Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Majjhima Nikāya 87มัชฌิมนิกาย

Piyajātikasutta๘๗ ปิยชาติกสูตร

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี

Tena kho pana samayena aññatarassa gahapatissa ekaputtako piyo manāpo kālaṅkato hoti.
kālaṅkato → kālakato (bj, sya-all, pts) | kālakato → kālaṁkato (bj: machasaṁ) | kālakato → Bm kalaṇkato. (pts note)
สมัยนั้นแล ลูกชายคนเดียวซึ่งเป็นที่รักเป็นที่ชอบใจของ คหบดีคนหนึ่งเสียชีวิตลง
Tassa kālaṅkiriyāya neva kammantā paṭibhanti na bhattaṁ paṭibhāti.
kālaṅkiriyāya → kālakiriyāya (bj, sya-all) | kālaṅkiriyāya → kālaṁkiriyāya (my, ms2005) | kālaṅkiriyāya neva → kālakiriyāya n eva (pts)
เพราะการเสียชีวิตของลูกชายคนเดียวนั้น การงานก็ไม่ เป็นอันทำ อาหารก็ไม่เป็นอันกิน
So āḷāhanaṁ gantvā kandati:
āḷāhanaṁ → āḷāhanaṁ gantvā (bj, pts); āḷahanaṁ gantvā (sya-all) | āḷāhanaṁ → āḷāhaṇaṁ (bj: sīmu8) | āḷāhanaṁ → So Sk & St infra; St here ālāhanaṁ; Bu ālāhan ti susānaṁ; Bm Si āḷahanaṁ. (pts note)
คหบดีนั้นได้ไปยังป่าช้า คร่ำครวญถึงลูกชายว่า
“kahaṁ, ekaputtaka, kahaṁ, ekaputtakā”ti.“ลูกโทน เจ้าอยู่ที่ไหน ลูกโทน เจ้าอยู่ที่ไหน”

Atha kho so gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho taṁ gahapatiṁ bhagavā etadavoca:
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
จากนั้น คหบดีนั้นได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทพระผู้มี พระภาคแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควร พระผู้มีพระภาคได้ตรัสกับคหบดีนั้นว่า
“na kho te, gahapati, sake citte ṭhitassa indriyāni, atthi te indriyānaṁ aññathattan”ti.
aññathattanti → aññathattan ti kiṁ (pts)
“คหบดี ใจของท่านไม่มีอินทรีย์ ไว้ยึดเหนี่ยว อินทรีย์(ร่างกาย) ของท่านก็ หมองคล้ำไป”

“Kiñhi me, bhante, indriyānaṁ nāññathattaṁ bhavissati;
indriyānaṁ → Skt here both repeat: atha kho so gah. yena Bh. ten'; up., and continue -- aññathattaṁ bh. (pts note) | kiñhi → kiṁ hi (bjt, th) | kiñhi → hi (pts) | nāññathattaṁ → nāññathattam (pts)
คหบดีนั้นกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ทำไม อินทรีย์ของข้าพระองค์ จะไม่หมองคล้ำไปเล่า
mayhañhi, bhante, ekaputto piyo manāpo kālaṅkato.
ekaputto → ekaputtako (bj, sya-all, pts) | kālaṅkato → kālakato (bj, sya-all, pts) | mayhañhi → mayhaṁ hi (bjt, pts)
เพราะลูกชายคนเดียวซึ่งเป็นที่รักเป็นที่ชอบใจของข้าพระองค์ ได้เสียชีวิตลง
Tassa kālaṅkiriyāya neva kammantā paṭibhanti, na bhattaṁ paṭibhāti.
kālaṅkiriyāya → kālakiriyāya (bj, sya-all) | kālaṅkiriyāya → kālaṁkiriyāya (my, ms2005) | kālaṅkiriyāya neva → kālakiriyāya n eva (pts)
เพราะการเสียชีวิตของลูกชายคนเดียวนั้น การงานก็ไม่เป็นอันทำ อาหารก็ไม่เป็นอันกิน
Sohaṁ āḷāhanaṁ gantvā kandāmi:
gantvā → gantvā gantvā (bj) | āḷāhanaṁ → āḷahanaṁ gantvā (sya-all); āḷāhanaṁ gantvā (pts) | āḷāhanaṁ → āḷāhaṇaṁ (bj: sīmu8) | So → Si adds 'haṁ. (pts note)
ข้าพระองค์ไปป่าช้า คร่ำครวญถึงลูกชายนั้นว่า
‘kahaṁ, ekaputtaka, kahaṁ, ekaputtakā’”ti.‘ลูกโทน เจ้าอยู่ที่ไหน ลูกโทน เจ้าอยู่ที่ไหน”

