa agutto arakkhito hoti, sāpateyyampissa aguttaṁ arakkhitaṁ hoti, saṅkiyo ca hoti pāpakesu ṭhānesu, abhūtavacanañca tasmiṁ rūhati, bahūnañca dukkhadhammānaṁ purakkhato hoti.
ca hoti pāpakesu ṭhānesu → tesu tesu ṭhānesu (sya-all) | pāpakesu → tesu tesu (sya-all) | purakkhato → purakkhito (sya-all) | ṭhānesu → tesu tesu ṭhānesu (cck: syā.) | pāpakesu → K tesu tesu. (pts note) | abhūtaṁ → St Bmr K Gr abhūta. (pts note) | vacanañ → Sd vacanam pi. (pts note) | bahunnañ → So SS Gr; Bmr K bahūnañ. (pts note) | purakkhato → K purakkhito. (pts note) | sāpateyyampissa → sāpateyyaṁpissa (my, th) | abhūtavacanañca → abhūtavacanaṁ ca (bjt) | attāpissa → attā pi ssa (pts) | puttadāropissa → putta-dāro pi ssa (pts) | sāpateyyampissa → sāpateyyam pi ssa (pts) | saṅkiyo → saṁkiyo (pts) | abhūtavacanañca → abhūtaṁ vacanañ ca (pts) | bahūnañca dukkhadhammānaṁ → bahunnañ ca dukkha-dhammānaṁ (pts)
Samemu nie jest się strzeżonym i chronionym, dzieci i żona nie są strzeżeni i chronieni, majątek nie jest strzeżony i chroniony, jest się podejrzewanym o zły stan, wzrastają niezgodne z rzeczywistością pomówienia, jest się wystawionym na wiele krzywdzących twierdzeń.
Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā vikālavisikhācariyānuyoge.
vikālavisikhācariyānuyoge → vikālavisikhācariyānuyoge samajjābhicaraṇādīnavā (bj) | vikālavisikhācariyānuyoge → vikāla-visikhā-cariyānuyoge (pts)
Oto, synu gospodarza, sześć niebezpieczeństw przywiązania do przemierzania ulic o niewłaściwej porze.

7. Samajjābhicaraṇassa cha ādīnavā7. Sześć niebezpieczeństw chodzenia na festiwale

Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā samajjābhicaraṇe.
cha khome → kho me (pts)
Synu gospodarza, oto sześć niebezpieczeństw przywiązania do chodzenia na festiwale.
Kva naccaṁ, kva gītaṁ, kva vāditaṁ, kva akkhānaṁ, kva pāṇissaraṁ, kva kumbhathunanti.
Kva → kuvaṁ (si, pts1ed) | kumbhathunanti → kumbhathūṇanti (bj); kumbhathūnanti (sya-all) | kva → kuvaṁ (pts) | kva → kuvaṁ (bj: PTS) | Kva → kuvaṁ (cck: ka. sī. pī.) | Kuvaṁ → So Sdt throughout; Sc kvaṁ, afterwards kva; Bmr K Sum kva; Gr kuvaṁ (note) kvavaṁ. (pts note)
Ciągle myśli i szuka: Gdzie tańce, gdzie śpiewy, gdzie muzyka, gdzie opowieści, gdzie oklaski, gdzie dudnienie bębnów?
Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā samajjābhicaraṇe.
samajjābhicaraṇe → samajjābhicaraṇe jūtappamādādīnavā (bj) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts)
Oto, synu gospodarza, sześć niebezpieczeństw przywiązania do chodzenia na festiwale.

8. Jūtappamādassa cha ādīnavā8. Sześć niebezpieczeństw hazardu, który jest przyczyną braku dbałości

Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā jūtappamādaṭṭhānānuyoge.
cha khome gahapatiputta ādīnavā → (pts)
Synu gospodarza, oto sześć niebezpieczeństw przywiązania do hazardu, który jest przyczyną braku dbałości.
Jayaṁ veraṁ pasavati, jino vittamanusocati, sandiṭṭhikā dhanajāni, sabhāgatassa vacanaṁ na rūhati, mittāmaccānaṁ paribhūto hoti, āvāhavivāhakānaṁ apatthito hoti:
sabhāgatassa → sabhāye tassa (mr) | jino → jito (bj) | dhanajāni → dhanañjāni (pts) | sabhāgatassa → sabhāye tassa (bj: kām) | sabhāgatassa → sabhāye tassa (cck: ka.) | vittam → Bmr Sum vittaṁ; Gr cittaṁ (note) vittaṇ. (pts note) | apatthito → appatthito (th) | vittamanusocati → vittam anusocati (pts) | dhanajāni sabhāgatassa → dhanañjāni sabhā-gatassa (pts) | āvāhavivāhakānaṁ → āvāha-vivāhakānaṁ (pts)
Zwycięzcy przysparza wrogów, zwyciężony stracony dobytek opłakuje, traci się od razu obecny majątek, nie wzrasta waga głosu podczas zgromadzeń publicznych, przyjaciele i współpracownicy są uprzedzeni, nikt nie chce wyjść za takiego kogoś ani o ślub nikt go nie prosi:
‘akkhadhutto ayaṁ purisapuggalo nālaṁ dārabharaṇāyā’ti.
ayaṁ → (sya-all, pts) | dārabharaṇāyāti → dārābharaṇāyāti (pts)
»Ten człowiek jest uzależniony od hazardu, nie zdoła utrzymać żony«.
Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā jūtappamādaṭṭhānānuyoge.
jūtappamādaṭṭhānānuyoge → jūtappamādaṭṭhānānuyoge pāpamittānuyogādīnavā (bj) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | jūtappamādaṭṭhānānuyoge → jūtappamāda-ṭṭhānānuyoge (pts)
Oto, synu gospodarza, sześć niebezpieczeństw przywiązania do hazardu, który jest przyczyną braku dbałości.

9. Pāpamittatāya cha ādīnavā9. Sześć niebezpieczeństw złych przyjaciół

Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā pāpamittānuyoge.
cha khome gahapatiputta ādīnavā → (pts)
Synu gospodarza, oto sześć niebezpieczeństw przywiązania do złych przyjaciół.
Ye dhuttā, ye soṇḍā, ye pipāsā, ye nekatikā, ye vañcanikā, ye sāhasikā. Tyāssa mittā honti te sahāyā.
tyāssa → So Sct K; Sd Bmr Gr tyassa. (pts note)
Każdy drań, każdy kobieciarz, każdy pijak, każdy oszust, każdy naciągacz, każdy oprawca jest jego przyjacielem, jego znajomym.
Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā pāpamittānuyoge.
pāpamittānuyoge → pāpamittānuyoge ālassādīnavā (bj) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | pāpamittānuyoge → pāpa-mittānuyoge (pts)
Oto, synu gospodarza, sześć niebezpieczeństw przywiązania do złych przyjaciół.

10. Ālasyassa cha ādīnavā10. Sześć niebezpieczeństw lenistwa

Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā ālasyānuyoge.
ālasyānuyoge → ālassānuyoge (bj, sya-all)
Synu gospodarza, oto sześć niebezpieczeństw przywiązania do lenistwa.
Atisītanti kammaṁ na karoti, atiuṇhanti kammaṁ na karoti, atisāyanti kammaṁ na karoti, atipātoti kammaṁ na karoti, atichātosmīti kammaṁ na karoti, atidhātosmīti kammaṁ na karoti.
atichātosmīti → atijātosmīti (bj) | atidhātosmīti → atipipāsitosmīti (sya-all) | Ati-chāto → K aticchāto. (pts note) | Ati-dhāto → So SS Bm Gr; Br atitāto; K atipipāsito. (pts note) | atichātosmīti → aticchātosmīti (th) | atisītanti → ati-sītan ti (pts) | atiuṇhanti → ati-uṇhan ti (pts) | atisāyanti → ati-sāyan ti (pts) | atipātoti → atipāto ti (pts) | atichātosmīti → ati-chāto smīti (pts) | atidhātosmīti → ati-dhāto smīti (pts)
Mówi: »Jest za zimno«, nie wykonuje pracy, »Jest za gorąco«, nie wykonuje pracy, »Jest za późno«, nie wykonuje pracy, »Jest za wcześnie«, nie wykonuje pracy, »Jestem zbyt głodny«, nie wykonuje pracy, »Jestem zbyt pełny«, nie wykonuje pracy.
Tassa evaṁ kiccāpadesabahulassa viharato anuppannā ceva bhogā nuppajjanti, uppannā ca bhogā parikkhayaṁ gacchanti.
kiccāpadesabahulassa → kiccāpadesa-bahulassa (pts) | ceva → eva (pts) | nuppajjanti → n uppajjanti (pts)
W ten sposób używa wielu wymówek, by nie pracować, nie tworzy więcej majątku, a majątek, który ma, wyczerpuje się.
Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā ālasyānuyoge”ti.
ālasyānuyogeti → ālassānuyogeti (bj, sya-all) | ālasyānuyogeti idamavoca → ālassānuyoge ti idam avoca (pts) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts)
Oto, synu gospodarza, sześć niebezpieczeństw przywiązania do lenistwa”.

