Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Majjhima Nikāya 60มัชฌิมนิกาย

Apaṇṇakasutta๖๐ อปัณณกสูตร

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ me → evam-me (pts)
ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ yena sālā nāma kosalānaṁ brāhmaṇagāmo tadavasari.
cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005) | tadavasari → tad-avasari (pts)
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเสด็จจาริกไปในแคว้นโกศล พร้อมกับภิกษุสงฆ์ หมู่ใหญ่ เสด็จถึงบ้านพราหมณ์ของชาวโกศลชื่อสาลา

Assosuṁ kho sāleyyakā brāhmaṇagahapatikā:พราหมณ์และคหบดีชาวบ้าน สาลาได้สดับข่าวว่า

“samaṇo khalu bho gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ sālaṁ anuppatto.
sālaṁ → sāḷā (bj: sīmu8) | bhikkhusaṅghena → bhikkhu saṅghena (bjt) | cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005)
“ท่านผู้เจริญทั้งหลาย ได้ยินว่า ท่านพระสมณโคดมเป็นศากยบุตร เสด็จ ออกผนวชจากศากยตระกูล เสด็จจาริกอยู่ในแคว้นโกศล พร้อมกับภิกษุสงฆ์ หมู่ใหญ่เสด็จถึงบ้านพราหมณ์ชื่อสาลาโดยลำดับ
Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:
evaṁ kalyāṇo → evaṁkalyāṇo (th)
ท่านพระโคดมนั้นมีกิตติศัพท์ อันงามขจรไปอย่างนี้ว่า ‘
‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.
bhagavāti → bhagavā (th, pts) | itipi → iti pi (pts)
แม้เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น เป็น พระอรหันต์ ตรัสรู้ด้วยพระองค์เองโดยชอบ เพียบพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ เสด็จไปดี รู้แจ้งโลก เป็นสารถีฝึกผู้ที่ควรฝึกได้อย่างยอดเยี่ยม เป็นศาสดาของ เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย เป็นพระพุทธเจ้า เป็นพระผู้มีพระภาค’
So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti.พระองค์ทรงรู้แจ้ง โลกนี้พร้อมทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก และหมู่สัตว์พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทวดาและมนุษย์ด้วยพระองค์เองแล้ว ทรงประกาศให้ผู้อื่นรู้ตาม So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.
ādikalyāṇaṁ → ādikalyānaṁ (pts)
ทรงแสดงธรรมมี ความงามในเบื้องต้น มีความงามในท่ามกลาง และมีความงามในที่สุด ทรงประกาศ พรหมจรรย์พร้อมทั้งอรรถและพยัญชนะบริสุทธิ์ บริบูรณ์ครบถ้วน
Sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotī”ti.การได้พบ พระอรหันต์ทั้งหลายเช่นนี้เป็นความดีอย่างแท้จริง”

Atha kho sāleyyakā brāhmaṇagahapatikā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā appekacce bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Appekacce bhagavatā saddhiṁ sammodiṁsu; sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Appekacce yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Appekacce bhagavato santike nāmagottaṁ sāvetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinne kho sāleyyake brāhmaṇagahapatike bhagavā etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpaṇāmetvā (th) | tenupasaṅkamiṁsu → ten upasaṅkamiṁsu (pts) | appekacce → app-ekacce (pts) | tenañjaliṁ paṇāmetvā → ten añjalim-paṇāmetvā (pts)
ครั้งนั้น พราหมณ์และคหบดีชาวบ้านสาลาเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ ประทับ บางพวกถวายอภิวาทแล้วนั่ง ณ ที่สมควร บางพวกทูลสนทนาปราศรัย พอเป็นที่บันเทิงใจ พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้วนั่ง ณ ที่สมควร บางพวกประนมมือ ไปทางที่พระผู้มีพระภาคประทับนั่งแล้วนั่ง ณ ที่สมควร บางพวกประกาศชื่อและ โคตรในสำนักของพระผู้มีพระภาคแล้วนั่ง ณ ที่สมควร บางพวกก็นั่งนิ่งอยู่ ณ ที่ สมควร พระผู้มีพระภาคได้ตรัสกับพราหมณ์และคหบดีชาวบ้านสาลาผู้นั่ง เรียบร้อยแล้วว่า

“atthi pana vo, gahapatayo, koci manāpo satthā yasmiṁ vo ākāravatī saddhā paṭiladdhā”ti?
paṭiladdhāti → paṭiladdhā ti (pts)
“พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย ศาสดาองค์ใดองค์หนึ่งซึ่งเป็นที่ชอบใจของ ท่านทั้งหลาย เป็นเหตุให้ได้ศรัทธาที่มีเหตุผล มีอยู่หรือ”

“Natthi kho no, bhante, koci manāpo satthā yasmiṁ no ākāravatī saddhā paṭiladdhā”ti.
natthi → na-tthi (pts) | paṭiladdhāti → paṭiladdhā ti (pts)
พราหมณ์และคหบดีเหล่านั้นกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ศาสดา องค์ใดองค์หนึ่ง ซึ่งเป็นที่ชอบใจของข้าพระองค์ทั้งหลาย เป็นเหตุให้ได้ศรัทธาที่ มีเหตุผล ยังไม่มีเลย”

“Manāpaṁ vo, gahapatayo, satthāraṁ alabhantehi ayaṁ apaṇṇako dhammo samādāya vattitabbo.พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย เมื่อท่านทั้งหลาย ยังไม่ได้ศาสดาเป็นที่ชอบใจ พึงสมาทานอปัณณกธรรม นี้แล้วประพฤติตามเถิด เพราะว่า Apaṇṇako hi, gahapatayo, dhammo samatto samādinno, so vo bhavissati dīgharattaṁ hitāya sukhāya.
samādinno → samādiṇṇo (pts)
อปัณณกธรรมที่ท่านทั้งหลายสมาทานให้บริบูรณ์ จักเป็นไปเพื่อประโยชน์ เกื้อกูล เพื่อสุขแก่ท่านทั้งหลายตลอดกาลนาน
Katamo ca, gahapatayo, apaṇṇako dhammo?อปัณณกธรรมนั้น เป็นอย่างไร

Santi, gahapatayo, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:คือ มีสมณพราหมณ์พวกหนึ่งผู้มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ, natthi hutaṁ; natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, natthi ayaṁ loko, natthi paro loko; natthi mātā, natthi pitā; natthi sattā opapātikā; natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammā paṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti.
sammaggatā → samaggatā (mr) | sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj, sya-all, pts) | sukaṭadukkaṭānaṁ → sukatadukkaṭānaṁ (bj: machasaṁ) | sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | sammaggatā → samaggatā (cck: ka.) | sammā paṭipannā → sammāpaṭipannā (bjt, th)
‘ทานที่ให้แล้วไม่มีผล ยัญที่บูชาแล้วไม่มีผล การเซ่นสรวงก็ไม่มีผล ผลวิบาก แห่งกรรมที่ทำดีทำชั่วก็ไม่มี โลกนี้ไม่มี โลกหน้าไม่มี มารดาไม่มีคุณ บิดาไม่มีคุณ โอปปาติก สัตว์ก็ไม่มี สมณพราหมณ์ผู้ประพฤติปฏิบัติชอบ ทำให้แจ้งโลกนี้และ โลกหน้าด้วยปัญญาอันยิ่งเองแล้วสอนผู้อื่นให้รู้แจ้ง ก็ไม่มีในโลก’

Tesaṁyeva kho, gahapatayo, samaṇabrāhmaṇānaṁ eke samaṇabrāhmaṇā ujuvipaccanīkavādā.
tesaṁyeva → tesaññeva (th)
สมณพราหมณ์อีกพวกหนึ่งมีวาทะเป็นข้าศึกโดยตรงต่อสมณพราหมณ์เหล่านั้น
Te evamāhaṁsu:
te evamāhaṁsu → evaṁdiṭṭhino (pts)
พวกเขากล่าวอย่างนี้ว่า
‘atthi dinnaṁ, atthi yiṭṭhaṁ, atthi hutaṁ; atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko; atthi ayaṁ loko, atthi paro loko; atthi mātā, atthi pitā; atthi sattā opapātikā; atthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammā paṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj, sya-all, pts) | sammā paṭipannā → sammāpaṭipannā (th, pts) | imañca → imañ-ca (pts) | parañca → parañ-ca (pts) | pe → spelled out in full (pts)
‘ทานที่ให้แล้วมีผล ยัญที่บูชาแล้วมีผล การเซ่นสรวงก็มีผล ผลวิบากแห่งกรรมที่ทำดีทำชั่วมี โลกนี้มี โลกหน้ามี มารดามีคุณ บิดามีคุณ โอปปาติกสัตว์มีอยู่ สมณพราหมณ์ผู้ประพฤติปฏิบัติชอบ ทำให้แจ้งโลกนี้และ โลกหน้าด้วยปัญญาอันยิ่งเองแล้วสอนผู้อื่นให้รู้แจ้ง ก็มีอยู่ในโลก’

Taṁ kiṁ maññatha, gahapatayo:พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย ‘nanume samaṇabrāhmaṇā aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā’”ti?
aññamaññassa → aññamaññaṁ (sya-all)
ท่านทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร สมณพราหมณ์เหล่านี้มีวาทะขัดแย้งกันโดยตรง มิใช่หรือ”

“Evaṁ, bhante”.พราหมณ์และคหบดีเหล่านั้นกราบทูลว่า “ใช่ พระพุทธเจ้าข้า”

“Tatra, gahapatayo, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย บรรดาสมณพราหมณ์ ๒ จำพวกนั้น สมณพราหมณ์เหล่าใด ผู้มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘ ‘natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ …pe… ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti
yiṭṭhaṁ → yiṭṭhaṁ natthi hutaṁ (sya-all) | pe → spelled out in full (bjt)
ทานที่ให้แล้วไม่มีผล ยัญที่บูชาแล้วไม่มีผล การเซ่นสรวงก็ไม่มีผล ฯลฯ สมณพราหมณ์ ผู้ประพฤติปฏิบัติชอบ ทำให้แจ้งโลกนี้และโลกหน้าด้วยปัญญาอันยิ่งเองแล้วสอนให้ ผู้อื่นรู้แจ้ง ก็ไม่มีในโลก’
tesametaṁ pāṭikaṅkhaṁ—yamidaṁ kāyasucaritaṁ, vacīsucaritaṁ, manosucaritaṁ—ime tayo kusale dhamme abhinivajjetvā yamidaṁ kāyaduccaritaṁ, vacīduccaritaṁ, manoduccaritaṁ—ime tayo akusale dhamme samādāya vattissanti.
yamidaṁ → yadidaṁ (mr) | abhinivajjetvā → abhinibbajjetvā (sya-all, km); abhinibbijjitvā (mr) | vattissanti → vattissati (pts) | Yamidaṁ → yadidaṁ (cck: ka.) | abhinivajjetvā → abhinibbajjetvā (cck: syā. kaṁ.); abhinibbijjitvā (cck: ka.) | yamidaṁ → yadidaṁ (cck: ka.) | tesametaṁ → tesam-etaṁ (pts) | yamidaṁ → yam-idaṁ (pts)
สมณพราหมณ์เหล่านั้น พึงหวังข้อนี้ได้ คือ จักเว้นกุศลธรรม ๓ ประการนี้ ได้แก่ (๑) กายสุจริต (๒) วจีสุจริต (๓) มโนสุจริต จักสมาทาน อกุศลธรรม ๓ ประการนี้ ได้แก่ (๑) กายทุจริต (๒) วจีทุจริต (๓) มโนทุจริต แล้วประพฤติอยู่
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร Na hi te bhonto samaṇabrāhmaṇā passanti akusalānaṁ dhammānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ nekkhamme ānisaṁsaṁ vodānapakkhaṁ.
saṅkilesaṁ → saṁkilesaṁ (my, bjt, ms2005)
เพราะสมณพราหมณ์เหล่านั้นไม่เห็นโทษ ความต่ำทราม ความเศร้าหมอง แห่งอกุศลธรรม ไม่เห็นอานิสงส์ในเนกขัมมะอันเป็นฝ่ายผ่องแผ้วแห่งกุศลธรรม

Santaṁyeva pana paraṁ lokaṁ ‘natthi paro loko’ tissa diṭṭhi hoti; sāssa hoti micchādiṭṭhi.
santaṁyeva → santaṁ yeva kho (pts) | loko tissa → lokotissa (bjt, th)
อนึ่ง โลกหน้ามี แต่เขากลับเห็นว่า ‘โลกหน้าไม่มี’ ความเห็นนั้นของเขาจึงเป็น มิจฉาทิฏฐิ
Santaṁyeva kho pana paraṁ lokaṁ ‘natthi paro loko’ti saṅkappeti; svāssa hoti micchāsaṅkappo.
santaṁyeva → santaṁ yeva (pts) | paraṁ lokaṁ natthi paro lokoti → kiriyaṁ na-tthi kiriyā ti (pts)
โลกหน้ามี แต่เขาดำริว่า ‘โลกหน้าไม่มี’ ความดำรินั้นของเขาจึงเป็น มิจฉาสังกัปปะ
Santaṁyeva kho pana paraṁ lokaṁ ‘natthi paro loko’ti vācaṁ bhāsati; sāssa hoti micchāvācā.
santaṁyeva → santaṁ yeva (pts) | paraṁ lokaṁ natthi paro lokoti → kiriyaṁ na-tthi kiriyā ti (pts) | sāssa → sā ssa (pts)
โลกหน้ามี แต่เขากล่าวว่า ‘โลกหน้าไม่มี’ วาจานั้นของเขาจึงเป็น มิจฉาวาจา
Santaṁyeva kho pana paraṁ lokaṁ ‘natthi paro loko’ti āha; ye te arahanto paralokaviduno tesamayaṁ paccanīkaṁ karoti.
santaṁyeva → santaṁ yeva (pts) | paraṁ lokaṁ natthi paro lokoti → kiriyaṁ na-tthi kiriyā ti (pts) | paralokaviduno tesamayaṁ → kiriyavādā tesam-ayaṁ (pts)
โลกหน้ามี เขากล่าวว่า ‘โลกหน้าไม่มี’ ผู้นี้ย่อมทำตนเป็นข้าศึกต่อ พระอรหันต์ผู้รู้แจ้งโลกหน้า
Santaṁyeva kho pana paraṁ lokaṁ ‘natthi paro loko’ti paraṁ saññāpeti; sāssa hoti asaddhammasaññatti.
saññāpeti → saññapeti (si, sya-all); paññāpeti (mr) | saññāpeti sāssa → saññapeti sā ssa (pts) | saññāpeti → saññapeti (bj: sīmu8, syā) | saññāpeti → paññāpeti (cck: ka.) | asaddhammasaññatti → assaddhammapaññatti (cck: ka.)
โลกหน้ามี เขาทำให้ผู้อื่นเข้าใจว่า ‘โลกหน้าไม่มี’
Tāya ca pana asaddhammasaññattiyā attānukkaṁseti, paraṁ vambheti.
attānukkaṁseti → attān ukkaṁseti (pts)
การที่ เขาทำให้ผู้อื่นเข้าใจเช่นนั้น เป็นการทำให้เข้าใจผิดจากความเป็นจริง และเขา ยังจะยกตนข่มผู้อื่น ด้วยการทำให้เข้าใจผิดจากความเป็นจริงนั้น
Iti pubbeva kho panassa susīlyaṁ pahīnaṁ hoti, dussīlyaṁ paccupaṭṭhitaṁ—
pubbeva → pubbe va (pts) | panassa → pan assa (pts)
โดยนัยนี้ เริ่มต้น เขาก็ละทิ้งความเป็นผู้มีศีลดีงามแล้วตั้งตนเป็นคนทุศีล เพราะมิจฉาทิฏฐิเป็นปัจจัย
ayañca micchādiṭṭhi micchāsaṅkappo micchāvācā ariyānaṁ paccanīkatā asaddhammasaññatti attukkaṁsanā paravambhanā. Evamassime aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti micchādiṭṭhipaccayā.
Evamassime → evaṁ’si’me’ (bj, sya-all, km, pts1ed) | evamassime → evaṁsime (bj, sya-all, pts) | evaṁsime → evamassime (bj: machasaṁ) | Evamassime → evaṁ’si’me’ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | evamassime → evaṁs ime (pts)
บาปอกุศลธรรมเป็นอเนกเหล่านี้ คือ มิจฉาทิฏฐิ มิจฉาสังกัปปะ มิจฉาวาจา ความเป็นข้าศึกกับพระอริยะ การทำให้ผู้อื่นเข้าใจผิดจากความเป็นจริง การยกตน การข่มผู้อื่น ย่อมเกิดขึ้น ด้วยประการอย่างนี้

