2. Sabbasattahitapharaṇapañha
“Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—
‘tathāgato sabbasattānaṁ ahitamapanetvā hitamupadahatī’ti.
Puna ca bhaṇatha aggikkhandhūpame dhammapariyāye bhaññamāne ‘saṭṭhimattānaṁ bhikkhūnaṁ uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggatan’ti.
aggikkhandhūpame → aggikkhandopamasutta (16A7.72/1) | uṇhaṁ lohitaṁ → uṇhalohitaṁ (pts)
Aggikkhandhūpamaṁ, bhante, dhammapariyāyaṁ desentena tathāgatena saṭṭhimattānaṁ bhikkhūnaṁ hitamapanetvā ahitamupadahitaṁ.
Yadi, bhante nāgasena, tathāgato sabbasattānaṁ ahitamapanetvā hitamupadahati, tena hi aggikkhandhūpame dhammapariyāye bhaññamāne saṭṭhimattānaṁ bhikkhūnaṁ uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggatanti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
uṇhaṁ lohitaṁ → uṇhalohitaṁ (pts)
Yadi aggikkhandhūpame dhammapariyāye bhaññamāne saṭṭhimattānaṁ bhikkhūnaṁ uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggataṁ, tena hi tathāgato sabbasattānaṁ ahitamapanetvā hitamupadahatīti tampi vacanaṁ micchā.
uṇhaṁ lohitaṁ → uṇhalohitaṁ (pts)
Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
“Tathāgato, mahārāja, sabbasattānaṁ ahitamapanetvā hitamupadahati, aggikkhandhūpame dhammapariyāye bhaññamāne saṭṭhimattānaṁ bhikkhūnaṁ uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggataṁ, tañca pana na tathāgatassa katena, tesaṁyeva attano katenā”ti.
aggikkhandhūpame → aggikkhandhūpame ca (pts) | uṇhaṁ lohitaṁ → uṇhalohitaṁ (pts)
“Yadi, bhante nāgasena, tathāgato aggikkhandhūpamaṁ dhammapariyāyaṁ na bhāseyya, api nu tesaṁ uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggaccheyyā”ti.
uṇhaṁ lohitaṁ → uṇhalohitaṁ (pts)
“Na hi, mahārāja, micchāpaṭipannānaṁ tesaṁ bhagavato dhammapariyāyaṁ sutvā pariḷāho kāye uppajji, tena tesaṁ pariḷāhena uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggatan”ti.
uṇhaṁ lohitaṁ → uṇhalohitaṁ (pts)
“Tena hi, bhante nāgasena, tathāgatasseva katena tesaṁ uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggataṁ, tathāgatoyeva tattha adhikāro tesaṁ nāsanāya, yathā nāma, bhante nāgasena, ahi vammikaṁ paviseyya, athaññataro paṁsukāmo puriso vammikaṁ bhinditvā paṁsuṁ hareyya, tassa paṁsuharaṇena vammikassa susiraṁ pidaheyya, atha tattheva so assāsaṁ alabhamāno mareyya, nanu so, bhante, ahi tassa purisassa katena maraṇappatto”ti.
uṇhaṁ lohitaṁ → uṇhalohitaṁ (pts) | vammikaṁ → vammīkaṁ (pts) | vammikassa → vammīkassa (pts) | maraṇappattoti → maraṇampatto ti (pts)
“Āma, mahārājā”ti.
“Evameva kho, bhante nāgasena, tathāgatoyeva tattha adhikāro tesaṁ nāsanāyā”ti.
“Tathāgato, mahārāja, dhammaṁ desayamāno anunayappaṭighaṁ na karoti, anunayappaṭighavippamutto dhammaṁ deseti, evaṁ dhamme desīyamāne ye tattha sammāpaṭipannā, te bujjhanti.
desīyamāne → desiyamāne (pts)
Ye pana micchāpaṭipannā, te patanti.
Yathā, mahārāja, purisassa ambaṁ vā jambuṁ vā madhukaṁ vā cālayamānassa yāni tattha phalāni sārāni daḷhabandhanāni, tāni tattheva accutāni tiṭṭhanti, yāni tattha phalāni pūtivaṇṭamūlāni dubbalabandhanāni, tāni patanti;
vā → va (pts) | yāni → yāni pana (pts)
evameva kho, mahārāja, tathāgato dhammaṁ desayamāno anunayappaṭighaṁ na karoti, anunayappaṭighavippamutto dhammaṁ deseti, evaṁ dhamme desīyamāne ye tattha sammāpaṭipannā, te bujjhanti.
desīyamāne → desiyamāne (pts)
Ye pana micchāpaṭipannā, te patanti.
Yathā vā pana, mahārāja, kassako dhaññaṁ ropetukāmo khettaṁ kasati, tassa kasantassa anekasatasahassāni tiṇāni maranti;
evameva kho, mahārāja, tathāgato paripakkamānase satte bodhento anunayappaṭighavippamutto dhammaṁ deseti, evaṁ dhamme desīyamāne ye tattha sammāpaṭipannā, te bujjhanti.
bodhento → bodhetuṁ (bj, maku) | desīyamāne → desiyamāne (pts) | bodhento → bodhetuṁ (cck: sī.)