“Evametaṁ, gahapati, evametaṁ, gahapati.
evametaṁ, gahapati → evameva gahapati (bj sakideva); evametaṁ gahapati (pts1ed sakideva) | evametaṁ gahapati evametaṁ → evameva (bj); evam etaṁ (pts) | gahapati → evametaṁ gahapati (cck: pī. sakideva); evameva (cck: sī. sakideva) | gahapati → Bm repeats these three words. (pts note)
พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ข้อนี้เป็นอย่างนั้น คหบดี ข้อนี้เป็นอย่างนั้น
Piyajātikā hi, gahapati, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā”ti.
piyappabhavikā’ti → piyappabhūtikāti (bj: syā) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā → Bm s-ūpāyāsā. (pts note) | piyappabhavikā → So Skt here & Bm throughout; Bu (?) p-bhāvikā; Si piyabhūtikā throughout, as Skt frequently infra. (pts note) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā (th) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
คหบดี เพราะว่า โสกะ(ความเศร้าโศก) ปริเทวะ(ความคร่ำครวญ) ทุกข์(ความทุกข์กาย) โทมนัส(ความทุกข์ใจ) และอุปายาส(ความคับแค้นใจ) เกิดจากสิ่งอันเป็นที่รัก มีมา จากสิ่งอันเป็นที่รัก”

“Kassa kho nāmetaṁ, bhante, evaṁ bhavissati:
Kassa kho → kissa nu kho (bj); tassa kho (sya-all) | kassa → kissa nu (bj) | evaṁ → evaṁ bhante (sya-all) | kho → kassa kho (bj: machasaṁ, PTS); kassa kho (bj: syā) | kho → kissa nu kho (cck: sī.) | kassa → piyappabhūtikāti tassa (th) | nāmetaṁ → nām etaṁ (pts)
คหบดีกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ การที่โสกะ ปริเทวะ ทุกข์
‘piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’ti?
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → sokaparidevadukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikā (sya-all) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā (bjt, pts)
โทมนัส และอุปายาส เกิดจากสิ่งอันเป็นที่รัก มีมาจากสิ่งอันเป็นที่รักนั้น จักเป็นอย่างนั้นไป ได้อย่างไร
Piyajātikā hi kho, bhante, ānandasomanassā piyappabhavikā”ti.
ānandasomanassā piyappabhavikāti → ānanda somanassā piyappabhūtikāti (sya-all) | kho → Bm vo. (pts note) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
แท้จริง ความยินดีและโสมนัส(ความดีใจ) เกิดจากสิ่งอันเป็นที่รัก มีมา จากสิ่งอันเป็นที่รักต่างหาก”
Atha kho so gahapati bhagavato bhāsitaṁ anabhinanditvā paṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
paṭikkositvā → appaṭikkositvā (sya-all) | paṭikkositvā → appaṭikkositvā (bj: syā) | paṭikkositvā → Sk paṭikositvā; Si appaṭikkositvā. (pts note) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)
จากนั้น คหบดีไม่ยินดีไม่คัดค้านพระภาษิตของพระผู้มีพระภาค ลุกจากที่นั่ง แล้วจากไป