Tatra, gahapatayo, viññū puriso iti paṭisañcikkhati:พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย ในลัทธิของสมณพราหมณ์เหล่านั้น วิญญูชน ย่อมเห็นประจักษ์ชัดดังนี้ว่า ‘ ‘sace kho natthi paro loko evamayaṁ bhavaṁ purisapuggalo kāyassa bhedā sotthimattānaṁ karissati;
bhedā → bhedā parammaraṇā (sya-all) | natthi paro loko evamayaṁ → na-tthi kiriyā evam-ayaṁ (pts) | sotthimattānaṁ → sotthim-attānaṁ (pts)
ถ้าโลกหน้าไม่มี เมื่อเป็นอย่างนี้ บุรุษบุคคลนี้หลังจาก ตายแล้วจักทำตนให้มีความสวัสดีได้
sace kho atthi paro loko, evamayaṁ bhavaṁ purisapuggalo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjissati.
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th, pts) | paro loko evamayaṁ → kiriyā evam-ayaṁ (pts)
ถ้าโลกหน้ามีจริง เมื่อเป็นอย่างนี้ บุรุษบุคคลนี้ หลังจากตายแล้ว จักไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก
Kāmaṁ kho pana māhu paro loko, hotu nesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ saccaṁ vacanaṁ;
pana māhu → panamāhu (bjt) | māhu paro loko → mā hu kiriyā (pts)
ถ้าโลกหน้าไม่มีจริง คำของ สมณพราหมณ์เหล่านั้นจะจริงหรือไม่ก็ช่างเถิด
atha ca panāyaṁ bhavaṁ purisapuggalo diṭṭheva dhamme viññūnaṁ gārayho—dussīlo purisapuggalo micchādiṭṭhi natthikavādo’ti.
micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (sya-all) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts) | natthikavādoti → akiriyavādo ti (pts)
เมื่อเป็นเช่นนั้น บุรุษบุคคลนี้ย่อม กูกวิญญูชน ติเตียนได้ในปัจจุบันว่า ‘เป็นบุรุษบุคคลผู้ทุศีล เป็นมิจฉาทิฏฐิ เป็น นัตถิกวาทะ’
Sace kho attheva paro loko, evaṁ imassa bhoto purisapuggalassa ubhayattha kaliggaho—
kaliggaho → kaliggāho (sya-all) | attheva paro loko → atth eva kiriyā (pts)
ถ้าโลกหน้ามีจริง บุรุษบุคคลนี้จะได้รับโทษในโลกทั้ง ๒ คือ
yañca diṭṭheva dhamme viññūnaṁ gārayho, yañca kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjissati.
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | yañca diṭṭheva → yañ-ca diṭṭhe va (pts) | yañca → yañ-ca (pts) | paraṁ maraṇā → param-maraṇā (pts)
(๑) ในปัจจุบัน ถูกวิญญูชนติเตียนได้ (๒) หลังจากตายแล้วจักไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก อย่างนี้
Evamassāyaṁ apaṇṇako dhammo dussamatto samādinno, ekaṁsaṁ pharitvā tiṭṭhati, riñcati kusalaṁ ṭhānaṁ.
kusalaṁ ṭhānaṁ → kusalaṭṭhānaṁ (sya-all) | samādinno → samādiṇṇo (pts) | kusalaṭṭhānaṁ → kusalaṁ ṭhānanti dissati (sya-all: yu.) | evamassāyaṁ → evam-assāyaṁ (pts)
อปัณณกธรรมนี้ ที่บุคคลนั้นสมาทานให้บริบูรณ์ไม่ดี แพร่ดิ่งไปฝ่ายเดียว ย่อมละเหตุที่เป็นกุศล ด้วยประการอย่างนี้

Tatra, gahapatayo, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย บรรดาสมณพราหมณ์ ๒ จำพวกนั้น สมณพราหมณ์เหล่าใดผู้มีวาทะอย่างนี้ ‘atthi dinnaṁ …pe… ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti
pe → spelled out in full (bjt)
มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘ทานที่ให้แล้วมีผล ฯลฯ สมณพราหมณ์ผู้ประพฤติปฏิบัติชอบ ทำให้แจ้งโลกนี้และโลกหน้าด้วยปัญญาอันยิ่ง เองแล้วสอนให้ผู้อื่นรู้แจ้ง มีอยู่ในโลก’
tesametaṁ pāṭikaṅkhaṁ—yamidaṁ kāyaduccaritaṁ, vacīduccaritaṁ, manoduccaritaṁ—ime tayo akusale dhamme abhinivajjetvā yamidaṁ kāyasucaritaṁ, vacīsucaritaṁ, manosucaritaṁ—ime tayo kusale dhamme samādāya vattissanti.
abhinivajjetvā → abhinibbajjetvā (sya-all) | tesametaṁ → tesam-etaṁ (pts) | yamidaṁ → yam-idaṁ (pts) | yamidaṁ kāyasucaritaṁ → yam-idaṁ dāyasucaritaṁ (pts)
สมณพราหมณ์เหล่านั้นพึงหวังข้อนี้ได้ คือ จักเว้นอกุศลธรรม ๓ ประการนี้ ได้แก่ (๑) กายทุจริต (๒) วจีทุจริต (๓) มโนทุจริต จักสมาทานกุศลธรรม ๓ ประการนี้ ได้แก่ (๑) กายสุจริต (๒) วจีสุจริต (๓) มโนสุจริต แล้วประพฤติอยู่
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร Passanti hi te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalānaṁ dhammānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ nekkhamme ānisaṁsaṁ vodānapakkhaṁ.
saṅkilesaṁ → saṁkilesaṁ (my, bjt, ms2005)
เพราะสมณพราหมณ์เหล่านั้นเห็นโทษ ความต่ำทราม ความเศร้าหมองแห่ง อกุศลธรรม เห็นอานิสงส์ในเนกขัมมะอันเป็นฝ่ายผ่องแผ้วแห่งกุศลธรรม

Santaṁyeva kho pana paraṁ lokaṁ ‘atthi paro loko’ tissa diṭṭhi hoti; sāssa hoti sammādiṭṭhi.
loko tissa → lokotissa (th) | santaṁyeva → santaṁ yeva (pts) | paraṁ lokaṁ → kiriyaṁ (pts) | paro loko tissa → kiriyā ti ssa (pts) | sāssa → sā ssa (pts)
อนึ่ง โลกหน้ามี เขาเห็นว่า ‘โลกหน้ามีจริง’ ความเห็นนั้นของเขา จึงเป็น สัมมาทิฏฐิ
Santaṁyeva kho pana paraṁ lokaṁ ‘atthi paro loko’ti saṅkappeti; svāssa hoti sammāsaṅkappo.
santaṁyeva → santaṁ yeva (pts) | paraṁ lokaṁ → kiriyaṁ (pts) | paro lokoti → kiriyā ti (pts)
โลกหน้ามีจริง เขาดำริว่า ‘โลกหน้ามีจริง’ ความดำรินั้นของเขาจึงเป็น สัมมาสังกัปปะ
Santaṁyeva kho pana paraṁ lokaṁ ‘atthi paro loko’ti vācaṁ bhāsati; sāssa hoti sammāvācā.
santaṁyeva → santaṁ yeva (pts) | paraṁ lokaṁ → kiriyaṁ (pts) | paro lokoti → kiriyā ti (pts) | sāssa → sā ssa (pts)
โลกหน้ามีจริง เขากล่าวว่า ‘โลกหน้ามีจริง’ วาจานั้นของเขาจึงเป็น สัมมาวาจา
Santaṁyeva kho pana paraṁ lokaṁ ‘atthi paro loko’ti āha; ye te arahanto paralokaviduno tesamayaṁ na paccanīkaṁ karoti.
santaṁyeva → santaṁ yeva (pts) | paraṁ lokaṁ → kiriyaṁ (pts) | paro lokoti → kiriyā ti (pts) | paralokaviduno tesamayaṁ → kiriyavādā tesam-ayaṁ (pts)
โลกหน้ามีจริง เขากล่าวว่า ‘โลกหน้ามีจริง’ ผู้นี้ชื่อว่าไม่ทำตนเป็นข้าศึก กับพระอรหันต์ผู้รู้แจ้งโลกหน้า
Santaṁyeva kho pana paraṁ lokaṁ ‘atthi paro loko’ti paraṁ saññāpeti; sāssa hoti saddhammasaññatti.
saññāpeti → saññapeti (sya-all) | santaṁyeva → santaṁ yeva (pts) | paraṁ lokaṁ → kiriyaṁ (pts) | paro lokoti → kiriyā ti (pts) | saññāpeti sāssa → saññapeti sā ssa (pts)
โลกหน้ามี เขาทำให้ผู้อื่นเข้าใจว่า ‘โลกหน้ามีจริง’
Tāya ca pana saddhammasaññattiyā nevattānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.
nevattānukkaṁseti → n ev attān ukkaṁseti (pts)
การที่เขาทำให้ผู้อื่นเข้าใจเช่นนั้น เป็นการทำให้เข้าใจถูกตามความเป็นจริง และเขา ย่อมไม่ยกตนข่มผู้อื่น ด้วยการทำให้เข้าใจถูกตามความเป็นจริงนั้น
Iti pubbeva kho panassa dussīlyaṁ pahīnaṁ hoti, susīlyaṁ paccupaṭṭhitaṁ—
pubbeva → pubbe va (pts) | panassa → pan assa (pts)
โดยนัยนี้ เริ่มต้น เขาก็ละทิ้งความเป็นผู้ทุศีล แล้วตั้งตนเป็นคนมีศีลดีงาม เพราะสัมมาทิฏฐิเป็นปัจจัย
ayañca sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā ariyānaṁ apaccanīkatā saddhammasaññatti anattukkaṁsanā aparavambhanā. Evamassime aneke kusalā dhammā sambhavanti sammādiṭṭhipaccayā.
evamassime → evaṁsime (bj, sya-all, pts) | evaṁsime → evamassime (bj: machasaṁ) | apaccanīkatā → appaccanīkatā (th) | ayañca → ayañ-ca (pts) | evamassime → evaṁ s ime (pts)
กุศลธรรมเป็นอเนกเหล่านี้ คือ สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ สัมมาวาจา ความไม่ เป็นข้าศึกกับพระอริยะ การทำให้เข้าใจถูกตามความเป็นจริง การไม่ยกตน การไม่ ข่มผู้อื่น ย่อมเกิดขึ้น ด้วยประการอย่างนี้

Tatra, gahapatayo, viññū puriso iti paṭisañcikkhati:พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย ในลัทธิของสมณพราหมณ์เหล่านั้น วิญญูชน ย่อมเห็นประจักษ์ชัดดังนี้ว่า ‘sace kho atthi paro loko, evamayaṁ bhavaṁ purisapuggalo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissati.
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paro loko evamayaṁ → kiriyā evam-ayaṁ (pts) | paraṁ maraṇā → param-maraṇā (pts)
‘ถ้าโลกหน้ามี เมื่อเป็นอย่างนี้ บุรุษบุคคลนี้ หลังจาก ตายแล้วจักไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์’
Kāmaṁ kho pana māhu paro loko, hotu nesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ saccaṁ vacanaṁ;
māhu paro loko → mā hu kiriyā (pts)
ถ้าโลกหน้าไม่มีจริง คำของสมณพราหมณ์ เหล่านั้นจะจริงหรือไม่ก็ช่างเถิด เมื่อเป็นเช่นนั้น
atha ca panāyaṁ bhavaṁ purisapuggalo diṭṭheva dhamme viññūnaṁ pāsaṁso—sīlavā purisapuggalo sammādiṭṭhi atthikavādo’ti.
sammādiṭṭhi → sammādiṭṭhī (sya-all) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts) | atthikavādoti → kiriyavādo ti (pts)
บุรุษบุคคลนี้ก็ย่อมได้รับคำสรรเสริญ จากวิญญูชนในปัจจุบันว่า ‘เป็นบุรุษบุคคลผู้มีศีล เป็นสัมมาทิฏฐิ เป็นอัตถิกวาทะ’
Sace kho attheva paro loko, evaṁ imassa bhoto purisapuggalassa ubhayattha kaṭaggaho—
kaṭaggaho → kaṭaggāho (sya-all) | attheva paro loko → atth eva kiriyā (pts)
ถ้าโลกหน้ามีจริง บุรุษบุคคลนี้ก็จะได้รับคุณในโลกทั้ง ๒ คือ
yañca diṭṭheva dhamme viññūnaṁ pāsaṁso, yañca kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissati.
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | yañca diṭṭheva → yañ-ca diṭṭhe va (pts) | yañca → yañ-ca (pts) | paraṁ maraṇā → param-maraṇā (pts)
(๑) ในปัจจุบัน วิญญูชนย่อมสรรเสริญ (๒) หลังจากตายแล้วจักไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์ อย่างนี้
Evamassāyaṁ apaṇṇako dhammo susamatto samādinno ubhayaṁsaṁ pharitvā tiṭṭhati, riñcati akusalaṁ ṭhānaṁ.
akusalaṁ ṭhānaṁ → akusalaṭṭhānaṁ (sya-all) | samādinno → samādiṇṇo (pts) | evamassāyaṁ → evam-assāyaṁ (pts)
อปัณณกธรรมนี้ ที่บุคคลนั้นสมาทานให้บริบูรณ์แล้ว แพร่ดิ่งไปทั้งสองฝ่าย ย่อมละเหตุที่เป็นอกุศลได้ ด้วยประการอย่างนี้