Ye pana micchāpaṭipannā, te tiṇāni viya maranti.
Yathā vā pana, mahārāja, manussā rasahetu yantena ucchuṁ pīḷayanti, tesaṁ ucchuṁ pīḷayamānānaṁ ye tattha yantamukhagatā kimayo, te pīḷiyanti;
pīḷiyanti → pīliyanti (pts)
evameva kho, mahārāja, tathāgato paripakkamānase satte bodhento dhammayantamabhipīḷayati, ye tattha micchāpaṭipannā, te kimī viya marantī”ti.
dhammayantamabhipīḷayati → dhammayantaṁ abhipīḷayati (maku); dhammayantamatipīḷayati (mr) | dhammayantamabhipīḷayati → dhammayantamatipīḷayati (cck: ka.)
“Nanu, bhante nāgasena, te bhikkhū tāya dhammadesanāya patitā”ti?
“Api nu kho, mahārāja, tacchako rukkhaṁ tacchanto ujukaṁ parisuddhaṁ karotī”ti?
tacchanto → rakkhanto (bj, pts-vp-pli1) | tacchanto → rakkhanto (sī. pī (cck note)
“Na hi, bhante, vajjanīyaṁ apanetvā tacchako rukkhaṁ ujukaṁ parisuddhaṁ karotī”ti.
vajjanīyaṁ → vajjanīyaṁ bhante (pts) | apanetvā → apanetvā evamidaṁ (pts)
“Evameva kho, mahārāja, tathāgato parisaṁ rakkhanto na sakkoti bodhaneyye satte bodhetuṁ, micchāpaṭipanne pana satte apanetvā bodhaneyye satte bodheti, attakatena pana te, mahārāja, micchāpaṭipannā patanti.
bodhaneyye → abodhanīye (maku) | apanetvā → apanetvā evamete (pts) | bodhaneyye → abodhanīye (cck: syā.)
Yathā, mahārāja, kadalī veḷu assatarī attajena haññati;
assatarī attajena → attajena phalena (bj) | attajena → attajena phalena (cck: sī.)
evameva kho, mahārāja, ye te micchāpaṭipannā, te attakatena haññanti patanti.
haññanti patanti → jinasāsanā patanti (bj, pts-vp-pli1); jinasāsanāva patanti (maku)
Yathā, mahārāja, corā attakatena cakkhuppāṭanaṁ sūlāropanaṁ sīsacchedanaṁ pāpuṇanti;
evameva kho, mahārāja, ye te micchāpaṭipannā, te attakatena haññanti patanti.
haññanti → haññanti jinasāsanā (pts) | patanti → jinasāsanā patanti (cck: sī. pī.)
Yesaṁ, mahārāja, saṭṭhimattānaṁ bhikkhūnaṁ uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggataṁ, tesaṁ taṁ neva bhagavato katena, na paresaṁ katena, atha kho attanoyeva katena.
uṇhaṁ lohitaṁ → uṇhalohitaṁ (pts)
Yathā, mahārāja, puriso sabbajanassa amataṁ dadeyya, te taṁ amataṁ asitvā arogā dīghāyukā sabbītito parimucceyyuṁ, athaññataro puriso durupacārena taṁ asitvā maraṇaṁ pāpuṇeyya, api nu kho so, mahārāja, amatadāyako puriso tatonidānaṁ kiñci apuññaṁ āpajjeyyā”ti?
sabbītito → sabbītiyā (bj, maku) | sabbītito → sabbītiyā (cck: sī.)
“Na hi, bhante”ti.
“Evameva kho, mahārāja, tathāgato dasasahassiyā lokadhātuyā devamanussānaṁ amataṁ dhammadānaṁ deti, ye te sattā bhabbā, te dhammāmatena bujjhanti.
dasasahassiyā → dasasahassimhi (pts)
Ye pana te sattā abhabbā, te dhammāmatena haññanti patanti.
Bhojanaṁ, mahārāja, sabbasattānaṁ jīvitaṁ rakkhati, tamekacce bhuñjitvā visūcikāya maranti, api nu kho so, mahārāja, bhojanadāyako puriso tatonidānaṁ kiñci apuññaṁ āpajjeyyā”ti?
“Na hi, bhante”ti.
“Evameva kho, mahārāja, tathāgato dasasahassiyā lokadhātuyā devamanussānaṁ amataṁ dhammadānaṁ deti, ye te sattā bhabbā, te dhammāmatena bujjhanti.
dasasahassiyā → dasasahassimhi (pts)
Ye pana te sattā abhabbā, te dhammāmatena haññanti patantī”ti.
“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
Sabbasattahitapharaṇapañho dutiyo.
Sabbasattahitapharaṇapañho → hitapharaṇapañho (bj); tathāgatassa sabbasattānaṁ hitacaraṇapañho (maku)