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
To właśnie powiedział Błogosławiony.
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
vatvāna → vatvā (bjt, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Powiedziawszy to, Spełniony, Nauczyciel, także i to powiedział:

“Hoti pānasakhā nāma, hoti sammiyasammiyo;
pānasakhā → pāna-sakhā (pts) sammiyasammiyo → sammiya-sammiyo (pts)
„Są towarzysze do picia z nazwy, są najlepszymi z najlepszych!
Yo ca atthesu jātesu, sahāyo hoti so sakhā.Pojawiają się, bo mają w tym interes, by być twoim przyjacielem, twoim towarzyszem.

Ussūraseyyā paradārasevanā, verappasavo ca anatthatā ca;
ussūraseyyā paradārasevanā → ussūra-seyyā para-dāra-sevanā vera (pts) verappasavo → verappasaṅgo (bj, sya-all, pts1ed) | verappasavo → verappasaṅgo (bj, sya-all, pts) | verappasaṅgo → verappasavo (bj: machasaṁ) | Verappasavo → verappasaṅgo (cck: sī. syā. pī.) | verappasavo → ppasaṅgo (pts)
Spanie po wschodzie słońca, uleganie żonie innego, wylewanie z siebie wrogości, szkodzenie,
Pāpā ca mittā sukadariyatā ca, ete cha ṭhānā purisaṁ dhaṁsayanti.
su-kadariyatā → Bmr sukadarīyatā. (pts note) cha → So K; SS Bmr ca. (pts note)
źli przyjaciele, skąpstwo – oto sześć przyczyn psujących człowieka.

Pāpamitto pāpasakho, pāpaācāragocaro;
pāpācāra- → So Scd Gr; St pāpacāra; Bmr K Gr (note) pāpa-ācāra. (pts note) | pāpamitto pāpasakho → pāpa-mitto pāpa-sakho pāpācāra (pts) pāpaācāragocaro → pāpācāra gocaro (pts)
Źli przyjaciele, źli towarzysze, chodzenie złymi ścieżkami,
Asmā lokā paramhā ca, ubhayā dhaṁsate naro.przez to w tym świecie i w innym, w obu psuje się taki ktoś.

Akkhitthiyo vāruṇī naccagītaṁ, divā soppaṁ pāricariyā akāle;
akkhitthiyo → akkh-itthiyo (pts) | naccagītaṁ → nacca-gītaṁ (pts) soppaṁ → suppaṁ (pts) | akāle → akālaṁ (pts) | akālaṁ → Sc Bmr K akāle. (pts note) | divā soppaṁ → divāsoppaṁ (bjt, th)
Hazard, kobiety, alkohol, taniec, śpiew, spanie za dnia, łażenie o nieodpowiednich porach,
Pāpā ca mittā sukadariyatā ca, ete cha ṭhānā purisaṁ dhaṁsayanti.
sukadariyatā → su-kadariyatā (pts) ete → Gr adds ca. (pts note)
źli przyjaciele i skąpstwo – oto sześć przyczyn psujących człowieka.

Akkhehi dibbanti suraṁ pivanti, yantitthiyo pāṇasamā paresaṁ;
yantitthiyo → yant itthiyo (pts)
Grają w kości i piją trunki, obłapują kobiety, które innym są drogie jak oddech,
Nihīnasevī na ca vuddhasevī, nihīyate kāḷapakkheva cando.
vuddhasevī → vuddhisevī (sya-all); buddhisevī (mr) | vuddhasevī nihīyate → vuddhasevi nihīyare (bj); vuḍḍhisevī nihīyati (sya-all) | vuddhasevi → vuddhisevi (bj: syā); buddhisevi (bj: kām) | vuddhasevī → vuddhisevī (cck: syā.); buddhisevī (cck: ka.) | nihīnasevī → nihīna-sevī (pts) | vuddhasevī → vuddha-sevī (pts) cando → candimā (sya-all) | nihīyate kāḷapakkheva → nihīyati kālapakkhe va (pts) | nihīyati → Bm nihiyyate; Br nihīyate. (pts note) | nihīyate → nihīyare (bjt) | nihīyate kāḷapakkheva → nihīyati kāla-pakkhe va (pts)
zadają się z podłymi, a nie z mądrymi – tacy nikną jak księżyc w nowiu.

Yo vāruṇī addhano akiñcano, pipāso pivaṁ papāgato;
vāruṇī → So Bmr K Gr; Sc vārini; Sd vāruniṁ; St ruṇiṁ; Gr (note) vāruniṁ. (pts note) | adhano → Bmr addhano. (pts note) pipāso pivaṁ papāgato → pipāsosi atthapāgato (sya-all); pipāso pibam papāgato (pts1ed); pipāsopi samappapāgato (mr) | papāgato → pāpaṁ gato (bj) | pivaṁ → pibam (pts) | gato → pipāsosi atthapāgato (bj: syā); pipāso pi samappapāgaso (bj: kām); pipāso pivaṁ papāgato (bj: machasaṁ) | papāgato → pipāsosi atthapāgato (cck: syā.); pipāsopi samappapāgato (cck: ka.) | papāgato → Sc sisampapāgato; Sdt pipampapāgato; Bm divāsoppipamādagato; Br pisamappapāgato; K pipāsosi atthapāgato; Gr pibam papā gāto; (note) pīsamappapā. (pts note)
Kto pijany, bez dobytku, bez niczego, gdy chce pić, pije w oberży,
Udakamiva iṇaṁ vigāhati, akulaṁ kāhiti khippamattano.
udakamiva → udakam iva (pts) akulaṁ → ākulaṁ (sya-all, mr) | akulaṁ kāhiti → ākulaṁ kāhati (sya-all) | kāhiti khippamattano → kāhati khippam attano (pts) | akulaṁ → ākulaṁ (bj: syā, kām) | Akulaṁ → ākulaṁ (cck: syā. ka.) | akulaṁ → Bmr Gr (note) ākulaṁ. (pts note) | kāhati → Sd kahati; Bmr kāhiti. (pts note)
tonie w długach jak kamień wrzucony do wody, straci rodzinę bardzo szybko.

Na divā soppasīlena, rattimuṭṭhānadessinā;
divā soppasīlena rattimuṭṭhānadessinā → divāsuppasīlena rattinuṭṭhānadessinā (sya-all) | soppasīlena rattimuṭṭhānadessinā → suppanāsīlena ratti nuṭṭhānadassinā (pts) | divā soppasīlena → divāsoppasīlena (bjt) | soppasīlena → suppanā-sīlena ratti (pts) rattimuṭṭhānadessinā → rattinuṭṭhānadassinā (bj: PTS) | rattimuṭṭhānadessinā → rattinuṭṭhānadassinā (cck: sī. pī.); rattinuṭṭhānasīlinā (cck: ?) | rattimuṭṭhānadessinā → n-uṭṭhāna-dassinā (pts)
Kto przez nawyk śpi za dnia, a noc widzi jako porę do wstawania,
Niccaṁ mattena soṇḍena, sakkā āvasituṁ gharaṁ.jest zawsze upojony, uzależniony, ten nie jest zdolny do życia domowego.