Santi, gahapatayo, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย มีสมณพราหมณ์พวกหนึ่งผู้มีวาทะ อย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘ ‘karoto kārayato, chindato chedāpayato, pacato pācāpayato, socayato socāpayato, kilamato kilamāpayato, phandato phandāpayato, pāṇamatipātayato, adinnaṁ ādiyato, sandhiṁ chindato, nillopaṁ harato, ekāgārikaṁ karoto, paripanthe tiṭṭhato, paradāraṁ gacchato, musā bhaṇato; karoto na karīyati pāpaṁ.
pācāpayato → pācayato (bj, pts) | karoto → karato (sya-all, pts) | pācāpayato socayato → pacāpayato socato (sya-all) | pāṇamatipātayato → pāṇamatipātāpayato (sya-all); pāṇamatimāpayato (pts) | socāpayato kilamato kilamāpayato → kilamayato (pts) | karoto → karato (bj: sīmu8, syā) | pācayato → pācāpayato (bj: machasaṁ); pacāpayato (bj: syā) | pāṇamatipātayato → pānamatipāpayato (bj: sīmu8, pāṇamatipātāpayato – syā) | pāṇamatipātayato → pāṇamatimāpayato (cck: sī. pī.); pāṇamatipātāpayato (cck: syā. kaṁ.); pāṇamatipāpayato (cck: ka.) | kilamāpayato → socayato kilamayatoti pāṭhā dissanti (sya-all: sī. yu.) | pāṇamatipātāpayato → pāṇamatimāpayato. * yu. akusalaṁ ṭhānanti dissati (sya-all: sī. yu.)
เมื่อบุคคลทำเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำ ตัดเอง ใช้ให้ผู้อื่นตัด เบียดเบียนเอง ใช้ให้ผู้อื่นเบียดเบียน ทำให้เศร้าโศกเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้เศร้าโศก ทำให้ลำบากเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้ลำบาก ดิ้นรนเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้ดิ้นรน ฆ่าสัตว์ ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขาไม่ได้ให้ ตัดช่องย่องเบา ปล้นเรือนหลังเดียว ดักจี้ในทาง เปลี่ยว เป็นชู้ พูดเท็จ ผู้ทำ(เช่นนั้น) ก็ไม่จัดว่าทำบาป
Khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ kareyya, natthi tatonidānaṁ pāpaṁ, natthi pāpassa āgamo.
pathaviyā → paṭhaviyā (bj, sya-all, pts) | paṭhaviyā → pathaviyā (bj: machasaṁ) | ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ → ekamaṁsakhalaṁ ekamaṁsapuñjaṁ (bjt, th)
แม้หากบุคคลใช้จักรมีคมดุจมีดโกนสังหารเหล่าสัตว์ในปฐพีนี้ให้เป็นดุจลาน ตากเนื้อ ให้เป็นกองเนื้อเดียวกัน เขาย่อมไม่มีบาปที่เกิดจากกรรมนั้น ไม่มีบาปมา ถึงเขา
Dakkhiṇañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya hananto ghātento, chindanto chedāpento, pacanto pācento; natthi tatonidānaṁ pāpaṁ, natthi pāpassa āgamo.
tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | dakkhiṇañcepi → dakkhiṇaṁ cepi (th)
แม้หากบุคคลไปฝั่งขวาแม่น้ำคงคา ฆ่าเอง ใช้ให้ผู้อื่นฆ่า ตัดเอง ใช้ให้ผู้อื่นตัด เบียดเบียนเอง ใช้ให้ผู้อื่นเบียดเบียน เขาย่อมไม่มีบาปที่เกิดจากกรรมนั้น ไม่มีบาป มาถึงเขา
Uttarañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya dadanto dāpento, yajanto yajāpento; natthi tatonidānaṁ puññaṁ, natthi puññassa āgamo.
yajāpento → yājento (bj, pts) | yājento → yājāpento (bj: machasaṁ, syā) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | uttarañcepi → uttaraṁ cepi (th)
แม้หากบุคคลไปฝั่งซ้ายแม่น้ำคงคา ให้เอง ใช้ให้ผู้อื่นให้ บูชาเอง ใช้ให้ผู้อื่นบูชา เขาย่อมไม่มีบุญที่เกิดจากกรรมนั้น ไม่มีบุญมาถึงเขา
Dānena damena saṁyamena saccavajjena natthi puññaṁ, natthi puññassa āgamo’ti.
saccavajjena → saccavācena (mr) | saccavajjena → saccavācena (cck: ka.) | saṁyamena → saññamena (bjt, th)
ไม่มีบุญที่เกิดจากการให้ทาน จากการฝึกอินทรีย์ จากการสำรวม จากการพูดคำสัตย์ ไม่มีบุญมาถึงเขา’

Tesaṁyeva kho, gahapatayo, samaṇabrāhmaṇānaṁ eke samaṇabrāhmaṇā ujuvipaccanīkavādā te evamāhaṁsu:
tesaṁyeva → tesaṁ yeva (pts) | evamāhaṁsu → evam-āhaṁsu (pts)
สมณพราหมณ์อีกพวกหนึ่ง มีวาทะขัดแย้งกันโดยตรงกับสมณพราหมณ์ เหล่านั้น พวกเขากล่าวอย่างนี้ว่า ‘
‘karoto kārayato, chindato chedāpayato, pacato pācāpayato, socayato socāpayato, kilamato kilamāpayato, phandato phandāpayato, pāṇamatipātayato, adinnaṁ ādiyato, sandhiṁ chindato, nillopaṁ harato, ekāgārikaṁ karoto, paripanthe tiṭṭhato, paradāraṁ gacchato, musā bhaṇato; karoto karīyati pāpaṁ.
pācāpayato → pācayato (bj, pts) | karoto → karato (sya-all, pts) | pācāpayato socayato → pacāpayato socato (sya-all) | pāṇamatipātayato → pāṇamatipātāpayato (sya-all); pāṇamatimāpayato (pts) | socāpayato kilamato kilamāpayato → kilamayato (pts)
เมื่อบุคคลทำเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำ ตัดเอง ใช้ให้ ผู้อื่นตัด เบียดเบียนเอง ใช้ให้ผู้อื่นเบียดเบียน ทำให้เศร้าโศกเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้ เศร้าโศก ทำให้ลำบากเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้ลำบาก ดิ้นรนเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้ดิ้นรน ฆ่าสัตว์ ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขาไม่ได้ให้ ตัดช่องย่องเบา ปล้นเรือนหลังเดียว ดักจี้ในทางเปลี่ยว เป็นชู้ พูดเท็จ ผู้ทำ(เช่นนั้น)จัดว่าทำบาป
Khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ kareyya, atthi tatonidānaṁ pāpaṁ, atthi pāpassa āgamo.
pathaviyā → paṭhaviyā (bj, sya-all, pts) | ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ → ekamaṁsakhalaṁ ekamaṁsapuñjaṁ (bjt, th) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt)
แม้หากบุคคลใช้จักรมีคมดุจมีดโกนสังหารเหล่าสัตว์ในปฐพีนี้ให้เป็นดุจลาน ตากเนื้อ ให้เป็นกองเนื้อเดียวกัน เขาย่อมมีบาปที่เกิดจากกรรมนั้น มีบาปมาถึงเขา
Dakkhiṇañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya hananto ghātento, chindanto chedāpento, pacanto pācento; atthi tatonidānaṁ pāpaṁ, atthi pāpassa āgamo.
tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | dakkhiṇañcepi → dakkhiṇaṁ cepi (th)
แม้หากบุคคลไปฝั่งขวาแม่น้ำคงคา ฆ่าเอง ใช้ให้ผู้อื่นฆ่า ตัดเอง ใช้ให้ผู้อื่นตัด เบียดเบียนเอง ใช้ให้ผู้อื่นเบียดเบียน เขาย่อมมีบาปที่เกิดจากกรรมนั้น มีบาป มาถึงเขา
Uttarañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya dadanto dāpento, yajanto yajāpento; atthi tatonidānaṁ puññaṁ, atthi puññassa āgamo.
yajāpento → yājento (bj, pts) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | uttarañcepi → uttaraṁ cepi (th)
แม้หากบุคคลไปฝั่งซ้ายแม่น้ำคงคา ให้เอง ใช้ให้ผู้อื่นให้ บูชาเอง ใช้ให้ ผู้อื่นบูชา เขาย่อมมีบุญที่เกิดจากกรรมนั้น มีบุญมาถึงเขา
Dānena damena saṁyamena saccavajjena atthi puññaṁ, atthi puññassa āgamo’ti.
saccavajjena → saccavācena (bj: machasaṁ) | saṁyamena → saññamena (th)
ย่อมมีบุญที่เกิดจากการ ให้ทาน จากการฝึกอินทรีย์ จากการสำรวม จากการพูดคำสัตย์ มีบุญมาถึงเขา’

Taṁ kiṁ maññatha, gahapatayo,
kiṁ maññatha → kimmaññatha (bjt) | kiṁ maññatha → kim-maññatha (pts)
ท่านทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
nanume samaṇabrāhmaṇā aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā”ti?
nanume → nanu me (pts) | ujuvipaccanīkavādāti → ujuvipaccanīkavādā ti (pts)
สมณพราหมณ์เหล่านี้มีวาทะขัดแย้งกัน โดยตรง มิใช่หรือ”

“Evaṁ, bhante”.พราหมณ์และคหบดีเหล่านั้นกราบทูลว่า “ใช่ พระพุทธเจ้าข้า”

“Tatra, gahapatayo, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย บรรดาสมณพราหมณ์ ๒ จำพวกนั้น สมณพราหมณ์เหล่าใดผู้มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘ ‘karoto kārayato, chindato chedāpayato, pacato pācāpayato, socayato socāpayato, kilamato kilamāpayato, phandato phandāpayato, pāṇamatipātayato, adinnaṁ ādiyato, sandhiṁ chindato, nillopaṁ harato, ekāgārikaṁ karoto, paripanthe tiṭṭhato, paradāraṁ gacchato, musā bhaṇato; karoto na karīyati pāpaṁ.
pācāpayato → pācayato (bj) | karoto → karato (sya-all, pts) | pācāpayato socayato → pacāpayato socato (sya-all) | pāṇamatipātayato → pāṇamatipātāpayato (sya-all)
เมื่อบุคคลทำเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำ ตัดเอง ใช้ให้ผู้อื่นตัด เบียดเบียนเอง ใช้ให้ผู้อื่น เบียดเบียน ทำให้เศร้าโศกเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้เศร้าโศก ทำให้ลำบากเอง ใช้ให้ผู้อื่น ทำให้ลำบาก ดิ้นรนเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้ดิ้นรน ฆ่าสัตว์ ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขา ไม่ได้ให้ ตัดช่องย่องเบา ปล้นเรือนหลังเดียว ดักจี้ในทางเปลี่ยว เป็นชู้ พูดเท็จ ผู้ทำ(เช่นนั้น) ก็ไม่จัดว่าทำบาป
Khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ kareyya, natthi tatonidānaṁ pāpaṁ, natthi pāpassa āgamo.
pathaviyā → paṭhaviyā (bj, sya-all) | ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ → ekamaṁsakhalaṁ ekamaṁsapuñjaṁ (bjt, th) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt)
แม้หากบุคคลใช้จักรมีคมดุจมีดโกนสังหารเหล่าสัตว์ ในปฐพีนี้ให้เป็นดุจลาน ตากเนื้อ ให้เป็นกองเนื้อเดียวกัน เขาย่อมไม่มีบาปที่เกิดจากกรรมนั้น ไม่มีบาป มาถึงเขา
Dakkhiṇañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya hananto ghātento …pe… dānena damena saṁyamena saccavajjena natthi puññaṁ, natthi puññassa āgamo’ti
pe → spelled out in full (bjt) | dakkhiṇañcepi → dakkhiṇaṁ cepi (th) | saṁyamena → saññamena (th)
แม้หากบุคคลไปฝั่งขวาแม่น้ำคงคา ฆ่าเอง ใช้ให้ผู้อื่นฆ่า ฯลฯ ไม่มีบุญที่ เกิดจากการให้ทาน จากการฝึกอินทรีย์ จากการสำรวม จากการพูดคำสัตย์ ไม่มีบุญมาถึงเขา’
tesametaṁ pāṭikaṅkhaṁ—yamidaṁ kāyasucaritaṁ, vacīsucaritaṁ, manosucaritaṁ—ime tayo kusale dhamme abhinivajjetvā yamidaṁ kāyaduccaritaṁ, vacīduccaritaṁ, manoduccaritaṁ—ime tayo akusale dhamme samādāya vattissanti.
abhinivajjetvā → abhinibbajjetvā (sya-all)
สมณพราหมณ์เหล่านั้นพึงหวังข้อนี้ได้ คือ จักเว้นกุศลธรรม ๓ ประการนี้ ได้แก่ (๑) กายสุจริต (๒) วจีสุจริต (๓) มโนสุจริต จักสมาทาน อกุศลธรรม ๓ ประการนี้ ได้แก่ (๑) กายทุจริต (๒) วจีทุจริต (๓) มโนทุจริต แล้วประพฤติอยู่
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร Na hi te bhonto samaṇabrāhmaṇā passanti akusalānaṁ dhammānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ nekkhamme ānisaṁsaṁ vodānapakkhaṁ.
saṅkilesaṁ → saṁkilesaṁ (my, ms2005)
เพราะสมณพราหมณ์เหล่านั้นไม่เห็นโทษ ความต่ำทราม ความเศร้าหมอง แห่งอกุศลธรรม ไม่เห็นอานิสงส์ในเนกขัมมะอันเป็นฝ่ายผ่องแผ้วแห่งกุศลธรรม

Santaṁyeva kho pana kiriyaṁ ‘natthi kiriyā’ tissa diṭṭhi hoti; sāssa hoti micchādiṭṭhi.
kiriyā tissa → kiriyātissa (bjt, th)
อนึ่ง การกระทำมีผล แต่เขากลับเห็นว่า ‘การกระทำไม่มีผล’ ความเห็นนั้น ของเขาจึงเป็นมิจฉาทิฏฐิ
Santaṁyeva kho pana kiriyaṁ ‘natthi kiriyā’ti saṅkappeti; svāssa hoti micchāsaṅkappo.การกระทำมีผล แต่เขาดำริว่า ‘การกระทำไม่มีผล’ ความดำรินั้นของเขาจึงเป็นมิจฉาสังกัปปะ Santaṁyeva kho pana kiriyaṁ ‘natthi kiriyā’ti vācaṁ bhāsati; sāssa hoti micchāvācā.การกระทำมีผล แต่เขากล่าวว่า ‘การกระทำไม่มีผล’ วาจานั้นของเขาจึงเป็นมิจฉาวาจา Santaṁyeva kho pana kiriyaṁ ‘natthi kiriyā’ti āha, ye te arahanto kiriyavādā tesamayaṁ paccanīkaṁ karoti.
santaṁyeva → santaṁ yeva (bjt)
การกระทำมีผล เขากล่าว ว่า ‘การกระทำไม่มีผล’ ผู้นี้ย่อมทำตนให้เป็นข้าศึกกับพระอรหันต์ ผู้เป็นกิริยวาทะ
Santaṁyeva kho pana kiriyaṁ ‘natthi kiriyā’ti paraṁ saññāpeti; sāssa hoti asaddhammasaññatti.
saññāpeti → saññapeti (sya-all) | saññāpeti sāssa → saññapeti sā ssa (pts)
การกระทำมีผล เขาทำให้ผู้อื่นเข้าใจว่า ‘การกระทำไม่มีผล’ การที่เขาทำให้ผู้อื่น เข้าใจเช่นนั้น เป็นการทำให้เข้าใจผิดจากความเป็นจริง
Tāya ca pana asaddhammasaññattiyā attānukkaṁseti, paraṁ vambheti.และเขายังจะยกตนข่มผู้อื่น ด้วยการทำให้เข้าใจผิดจากความเป็นจริงนั้น Iti pubbeva kho panassa susīlyaṁ pahīnaṁ hoti, dussīlyaṁ paccupaṭṭhitaṁ—
pubbeva → pubbe (bjt)
โดยนัยนี้ เริ่มต้นเขาก็ละทิ้งความเป็นผู้ มีศีลดีงามแล้วตั้งตนเป็นคนทุศีล
ayañca micchādiṭṭhi micchāsaṅkappo micchāvācā ariyānaṁ paccanīkatā asaddhammasaññatti attukkaṁsanā paravambhanā. Evamassime aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti micchādiṭṭhipaccayā.
evamassime → evaṁsime (bj, sya-all, pts)
เพราะมิจฉาทิฏฐิเป็นปัจจัย บาปอกุศลธรรมเป็น อเนกเหล่านี้ คือ มิจฉาทิฏฐิ มิจฉาสังกัปปะ มิจฉาวาจา ความเป็นข้าศึกกับ พระอริยะ การทำให้ผู้อื่นเข้าใจผิดจากความเป็นจริง การยกตน การข่มผู้อื่น ย่อมเกิดขึ้น ด้วยประการอย่างนี้