Tena kho pana samayena sambahulā akkhadhuttā bhagavato avidūre akkhehi dibbanti.
sambahulā → Bm sambahūlā, as usually. (pts note)
สมัยนั้น นักเลงสะกาเป็นอันมากเล่นสะกากันอยู่ในที่ไม่ไกลจาก พระผู้มีพระภาค
Atha kho so gahapati yena te akkhadhuttā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā akkhadhutte etadavoca:
upasaṅkamitvā → upasaṅkamitvā te (bj, pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā te (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
ขณะนั้นเอง คหบดีนั้นเข้าไปหานักเลงสะกาเหล่านั้นแล้วเล่าเรื่อง ให้ฟังว่า
“idhāhaṁ, bhonto, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā samaṇaṁ gotamaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁ. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho maṁ, bhonto, samaṇo gotamo etadavoca:
tenupasaṅkamiṁ → ten upasaṁkami (pts) | tenupasaṅkamiṁ upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
“พ่อมหาจำเริญ ขอโอกาส ข้าพเจ้าได้เข้าไปเฝ้าพระสมณโคดมถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทพระสมณโคดมแล้วนั่ง ณ ที่สมควร พระสมณโคดมได้ตรัสกับข้าพเจ้า ว่า
‘na kho te, gahapati, sake citte ṭhitassa indriyāni, atthi te indriyānaṁ aññathattan’ti.
aññathattanti → aññathattan ti (pts)
‘คหบดี ใจของท่านไม่มีอินทรีย์ไว้ยึดเหนี่ยว อินทรีย์ของท่านก็หมองคล้ำไป’
Evaṁ vutte, ahaṁ, bhonto, samaṇaṁ gotamaṁ etadavocaṁ:
etadavocaṁ kiñhi → etad avoca kiṁ hi (pts)
เมื่อพระสมณโคดมตรัสอย่างนี้แล้ว ข้าพเจ้าได้กราบทูลพระสมณโคดมว่า
‘kiñhi me, bhante, indriyānaṁ nāññathattaṁ bhavissati;
kiñhi → kiṁ hi (bjt, th, pts)
‘ข้าแต่ พระองค์ผู้เจริญ ทำไมอินทรีย์ของข้าพระองค์จะไม่หมองคล้ำไปเล่า
mayhañhi, bhante, ekaputtako piyo manāpo kālaṅkato.
kālaṅkato → kālakato (bj, sya-all, pts) | mayhañhi → mayhaṁ hi (bjt, th, pts)
เพราะลูกชาย คนเดียวซึ่งเป็นที่รัก เป็นที่ชอบใจของข้าพระองค์ได้เสียชีวิตลง
Tassa kālaṅkiriyāya neva kammantā paṭibhanti, na bhattaṁ paṭibhāti.
kālaṅkiriyāya → kālakiriyāya (bj, sya-all) | kālaṅkiriyāya → kālaṁkiriyāya (my, ms2005) | kālaṅkiriyāya neva → kālakiriyāya n eva (pts)
เพราะการเสียชีวิต ของลูกชายคนเดียวนั้น การงานก็ไม่เป็นอันทำ อาหารก็ไม่เป็นอันกิน
Sohaṁ āḷāhanaṁ gantvā kandāmi—
āḷāhanaṁ → āḷāhanaṁ gantvā (bj, pts); āḷahanaṁ gantvā (sya-all) | sohaṁ → so (pts)
ข้าพระองค์ไป ป่าช้าคร่ำครวญถึงลูกชายนั้นว่า
kahaṁ, ekaputtaka, kahaṁ, ekaputtakā’ti.‘ลูกโทน เจ้าอยู่ที่ไหน ลูกโทน เจ้าอยู่ที่ไหน’ ‘Evametaṁ, gahapati, evametaṁ, gahapati.
evametaṁ → evam etaṁ (pts)
พระสมณโคดมได้ตรัสว่า ‘ข้อนี้เป็นอย่างนั้น คหบดี ข้อนี้เป็นอย่างนั้น คหบดี
Piyajātikā hi, gahapati, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’ti.
piyappabhavikāti kassa → piyappabhūtikāti tassa (sya-all) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
เพราะว่าโสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส เกิดจากสิ่งอันเป็นที่รัก มีมาจาก สิ่งอันเป็นที่รัก’
‘Kassa kho nāmetaṁ, bhante, evaṁ bhavissati—
kassa → kissa nu (bj) | evaṁ → evaṁ bhante (sya-all) | kissa → kassa kho (bj: machasaṁ, PTS); kassa kho (bj: syā) | kho → So Bm; Skt 'ssa nām'; Si tassa kho nām'. (pts note) | nāmetaṁ → nām etaṁ (pts)
ข้าพเจ้าได้กราบทูลว่า ‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ การที่โสกะ ปริเทวะ ทุกข์
piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā?
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikā (th)
โทมนัส และอุปายาส เกิดจากสิ่งอันเป็นที่รัก มีมาจากสิ่งอันเป็นที่รักนั้น จักเป็นอย่างนั้นไป ได้อย่างไร
Piyajātikā hi kho, bhante, ānandasomanassā piyappabhavikā’ti.
ānandasomanassā piyappabhavikāti → ānanda somanassā piyappabhūtikāti (sya-all) | ti → Bm kho ahaṁ; Si kho 'haṁ. 4 Skt abbhanumodīti. (pts note) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ แท้จริง ความยินดีและโสมนัส เกิดจากสิ่งอันเป็น ที่รัก มีมาจากสิ่งอันเป็นที่รักนั้นต่างหาก’
Atha khvāhaṁ, bhonto, samaṇassa gotamassa bhāsitaṁ anabhinanditvā paṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamin”ti.
khvāhaṁ → khohaṁ (sya-all) | paṭikkositvā → appaṭikkositvā (sya-all) | pakkaminti → pakkāminti (sya-all) | khvāhaṁ → atha khohaṁ (bj: syā) | uṭṭhāyāsanā pakkaminti → uṭṭhāy āsanā pakkāmin ti (pts)
พ่อมหาจำเริญ จากนั้น ข้าพเจ้าไม่ยินดีไม่คัดค้านพระภาษิตของพระสมณโคดม ลุกจากที่นั่งแล้วจากมา”