Atisītaṁ atiuṇhaṁ, atisāyamidaṁ ahu;
atisītaṁ atiuṇhaṁ → ati-sītaṁ ati-uṇhaṁ (pts) ahu → Gr āhu. (pts note) | atisāyamidaṁ → ati-sāyaṁ idaṁ (pts)
»Jest za gorąco, za zimno, za późno«, kto taki będzie,
Iti vissaṭṭhakammante, atthā accenti māṇave.
vissaṭṭhakammante → vissaṭṭhakammanto (pts) | vissaṭṭha-kammanto → So SS Gr; Bmr K Gr (note) Sum kammante. (pts note) māṇave → mānave (pts)
zostawia to, co ma do zrobienia, młodzieńca takiego omija zysk.

Yodha sītañca uṇhañca, tiṇā bhiyyo na maññati;
yodha → yo ca (sya-all) | yodha sītañca uṇhañca → yo ca sītañ ca uṇhañ ca (pts)
Lecz ten, kto chłód lub gorąco uważa za nic więcej jak łaskotanie trawy
Karaṁ purisakiccāni, so sukhaṁ na vihāyatī”ti.
purisakiccāni → purisa-kiccāni (pts) sukhaṁ → sukhā (sabbattha) | sukhaṁ → sukhā (bj, sya-all, pts) | sukhā → sukhaṁ (bj: machasaṁ) | sukhaṁ → sukhā (sabbattha) aṭṭhakathā oloketabbā (cck note)
i wykonuje swe obowiązki mężnie, tego nie opuszcza szczęście”.

11. Mittapatirūpaka11. Czterech fałszywych przyjaciół

“Cattārome, gahapatiputta, amittā mittapatirūpakā veditabbā.
mittapatirūpakā → mittappaṭirūpakā (sya-all, pts) | mittapatirūpakā → mittapaṭirūpakā (bj: sīmu) | cattārome → cattāro me (bjt) | cattārome gahapatiputta → cattāro me gahapati-putta (pts) | mittapatirūpakā → mitta-paṭirūpakā (pts)
Synu gospodarza, powinno się wiedzieć o czterech fałszywych przyjaciołach, będących wrogami w przebraniu.
Aññadatthuharo amitto mittapatirūpako veditabbo, vacīparamo amitto mittapatirūpako veditabbo, anuppiyabhāṇī amitto mittapatirūpako veditabbo, apāyasahāyo amitto mittapatirūpako veditabbo.
mittapatirūpako → mittappaṭirūpako (sya-all, pts) | aññadatthuharo → aññadatthu-haro (pts) | mittapatirūpako → mitta-paṭirūpako (pts) | vacīparamo → vacī-paramo (pts) | anuppiyabhāṇī → anuppiya-bhāṇī (pts)
»Przytakujący« to fałszywy przyjaciel, o którym powinno się wiedzieć, będący wrogiem w przebraniu, »mówiący dużo« to fałszywy przyjaciel, o którym powinno się wiedzieć, będący wrogiem w przebraniu, »ciągle komplementujący« to fałszywy przyjaciel, o którym powinno się wiedzieć, będący wrogiem w przebraniu, »towarzyszący w niedoli« to fałszywy przyjaciel, o którym powinno się wiedzieć, będący wrogiem w przebraniu.

Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi aññadatthuharo amitto mittapatirūpako veditabbo.
mittapatirūpako → mittappaṭirūpako (sya-all, pts) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | aññadatthuharo → aññadatthu-haro (pts) | mittapatirūpako → mitta-paṭirūpako (pts)
Synu gospodarza, powinno się wiedzieć o czterech postaciach »przytakującego« – fałszywego przyjaciela, będącego wrogiem w przebraniu.

Aññadatthuharo hoti, appena bahumicchati;
aññadatthuharo → aññadatthu-haro (pts) bahumicchati → bahum icchati (pts)
Ciągle przytakuje. niewiele od siebie daje, a wiele chce.
Bhayassa kiccaṁ karoti, sevati atthakāraṇā.
kiccaṁ → kiccaṁ na (sya-all) | kiccaṁ → So Sc Bmr Gr; Sdt K add na. (pts note) atthakāraṇā → attha-kāraṇā (pts)
Boi się robić to, co należy. spoufala się tylko ze względu na swoje dobro.

Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi aññadatthuharo amitto mittapatirūpako veditabbo.
mittapatirūpako → mittappaṭirūpako (sya-all, pts) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | aññadatthuharo → aññadatthu-haro (pts) | mittapatirūpako → mitta-paṭirūpako (pts)
To są, synu gospodarza, cztery postacie »przytakującego« – fałszywego przyjaciela, o którym powinno się wiedzieć, będącego wrogiem w przebraniu.

Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi vacīparamo amitto mittapatirūpako veditabbo.
mittapatirūpako → mittappaṭirūpako (sya-all, pts) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | vacīparamo → vacī-paramo (pts) | mittapatirūpako → mitta-paṭirūpako (pts)
Synu gospodarza, powinno się wiedzieć o czterech postaciach »mówiącego dużo« – fałszywego przyjaciela, będącego wrogiem w przebraniu.
Atītena paṭisantharati, anāgatena paṭisantharati, niratthakena saṅgaṇhāti, paccuppannesu kiccesu byasanaṁ dasseti.
paṭisantharati → paṭisandharati (mr) | paṭisantharati → paṭisantharatiṁ (bj) | paṭisantharati → paṭisandharati (bj: kām) | paṭisantharati → paṭisandharati (cck: ka.) | paṭisantharati → Bmr paṭisandharati. (pts note) | byasanaṁ → vyasanaṁ (pts)
Mówi: o przeszłych osiągnięciach, o przyszłych osiągnięciach, puste uprzejmości, gdy w teraźniejszości trzeba zrobić, co należy, wyraża swoją gorycz.
Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi vacīparamo amitto mittapatirūpako veditabbo.
mittapatirūpako → mittappaṭirūpako (sya-all, pts) | vacīparamo → vacī-paramo (pts) | mittapatirūpako → mitta-paṭirūpako (pts)
To są, synu gospodarza, cztery postacie »mówiącego dużo« – fałszywego przyjaciela, o którym powinno się wiedzieć, będącego wrogiem w przebraniu.

Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi anuppiyabhāṇī amitto mittapatirūpako veditabbo.
mittapatirūpako → mittappaṭirūpako (sya-all, pts) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | anuppiyabhāṇī → anuppiya-bhāṇī (pts) | mittapatirūpako → mitta-paṭirūpako (pts)
Synu gospodarza, powinno się wiedzieć o czterech postaciach »ciągle komplementującego« – fałszywego przyjaciela, będącego wrogiem w przebraniu.
Pāpakampissa anujānāti, kalyāṇampissa anujānāti, sammukhāssa vaṇṇaṁ bhāsati, parammukhāssa avaṇṇaṁ bhāsati.
Pāpakampissa → pāpakammaṁpissa (sya-all) | pāpakampissa → pāpakammaṁpissa (sya-all) | sammukhāssa → sammukhassa (sya-all) | parammukhāssa → parammukhassa (sya-all) | pāpakampi’ssa → pāpakammampissa (bj: syā) | Pāpakaṁpissa → pāpakammaṁpissa (cck: syā.) | Pāpakam → K pāpakammaṁ. (pts note) | nānujānāti → So Sc; Sdt Br K Gr anujānāti; Bm na anuj-. (pts note) | ssa → Bm K sammukhassa, and below. (pts note) | kalyāṇampissa → kalyāṇaṁpissa (my, th) | pāpakampissa → pāpakam pi ssa (pts) | kalyāṇampissa anujānāti sammukhāssa → kalyāṇam pi ssa nānujānāti sammukhā ssa (pts) | parammukhāssa → parammukhā ssa (pts)
Sprzyja temu, co złe, sprzyja temu, co doskonałe, będąc twarzą w twarz, chwali, za plecami używa obelg.
Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi anuppiyabhāṇī amitto mittapatirūpako veditabbo.
mittapatirūpako → mittappaṭirūpako (sya-all, pts) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | anuppiyabhāṇī → anuppiya-bhāṇī (pts) | mittapatirūpako → mitta-paṭirūpako (pts)
To są, synu gospodarza, cztery postacie »ciągle komplementującego« – fałszywego przyjaciela, o którym powinno się wiedzieć, będącego wrogiem w przebraniu.

Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi apāyasahāyo amitto mittapatirūpako veditabbo.
mittapatirūpako → mittappaṭirūpako (sya-all, pts) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | apāyasahāyo → apāya-sahāyo (pts) | mittapatirūpako → mitta-paṭirūpako (pts)
Synu gospodarza, powinno się wiedzieć o czterech postaciach »towarzysza w niedoli« – fałszywego przyjaciela, będącego wrogiem w przebraniu.
Surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyoge sahāyo hoti, vikālavisikhācariyānuyoge sahāyo hoti, samajjābhicaraṇe sahāyo hoti, jūtappamādaṭṭhānānuyoge sahāyo hoti.
surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyoge → surāmeraya majjappamādaṭṭhānānuyoge (my) | vikālavisikhācariyānuyoge → vikāla visikhā cariyānuyoge (my) | surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyoge → surāmerayamajjapamādaṭṭhānānuyoge (bjt, th) | surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyoge → surā-meraya-majjapamāda-ṭṭhānānuyoge (pts) | vikālavisikhācariyānuyoge → vikāla-visikhā-cariyānuyoge (pts) | jūtappamādaṭṭhānānuyoge → jūtappamāda-ṭṭhānānuyoge (pts)
Jest towarzyszem w przywiązaniu do spożywania destylowanych i sfermentowanych trunków, które są przyczyną braku dbałości, jest towarzyszem w przywiązaniu do przemierzania ulic o niewłaściwej porze, jest towarzyszem w przywiązaniu do chodzenia na festiwale, jest towarzyszem w przywiązaniu do hazardu, który jest przyczyną braku dbałości.
Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi apāyasahāyo amitto mittapatirūpako veditabbo”ti.
mittapatirūpako veditabboti → mittappaṭirūpako veditabbo (sya-all) | ti → Scd omit ti. (pts note) | apāyasahāyo → apāya-sahāyo (pts) | mittapatirūpako veditabboti → mitta-paṭirūpako veditabbo ti (pts)
To są, synu gospodarza, cztery postacie »towarzyszącego w niedoli« – fałszywego przyjaciela, o którym powinno się wiedzieć, będącego wrogiem w przebraniu”.

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
To właśnie powiedział Błogosławiony.
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
vatvāna → vatvā (bjt, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Powiedziawszy to, Spełniony, Nauczyciel, także i to powiedział:

“Aññadatthuharo mitto, yo ca mitto vacīparo;
aññadatthuharo → aññadatthu haro (pts) vacīparo → vacīparamo (sya-all) | vacīparo → vacīparamo (bj: syā) | vacīparo → vacīparamo (cck: syā.) | vacīparo → vacī-paro (pts)
„Przytakujący przyjaciel, jak i przyjaciel mówiący dużo,
Anuppiyañca yo āha, apāyesu ca yo sakhā.
āha → āhu (sya-all) | anuppiyañca → anuppiyañ ca (pts)
ciągle komplementujący, oraz towarzysz w niedoli –

Ete amitte cattāro, iti viññāya paṇḍito;oto czterej wrogowie, mędrzec jest ich świadomy. Ārakā parivajjeyya, maggaṁ paṭibhayaṁ yathā”ti.
yathāti → yathā ti (pts)
Oby trzymał się od nich jak najdalej niczym od najstraszniejszej drogi”.

12. Suhadamitta12. Serdeczni przyjaciele

“Cattārome, gahapatiputta, mittā suhadā veditabbā.
cattārome → cattāro me (bjt) | cattārome gahapatiputta → cattāro me gahapati-putta (pts)
Synu gospodarza, powinno się wiedzieć o czterech serdecznych przyjaciołach.
Upakāro mitto suhado veditabbo, samānasukhadukkho mitto suhado veditabbo, atthakkhāyī mitto suhado veditabbo, anukampako mitto suhado veditabbo.
Upakāro → upakārako (sya-all) | anukampako → ānukampako (bj) | upakāro → upakārako (sya-all) | upakāro → upakārako (bj: syā) | Upakāro → upakārako (cck: syā.) | samānasukhadukkho → samāna-sukha-dukkho (pts) | atthakkhāyī → atth-akkhāyī (pts)
»Pomocny« to serdeczny przyjaciel, o którym powinno się wiedzieć, »ten sam w szczęściu i w krzywdzie« to serdeczny przyjaciel, o którym powinno się wiedzieć, »pokazujący to, co dobroczynne« to serdeczny przyjaciel, o którym powinno się wiedzieć, »współczujący« to serdeczny przyjaciel, o którym powinno się wiedzieć.

Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi upakāro mitto suhado veditabbo.
upakāro → upakārako (sya-all) | upakāro → So Sc Bmr K Gr (note); Sdt Gr upakārako. (pts note) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts)
Synu gospodarza, powinno się wiedzieć o czterech postaciach „pomocnego” – serdecznego przyjaciela.
Pamattaṁ rakkhati, pamattassa sāpateyyaṁ rakkhati, bhītassa saraṇaṁ hoti, uppannesu kiccakaraṇīyesu taddiguṇaṁ bhogaṁ anuppadeti.
saraṇaṁ → paṭisaraṇaṁ (sya-all) | kiccakaraṇīyesu → kiccesu karaṇīyesu (sya-all) | anuppadeti → anuppādeti (pts) | saraṇaṁ → K paṭisaraṇaṁ. (pts note) | anuppādeti → So Scd Gr; St Bmr K anuppadeti. (pts note) | uppannesu kiccakaraṇīyesu → uppanne kiccakaraṇīye (bjt) | kiccakaraṇīyesu taddiguṇaṁ → kicca-karaṇīyesu tad diguṇaṁ (pts)
Ochrania przed brakiem dbałości. Ochrania majątek, gdy nadejdzie brak dbałości. Jest schronieniem, gdy ogarnia przerażenie. Gdy pojawi się coś, co należy zrobić, pomoże w dwójnasób.
Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi upakāro mitto suhado veditabbo.
upakāro → upakārako (sya-all) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts)
To są, synu gospodarza, cztery postacie „pomocnego” – serdecznego przyjaciela, o którym powinno się wiedzieć.

Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi samānasukhadukkho mitto suhado veditabbo.
gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | samānasukhadukkho → samāna-sukhadukkho (pts)
Synu gospodarza, powinno się wiedzieć o czterech postaciach „tego samego w szczęściu i krzywdzie” – serdecznego przyjaciela.
Guyhamassa ācikkhati, guyhamassa parigūhati, āpadāsu na vijahati, jīvitaṁpissa atthāya pariccattaṁ hoti.
parigūhati → pariguyhati (sya-all) | parigūhati → So SS Gr; Bmr K Gr (note) pariguyhati. (pts note) | jīvitaṁpissa → jīvitampissa (bjt) | guyhamassa → guyham assa (pts) | jīvitaṁpissa → jīvitam pi ssa (pts)
Wyjawia swe sekrety, trzyma w sekrecie twoje sekrety, nie opuszcza w potrzebie, jest w stanie poświęcić swoje życie dla ciebie.
Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi samānasukhadukkho mitto suhado veditabbo.
gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | samānasukhadukkho → samāna-sukha-dukkho (pts)
To są, synu gospodarza, cztery postacie „tego samego w szczęściu i krzywdzie” – serdecznego przyjaciela, o którym powinno się wiedzieć.

Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi atthakkhāyī mitto suhado veditabbo.
kho → kho pana (bj) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | atthakkhāyī → atth-akkhāyī (pts)
Synu gospodarza, powinno się wiedzieć o czterech postaciach „pokazującego to, co dobroczynne” – serdecznego przyjaciela.
Pāpā nivāreti, kalyāṇe niveseti, assutaṁ sāveti, saggassa maggaṁ ācikkhati.
niveseti → Br nivāseti, but in 28 nivesenti. (pts note) | assutaṁ → So SS Gr; Bmr K Gr (note) asutaṁ. (pts note)
Zapobiega temu, co złe, wspiera to, co doskonałe, przekazuje informacje, których się nie słyszało, wyjaśnia ścieżkę prowadzącą do duchowego szczęścia.
Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi atthakkhāyī mitto suhado veditabbo.
gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | atthakkhāyī → atth-akkhāyī (pts)
To są, synu gospodarza, cztery postacie „pokazującego to, co dobroczynne” – serdecznego przyjaciela, o którym powinno się wiedzieć.

Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi anukampako mitto suhado veditabbo.
kho → kho pana (bj) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts)
Synu gospodarza, powinno się wiedzieć o czterech postaciach „współczującego” – serdecznego przyjaciela.
Abhavenassa na nandati, bhavenassa nandati, avaṇṇaṁ bhaṇamānaṁ nivāreti, vaṇṇaṁ bhaṇamānaṁ pasaṁsati.
abhavenassa → abhaven assa (pts) | bhavenassa → bhaven assa (pts)
Nie raduje się z twoich niepowodzeń, raduje się z tego, że ci się powodzi, nie pochwala tych, którzy cię krytykują, pochwala tych, którzy mówią o tobie dobrze.
Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi anukampako mitto suhado veditabbo”ti.
ti → SS omit ti. (pts note) | veditabboti → veditabbo ti (pts)
To są, synu gospodarza, cztery postacie „współczującego” – serdecznego przyjaciela, o którym powinno się wiedzieć.

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
To właśnie powiedział Błogosławiony.
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
vatvāna → vatvā (bjt, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Powiedziawszy to, Spełniony, Nauczyciel, także i to powiedział:

“Upakāro ca yo mitto, sukhe dukkhe ca yo sakhā;
mitto → mitto yo ca mitto (bj, pts) sukhe dukkhe → sukhadukkho (sya-all, mr) | ca yo sakhā → yo ca mitto sukhe dukhe (bj); yo ca mitto sukhe dukkhe (si, pts1ed) | dukkhe ca yo sakhā → dukhe (bj) | ca yo sakhā → (pts) | dukhe → sukhe dukkhe ca ye sakhā (bj: machasaṁ) | dukkhe → sukhadukkho (cck: syā. ka.) | sakhā → yo ca mitto sukhe dukkhe (cck: sī. pī.) | dukkhe → So Scd Gr; St sukhe dukkho; Bm sukha-dukkhena yo sakhā; Br K sukha-dukkho ca yo sakhā. (pts note)
Pomocny to przyjaciel, ten, co w szczęściu i krzywdzie towarzyszem.
Atthakkhāyī ca yo mitto, yo ca mittānukampako.
atthakkhāyī → atth-akkhāyī (pts) mittānukampako etepi → mittonukampako ete pi (bj)
Przyjaciel pokazuje to, co dobroczynne, tym jest współczujący przyjaciel.

Etepi mitte cattāro, iti viññāya paṇḍito;
pi → So Sc Bmr K Gr (note); Sdt Gr kho. (pts note) | etepi → ete pi (bjt, pts)
Oto przyjaciół czworo, mędrzec jest ich świadomy.
Sakkaccaṁ payirupāseyya, mātā puttaṁva orasaṁ;
puttaṁva → puttaṁ va (my, pts)
Ostrożnie powinien się nimi opiekować, jakby matka syna do piersi przygarniała.
Paṇḍito sīlasampanno, jalaṁ aggīva bhāsati.
sīlasampanno → sīla-sampanno (pts) aggīva → So SS Bmr K; Gr aggi va. (pts note) | aggīva → aggī va (bjt)
Mędrcy moralności przestrzegają, jaśnieją jak ogień.

Bhoge saṁharamānassa, bhamarasseva irīyato;
bhamarasseva irīyato → bhamarass eva iriyato (pts) | iriyato → So K; SS irīyato; Bmr ev'; irīyato. (pts note)
Kto majątek swój gromadzi, jak pszczoła się zachowuje.
Bhogā sannicayaṁ yanti, vammikovupacīyati.
vammikovupacīyati → vammikovūpacīyati (sya-all) | vammikovupacīyati → vammiko upacīyati (pts)
Majątek jego przyrasta, jak piętrzący się kopiec mrówek.

Evaṁ bhoge samāhatvā, alamatto kule gihī;
samāhatvā → samāharitvā (sya-all); samāhantvā (pts1ed) | samāhatvā alamatto → samāhantvā alam attho (pts) | samāhatvā → samāharitvā (bj: syā) | samāhatvā → samāharitvā (cck: syā.) | samāhantvā → So St Bmr Gr; Scd samāgantvā; K samāharitvā. (pts note) gihī → gihi (pts) | gihi → So Scd Br Gr; St Bm K gihī. (pts note) | alamatto → attho (pts)
Z bogactwem zgromadzonym w ten sposób, gospodarz taki rodzinie wystarcza.
Catudhā vibhaje bhoge, sa ve mittāni ganthati.
save → So Sdt Bmr K; Sc Gr sace. (pts note) | ganthati → Bmr gandhati. (pts note)
Gdy na czworo podzieli majątek, utrzymuje więzi z przyjaciółmi.

Ekena bhoge bhuñjeyya, dvīhi kammaṁ payojaye;jedna część majątku powinna być spożytkowana, dwie części zainwestowane w pracę, Catutthañca nidhāpeyya, āpadāsu bhavissatī”ti.
catutthañca → catutthañ ca (pts) bhavissatīti → bhavissatīti chaddisāpaṭicchādanaṁ (bj)
czwartą powinien odłożyć, pozostawiając na trudne czasy”.

13. Chaddisāpaṭicchādanakaṇḍa13. Sekcja o pokrywaniu sześć kierunków

“Kathañca, gahapatiputta, ariyasāvako chaddisāpaṭicchādī hoti?
chaddisā → So SS; Bmr K Gr cha disā. (pts note) | chaddisāpaṭicchādī → chadisāpaṭicchādī (th) | kathañca gahapatiputta ariyasāvako chaddisāpaṭicchādī → kathañ ca gahapati-putta ariya-sāvako chaddisā paṭicchādī (pts)
W jaki sposób, synu gospodarza, uczeń Szlachetnych pokrywa sześć kierunków?
Cha imā, gahapatiputta, disā veditabbā.
cha imā → chayimā (bj, pts) | Cha-y-imā → So St Gr; Sc omits cha; Sd chavimā; Bmr K cha imā. (pts note)
Synu gospodarza, powinno się wiedzieć o sześciu kierunkach.
Puratthimā disā mātāpitaro veditabbā, dakkhiṇā disā ācariyā veditabbā, pacchimā disā puttadārā veditabbā, uttarā disā mittāmaccā veditabbā, heṭṭhimā disā dāsakammakarā veditabbā, uparimā disā samaṇabrāhmaṇā veditabbā.
dāsakammakarā → dāsakammakarā porisā (pts) | Puratthimā → Bm pūratthimā. (pts note) | dāsa-kammakarā → So Gr; Sc Bmr omit porisā; Sdt -kara. (pts note) | mātāpitaro → mātā-pitaro (pts) | dāsakammakarā → dāsa-kammakarā porisā (pts) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇa-brāhmaṇā (pts)
O matce i ojcu powinno się wiedzieć jako będących wschodnim kierunkiem, o nauczycielach powinno się wiedzieć jako będących południowym kierunkiem, o dzieciach i żonie powinno się wiedzieć jako będących zachodnich kierunkiem, o przyjaciołach i współpracownikach powinno się wiedzieć jako będących północnym kierunkiem, o służbie i sile roboczej powinno się wiedzieć jako będących kierunkiem, który wskazuje to, co poniżej, o pustelnikach i braminach powinno się wiedzieć, jako będących kierunkiem, który wskazuje to, co powyżej.

Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi puttena puratthimā disā mātāpitaro paccupaṭṭhātabbā—
ne → nesaṁ (sya-all, pts1ed) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | mātāpitaro → mātā-pitaro (pts)
Na pięć sposobów, synu gospodarza, dziecko powinno być wsparciem dla matki i ojca jako wschodu:
bhato ne bharissāmi, kiccaṁ nesaṁ karissāmi, kulavaṁsaṁ ṭhapessāmi, dāyajjaṁ paṭipajjāmi, atha vā pana petānaṁ kālaṅkatānaṁ dakkhiṇaṁ anuppadassāmīti.
bharissāmi → sambharissāmi (bj) | paṭipajjāmi → paṭipacchāmi (bj) | kālaṅkatānaṁ → kālakatānaṁ (bj, sya-all, pts) | ne → nesaṁ (sya-all, pts) | vā → ca (pts) | sambharissāmi → bharissāmi (bj: machasaṁ) | paṭipacchāmi → paṭipajjāmi (bj: machasaṁ) | ne → nesaṁ (cck: bahūsu) | ca → Bmr K Gr (note) vā. (pts note) | anuppadassāmīti → So K Gr; Bmr anupadassamīti; SS anuppadassāmi. (pts note) | atha vā → athavā (th) | kulavaṁsaṁ → kula-vaṁsaṁ (pts) | dāyajjaṁ → dāyajjam (pts)
Utrzymuje ich, jak oni je utrzymywali. Zrobi to, co należy zrobić. Podtrzymuje ród. Podąża za dziedzictwem. Gdy ich czas się wypełni i odejdą w zaświaty, będzie im składało dziękczynienie.
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi puttena puratthimā disā mātāpitaro paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi puttaṁ anukampanti.
+ → kho (th) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts)
Tak jak na pięć sposobów, synu gospodarza, dziecko jest wsparciem dla matki i ojca jako wschodu, tak też na pięć sposobów dziecku się oni odwdzięczają:
Pāpā nivārenti, kalyāṇe nivesenti, sippaṁ sikkhāpenti, patirūpena dārena saṁyojenti, samaye dāyajjaṁ niyyādenti.
niyyādenti → niyyātenti (bj) | patirūpena → paṭirūpena (sya-all, pts) | niyyātenti → niyyadenti (bj: machasaṁ) | niyyādenti → niyyātenti (cck: ka. sī.) | niyyādenti → Sc nīyādenti; St ṇiyyātenti; Br niyādenti. (pts note) | saṁyojenti → saññojenti (th)
Zapobiegają temu, co złe. Wspierają to, co doskonałe. Trenują w fachu. Z odpowiednią dziewczyną swatają. W odpowiednim czasie przekazują dziedzictwo.
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi puttena puratthimā disā mātāpitaro paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi puttaṁ anukampanti.
gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | mātāpitaro → mātā-pitaro (pts)
Tak jak na pięć sposobów, synu gospodarza, dziecko jest wsparciem dla matki i ojca jako wschodu, tak też na pięć sposobów dziecku się oni odwdzięczają.
Evamassa esā puratthimā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā.
esā → So Sc Bmr Gr (note); Sd evam ayaṁ; St evam assa mayaṁ; Gr evam assa ayaṁ. (pts note)
Tak oto wschodni kierunek zostaje pokryty, bezpieczny, wolny od strachu.

Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi antevāsinā dakkhiṇā disā ācariyā paccupaṭṭhātabbā—
gahapatiputta → gahapati-putta (pts)
Na pięć sposobów, synu gospodarza, uczeń powinien być wsparciem dla nauczycieli jako południa:
uṭṭhānena upaṭṭhānena sussusāya pāricariyāya sakkaccaṁ sippapaṭiggahaṇena.
sussusāya → sussūsāya (pts1ed, csp-a) | sippapaṭiggahaṇena → sippaṁ paṭiggahaṇena (sya-all) | sussusāya → sussūsāya (pts) | sippapaṭiggahaṇena → sippaṁ paṭiggahaṇena (bj: syā); sippauggahaṇena (bj: kām) | sippapaṭiggahaṇena → sippaṁ paṭiggahaṇena (cck: syā.); sippauggahaṇena (cck: ka.) | sippa-paṭiggahaṇena → Br uggahaṇena. (pts note)
Szanuje ich. Jest dla nich wsparciem. Dobrze ich słucha. Otacza ich opieką. Starannie przyswaja fach.
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi antevāsinā dakkhiṇā disā ācariyā paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi antevāsiṁ anukampanti—
gahapatiputta → gahapati-putta (pts)
Tak jak na pięć sposobów, synu gospodarza, uczeń jest wsparciem dla nauczycieli jako południa, tak też na pięć sposobów uczniowi się oni odwdzięczają:
suvinītaṁ vinenti, suggahitaṁ gāhāpenti, sabbasippassutaṁ samakkhāyino bhavanti, mittāmaccesu paṭiyādenti, disāsu parittāṇaṁ karonti.
paṭiyādenti → paṭivedenti (sya-all); parivedenti (pts1ed) | parittāṇaṁ → parittānaṁ (bj, pts) | sabbasippassutaṁ → sabbasippesu taṁ (sya-all) | paṭiyādenti → parivedenti (pts) | paṭiyādenti → paṭivedenti (bj: syā) | paṭiyādenti → paṭivedenti (cck: syā.) | sabba-sippa-sutaṁ → So Bmr; Sc sabba-sippesu na samayakkhāyino; Sd sabbaṁ sippam suta; St sabbasippasuta; K Gr sabbasippesu taṁ (Gr note gataṁ). (pts note) | parivedenti → So Sdt K Gr; Sc paṭivedenti; Bmr Gr (note) paṭiyādenti. (pts note) | sabbasippassutaṁ → sabbasippasutaṁ (bjt) | suggahitaṁ → sugahitaṁ (th)
Kształcą to, co sami dobrze wykształcili. Przekazują do przyswojenia to, co sami dobrze przyswoili. Wszystko, co o swoim fachu usłyszeli, przekazują bez zmian. Przedstawiają przyjaciół i współpracowników. Ochraniają z różnorakich kierunków.
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi antevāsinā dakkhiṇā disā ācariyā paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi antevāsiṁ anukampanti.
gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | antevāsinā → ante vāsinā (pts)
Tak jak na pięć sposobów, synu gospodarza, uczeń jest wsparciem dla nauczycieli jako południa, tak też na pięć sposobów uczniowi się oni odwdzięczają.
Evamassa esā dakkhiṇā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā.
evamassa → evam assa (pts)
Tak oto południowy kierunek zostaje pokryty, bezpieczny, wolny od strachu.

Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi sāmikena pacchimā disā bhariyā paccupaṭṭhātabbā—
gahapatiputta → gahapati-putta (pts)
Na pięć sposobów, synu gospodarza, mąż powinien być wsparciem dla żony jako zachodu:
sammānanāya anavamānanāya anaticariyāya issariyavossaggena alaṅkārānuppadānena.
anavamānanāya → avimānanāya (sya-all, pts1ed) | anavamānanāya → avimānanāya (pts) | anavamānanāya → avimānanāya (bj: syā, PTS) | anavamānanāya → avimānanāya (cck: syā. pī.) | avimānanāya → St Bm Gr avamānanāya; Br Gr (note) anavamānanāya. (pts note) | issariya-vossaggena → Bm vosaggena. (pts note) | issariyavossaggena alaṅkārānuppadānena → issariya-vossaggena alaṁkārānuppadānena (pts)
Darzy ją szacunkiem. Nie lekceważy jej. Jest jej wierny. Dzieli się władzą nad swoim dobytkiem. Ofiarowuje jej ozdobne podarunki.
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi sāmikena pacchimā disā bhariyā paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi sāmikaṁ anukampati—
anukampati → anukampanti (sya-all) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts)
Tak jak na pięć sposobów, synu gospodarza, mąż jest wsparciem dla żony jako zachodu, tak też na pięć sposobów mężowi się ona odwdzięcza:
susaṁvihitakammantā ca hoti, saṅgahitaparijanā ca, anaticārinī ca, sambhatañca anurakkhati, dakkhā ca hoti analasā sabbakiccesu.
saṅgahitaparijanā → susaṁgahitaparijanā (bj, sya-all, pts) | sambhatañca → sambhataṁ (bj, pts) | ca → saṅgahita parijanā ca (bj: machasaṁ) | saṅgahitaparijanā → susaṅgahitaparijanā (cck: sī. syā. pī.) | sambhataṁ → K adds ca. (pts note) | susaṁvihitakammantā → susaṁvihita-kammantā (pts) | saṅgahitaparijanā → susaṅgahita-parijanā (pts)
Jest dobrze zorganizowana w tym, co do zrobienia. Zajmuje się ludźmi dookoła. Jest wierna. Potrafi przypilnować dobytku. Jest sprytna i pracowita we wszystkim, co trzeba zrobić.
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi sāmikena pacchimā disā bhariyā paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi sāmikaṁ anukampati.
anukampati → anukampanti (sya-all) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts)
Tak jak na pięć sposobów, synu gospodarza, mąż jest wsparciem dla żony jako zachodu, tak też na pięć sposobów mężowi się ona odwdzięcza.
Evamassa esā pacchimā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā.
evamassa → evam assa (pts)
Tak oto zachodni kierunek zostaje pokryty, bezpieczny, wolny od strachu.

Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi kulaputtena uttarā disā mittāmaccā paccupaṭṭhātabbā—
gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | kulaputtena → kula-puttena (pts)
Na pięć sposobów, synu gospodarza, syn szlachetnego rodu powinien być wsparciem dla przyjaciół i współpracowników jako północy:
dānena peyyavajjena atthacariyāya samānattatāya avisaṁvādanatāya.
peyyavajjena → piyavajjena (sya-all, mr) | peyyavajjena → piyavajjane (bj: syā, kām) | peyyavajjena → viyavajjena (cck: syā. ka.) | avisaṁvādanatāya → Sdt -atthāya. (pts note) | atthacariyāya → attha-cariyāya (pts)
Być szczodrym. Taktownym w mowie. Dobroczynnym. Na równi traktować innych. Być szczerym.
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi kulaputtena uttarā disā mittāmaccā paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi kulaputtaṁ anukampanti—
gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | kulaputtena → kula-puttena (pts)
Tak jak na pięć sposobów, synu gospodarza, syn szlachetnego rodu jest wsparciem dla przyjaciół i współpracowników jako północy, tak też na pięć sposobów synowi szlachetnego rodu się oni odwdzięczają:
pamattaṁ rakkhanti, pamattassa sāpateyyaṁ rakkhanti, bhītassa saraṇaṁ honti, āpadāsu na vijahanti, aparapajā cassa paṭipūjenti.
aparapajā cassa → aparapajaṁpissa (sya-all); aparapajaṁ ca pi ssa (pts) | ssa → -7 So Sdt; Sc aparajjantassa; Bm aparā pajā c'; assa; Br Gr (note) aparā para-pajā; K aparapajaṁpissa; Sum - Scd aparapajaṁ c'; assa; Gr aparā pajaṁ c'; assa. (pts note) | aparapajā cassa → apara-pajaṁ ca pi ssa (pts)
Ochraniają przed brakiem dbałości. Ochraniają majątek, gdy nadejdzie brak dbałości. Są schronieniem, gdy ogarnia przerażenie. Nie opuszczają w potrzebie. Całą jego rodzinę darzą szacunkiem.
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi kulaputtena uttarā disā mittāmaccā paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi kulaputtaṁ anukampanti.
gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | kulaputtena → kula-puttena (pts)
Tak jak na pięć sposobów, synu gospodarza, syn szlachetnego rodu jest wsparciem dla przyjaciół i współpracowników jako północy, tak też na pięć sposobów synowi szlachetnego rodu się oni odwdzięczają.
Evamassa esā uttarā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā.
evamassa → evam assa (pts)
Tak oto północny kierunek zostaje pokryty, bezpieczny, wolny od strachu.

Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi ayyirakena heṭṭhimā disā dāsakammakarā paccupaṭṭhātabbā—
ayyirakena → ayirakena (bj, sya-all, pts1ed) | ayirakena → ayyirakena (bj: machasaṁ) | ayyirakena → ayirakena (cck: sī. syā. pī.) | ayirakena → Bmr Gr (note) ayyirakena. (pts note) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | dāsakammakarā → dāsa-kammakarā (pts)
Na pięć sposobów, synu gospodarza, rządzący powinien być wsparciem dla służby i siły roboczej jako tego, co poniżej:
yathābalaṁ kammantasaṁvidhānena bhattavetanānuppadānena gilānupaṭṭhānena acchariyānaṁ rasānaṁ saṁvibhāgena samaye vossaggena.
kammantasaṁvidhānena bhattavetanānuppadānena → kammantaṁ saṁvidhānena bhattavettanānuppadānena (sya-all) | bhatta-vettanānuppadānena → So Bmr K Gr (note); Sc Gr bhattacetanānup-; Sd bhattavetanānup-; St bhattevetanānup-. (pts note) | gilānupaṭṭhānena → So Sc Bmr Sum; Sdt Gr gilānapaccupaṭṭhānena; K gilānānupaṭṭhānena. (pts note) | kammantasaṁvidhānena bhattavetanānuppadānena → kammanta-saṁvidhānena bhatta-vettanānuppadānena (pts)
Przydziela pracę odpowiednią do siły. Daje wyżywienie i zarobek. Bierze pod opiekę podczas choroby. Podczas uroczystości rozdaje przysmaki. W odpowiednim czasie daje wolne.
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi ayyirakena heṭṭhimā disā dāsakammakarā paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi ayyirakaṁ anukampanti—
ayyirakena → ayirakena (bjt, th, pts) | ayyirakaṁ → ayirakaṁ (bjt, th, pts) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | dāsakammakarā → dāsa-kammakarā (pts)
Tak jak na pięć sposobów, synu gospodarza, rządzący jest wsparciem dla służby i siły roboczej jako tego, co poniżej, tak też na pięć sposobów rządzącemu się oni odwdzięczają:
pubbuṭṭhāyino ca honti, pacchā nipātino ca, dinnādāyino ca, sukatakammakarā ca, kittivaṇṇaharā ca.
dinnādāyino → dinnadāyino (pts) | sukatakammakarā ca → sukatakammakārakā (pts) | pacchā nipātino → pacchānipātino (bjt, th) | pacchā nipātino → pacchā-nipātino (pts) | dinnādāyino → dinna-dāyino (pts) | sukatakammakarā → sukata-kamma-kārakā kitti-vaṇṇa-harā (pts)
Wstają do pracy przed nim. Idą spać po nim. Biorą tylko to, co było im dane. Dobrze wykonują swoją pracę. Podtrzymują jego dobrą reputację.
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi ayyirakena heṭṭhimā disā dāsakammakarā paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi ayyirakaṁ anukampanti.
ayyirakena → ayirakena (bjt, th, pts) | ayyirakaṁ → ayirakaṁ (bjt, th, pts) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | dāsakammakarā → dāsa-kammakarā (pts)
Tak jak na pięć sposobów, synu gospodarza, rządzący jest wsparciem dla służby i siły roboczej jako tego, co poniżej, tak też na pięć sposobów rządzącemu się oni odwdzięczają.
Evamassa esā heṭṭhimā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā.
evamassa → evam assa (pts)
Tak oto to, co poniżej zostaje pokryte, bezpieczne, wolne od strachu.

Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi kulaputtena uparimā disā samaṇabrāhmaṇā paccupaṭṭhātabbā—
kulaputtena → kalaputtena (pts) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | kulaputtena → kala-puttena (pts) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇa-brāhmaṇā (pts)
Na pięć sposobów, synu gospodarza, syn szlachetnego rodu powinien być wsparciem dla pustelników i braminów jako tego, co powyżej:
mettena kāyakammena mettena vacīkammena mettena manokammena anāvaṭadvāratāya āmisānuppadānena.
kāyakammena → kāya-kammena (pts) | vacīkammena → vacī-kammena (pts) | manokammena anāvaṭadvāratāya → mano-kammena anāvaṭa-dvāratāya (pts)
Przez czyny darzące ich miłującą dobrocią. Przez słowa darzące ich miłującą dobrocią. Przez myśli darzące ich miłującą dobrocią. Nie zamyka przed nimi drzwi. Wspiera ich materialnie.
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi kulaputtena uparimā disā samaṇabrāhmaṇā paccupaṭṭhitā chahi ṭhānehi kulaputtaṁ anukampanti—
chahi → So Sc Bmr K; Sd Gr pañcahi, and below. (pts note) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | kulaputtena → kula-puttena (pts) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇa-brāhmaṇā (pts) | kulaputtaṁ → kula-puttaṁ (pts)
Tak jak na pięć sposobów, synu gospodarza, syn szlachetnego rodu jest wsparciem dla pustelników i braminów jako tego, co powyżej, tak też na sześć sposobów synowi szlachetnego rodu się oni odwdzięczają:
pāpā nivārenti, kalyāṇe nivesenti, kalyāṇena manasā anukampanti, assutaṁ sāventi, sutaṁ pariyodāpenti, saggassa maggaṁ ācikkhanti.
pariyodāpenti → pariyodapenti (bj, sya-all, pts) | kalyāṇena manasā → kalyāṇamanasā (pts) | assutaṁ → Sd sussutaṁ; Bmr asutaṁ. (pts note) | kalyāṇena manasā → kalyāṇa-manasā (pts) | maggaṁ → maggam (pts)
Zapobiegają temu, co złe. Wspierają to, co doskonałe. Dobrze i współczująco o nim myślą. Przekazują informacje, których się nie słyszało. Objaśniają to, co usłyszeli. Wyjaśniają ścieżkę prowadzącą do duchowego szczęścia.
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi kulaputtena uparimā disā samaṇabrāhmaṇā paccupaṭṭhitā imehi chahi ṭhānehi kulaputtaṁ anukampanti.
pañcahi → chahi (bj) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | kulaputtena → kula-puttena (pts) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇa-brāhmaṇā (pts) | kulaputtaṁ → kula-puttaṁ (pts)
Tak jak na pięć sposobów, synu gospodarza, syn szlachetnego rodu jest wsparciem dla pustelników i braminów jako tego, co powyżej, tak też na sześć sposobów synowi szlachetnego rodu się oni odwdzięczają.
Evamassa esā uparimā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā”ti.
evamassa → evam assa (pts) | appaṭibhayāti → appaṭibhayā ti (pts)
Tak oto to, co powyżej zostaje pokryte, bezpieczne, wolne od strachu.