Tatra, gahapatayo, viññū puriso iti paṭisañcikkhati:พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย ในลัทธิของสมณพราหมณ์เหล่านั้น วิญญูชน ย่อมเห็นประจักษ์ชัดดังนี้ว่า ‘ ‘sace kho natthi kiriyā, evamayaṁ bhavaṁ purisapuggalo kāyassa bhedā sotthimattānaṁ karissati;
bhedā → bhedā parammaraṇā (sya-all)
ถ้าการกระทำไม่มีผล เมื่อเป็นอย่างนี้ บุรุษบุคคลนี้ หลังจากตายแล้วจักทำตนให้มีความสวัสดีได้
sace kho atthi kiriyā evamayaṁ bhavaṁ purisapuggalo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjissati.
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th)
ถ้าการกระทำมีผลจริง เมื่อเป็นอย่างนี้ บุรุษบุคคลนี้ หลังจากตายแล้วจักไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก’
Kāmaṁ kho pana māhu kiriyā, hotu nesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ saccaṁ vacanaṁ;ถ้าการกระทำ ไม่มีผลจริง คำของสมณพราหมณ์ผู้เจริญเหล่านั้นจะจริงหรือไม่ก็ช่างเถิด atha ca panāyaṁ bhavaṁ purisapuggalo diṭṭheva dhamme viññūnaṁ gārayho—dussīlo purisapuggalo micchādiṭṭhi akiriyavādo’ti.
micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (sya-all)
เมื่อเป็น เช่นนั้น บุรุษบุคคลนี้ย่อมถูกวิญญูชนติเตียนได้ในปัจจุบันว่า ‘เป็นบุรุษบุคคลผู้ทุศีล เป็นมิจฉาทิฏฐิ เป็นอกิริยวาทะ’
Sace kho attheva kiriyā, evaṁ imassa bhoto purisapuggalassa ubhayattha kaliggaho—
kaliggaho → kaliggāho (sya-all)
ถ้าการกระทำมีผลจริง บุรุษบุคคลผู้เจริญนี้จะได้รับ โทษในโลกทั้ง ๒ คือ
yañca diṭṭheva dhamme viññūnaṁ gārayho, yañca kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjissati.
upapajjissati → upapajjissatīti (sya-all) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th)
(๑) ในปัจจุบันถูกวิญญูชนติเตียนได้ (๒) หลังจากตายแล้ว จักไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก
Evamassāyaṁ apaṇṇako dhammo dussamatto samādinno, ekaṁsaṁ pharitvā tiṭṭhati, riñcati kusalaṁ ṭhānaṁ.
kusalaṁ ṭhānaṁ → kusalaṭṭhānaṁ (sya-all) | samādinno → samādiṇṇo (pts)
อย่างนี้ อปัณณกธรรมนี้ ที่บุคคลนั้นสมาทานให้บริบูรณ์ไม่ดี แพร่ดิ่งไปฝ่ายเดียว ย่อมละเหตุที่เป็นกุศล ด้วยประการอย่างนี้

Tatra, gahapatayo, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย ในลัทธิของสมณพราหมณ์เหล่านั้น สมณพราหมณ์เหล่าใดผู้มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘ ‘karoto kārayato, chindato chedāpayato, pacato pācāpayato, socayato socāpayato, kilamato kilamāpayato, phandato phandāpayato, pāṇamatipātayato, adinnaṁ ādiyato, sandhiṁ chindato, nillopaṁ harato, ekāgārikaṁ karoto, paripanthe tiṭṭhato, paradāraṁ gacchato, musā bhaṇato; karoto karīyati pāpaṁ.
pācāpayato → pācayato (bj) | karoto → karato (sya-all, pts) | pācāpayato socayato → pacāpayato socato (sya-all) | pāṇamatipātayato → pāṇamatipātāpayato (sya-all)
เมื่อบุคคลทำเอง ใช้ให้ ผู้อื่นทำ ตัดเอง ใช้ให้ผู้อื่นตัด เบียดเบียนเอง ใช้ให้ผู้อื่นเบียดเบียน ทำให้เศร้าโศกเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้เศร้าโศก ทำให้ลำบากเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้ลำบาก ดิ้นรนเอง ใช้ให้ ผู้อื่นทำให้ดิ้นรน ฆ่าสัตว์ ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขาไม่ได้ให้ ตัดช่องย่องเบา ปล้น เรือนหลังเดียว ดักจี้ในทางเปลี่ยว เป็นชู้ พูดเท็จ ผู้ทำ(เช่นนั้น)จัดว่าทำบาป
Khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ kareyya, atthi tatonidānaṁ pāpaṁ, atthi pāpassa āgamo.
pathaviyā → paṭhaviyā (bj, sya-all) | ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ → ekamaṁsakhalaṁ ekamaṁsapuñjaṁ (bjt, th) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt)
แม้หากบุคคลใช้จักรมีคมดุจมีดโกนสังหารเหล่าสัตว์ในปฐพีนี้ให้เป็นดุจลาน ตากเนื้อ ให้เป็นกองเนื้อเดียวกัน เขาย่อมมีบาปที่เกิดจากกรรมนั้น มีบาปมาถึงเขา
Dakkhiṇañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya hananto ghātento, chindanto chedāpento, pacanto pācento, atthi tatonidānaṁ pāpaṁ, atthi pāpassa āgamo.แม้หากบุคคลไปฝั่งขวาแม่น้ำคงคา ฆ่าเอง ใช้ให้ผู้อื่นฆ่า ตัดเอง ใช้ให้ผู้อื่นตัด เบียดเบียนเอง ใช้ให้ผู้อื่นเบียดเบียน เขาย่อมมีบาปที่เกิดจากกรรมนั้น มีบาป มาถึงเขา Uttarañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya dadanto dāpento, yajanto yajāpento, atthi tatonidānaṁ puññaṁ, atthi puññassa āgamo. Dānena damena saṁyamena saccavajjena atthi puññaṁ, atthi puññassa āgamo’ti
yajāpento → yājento (bj) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | saṁyamena → saññamena (th)
แม้หากบุคคลไปฝั่งซ้ายแม่น้ำคงคา ให้เอง ใช้ให้ผู้อื่นให้ บูชาเอง ใช้ให้ผู้อื่น บูชา เขาย่อมมีบุญที่เกิดจากกรรมนั้น มีบุญมาถึงเขา ย่อมมีบุญที่เกิดจากการ ให้ทาน จากการฝึกอินทรีย์ จากการสำรวม จากการพูดคำสัตย์ มีบุญมาถึงเขา’
tesametaṁ pāṭikaṅkhaṁ yamidaṁ kāyaduccaritaṁ, vacīduccaritaṁ, manoduccaritaṁ—ime tayo akusale dhamme abhinivajjetvā yamidaṁ kāyasucaritaṁ, vacīsucaritaṁ, manosucaritaṁ—ime tayo kusale dhamme samādāya vattissanti.
abhinivajjetvā → abhinibbajjetvā (sya-all) | vattissanti → vattissantīti (sya-all) | kāyasucaritaṁ → dāyasucaritaṁ (pts)
สมณพราหมณ์เหล่านั้นพึงหวังข้อนี้ได้ คือ จักเว้นอกุศลธรรม ๓ ประการนี้ ได้แก่ (๑) กายทุจริต (๒) วจีทุจริต (๓) มโนทุจริต จักสมาทานกุศล ๓ ประการนี้ ได้แก่ (๑) กายสุจริต (๒) วจีสุจริต (๓) มโนสุจริต แล้วประพฤติอยู่
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร Passanti hi te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalānaṁ dhammānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ nekkhamme ānisaṁsaṁ vodānapakkhaṁ.
saṅkilesaṁ → saṁkilesaṁ (my, ms2005)
เพราะสมณพราหมณ์เหล่านั้น เห็นโทษ ความต่ำทราม ความเศร้าหมองแห่ง อกุศลธรรม เห็นอานิสงส์ในเนกขัมมะอันเป็นฝ่ายผ่องแผ้วแห่งกุศลธรรม

Santaṁyeva kho pana kiriyaṁ ‘atthi kiriyā’ tissa diṭṭhi hoti; sāssa hoti sammādiṭṭhi.
kiriyā tissa → kiriyātissa (bjt, th)
อนึ่ง การกระทำมีผล เขาเห็นว่า ‘การกระทำมีผลจริง’ ความเห็นนั้นของเขา จึงเป็นสัมมาทิฏฐิ
Santaṁyeva kho pana kiriyaṁ ‘atthi kiriyā’ti saṅkappeti; svāssa hoti sammāsaṅkappo.การกระทำมีผลจริง เขาดำริว่า ‘การกระทำมีผลจริง’ ความ ดำรินั้นของเขาจึงเป็นสัมมาสังกัปปะ Santaṁyeva kho pana kiriyaṁ ‘atthi kiriyā’ti vācaṁ bhāsati; sāssa hoti sammāvācā.การกระทำมีผลจริง เขากล่าวว่า ‘การกระทำ มีผลจริง’ วาจานั้นของเขาจึงเป็นสัมมาวาจา Santaṁyeva kho pana kiriyaṁ ‘atthi kiriyā’ti āha; ye te arahanto kiriyavādā tesamayaṁ na paccanīkaṁ karoti.การกระทำมีผลจริง เขากล่าวว่า ‘การกระทำมีผลจริง’ ผู้นี้ชื่อว่าไม่ทำตนเป็นข้าศึกกับพระอรหันต์ผู้เป็นกิริยวาทะ Santaṁyeva kho pana kiriyaṁ ‘atthi kiriyā’ti paraṁ saññāpeti; sāssa hoti saddhammasaññatti.
saññāpeti → saññapeti (sya-all) | saññāpeti sāssa → saññapeti sā ssa (pts) | santaṁyeva → santaṁ yeva (bjt)
การกระทำมีผลจริง เขาทำให้ผู้อื่นเข้าใจว่า ‘การกระทำมีผลจริง’
Tāya ca pana saddhammasaññattiyā nevattānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.การที่เขาทำให้ ผู้อื่นเข้าใจเช่นนั้น เป็นการทำให้เข้าใจถูกตามความเป็นจริง และเขาย่อมไม่ยกตน ข่มผู้อื่น ด้วยการทำให้เข้าใจถูกตามความเป็นจริงนั้น Iti pubbeva kho panassa dussīlyaṁ pahīnaṁ hoti, susīlyaṁ paccupaṭṭhitaṁ—
susīlyaṁ → sulīlyaṁ (sya-all)
โดยนัยนี้ เริ่มต้นเขาก็ละทิ้ง ความเป็นผู้ทุศีลแล้วตั้งตนเป็นคนมีศีลดีงาม เพราะสัมมาทิฏฐิเป็นปัจจัย
ayañca sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā ariyānaṁ apaccanīkatā saddhammasaññatti anattukkaṁsanā aparavambhanā. Evamassime aneke kusalā dhammā sambhavanti sammādiṭṭhipaccayā.
evamassime → evaṁsime (bj, sya-all) | apaccanīkatā → appaccanīkatā (th)
กุศลธรรม เป็นอเนกเหล่านี้ คือ สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ สัมมาวาจา ความไม่เป็นข้าศึก กับพระอริยะ การทำให้เข้าใจถูกตามความเป็นจริง การไม่ยกตน การไม่ข่มผู้อื่น ย่อมเกิดขึ้น ด้วยประการอย่างนี้

Tatra, gahapatayo, viññū puriso iti paṭisañcikkhati:พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย ในลัทธิของสมณพราหมณ์เหล่านั้น วิญญูชน ย่อมเห็นประจักษ์ชัดดังนี้ว่า ‘ ‘sace kho atthi kiriyā, evamayaṁ bhavaṁ purisapuggalo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissati.
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th)
ถ้าการกระทำมีผลจริง เมื่อเป็นอย่างนี้ บุรุษบุคคลนี้ หลังจากตายแล้วจักไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์
Kāmaṁ kho pana māhu kiriyā, hotu nesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ saccaṁ vacanaṁ;
pana māhu → panamāhu (bjt)
ถ้าการกระทำไม่มีผลจริง คำของ สมณพราหมณ์เหล่านั้นจะจริงหรือไม่ก็ช่างเถิด เมื่อเป็นเช่นนั้น
atha ca panāyaṁ bhavaṁ purisapuggalo diṭṭheva dhamme viññūnaṁ pāsaṁso—sīlavā purisapuggalo sammādiṭṭhi kiriyavādo’ti.
sammādiṭṭhi → sammādiṭṭhī (sya-all)
บุรุษบุคคลนี้ก็ย่อม ได้รับคำสรรเสริญจากวิญญูชนในปัจจุบันว่า ‘เป็นบุรุษบุคคลผู้มีศีล เป็นสัมมาทิฏฐิ เป็นกิริยวาทะ’
Sace kho attheva kiriyā, evaṁ imassa bhoto purisapuggalassa ubhayattha kaṭaggaho—
kaṭaggaho → kaṭaggāho (sya-all)
ถ้าการกระทำมีผลจริง บุรุษบุคคลนี้ก็จะได้รับคุณในโลกทั้ง ๒ คือ
yañca diṭṭheva dhamme viññūnaṁ pāsaṁso, yañca kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissati.
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th)
(๑) ในปัจจุบันวิญญูชนย่อมสรรเสริญ (๒) หลังจากตายแล้ว จักไปเกิดในสุคติ โลกสวรรค์ อย่างนี้
Evamassāyaṁ apaṇṇako dhammo susamatto samādinno, ubhayaṁsaṁ pharitvā tiṭṭhati, riñcati akusalaṁ ṭhānaṁ.
akusalaṁ ṭhānaṁ → akusalaṭṭhānaṁ (sya-all) | samādinno → samādiṇṇo (pts)
อปัณณกธรรม ที่บุคคลนั้นสมาทานให้บริบูรณ์ดีแล้ว แพร่ดิ่งไปทั้งสองฝ่าย ย่อมละเหตุที่เป็นอกุศลได้ ด้วยประการอย่างนี้