“Evametaṁ, gahapati, evametaṁ, gahapati.
evametaṁ → evam etaṁ (pts)
นักเลงสะกาเหล่านั้นได้พูดเสริมว่า “ข้อนี้เป็นอย่างนั้น คหบดี ข้อนี้เป็น อย่างนั้น คหบดี
Piyajātikā hi, gahapati, ānandasomanassā piyappabhavikā”ti.
ānandasomanassā piyappabhavikāti → ānanda somanassā piyappabhūtikāti (sya-all) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
เพราะความยินดีและโสมนัส ย่อมเกิดจากสิ่งอันเป็นที่รัก มีมาจาก สิ่งอันเป็นที่รัก”

Atha kho so gahapati “sameti me akkhadhuttehī”ti pakkāmi.ขณะนั้น คหบดีนั้นคิดว่า “ความเห็นของเราตรงกันกับพวกนักเลงสะกา” แล้วจากไป

Atha kho idaṁ kathāvatthu anupubbena rājantepuraṁ pāvisi.
kathāvatthu → kathāvatthuṁ (bjt, th, pts)
ต่อมา เรื่องที่พูดกันนี้ ได้แพร่เข้าไปถึงพระราชวังโดยลำดับ
Atha kho rājā pasenadi kosalo mallikaṁ deviṁ āmantesi:ครั้งนั้น พระเจ้าปเสนทิโกศล ได้รับสั่งเรียกพระนางมัลลิกาเทวีมา ตรัสว่า “idaṁ te, mallike, samaṇena gotamena bhāsitaṁ:
idaṁ te → idante (bjt, th) | idaṁ → idan (pts)
“มัลลิกา คำว่า
‘piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’”ti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
‘โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส เกิดจากสิ่งอัน เป็นที่รัก มีมาจากสิ่งอันเป็นที่รัก’ พระสมณโคดมของเธอตรัสไว้หรือ”

“Sacetaṁ, mahārāja, bhagavatā bhāsitaṁ, evametan”ti.
sacetaṁ → sace taṁ (bjt, th, pts) | evametanti → evam etan ti evam (pts)
พระนางมัลลิกาเทวีกราบทูลว่า “ข้าแต่มหาราช ถ้าพระดำรัสนั้นพระผู้มีพระภาค ตรัสไว้จริง พระดำรัสนั้นก็เป็นอย่างนั้น เพคะ”

“Evameva panāyaṁ mallikā yaññadeva samaṇo gotamo bhāsati taṁ tadevassa abbhanumodati:
abbhanumodati:-- → Skt omit ti. (pts note) | taṁ tadevassa → taṁtadevassa (bjt) | evameva → evamevaṁ (th) | evameva → evaṁ (pts) | tadevassa → tad ev assa (pts)
พระเจ้าปเสนทิโกศลตรัสว่า “พระนางมัลลิกานี้คล้อยตามพระดำรัสที่พระสมณโคดมตรัสเท่านั้นว่า
‘Sacetaṁ, mahārāja, bhagavatā bhāsitaṁ evametan’ti.
sacetaṁ → sace taṁ (bjt, th, pts) | evametanti → evam etan ti (pts)
‘ข้าแต่มหาราช ถ้าพระดำรัสนั้นพระผู้มีพระภาคตรัสไว้จริง พระดำรัสนั้นก็เป็นอย่างนั้น’
Seyyathāpi nāma, yaññadeva ācariyo antevāsissa bhāsati taṁ tadevassa antevāsī abbhanumodati:
antevāsissa → antevāsiṁ (bj: sīmu8) | antevāsissa → Bm antevāsikassa. (pts note) | + → ācariyo (bjt, th, pts) | tadevassa → tad ev assa (pts)
ศิษย์คล้อยตามคำที่อาจารย์กล่าวว่า
‘evametaṁ, ācariya, evametaṁ, ācariyā’ti.
evametaṁ → evam etaṁ (pts)
‘ข้อนี้เป็น อย่างนั้น ท่านอาจารย์ ข้อนี้เป็นอย่างนั้น ท่านอาจารย์’
Evameva kho tvaṁ, mallike, yaññadeva samaṇo gotamo bhāsati taṁ tadevassa abbhanumodasi:
evameva → evamevaṁ (bjt) | evameva → evam eva (pts) | tadevassa → tad ev assa (pts)
ฉันใด เธอก็ฉันนั้น เหมือนกัน คล้อยตามพระดำรัสที่พระสมณโคดมตรัสเท่านั้นว่า
‘Sacetaṁ, mahārāja, bhagavatā bhāsitaṁ evametan’ti.
sacetaṁ → sace taṁ (bjt, th, pts) | evametanti → evam etan ti (pts)
‘ข้าแต่มหาราช ถ้าพระดำรัสนั้นพระผู้มีพระภาคตรัสไว้จริง พระดำรัสนั้นก็เป็นอย่างนั้น’
Cara pire, mallike, vinassā”ti.
pire → pare (bj) | pare → cara pi re (bj: PTS) | cara pire → carapi re (my)
มัลลิกา เธอจงหลบหน้าไปให้พ้น จงพินาศเสีย”