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
To właśnie powiedział Błogosławiony.
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
vatvāna → vatvā (bjt, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Powiedziawszy to, Spełniony, Nauczyciel, także i to powiedział:

“Mātāpitā disā pubbā, ācariyā dakkhiṇā disā;
mātāpitā → mātā-pitā (pts)
Matka i ojciec to kierunek wschodni. nauczyciele to południowy kierunek.
Puttadārā disā pacchā, mittāmaccā ca uttarā.
puttadārā → putta-dārā (pts)
Dzieci i żona to kierunek zachodni. przyjaciele i współpracownicy to północ.

Dāsakammakarā heṭṭhā, uddhaṁ samaṇabrāhmaṇā;
dāsakammakarā → dāsa-kammakarā (pts) samaṇabrāhmaṇā → samaṇa-brāhmaṇā (pts)
Służba i siła robocza są tym, co poniżej. tym, co powyżej, są pustelnicy i bramini.
Etā disā namasseyya, alamatto kule gihī.
alamatto → alamattho (pts) | alamatto → alam-attho (pts)
Gdy czci kierunki w taki sposób, gospodarz taki rodzinie wystarcza.

Paṇḍito sīlasampanno, saṇho ca paṭibhānavā;
sīlasampanno → sīla-sampanno (pts) paṭibhānavā → paṭibhāṇavā (sya-all)
Mędrzec moralności przestrzega, łagodny i elokwentny,
Nivātavutti atthaddho, tādiso labhate yasaṁ.
nivātavutti → nivāta-vutti (pts)
skromny, uprzejmy – taki ktoś osiąga sławę.

Uṭṭhānako analaso, āpadāsu na vedhati;
Uṭṭhānako → Sd Sum-Scd uṭṭhāhako. (pts note)
Kto prężny, nieleniwy, trudnych czasów się nie lęka,
Acchinnavutti medhāvī, tādiso labhate yasaṁ.
acchinnavutti → acchiddavutti (sya-all, pts) | acchinnavutti → acchidda-vutti (pts)
w kryzysie pozostaje stabilny, uczony – taki ktoś osiąga sławę.

Saṅgāhako mittakaro, vadaññū vītamaccharo;
mittakaro → mitta-karo (pts) vītamaccharo → vīta-maccharo (pts)
Potrafiący jednoczyć innych, przyjacielski, z kim łatwo się rozmawia, kto nie ma w sobie zgryzoty,
Netā vinetā anunetā, tādiso labhate yasaṁ.przewodnik, mentor, pojednawca – taki ktoś osiąga sławę.

Dānañca peyyavajjañca, atthacariyā ca yā idha;
peyyavajjañca → piyavajjañca (sya-all) | dānañca peyyavajjañca → dānañ ca peyya-vajjañ ca (pts) atthacariyā → attha-cariyā (pts)
Przez szczodrość, takt w mowie, dobroczynność tu i teraz,
Samānattatā ca dhammesu, tattha tattha yathārahaṁ;
samānattatā → samānatā (sya-all) | Samānattatā → So SS Bmr Gr; K samānatā. (pts note) yathārahaṁ → yathā rahaṁ (pts)
równe traktowanie tego, co się przejawia, w zależności, jak jest wymagane –
Ete kho saṅgahā loke, rathassāṇīva yāyato.
āṇīva → So SS K Gr; Bmr āṇi va. (pts note) | rathassāṇīva → rathass āṇīva (pts)
w ten sposób spajać można świat, niczym oś poruszającego się rydwanu.

Ete ca saṅgahā nāssu, na mātā puttakāraṇā;
assu → So Sc Bmr Gr; Sdt K nāssu. (pts note) | nāssu → n assu (pts) puttakāraṇā → putta-kāraṇā (pts)
Gdyby nie było takiego spajania, ani matka,
Labhetha mānaṁ pūjaṁ vā, pitā vā puttakāraṇā.
mānaṁ → St Gr māna-. (pts note) puttakāraṇā → putta-kāraṇā (pts)
nie byłaby szanowana i czczona przez dzieci, ani ojciec.

Yasmā ca saṅgahā ete, sammapekkhanti paṇḍitā;
saṅgahā → saṅgahe (bj, pts1ed, csp1ed) | saṅgahā → saṅgahe (pts) | saṅgahā → saṅgahe (ka.) aṭṭhakathāyaṁ icchitapāṭho (cck note) | saṅgahe → So Bmr Gr (note); Sc saṅgaha; Sdt K Gr saṅgahā. (pts note) sammapekkhanti → samavekkhanti (bj, pts1ed, mr); samapekkhanti (sya-all) | sammapekkhanti → samavekkhanti (pts) | samavekkhanti → sammapekkhanti (bj: machasaṁ) | sammapekkhanti → samavekkhanti (cck: sī. pī. ka.)
Ponieważ ta spójność istnieje, mądrzy dobrze to badają
Tasmā mahattaṁ papponti, pāsaṁsā ca bhavanti te”ti.
teti → te ti (pts)
i dzięki temu osiągają wielkość i stają się wychwalani”.

Evaṁ vutte, siṅgālako gahapatiputto bhagavantaṁ etadavoca:
siṅgālako → sigālako (bj) | sigālako → siṅgālovādasuttaṁtaṁ (bj: PTS) | Siṅgālako → So Sd Bmr K; Sc Sigālako; St Sigālo. (pts note) | gahapatiputto → gahapati-putto (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Gdy to zostało powiedziane, oto co Siṅgālaka, syn gospodarza, powiedział Błogosławionemu:
“abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante.
Abhikkantaṁ → Cp. D. ii. 99, vol. i., p., 85, etc. (pts note)
„Wspaniale, Czcigodny! Wspaniale, Czcigodny!
Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito.
dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evam evaṁ (pts) | nikkujjitaṁ → Bmr nikujjitaṁ. (pts note) | evaṁ → So Scd Gr K; Bmr eva. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt) | telapajjotaṁ → telappajjotaṁ (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | andhakāre → andha-kāre (pts) | telapajjotaṁ → tela-pajjotaṁ (pts) | anekapariyāyena → aneka-pariyāyena (pts)
To tak, jakby, Czcigodny Panie, człowiek postawił z powrotem coś, co było przewrócone, jakby odkrył ukryte, jakby wskazano drogę zagubionemu, jakby przyniesiono lampę w ciemności z taką myślą: »Ci, którzy mają oczy, będą widzieli wszystko wyraźnie«. W taki też sposób została mi ukazana Dhamma przez Błogosławionego.
Esāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.
bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (my, bjt, ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhu-saṁghañ ca (pts)
Chciałbym mieć schronienie w Czcigodnym, w Dhammie i w mnisiej Saṅdze.
Upāsakaṁ maṁ bhagavā dhāretu, ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti siṅgālakasuttaṁ (th) | gatanti → gatan ti (pts)
Czcigodny, niech Błogosławiony traktuje mnie jako współwyznawcę, tego, który dziś znalazł schronienie na resztę życia”.

Siṅgālasuttaṁ niṭṭhitaṁ aṭṭhamaṁ.
Siṅgālasuttaṁ → siṅgālovādasuttantaṁ (cck: pī.) | siṅgālasuttaṁ → sigālasuttaṁ (bjt)
Koniec – ósmej w rozdziale – mowy do Siṅgāli.

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · Lietuvių · Polski · Српски · ไทย