Santi, gahapatayo, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย มีสมณพราหมณ์พวกหนึ่งผู้มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘ ‘natthi hetu, natthi paccayo sattānaṁ saṅkilesāya;
saṅkilesāya → saṁkilesāya (my, ms2005)
ความเศร้าหมองของสัตว์ทั้งหลายไม่มีเหตุ
ahetū appaccayā sattā saṅkilissanti.
ahetū → ahetu (pts) | saṅkilissanti → saṁkilissanti (my)
ไม่มีปัจจัย สัตว์ทั้งหลาย เศร้าหมองเอง
Natthi hetu, natthi paccayo sattānaṁ visuddhiyā;ความบริสุทธิ์ของสัตว์ทั้งหลาย ไม่มีเหตุ ไม่มีปัจจัย ahetū appaccayā sattā visujjhanti.
ahetū → ahetu (pts)
สัตว์ทั้งหลาย บริสุทธิ์เอง
Natthi balaṁ, natthi vīriyaṁ, natthi purisathāmo, natthi purisaparakkamo;
vīriyaṁ → viriyaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | vīriyaṁ → viriyaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)
ไม่มีกำลัง ไม่มีความเพียร ไม่มีความสามารถของมนุษย์ ไม่มีความ พยายามของมนุษย์
sabbe sattā sabbe pāṇā sabbe bhūtā sabbe jīvā avasā abalā avīriyā niyatisaṅgatibhāvapariṇatā chasvevābhijātīsu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedentī’ti.
avīriyā → … aviriyā (bj, pts1ed); sabbe sattā … savasā sabalā saviriyā (sya-all, km); sabbe sattā … savasā sabalā savīriyā (mr) | chasvevābhijātīsu → chassevābhijātisu (pts) | niyatisaṁgatibhāvapariṇatā → niyatīsaṅgati sabhāvaparinatā (bj: sīmu8) | avīriyā niyatisaṅgatibhāvapariṇatā → aviriyā niyatisaṁgatibhāvapariṇatā (bjt)
สัตว์ ปาณะ ภูตะ ชีวะ ทั้งปวง ล้วนไม่มีอำนาจ ไม่มีกำลัง ไม่มี ความเพียร ผันแปรไปตามโชคชะตา ตามสถานภาพทางสังคมและตามลักษณะ เฉพาะตน ย่อมเสวยสุขและทุกข์ในอภิชาติ ทั้ง ๖’

Tesaṁyeva kho, gahapatayo, samaṇabrāhmaṇānaṁ eke samaṇabrāhmaṇā ujuvipaccanīkavādā.
tesaṁyeva → tesaṁ yeva (bjt)
พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย สมณพราหมณ์อีกพวกหนึ่ง มีวาทะขัดแย้งโดย ตรงกับสมณพราหมณ์เหล่านั้น
Te evamāhaṁsu:พวกเขากล่าวอย่างนี้ว่า ‘atthi hetu, atthi paccayo sattānaṁ saṅkilesāya;
saṅkilesāya → saṁkilesāya (my, bjt, ms2005)
‘ความเศร้าหมองของสัตว์ ทั้งหลายมีเหตุ
sahetū sappaccayā sattā saṅkilissanti.
sahetū → sahetu (pts) | saṅkilissanti → saṁkilissanti (my)
มีปัจจัย สัตว์ทั้งหลายเศร้าหมองเอง
Atthi hetu, atthi paccayo sattānaṁ visuddhiyā;
hetu atthi → (bj)
ความบริสุทธิ์ของสัตว์ทั้งหลาย มีเหตุ มีปัจจัย
sahetū sappaccayā sattā visujjhanti.
sahetū → sahetu (pts)
สัตว์ทั้งหลายบริสุทธิ์เอง
Atthi balaṁ, atthi vīriyaṁ, atthi purisathāmo, atthi purisaparakkamo;
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th)
มีกำลัง มีความเพียร มีความสามารถของ มนุษย์ มีความพยายามของมนุษย์
na sabbe sattā sabbe pāṇā sabbe bhūtā sabbe jīvā avasā abalā avīriyā niyatisaṅgatibhāvapariṇatā chasvevābhijātīsu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedentī’ti.
chasvevābhijātīsu → chassevābhijātisu (bj, pts) | na → (sya-all) | sabbe → sabbe (bj: syā) | aviriyā → savasā sabalā savirayā (bj: syā); avīriyā (bj: machasaṁ) | avīriyā → atthi purisaparakkamo, sabbe sattā… savasā sabalā savīriyā (cck: syā. kaṁ. ka.) | niyatisaṅgatibhāvapariṇatā → niyatisaṁgatibhāvapariṇatā (my, ms2005) | avīriyā niyatisaṅgatibhāvapariṇatā chasvevābhijātīsu → aviriyā niyatisaṁgatibhāvapariṇatā chassevābhijātisu (bjt) | avasā abalā avīriyā niyatisaṅgatibhāvapariṇatā → savasā sabalā saviriyā niyatisaṅgati bhāvapariṇatā (th)
สัตว์ ปาณะ ภูตะ ชีวะทั้งปวง ไม่ใช่ไม่มีอำนาจ ไม่มีกำลัง ไม่มีความเพียร ผันแปรไปตามโชคชะตา ตามสถานภาพทางสังคมและ ตามลักษณะเฉพาะตน เสวยสุขและทุกข์ในอภิชาติทั้ง ๖’

Taṁ kiṁ maññatha, gahapatayo,ท่านทั้งหลายเข้าใจความ ข้อนั้นว่าอย่างไร nanume samaṇabrāhmaṇā aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā”ti?
aññamaññassa → aññamaññaṁ (sya-all)
สมณพราหมณ์เหล่านี้มีวาทะขัดแย้งกันโดยตรง มิใช่หรือ”

“Evaṁ, bhante”.พราหมณ์และคหบดีเหล่านั้นกราบทูลว่า “ใช่ พระพุทธเจ้าข้า”

“Tatra, gahapatayo, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย ในลัทธิของ สมณพราหมณ์เหล่านั้น สมณพราหมณ์เหล่าใดผู้มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘ ‘natthi hetu, natthi paccayo sattānaṁ saṅkilesāya;
saṅkilesāya → saṁkilesāya (my, ms2005)
ความเศร้าหมองของสัตว์ทั้งหลาย ไม่มีเหตุ
ahetū appaccayā sattā saṅkilissanti.
saṅkilissanti → saṁkilissanti (my)
ไม่มีปัจจัย สัตว์ทั้งหลายเศร้าหมองเอง
Natthi hetu, natthi paccayo sattānaṁ visuddhiyā;ความบริสุทธิ์ของสัตว์ทั้งหลาย ไม่มีเหตุ ไม่มีปัจจัย ahetū appaccayā sattā visujjhanti.สัตว์ทั้งหลายบริสุทธิ์เอง Natthi balaṁ, natthi vīriyaṁ, natthi purisathāmo, natthi purisaparakkamo; sabbe sattā sabbe pāṇā sabbe bhūtā sabbe jīvā avasā abalā avīriyā niyatisaṅgatibhāvapariṇatā chasvevābhijātīsu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedentī’ti
niyatisaṅgatibhāvapariṇatā → niyatisaṁgatibhāvapariṇatā (my, ms2005) | vīriyaṁ → viriyaṁ (th) | avīriyā niyatisaṅgatibhāvapariṇatā → aviriyā niyati saṅgati bhāvapariṇatā (th)
ไม่มี กำลัง ไม่มีความเพียร ไม่มีความสามารถของมนุษย์ ไม่มีความพยายามของมนุษย์ สัตว์ ปาณะ ภูตะ ชีวะทั้งปวง ล้วนไม่มีอำนาจ ไม่มีกำลัง ไม่มีความเพียร ผันแปรไป ตามโชคชะตา ตามสถานภาพทางสังคมและตามลักษณะเฉพาะตน ย่อมเสวยสุขและ ทุกข์ในอภิชาติทั้ง ๖’
tesametaṁ pāṭikaṅkhaṁ—yamidaṁ kāyasucaritaṁ, vacīsucaritaṁ, manosucaritaṁ—ime tayo kusale dhamme abhinivajjetvā yamidaṁ kāyaduccaritaṁ, vacīduccaritaṁ, manoduccaritaṁ—ime tayo akusale dhamme samādāya vattissanti.
abhinivajjetvā → abhinibbajjetvā (sya-all) | yamidaṁ → yam-idaṁ (pts)
สมณพราหมณ์เหล่านั้นพึงหวังข้อนี้ได้ คือ จักเว้นกุศลธรรม ๓ ประการนี้ ได้แก่ (๑) กายสุจริต (๒) วจีสุจริต (๓) มโนสุจริต จักสมาทาน อกุศลธรรม ๓ ประการนี้ ได้แก่ (๑) กายทุจริต (๒) วจีทุจริต (๓) มโนทุจริต แล้ว ประพฤติอยู่
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร Na hi te bhonto samaṇabrāhmaṇā passanti akusalānaṁ dhammānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ nekkhamme ānisaṁsaṁ vodānapakkhaṁ.
saṅkilesaṁ → saṁkilesaṁ (my, ms2005)
เพราะสมณพราหมณ์เหล่านั้น ไม่เห็นโทษ ความต่ำทราม ความเศร้าหมอง แห่งอกุศลธรรม ไม่เห็นอานิสงส์ในเนกขัมมะอันเป็นฝ่ายผ่องแผ้วแห่งกุศลธรรม

Santaṁyeva kho pana hetuṁ ‘natthi hetū’ tissa diṭṭhi hoti; sāssa hoti micchādiṭṭhi.
hetū tissa → hetu ti ssa (pts) | hetū tissa → hetūtissa (bjt, th) | santaṁyeva → santaṁ yeva (pts) | natthi hetū tissa → na-tthi hetu ti ssa (pts) | sāssa → sā ssa (pts)
อนึ่ง เหตุมีอยู่ แต่เขากลับเห็นว่า ‘เหตุไม่มี’ ความเห็นนั้นของเขาจึงเป็นมิจฉาทิฏฐิ
Santaṁyeva kho pana hetuṁ ‘natthi hetū’ti saṅkappeti; svāssa hoti micchāsaṅkappo.
hetuṁ → hetu (bjt) | santaṁyeva → santaṁ yeva (pts) | natthi → na-tthi (pts)
เหตุมีอยู่ แต่เขาดำริว่า ‘เหตุไม่มี’ ความดำรินั้นของเขาจึงเป็นมิจฉาสังกัปปะ
Santaṁyeva kho pana hetuṁ ‘natthi hetū’ti vācaṁ bhāsati; sāssa hoti micchāvācā.
hetuṁ → hetu (bjt) | santaṁyeva → santaṁ yeva (pts) | natthi → na-tthi (pts) | sāssa → sā ssa (pts)
เหตุมีอยู่ แต่เขากล่าวว่า ‘เหตุไม่มี’ วาจานั้นของเขาจึงเป็นมิจฉาวาจา
Santaṁyeva kho pana hetuṁ ‘natthi hetū’ti āha; ye te arahanto hetuvādā tesamayaṁ paccanīkaṁ karoti.
santaṁyeva → santaṁ yeva (bjt, pts) | hetuṁ → hetu (bjt) | natthi → na-tthi (pts) | tesamayaṁ → tesam-ayaṁ (pts)
‘เหตุมีอยู่’ เขากล่าวว่า ‘เหตุไม่มี’ ผู้นี้ย่อมทำตนให้เป็นข้าศึกกับพระอรหันต์ผู้เป็นเหตุกวาทะ
Santaṁyeva kho pana hetuṁ ‘natthi hetū’ti paraṁ saññāpeti; sāssa hoti asaddhammasaññatti.
saññāpeti → saññapeti (sya-all) | saññāpeti sāssa → saññapeti sā ssa (pts) | hetuṁ → hetu (bjt) | santaṁyeva → santaṁ yeva (pts) | natthi → na-tthi (pts)
เหตุมีอยู่ เขาทำให้ผู้อื่นเข้าใจว่า ‘เหตุไม่มี’
Tāya ca pana asaddhammasaññattiyā attānukkaṁseti, paraṁ vambheti.
attānukkaṁseti → attān ukkaṁseti (pts)
การที่เขาทำให้ผู้อื่นเข้าใจเช่นนั้น เป็นการทำให้เข้าใจผิดจากความเป็นจริง และเขายังจะยกตนข่มผู้อื่นด้วยการทำให้ เข้าใจผิดจากความเป็นจริงนั้น
Iti pubbeva kho panassa susīlyaṁ pahīnaṁ hoti, dussīlyaṁ paccupaṭṭhitaṁ—
pubbeva → pubbe va (bjt, pts) | panassa → pan assa (pts)
โดยนัยนี้ เริ่มต้นเขาก็ละทิ้งความเป็นผู้มีศีลดีงามแล้ว ตั้งตนเป็นคนทุศีล เพราะมิจฉาทิฏฐิเป็นปัจจัย
ayañca micchādiṭṭhi micchāsaṅkappo micchāvācā ariyānaṁ paccanīkatā asaddhammasaññatti attānukkaṁsanā paravambhanā. Evamassime aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti micchādiṭṭhipaccayā.
attānukkaṁsanā → attukkaṁsanā (bj, pts) | evamassime → evaṁsime (bj, sya-all, pts) | ayañca → ayañ-ca (pts) | evamassime → evaṁ-s ime (pts)
บาปอกุศลธรรมเป็นอเนกเหล่านี้ คือ มิจฉาทิฏฐิ มิจฉาสังกัปปะ มิจฉาวาจา ความเป็นข้าศึกกับพระอริยะ การทำให้ ผู้อื่นเข้าใจผิดจากความเป็นจริง การยกตน การข่มผู้อื่น ย่อมเกิดขึ้น ด้วยประการ อย่างนี้

Tatra, gahapatayo, viññū puriso iti paṭisañcikkhati:
viññū puriso → viññūpuriso (bjt)
พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย ในลัทธิของสมณพราหมณ์เหล่านั้น วิญญูชน ย่อมเห็นประจักษ์ชัดดังนี้ว่า ‘
‘sace kho natthi hetu, evamayaṁ bhavaṁ purisapuggalo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sotthimattānaṁ karissati;
paraṁ maraṇā → (bj, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (th) | natthi → na-tthi (pts) | evamayaṁ → evam-ayaṁ (pts) | paraṁ maraṇā sotthimattānaṁ → sotthim-attānaṁ (pts)
ถ้าเหตุไม่มี เมื่อเป็นอย่างนี้ บุรุษบุคคลนี้ หลังจาก ตายแล้ว จักทำตนให้มีความสวัสดีได้
sace kho atthi hetu, evamayaṁ bhavaṁ purisapuggalo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjissati.
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th, pts) | evamayaṁ → evam-ayaṁ (pts)
ถ้าเหตุมีอยู่จริง เมื่อเป็นอย่างนี้ บุรุษ บุคคลนี้ หลังจากตายแล้ว จักไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก’
Kāmaṁ kho pana māhu hetu, hotu nesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ saccaṁ vacanaṁ;
māhu → mā hu (pts)
ถ้ายอมรับว่า เหตุไม่มีจริง คำของสมณพราหมณ์ผู้เจริญเหล่านั้นจะจริงหรือไม่ก็ช่างเถิด
atha ca panāyaṁ bhavaṁ purisapuggalo diṭṭheva dhamme viññūnaṁ gārayho—dussīlo purisapuggalo micchādiṭṭhi ahetukavādo’ti.
ahetukavādoti → ahetuvādoti (bj, pts) | micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (sya-all) | ahetuvādo’ti → ahetukavādoti (bj: machasaṁ, syā) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts) | ahetukavādoti → ahetuvādo ti (pts)
เมื่อเป็น เช่นนั้น บุรุษบุคคลนี้ย่อมถูกวิญญูชนติเตียนได้ในปัจจุบันว่า ‘เป็นบุรุษบุคคลผู้ทุศีล เป็นมิจฉาทิฏฐิ เป็นอเหตุกวาทะ’
Sace kho attheva hetu, evaṁ imassa bhoto purisapuggalassa ubhayattha kaliggaho—
kaliggaho → kaliggāho (sya-all) | attheva → atth eva (pts)
ถ้าเหตุมีอยู่จริง บุรุษบุคคลนี้จะได้รับโทษในโลก ทั้ง ๒ คือ
yañca diṭṭheva dhamme viññūnaṁ gārayho, yañca kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjissati.
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | yañca → yañ-ca (pts) | paraṁ maraṇā → param-maraṇā (pts)
(๑) ในปัจจุบันถูกวิญญูชนติเตียนได้ (๒) หลังจากตายแล้ว จักไปเกิด ในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก อย่างนี้
Evamassāyaṁ apaṇṇako dhammo dussamatto samādinno, ekaṁsaṁ pharitvā tiṭṭhati, riñcati kusalaṁ ṭhānaṁ.
kusalaṁ ṭhānaṁ → kusalaṭṭhānaṁ (sya-all) | samādinno → samādiṇṇo (pts) | ṭhānaṁ → kusalaṭṭhānaṁ (bj: syā) | evamassāyaṁ → evam-assāyaṁ (pts)
อปัณณกธรรมนี้ ที่บุคคลนั้นสมาทานให้บริบูรณ์ไม่ดี แพร่ดิ่งไปฝ่ายเดียว ย่อมละ เหตุที่เป็นกุศล ด้วยประการอย่างนี้

Tatra, gahapatayo, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย ในลัทธิของสมณพราหมณ์เหล่านั้น สมณพราหมณ์เหล่าใดผู้มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘ ‘atthi hetu, atthi paccayo sattānaṁ saṅkilesāya;
saṅkilesāya → saṁkilesāya (my, ms2005)
ความเศร้าหมองของสัตว์ ทั้งหลายมีเหตุ
sahetū sappaccayā sattā saṅkilissanti.
saṅkilissanti → saṁkilissanti (my)
มีปัจจัย สัตว์ทั้งหลายจึงเศร้าหมอง
Atthi hetu, atthi paccayo sattānaṁ visuddhiyā;ความบริสุทธิ์ของสัตว์ทั้งหลาย มีเหตุ มีปัจจัย sahetū sappaccayā sattā visujjhanti.สัตว์ทั้งหลายจึงบริสุทธิ์ Atthi balaṁ, atthi vīriyaṁ, atthi purisathāmo, atthi purisaparakkamo; na sabbe sattā sabbe pāṇā sabbe bhūtā sabbe jīvā avasā abalā avīriyā niyatisaṅgatibhāvapariṇatā chasvevābhijātīsu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedentī’ti
na → (sya-all) | niyatisaṅgatibhāvapariṇatā → niyatisaṁgatibhāvapariṇatā (my, ms2005) | vīriyaṁ → viriyaṁ (th) | avasā abalā avīriyā niyatisaṅgatibhāvapariṇatā → savasā sabalā saviriyā niyati saṅgati bhāvapariṇatā (th)
มีกำลัง มีความเพียร มีความสามารถของ มนุษย์ มีความพยายามของมนุษย์ สัตว์ ปาณะ ภูตะ ชีวะทั้งปวง ล้วนไม่มีอำนาจ ไม่มีกำลัง ไม่มีความเพียร ผันแปรไปตามโชคชะตา ตามสถานภาพทางสังคมและ ตามลักษณะเฉพาะของตน ย่อมไม่ได้เสวยสุขและทุกข์ในอภิชาติทั้ง ๖’
tesametaṁ pāṭikaṅkhaṁ—yamidaṁ kāyaduccaritaṁ, vacīduccaritaṁ, manoduccaritaṁ—ime tayo akusale dhamme abhinivajjetvā yamidaṁ kāyasucaritaṁ, vacīsucaritaṁ, manosucaritaṁ—ime tayo kusale dhamme samādāya vattissanti.
abhinivajjetvā → abhinibbajjetvā (sya-all) | tesametaṁ → tesam-etaṁ (pts) | yamidaṁ → yam-idaṁ (pts)
สมณพราหมณ์ เหล่านั้นพึงหวังข้อนี้ได้ คือ จักเว้นอกุศลธรรม ๓ ประการนี้ ได้แก่ (๑) กายทุจริต (๒) วจีทุจริต (๓) มโนทุจริต จักสมาทานกุศลธรรม ๓ ประการนี้ ได้แก่ (๑) กายสุจริต (๒) วจีสุจริต (๓) มโนสุจริต แล้วประพฤติอยู่
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้น เพราะเหตุไร Passanti hi te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalānaṁ dhammānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ nekkhamme ānisaṁsaṁ vodānapakkhaṁ.
saṅkilesaṁ → saṁkilesaṁ (my, ms2005)
เพราะสมณพราหมณ์เหล่านั้น เห็นโทษ ความต่ำทราม ความเศร้าหมองแห่ง อกุศลธรรม เห็นอานิสงส์ในเนกขัมมะอันเป็นฝ่ายผ่องแผ้วแห่งกุศลธรรม

Santaṁyeva kho pana hetuṁ ‘atthi hetū’ tissa diṭṭhi hoti; sāssa hoti sammādiṭṭhi.
hetū tissa → hetu ti ssa (pts) | hetū tissa → hetūtissa (bjt, th) | santaṁyeva → santaṁ yeva (pts) | sāssa → sā ssa (pts)
อนึ่ง เหตุมีอยู่ เขาเห็นว่า เหตุมีอยู่จริง’ ความเห็นนั้นของเขาจึงเป็นสัมมาทิฏฐิ
Santaṁyeva kho pana hetuṁ ‘atthi hetū’ti saṅkappeti; svāssa hoti sammāsaṅkappo.
santaṁyeva → santaṁ yeva (pts)
เหตุมีอยู่จริง เขาดำริว่า ‘เหตุมีอยู่จริง’ ความดำรินั้นของเขาจึงเป็นสัมมาสังกัปปะ
Santaṁyeva kho pana hetuṁ ‘atthi hetū’ti vācaṁ bhāsati; sāssa hoti sammāvācā.
santaṁyeva → santaṁ yeva (pts) | sāssa → sā ssa (pts)
เหตุมีอยู่จริง เขากล่าวว่า ‘เหตุมีอยู่จริง’ วาจานั้นของเขาจึงเป็นสัมมาวาจา
Santaṁyeva kho pana hetuṁ ‘atthi hetū’ti āha, ye te arahanto hetuvādā tesamayaṁ na paccanīkaṁ karoti.
santaṁyeva → santaṁ yeva (pts) | tesamayaṁ → tesam-ayaṁ (pts)
เหตุมี อยู่จริง เขากล่าวว่า ‘เหตุมีอยู่จริง’ ผู้นี้ชื่อว่าไม่ทำตนให้เป็นข้าศึกกับพระอรหันต์ผู้ เป็นเหตุกวาทะ
Santaṁyeva kho pana hetuṁ ‘atthi hetū’ti paraṁ saññāpeti; sāssa hoti saddhammasaññatti.
saññāpeti → saññapeti (sya-all) | saññāpeti sāssa → saññapeti sā ssa (pts) | santaṁyeva → santaṁ yeva (pts)
เหตุมีอยู่จริง เขาทำให้ผู้อื่นเข้าใจว่า ‘เหตุมีอยู่จริง’
Tāya ca pana saddhammasaññattiyā nevattānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.
nevattānukkaṁseti → n ev attān ukkaṁseti (pts)
การที่เขาทำให้ ผู้อื่นเข้าใจเช่นนั้น เป็นการทำให้เข้าใจถูกตามความเป็นจริง และเขาย่อมไม่ยกตน ข่มผู้อื่น ด้วยการทำให้เข้าใจถูกตามความเป็นจริงนั้น
Iti pubbeva kho panassa dussīlyaṁ pahīnaṁ hoti, susīlyaṁ paccupaṭṭhitaṁ—
pubbeva → pubbe va (pts) | panassa → pan assa (pts)
โดยนัยนี้ เริ่มต้นเขาก็ละทิ้ง ความเป็นผู้ทุศีลแล้วตั้งตนเป็นคนมีศีลดีงาม เพราะสัมมาทิฏฐิเป็นปัจจัย
ayañca sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā ariyānaṁ apaccanīkatā saddhammasaññatti anattukkaṁsanā aparavambhanā. Evamassime aneke kusalā dhammā sambhavanti sammādiṭṭhipaccayā.
evamassime → evaṁsime (bj, sya-all, pts) | evaṁsime → evamassime (bj: machasaṁ) | apaccanīkatā → appaccanīkatā (th) | ayañca → ayañ-ca (pts) | evamassime → evaṁ-s ime (pts)
กุศลธรรม เป็นอเนกเหล่านี้ คือ สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ สัมมาวาจา ความไม่เป็นข้าศึก กับพระอริยะ การทำให้เข้าใจถูกตามความเป็นจริง การไม่ยกตน การไม่ข่มผู้อื่น ย่อมเกิดขึ้น ด้วยประการอย่างนี้

Tatra, gahapatayo, viññū puriso iti paṭisañcikkhati: ‘sace kho atthi hetu, evamayaṁ bhavaṁ purisapuggalo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissati.
purisapuggalo → parisapuggalo (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | evamayaṁ → evam-ayaṁ (pts) | paraṁ maraṇā → param-maraṇā (pts)
พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย ในลัทธิของสมณพราหมณ์เหล่านั้น วิญญูชน ย่อมเห็นประจักษ์ชัดดังนี้ว่า ‘ถ้าเหตุมีอยู่ เมื่อเป็นอย่างนี้ บุรุษบุคคลนี้ หลังจาก ตายแล้ว จักไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์
Kāmaṁ kho pana māhu hetu, hotu nesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ saccaṁ vacanaṁ;
māhu → mā hu (pts)
ถ้ายอมรับว่าเหตุไม่มีจริง คำของสมณพราหมณ์ เหล่านั้นจะจริงหรือไม่ก็ช่างเถิด
atha ca panāyaṁ bhavaṁ purisapuggalo diṭṭheva dhamme viññūnaṁ pāsaṁso—sīlavā purisapuggalo sammādiṭṭhi hetuvādo’ti.
sammādiṭṭhi → sammādiṭṭhī (sya-all) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts) | hetuvādoti → hetuvādo ti (pts)
เมื่อเป็นเช่นนั้น บุรุษบุคคลนี้ก็ย่อมได้รับคำสรรเสริญ จากวิญญูชนในปัจจุบันว่า ‘เป็นบุรุษบุคคลผู้มีศีล มีสัมมาทิฏฐิ เป็นเหตุกวาทะ’
Sace kho atthi hetu, evaṁ imassa bhoto purisapuggalassa ubhayattha kaṭaggaho—
atthi → attheva (bj, sya-all, pts) | kaṭaggaho → kaṭaggāho (sya-all) | hetu → atthi hetu (bj: machasaṁ) | atthi → atth eva (pts)
ถ้าเหตุมีอยู่จริง บุรุษบุคคลนี้ ก็จะได้รับคุณในโลกทั้ง ๒ คือ
yañca diṭṭheva dhamme viññūnaṁ pāsaṁso, yañca kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissati.
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | yañca → yañ-ca (pts) | paraṁ maraṇā → param-maraṇā (pts)
(๑) ในปัจจุบันวิญญูชน ย่อมสรรเสริญ (๒) หลังจากตายแล้วจักไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์ อย่างนี้
Evamassāyaṁ apaṇṇako dhammo susamatto samādinno, ubhayaṁsaṁ pharitvā tiṭṭhati, riñcati akusalaṁ ṭhānaṁ.
akusalaṁ ṭhānaṁ → akusalaṭṭhānaṁ (sya-all) | samādinno → samādiṇṇo (pts) | evamassāyaṁ → evam-assāyaṁ (pts)
อปัณณกธรรมนี้ ที่บุคคลนั้นสมาทานให้บริบูรณ์ดีแล้วอย่างนี้ แพร่ดิ่งไปทั้ง สองฝ่าย ย่อมละเหตุที่เป็นอกุศลได้ ด้วยประการอย่างนี้

Santi, gahapatayo, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย มีสมณพราหมณ์พวกหนึ่งผู้มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘natthi sabbaso āruppā’ti.
natthi → na-tthi (pts) | āruppāti → āruppā ti (pts)
‘อรูปพรหมไม่มีโดยประการทั้งปวง’

Tesaṁyeva kho, gahapatayo, samaṇabrāhmaṇānaṁ eke samaṇabrāhmaṇā ujuvipaccanīkavādā.
tesaṁyeva → tesaṁ yeva (pts)
สมณพราหมณ์อีกพวกหนึ่ง มีวาทะขัดแย้งโดยตรงกับสมณพราหมณ์เหล่านั้น
Te evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu → evam-āhaṁsu (pts)
พวกเขากล่าวอย่างนี้ว่า
‘atthi sabbaso āruppā’ti.
āruppāti → āruppā ti (pts)
‘อรูปพรหม มีอยู่โดยประการทั้งปวง’

Taṁ kiṁ maññatha, gahapatayo,
kiṁ maññatha → kim-maññatha (pts)
ท่านทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
nanume samaṇabrāhmaṇā aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā”ti?
nanume → nanu me (pts) | ujuvipaccanīkavādāti → ujuvipaccanīkavādā ti (pts)
สมณพราหมณ์ เหล่านี้มีวาทะขัดแย้งกันโดยตรง มิใช่หรือ”

“Evaṁ, bhante”.
evaṁ bhante → evambhante (bjt)
“ใช่ พระพุทธเจ้าข้า”

“Tatra, gahapatayo, viññū puriso iti paṭisañcikkhati—“พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย ในลัทธิของสมณพราหมณ์พวกนั้น วิญญูชน ย่อมเห็นประจักษ์ชัดดังนี้ว่า ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:‘การที่สมณพราหมณ์ทั้งหลายมีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิ อย่างนี้ว่า ‘natthi sabbaso āruppā’ti, idaṁ me adiṭṭhaṁ;
idaṁ me → idamme (bjt) | natthi → na-tthi (pts) | āruppāti idaṁ me → āruppā ti idam-me (pts)
‘อรูปพรหมไม่มีโดยประการทั้งปวง’ เราไม่เห็นด้วย
yepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
yepi → ye pi (pts)
แม้การที่สมณพราหมณ์ ทั้งหลายผู้มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า
‘atthi sabbaso āruppā’ti, idaṁ me aviditaṁ.
idaṁ me → idamme (bjt) | āruppāti idaṁ me → āruppā ti idam-me (pts)
‘อรูปพรหมมีอยู่โดยประการทั้งปวง’ เราก็ไม่รับรู้ด้วย
Ahañceva kho pana ajānanto apassanto ekaṁsena ādāya vohareyyaṁ—
Ahañceva → ahañce (?) | Ahañceva → ahañce (cck: ?) | ahañceva → ahañ-c eva (pts)
ส่วนเราเอง เมื่อไม่รู้ ไม่เห็น จะพึงถือเอาฝ่ายเดียว
idameva saccaṁ, moghamaññanti, na metaṁ assa patirūpaṁ.
patirūpaṁ → paṭirūpaṁ (sya-all) | na metaṁ → nametaṁ (bjt) | metaṁ → me taṁ (th, pts) | idameva → idam-eva (pts) | moghamaññanti → mogham-aññan-ti (pts)
กล่าวว่า ‘นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’ ข้อนั้นไม่เป็นการสมควรแก่เราเลย
Ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
evaṁvādino → evaṁ vādino (bjt)
ถ้าคำของสมณพราหมณ์ทั้งหลาย ผู้มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า
‘natthi sabbaso āruppā’ti, sace tesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ saccaṁ vacanaṁ, ṭhānametaṁ vijjati—
+ → kho (th) | natthi → na-tthi (pts) | āruppāti → āruppā ti (pts) | ṭhānametaṁ → ṭhānam-etaṁ (pts)
‘อรูปพรหมไม่มีโดยประการ ทั้งปวง’ เป็นคำจริงแล้ว เป็นไปได้ที่
ye te devā rūpino manomayā, apaṇṇakaṁ me tatrūpapatti bhavissati.
apaṇṇakaṁ me tatrūpapatti → apaṇṇakamme tatruppatti (bj) | apaṇṇakaṁ me → apaṇṇakam-me (pts)
เราจักเกิดในเหล่าเทพผู้มีรูปสำเร็จด้วยใจ ซึ่งไม่ ถือว่าผิด
Ye pana te bhonto samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
evaṁvādino evaṁdiṭṭhino → evaṁ vādino evaṁ diṭṭhino (bjt)
ถ้าคำของสมณพราหมณ์ทั้งหลายผู้มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า
‘atthi sabbaso āruppā’ti, sace tesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ saccaṁ vacanaṁ, ṭhānametaṁ vijjati—
āruppāti → āruppā ti (pts) | ṭhānametaṁ → ṭhānam-etaṁ (pts)
‘อรูปพรหมมีอยู่โดยประการทั้งปวง’ เป็นคำจริงแล้ว เป็นไปได้ที่
ye te devā arūpino saññāmayā, apaṇṇakaṁ me tatrūpapatti bhavissati.
apaṇṇakaṁ me tatrūpapatti → apaṇṇakamme tatruppatti (bj) | apaṇṇakaṁ me → apaṇṇakam-me (pts)
เราจักเกิดในเหล่าเทพ ผู้ไม่มีรูปสำเร็จด้วยสัญญาซึ่งไม่ถือว่าผิด
Dissanti kho pana rūpādhikaraṇaṁ daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā.
rūpādhikaraṇaṁ → rūpakāraṇā (mr) | dissanti → dissante (bj, sya-all, pts) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvapesuññamusāvādā (pts) | dissante → dissanti (bj: machasaṁ) | rūpādhikaraṇaṁ → rūpakāraṇā (cck: ka.) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvaṁtuvaṁ-pesuñña-musāvādā (my) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādānasatthādāna kalaha viggaha vivādatuvantuvampesuññamusāvādā (bjt) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādāna satthādāna kalaha viggaha vivāda tuvaṁtuvaṁpesuñña musāvādā (th) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvaṁtuvapesuñña-musāvādā (pts)
อนึ่ง การถือท่อนไม้ การถือศัสตรา การทะเลาะ การแก่งแย่ง การวิวาท การพูดขึ้นเสียงว่า ‘เจ้า เจ้า’ การพูดส่อเสียด และการพูดเท็จซึ่งมีรูปเป็นเหตุย่อมปรากฏ
‘Natthi kho panetaṁ sabbaso arūpe’ti.
arūpeti → āruppeti (sya-all) | natthi → na-tthi (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | arūpeti → arūpe ti (pts)
แต่ข้อนี้ย่อมไม่มีในอรูปพรหมโดย ประการทั้งปวง’
So iti paṭisaṅkhāya rūpānaṁyeva nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti.
rūpānaṁyeva → rūpānaṁ yeva (pts)
วิญญูชนนั้นครั้นพิจารณาดังนี้แล้วย่อมปฏิบัติเพื่อความเบื่อหน่าย เพื่อคลายกำหนัด เพื่อดับแห่งรูปอย่างเดียว

Santi, gahapatayo, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
evaṁvādino evaṁdiṭṭhino → evaṁ vādino evaṁ diṭṭhino (bjt)
พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย มีสมณพราหมณ์พวกหนึ่งผู้มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า
‘natthi sabbaso bhavanirodho’ti.
natthi → na-tthi (pts) | bhavanirodhoti → bhavanirodho ti (pts)
‘ความดับสนิทแห่งภพ ไม่มีโดยประการทั้งปวง’

Tesaṁyeva kho, gahapatayo, samaṇabrāhmaṇānaṁ eke samaṇabrāhmaṇā ujuvipaccanīkavādā.
tesaṁyeva → tesaṁ yeva (pts)
สมณพราหมณ์ อีกพวกหนึ่ง มีวาทะขัดแย้งโดยตรงกับสมณพราหมณ์เหล่านั้น
Te evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu → evam-āhaṁsu (pts)
พวกเขากล่าว อย่างนี้ว่า
‘atthi sabbaso bhavanirodho’ti.‘ความดับสนิทแห่งภพมีอยู่โดยประการทั้งปวง’

Taṁ kiṁ maññatha, gahapatayo,
kiṁ maññatha → kimmaññatha (bjt) | kiṁ maññatha → kim-maññatha (pts)
ท่านทั้งหลายเข้าใจความ ข้อนั้นว่าอย่างไร
nanume samaṇabrāhmaṇā aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā”ti?
nanume → nanu me (pts) | ujuvipaccanīkavādāti → ujuvipaccanīkavādā ti (pts)
สมณพราหมณ์เหล่านี้มีวาทะขัดแย้งกันโดยตรง มิใช่หรือ”

“Evaṁ, bhante”.“ใช่ พระพุทธเจ้าข้า”

“Tatra, gahapatayo, viññū puriso iti paṭisañcikkhati—“พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย ในลัทธิของสมณพราหมณ์เหล่านั้น วิญญูชน ย่อมเห็นประจักษ์ชัดดังนี้ว่า ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:‘การที่สมณพราหมณ์ทั้งหลายผู้มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิ อย่างนี้ว่า ‘natthi sabbaso bhavanirodho’ti, idaṁ me adiṭṭhaṁ;
natthi → na-tthi (pts) | bhavanirodhoti idaṁ me → bhavanirodho ti idamme (pts)
‘ความดับสนิทแห่งภพไม่มีโดยประการทั้งปวง’ เราไม่เห็นด้วย
yepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
evaṁvādino evaṁdiṭṭhino → evaṁ vādino evaṁ diṭṭhino (bjt) | yepi → ye pi (pts)
แม้การที่ สมณพราหมณ์ทั้งหลายผู้มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า
‘atthi sabbaso bhavanirodho’ti, idaṁ me aviditaṁ.
idaṁ me → idamme (bjt) | bhavanirodhoti idaṁ me → bhavanirodho ti idam-me (pts)
‘ความดับสนิทแห่งภพ มีอยู่โดยประการทั้งปวง’ เราก็ไม่รับรู้ด้วย
Ahañceva kho pana ajānanto apassanto ekaṁsena ādāya vohareyyaṁ—
ahañceva → ahañ-c eva (pts)
ส่วนเราเอง เมื่อไม่รู้ ไม่เห็น จะถือเอา ฝ่ายเดียว
idameva saccaṁ, moghamaññanti, na metaṁ assa patirūpaṁ.
patirūpaṁ → paṭirūpaṁ (sya-all) | metaṁ → me taṁ (th, pts) | idameva → idam-eva (pts) | moghamaññanti → mogham-aññan-ti (pts)
แล้วกล่าวว่า ‘นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’ ข้อนั้นไม่เป็นการสมควร แก่เราเลย
Ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
evaṁvādino evaṁdiṭṭhino → evaṁ vādino evaṁ diṭṭhino (bjt)
ถ้าคำของสมณพราหมณ์ทั้งหลายผู้มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า
‘natthi sabbaso bhavanirodho’ti, sace tesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ saccaṁ vacanaṁ, ṭhānametaṁ vijjati—
natthi → na-tthi (pts) | bhavanirodhoti → bhavanirodho ti (pts) | ṭhānametaṁ → ṭhānam-etaṁ (pts)
‘ความดับสนิทแห่งภพไม่มีโดยประการทั้งปวง’ เป็นคำจริงแล้ว เป็นไปได้ที่
ye te devā arūpino saññāmayā apaṇṇakaṁ me tatrūpapatti bhavissati.
apaṇṇakaṁ me tatrūpapatti → apaṇṇakamme tatruppatti (bj) | apaṇṇakaṁ me → apaṇṇakam-me (pts)
เรา จักเกิดในเหล่าเทพผู้ไม่มีรูปสำเร็จด้วยสัญญาซึ่งไม่ถือว่าผิด
Ye pana te bhonto samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:อนึ่ง ถ้าคำของสมณพราหมณ์ทั้งหลายผู้มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘atthi sabbaso bhavanirodho’ti, sace tesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ saccaṁ vacanaṁ, ṭhānametaṁ vijjati—
bhavanirodhoti → bhavanirodho ti (pts) | ṭhānametaṁ → ṭhānam-etaṁ (pts)
‘ความดับสนิทแห่งภพมีอยู่โดย ประการทั้งปวง’ เป็นคำจริงแล้ว เป็นไปได้ที่
yaṁ diṭṭheva dhamme parinibbāyissāmi.
diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)
เราจักปรินิพพานในปัจจุบัน
Ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
evaṁvādino evaṁdiṭṭhino → evaṁ vādino evaṁ diṭṭhino (bjt)
ความเห็น ของสมณพราหมณ์ทั้งหลายผู้มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า
‘natthi sabbaso bhavanirodho’ti, tesamayaṁ diṭṭhi sārāgāya santike, saṁyogāya santike, abhinandanāya santike, ajjhosānāya santike, upādānāya santike.
sārāgāya → sarāgāya (sya-all, km) | sārāgāya → sarigiya (bj: syā) | sārāgāya → sarāgāya (cck: syā. kaṁ.) | natthi → na-tthi (pts) | bhavanirodhoti tesamayaṁ → bhavanirodho ti tesam-ayaṁ (pts)
‘ความดับสนิทแห่งภพ ไม่มีโดยประการทั้งปวง’ นี้ใกล้ต่อธรรมที่ยังมีความกำหนัด ใกล้ต่อธรรมที่ยังมี สังโยชน์ ใกล้ต่อธรรมที่ยังมีความเพลิดเพลิน ใกล้ต่อธรรมที่มีความจดจ่อ ใกล้ต่อ ธรรมที่ยังมีความถือมั่น
Ye pana te bhonto samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:ส่วนความเห็นของสมณพราหมณ์ทั้งหลายผู้มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘atthi sabbaso bhavanirodho’ti, tesamayaṁ diṭṭhi asārāgāya santike, asaṁyogāya santike, anabhinandanāya santike, anajjhosānāya santike, anupādānāya santiketi.
bhavanirodhoti tesamayaṁ → bhavanirodho ti tesam-ayaṁ (pts) | santiketi → santike ti (pts)
‘ความดับสนิทแห่งภพมีอยู่โดยประการทั้งปวง’ นี้ใกล้ต่อธรรมที่ ไม่มีความกำหนัด ใกล้ต่อธรรมที่ไม่มีสังโยชน์ ใกล้ต่อธรรมที่ไม่มีความเพลิดเพลิน ใกล้ต่อธรรมที่ไม่มีความจดจ่อ ใกล้ต่อธรรมที่ไม่มีความถือมั่น
So iti paṭisaṅkhāya bhavānaṁyeva nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti.
iti paṭisaṅkhāya → itipaṭisaṅkhāya (bjt) | bhavānaṁyeva → bhavānaṁ yeva (pts)
วิญญูชนนั้น ครั้นพิจารณาดังนี้แล้วย่อมปฏิบัติเพื่อความเบื่อหน่าย เพื่อคลายกำหนัด เพื่อดับ แห่งภพอย่างเดียว

Cattārome, gahapatayo, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.
cattārome → cattāro me (pts)
พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย บุคคล ๔ ประเภทนี้ มีปรากฏอยู่ในโลก
Katame cattāro?บุคคล ๔ ประเภท ไหนบ้าง

  1. Idha, gahapatayo, ekacco puggalo attantapo hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto.
    attaparitāpanānuyogamanuyutto → attaparitāpanānuyogaṁ anuyutto (bjt, pts)
    คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ ๑. เป็นผู้ทำตนให้เดือดร้อน หมั่นประกอบในการทำตนให้เดือดร้อน
  2. Idha, gahapatayo, ekacco puggalo parantapo hoti paraparitāpanānuyogamanuyutto.
    paraparitāpanānuyogamanuyutto → paraparitāpanānuyogaṁ anuyutto (bjt, pts)
    ๒. เป็นผู้ทำผู้อื่นให้เดือดร้อน หมั่นประกอบในการทำผู้อื่นให้เดือดร้อน
  3. Idha, gahapatayo, ekacco puggalo attantapo ca hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto.
    attaparitāpanānuyogamanuyutto → attaparitāpanānuyogaṁ anuyutto (bjt, pts) | paraparitāpanānuyogamanuyutto → paraparitāpanānuyogaṁ anuyutto (bjt, pts)
    ๓. เป็นผู้ทำตนให้เดือดร้อน หมั่นประกอบในการทำตนให้เดือดร้อน และเป็นผู้ทำผู้อื่นให้เดือดร้อน หมั่นประกอบในการทำผู้อื่นให้เดือดร้อน
  4. Idha, gahapatayo, ekacco puggalo nevattantapo hoti nāttaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto;
    nevattantapo → nevattantapo ca (sya-all) | nāttaparitāpanānuyogamanuyutto → nāttaparitāpanānuyogaṁ anuyutto (bjt, pts) | paraparitāpanānuyogamanuyutto → paraparitāpanānuyogaṁ anuyutto (bjt, pts) | nevattantapo → n ev attantapo (pts)
    ๔. เป็นผู้ไม่ทำตนให้เดือดร้อน ไม่หมั่นประกอบในการทำตนให้เดือดร้อน และเป็นผู้ไม่ทำผู้อื่นให้เดือดร้อน ไม่หมั่นประกอบในการทำผู้อื่นให้ เดือดร้อน
    so anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharati.
    sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī → sitībhūto sukhapaṭisaṁvedī (sya-all); sītibhūto sukhapaṭisaṁvedī (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe ve (pts)
    บุคคลผู้ไม่ทำตนให้เดือดร้อน ไม่ทำผู้อื่นให้เดือดร้อนนั้น เป็นผู้ไม่หิว ดับร้อน เย็นใจ มีตนอันประเสริฐ เสวยสุขอยู่ในปัจจุบัน

Katamo ca, gahapatayo, puggalo attantapo attaparitāpanānuyogamanuyutto?
attaparitāpanānuyogamanuyutto → attaparitāpanānuyogaṁ anuyutto (bjt, pts)
บุคคลเป็นผู้ทำตนให้เดือดร้อน หมั่นประกอบในการทำตนให้ เดือดร้อน เป็นอย่างไร
Idha, gahapatayo, ekacco puggalo acelako hoti muttācāro hatthāpalekhano …pe…
pe → vitthāro ma. ni. 2.6-7 kandarakasutte (cck note) | hatthāpalekhano → hatthāvalekhano yathā kandarakasuttaṁ tathā vitthāro (th) | + → yathā kandarakasuttantaṁ tathā vitthāro (pts)
คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นอเจลก(ประพฤติเปลือยกาย) ไม่มีมารยาท เลียมือ ฯลฯ
iti evarūpaṁ anekavihitaṁ kāyassa ātāpanaparitāpanānuyogamanuyutto viharati.
ātāpanaparitāpanānuyogamanuyutto → ātāpanaparitāpanānuyogaṁ anuyutto (bjt, pts) | ātāpanaparitāpanānuyogamanuyutto → ātāpana paritāpanānuyogamanuyutto (th)
ถือการย่างและอบกายหลายรูปแบบอยู่ ด้วยประการอย่างนี้
Ayaṁ vuccati, gahapatayo, puggalo attantapo attaparitāpanānuyogamanuyutto.
attaparitāpanānuyogamanuyutto → attaparitāpanānuyogaṁ anuyutto (bjt, pts)
พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย บุคคลนี้เรียกว่า เป็นผู้ทำตนให้เดือดร้อน หมั่นประกอบในการทำตนให้เดือดร้อน

Katamo ca, gahapatayo, puggalo parantapo paraparitāpanānuyogamanuyutto?
paraparitāpanānuyogamanuyutto → paraparitāpanānuyogaṁ anuyutto (bjt, pts)
บุคคลเป็นผู้ทำผู้อื่นให้เดือดร้อน หมั่นประกอบในการทำผู้อื่นให้เดือดร้อน เป็นอย่างไร
Idha, gahapatayo, ekacco puggalo orabbhiko hoti sūkariko …pe… ye vā panaññepi keci kurūrakammantā.
ekacco → (sya-all) | sūkariko → sūkariko hoti (sya-all) | panaññepi → pan aññe pi (pts)
คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ ฆ่าแพะ ฆ่าสุกร ฯลฯ หรือบางพวกเป็นผู้ทำการ ทารุณ
Ayaṁ vuccati, gahapatayo, puggalo parantapo paraparitāpanānuyogamanuyutto.
paraparitāpanānuyogamanuyutto → paraparitāpanānuyogaṁ anuyutto (bjt, pts)
พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย บุคคลนี้เรียกว่า เป็นผู้ทำผู้อื่นให้เดือดร้อน หมั่นประกอบในการทำผู้อื่นให้เดือดร้อน

Katamo ca, gahapatayo, puggalo attantapo ca attaparitāpanānuyogamanuyutto parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto?
attaparitāpanānuyogamanuyutto → attaparitāpanānuyogaṁ anuyutto (bjt, pts) | paraparitāpanānuyogamanuyutto → paraparitāpanānuyogaṁ anuyutto (bjt, pts)
บุคคลเป็นผู้ทำตนให้เดือดร้อน หมั่นประกอบในการทำตนให้เดือดร้อน และเป็นผู้ทำผู้อื่นให้เดือดร้อน หมั่นประกอบในการทำผู้อื่นให้เดือดร้อน เป็นอย่างไร
Idha, gahapatayo, ekacco puggalo rājā vā hoti khattiyo muddhāvasitto …pe…คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นพระราชามหากษัตริย์ผู้ได้รับมูรธาภิเษกแล้วก็ดี ฯลฯ tepi daṇḍatajjitā bhayatajjitā assumukhā rudamānā parikammāni karonti.
rudamānā → rodamānā (sya-all) | tepi → te pi (pts)
เหล่าชนผู้เป็นทาสก็ดี เป็นคนรับใช้ก็ดี เป็นคนงานก็ดี ของพระราชานั้น ถูกอาชญาคุกคาม ถูกภัยคุกคาม มีน้ำตานองหน้า ร้องไห้ไปทำงานไป
Ayaṁ vuccati, gahapatayo, puggalo attantapo ca attaparitāpanānuyogamanuyutto parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto.
attaparitāpanānuyogamanuyutto → attaparitāpanānuyogaṁ anuyutto (bjt, pts) | paraparitāpanānuyogamanuyutto → paraparitāpanānuyogaṁ anuyutto (bjt, pts)
พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย บุคคลนี้เรียกว่า เป็นผู้ทำตนให้เดือดร้อน หมั่น ประกอบในการทำตนให้เดือดร้อน และเป็นผู้ทำผู้อื่นให้เดือดร้อน หมั่นประกอบในการ ทำผู้อื่นให้เดือดร้อน

Katamo ca, gahapatayo, puggalo nevattantapo nāttaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto;
nevattantapo → nevattantapo ca (sya-all) | parantapo → parantapo ca (sya-all) | nāttaparitāpanānuyogamanuyutto → nāttaparitāpanānuyogaṁ anuyutto (bjt) | paraparitāpanānuyogamanuyutto → paraparitāpanānuyogaṁ anuyutto (bjt, pts) | nevattantapo nāttaparitāpanānuyogamanuyutto → n ev attantapo nāttaparitāpanānuyogaṁ anuyutto (pts)
บุคคลเป็นผู้ไม่ทำตนให้เดือดร้อน ไม่หมั่นประกอบในการทำตนให้เดือดร้อน และเป็นผู้ไม่ทำผู้อื่นให้เดือดร้อน ไม่หมั่นประกอบในการทำผู้อื่นให้เดือดร้อน
so anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharati?
sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī → sītibhūto sukhapaṭisaṁvedī (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)
เขาไม่ทำตนให้เดือดร้อน ไม่ทำผู้อื่นให้เดือดร้อน เป็นผู้ไม่หิว ดับร้อน เย็นใจ มีตนอันประเสริฐ เสวยสุขอยู่ในปัจจุบัน เป็นอย่างไร

Idha, gahapatayo, tathāgato loke uppajjati arahaṁ sammāsambuddho …คือ ตถาคตอุบัติขึ้นมาในโลกนี้ เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ด้วยตนเองโดยชอบ ฯลฯ pe… so ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe
pañca nīvaraṇe → pañcanīvaraṇe (bjt)
ภิกษุนั้นครั้นละนิวรณ์ ๕ ประการนี้ที่เป็นเครื่องเศร้าหมองแห่งจิต เป็นเครื่อง ทอนกำลังปัญญาแล้ว
vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
vivicceva → eva (pts)
สงัดจากกามและอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว บรรลุปฐมฌาน ที่มีวิตก วิจาร ปีติ และสุขอันเกิดจากวิเวกอยู่
Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ …pe…
jhānaṁ → ṇānaṁ upasampajja viharati pītiyā ca virāgā (th)
เพราะวิตกวิจารสงบระงับไป บรรลุ ทุติยฌานมีความผ่องใสในภายใน มีภาวะที่จิตเป็นหนึ่งผุดขึ้น ไม่มีวิตก ไม่มีวิจาร มีแต่ปีติและสุขอันเกิดจากสมาธิอยู่
tatiyaṁ jhānaṁ …pe…
+ → upasampajja viharati sukhassa ca pahānā (th)
เพราะปีติจางคลายไป บรรลุตติยฌาน ฯลฯ อยู่
catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.เพราะละสุขและทุกข์ได้ เพราะโสมนัสและโทมนัสดับไปก่อนแล้วบรรลุจตุตถฌาน ฯลฯ อยู่

So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.
āneñjappatte → ānejjappatte (pts)
เมื่อจิตเป็นสมาธิ บริสุทธิ์ผุดผ่อง ไม่มีกิเลสเพียงดังเนิน ปราศจากความ เศร้าหมอง อ่อน เหมาะแก่การใช้งาน ตั้งมั่น ไม่หวั่นไหวอย่างนี้ ภิกษุนั้น น้อมจิตไปเพื่อปุพเพนิวาสานุสสติญาณ
So anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo …pe… iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | seyyathidaṁ ekampi → seyyathīdaṁ ekam-pi (pts) | dvepi → dve pi (pts)
ระลึกชาติก่อนได้หลายชาติ คือ ๑ ชาติบ้าง ๒ ชาติบ้าง ฯลฯ เธอระลึกชาติก่อนได้หลายชาติ พร้อมทั้งลักษณะทั่วไปและ ชีวประวัติอย่างนี้

So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṁ cutūpapātañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.
āneñjappatte → ānejjappatte (pts)
เมื่อจิตเป็นสมาธิ บริสุทธิ์ผุดผ่อง ไม่มีกิเลสเพียงดังเนิน ปราศจากความเศร้า หมอง อ่อน เหมาะแก่การใช้งาน ตั้งมั่น ไม่หวั่นไหวอย่างนี้ ภิกษุนั้นน้อมจิตไป เพื่อจุตูปปาตญาณ
So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate …pe… yathākammūpage satte pajānāti.เห็นหมู่สัตว์ผู้กำลังจุติ กำลังเกิด ทั้งชั้นต่ำและชั้นสูง งามและ ไม่งาม เกิดดีและเกิดไม่ดี ด้วยตาทิพย์อันบริสุทธิ์เหนือมนุษย์ ฯลฯ รู้ชัดถึงหมู่สัตว์ ผู้เป็นไปตามกรรม อย่างนี้แล

So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.
āneñjappatte → ānejjappatte (pts) | khayañāṇāya → khayaññāṇāya (pts)
เมื่อจิตเป็นสมาธิ บริสุทธิ์ผุดผ่อง ไม่มีกิเลสเพียงดังเนิน ปราศจากความ เศร้าหมอง อ่อน เหมาะแก่การใช้งาน ตั้งมั่น ไม่หวั่นไหวอย่างนี้ ภิกษุนั้นน้อมจิต ไปเพื่ออาสวักขยญาณ
So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe…
dukkhanti → dukkhan-ti (pts)
รู้ชัดตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ฯลฯ
‘ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.
āsavanirodhagāminī paṭipadāti → āsavanirodhagāminīpaṭipadāti (bjt) | paṭipadāti → paṭipadā ti (pts)
นี้อาสวนิโรธคามินีปฏิปทา’
Tassa evaṁ jānato evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṁ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṁ vimuccati.
kāmāsavāpi → kāmāsavā pi (pts) | bhavāsavāpi → bhavāsavā pi (pts) | avijjāsavāpi → avijjāsavā pi (pts)
เมื่อเธอรู้เห็นอยู่อย่างนี้ จิตย่อมหลุดพ้นจากกามาสวะ ภวาสวะ และ อวิชชาสวะ
Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.
vimuttasmiṁ → vimuttasmi (th) | vimuttamiti → vimuttam-iti (pts)
เมื่อจิตหลุดพ้นแล้วก็รู้ว่า ‘หลุดพ้นแล้ว’

‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāti.รู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบ พรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป’

Ayaṁ vuccati, gahapatayo, puggalo nevattantapo nāttaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto;
nāttaparitāpanānuyogamanuyutto → nāttaparitāpanānuyogaṁ anuyutto (bjt) | paraparitāpanānuyogamanuyutto → paraparitāpanānuyogaṁ anuyutto (bjt, pts) | nevattantapo nāttaparitāpanānuyogamanuyutto → n ev attantapo nāttaparitāpanānuyogaṁ anuyutto (pts)
พราหมณ์และคหบดีทั้งหลาย บุคคลนี้เรียกว่า เป็นผู้ไม่ทำตนให้เดือดร้อน ไม่หมั่นประกอบในการทำตนให้เดือดร้อน และเป็นผู้ไม่ทำผู้อื่นให้เดือดร้อน ไม่หมั่น ประกอบในการทำผู้อื่นให้เดือดร้อน
so anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharatī”ti.
sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī → sītibhūto sukhapaṭisamvedī (pts) | sukhappaṭisaṁvedī → sukhapaṭisaṁvedī (bjt, th) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)
เขาไม่ทำตนให้เดือดร้อน ไม่ทำผู้อื่นให้เดือดร้อน จึงเป็นผู้ไม่หิว ดับร้อน เย็นใจ มีตนอันประเสริฐ เสวยสุขอยู่ในปัจจุบัน”

Evaṁ vutte, sāleyyakā brāhmaṇagahapatikā bhagavantaṁ etadavocuṁ:
etadavocuṁ → etad-avocuṁ abhikkantaṁ bho gotamo (pts)
เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้แล้ว พราหมณ์และคหบดีชาวบ้านสาลาได้ กราบทูลว่า
“abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama.
gotama → gotamo (pts) | abhikkantaṁ → seyyathā pi (pts)
“ข้าแต่ท่านพระโคดม พระภาษิตของพระองค์ชัดเจนไพเราะยิ่งนัก ข้าแต่ ท่านพระโคดม พระภาษิตของพระองค์ชัดเจนไพเราะยิ่งนัก
Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito.
dakkhantīti → dakkhintīti (pts) | evamevaṁ → evameva (th) | seyyathāpi bho gotama nikkujjitaṁ → nikujjitaṁ (pts) | dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evam-evaṁ (pts)
ท่านพระโคดมทรง ประกาศธรรมแจ่มแจ้งโดยประการต่าง ๆ เปรียบเหมือนบุคคลหงายของที่คว่ำ เปิดของที่ปิด บอกทางแก่ผู้หลงทาง หรือตามประทีปในที่มืด ด้วยตั้งใจว่า ‘คนมีตา ดีจักเห็นรูปได้’
Ete mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca.
bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ-ca bhikkhusaṅghañ-ca (pts)
ข้าพระองค์ทั้งหลายนี้ขอถึงท่านพระโคดม พร้อมทั้งพระธรรมและ พระสงฆ์เป็นสรณะ
Upāsake no bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gate”ti.
pāṇupetaṁ saraṇaṁ gateti → pāṇupete saraṇaṅgateti (sya-all) | pāṇupetaṁ saraṇaṁ gateti → pāṇupete saraṇagate (pts)
ขอท่านพระโคดมจงทรงจำข้าพระองค์ทั้งหลายว่าเป็นอุบาสก ผู้ถึงสรณะ ตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไปจนตลอดชีวิต” ดังนี้แล

Apaṇṇakasuttaṁ niṭṭhitaṁ dasamaṁ.
apaṇṇakasuttaṁ niṭṭhitaṁ → apaṇṇaka suttaṁ (bjt)
อปัณณกสูตรที่ ๑๐ จบ

Gahapativaggo niṭṭhito paṭhamo.
+ → tassa vaggassa uddānaṁ (bjt)
คหปติวรรคที่ ๑ จบบริบูรณ์

Tassuddānaṁรวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

Kandaranāgarasekhavato ca, potaliyo puna jīvakabhacco;
potaliyo puna jīvakabhacco → ti (pts)
๑. กันทรกสูตร ๒. อัฏฐกนาครสูตร ๓. เสขปฏิปทาสูตร ๔. โปตลิยสูตร ๕. ชีวกสูตร
Upālidamatho kukkuraabhayo, bahuvedanīyāpaṇṇakato dasamo.
kukkuraabhayo → kukkura abhayo (bjt) | upālidamatho kukkuraabhayo → upālidamo tathā kukkuro abhayo bahuvedaniyopi ca (th) bahuvedanīyāpaṇṇakato dasamo → apaṇṇakatādasamo paṭhamo pavaro vaggo ca (th)
๖. อุปาลิวาทสูตร ๗. กุกกุรวติกสูตร ๘. อภยราชกุมารสูตร ๙. พหุเวทนิยสูตร ๑๐. อปัณณกสูตร

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · Italiano · Lietuvių · Српски · ไทย