Atha kho mallikā devī nāḷijaṅghaṁ brāhmaṇaṁ āmantesi:ลำดับนั้น พระนางมัลลิกาเทวีรับสั่งเรียกพราหมณ์ชื่อนาฬิชังฆะมาตรัสว่า “ehi tvaṁ, brāhmaṇa, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ puccha:
tenupasaṅkama upasaṅkamitvā → ten upasaṁkama upasaṁkamitvā (pts)
“มาเถิด ท่านพราหมณ์ ท่านจงเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาท พระยุคลบาททั้งสองของพระองค์ด้วยเศียรเกล้า แล้วทูลถามถึงพระสุขภาพ ความมี พระโรคาพาธน้อย กระปรี้กระเปร่า มีพระพลานามัยสมบูรณ์ อยู่สำราญ ตามคำ ของฉันว่า
‘mallikā, bhante, devī bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchatī’ti;‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระนางมัลลิกาเทวีขอถวายอภิวาทพระยุคลบาท ของพระผู้มีพระภาคด้วยเศียรเกล้า ทูลถามถึงพระสุขภาพ ความมีพระโรคาพาธน้อย กระปรี้กระเปร่า มีพระพลานามัยสมบูรณ์ อยู่สำราญ’ evañca vadehi:
evañca → evañ ca (pts)
และท่านจงทูลถามอย่างนี้ว่า
‘bhāsitā nu kho, bhante, bhagavatā esā vācā—
bhagavatā → bhagavato (sya-all)
‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระดำรัสนี้ว่า ‘โสกะ ปริเทวะ
piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’ti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส เกิดจากสิ่งอันเป็นที่รัก มีมาจากสิ่งอันเป็นที่รัก’ พระผู้มีพระภาคตรัสจริงหรือ’
Yathā te bhagavā byākaroti taṁ sādhukaṁ uggahetvā mama āroceyyāsi.
yathā → yathā ca (bj, pts) | byākaroti → vyākaroti tathā (bj) | mama → mamaṁ (bj, pts) | mama āroceyyāsi → mamāroceyyāsi (sya-all) | ca → Bm Si omit ca. (pts note) | mamaṁ → Bm Si mama. (pts note)
เธอ ควรจำพระดำรัสที่พระผู้มีพระภาคตรัสให้ดีแล้วมาบอกฉัน
Na hi tathāgatā vitathaṁ bhaṇantī”ti.
vitathaṁ → Skt virattaṁ. (pts note)
ธรรมดาพระตถาคตทั้งหลาย ย่อมตรัสไม่ผิดพลาดแน่”

“Evaṁ, bhotī”ti kho nāḷijaṅgho brāhmaṇo mallikāya deviyā paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
paṭissutvā → paṭisutvā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
นาฬิชังฆพราหมณ์รับพระราชเสาวนีย์แล้วได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho nāḷijaṅgho brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
ได้สนทนาปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจ พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า
“mallikā, bho gotama, devī bhoto gotamassa pāde sirasā vandati; appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchati;“ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ พระนางมัลลิกาเทวีขอถวายอภิวาทพระยุคลบาท ของท่านพระโคดมด้วยเศียรเกล้า ทูลถามถึงพระสุขภาพ ความมีพระโรคาพาธน้อย กระปรี้กระเปร่า มีพระพลานามัยสมบูรณ์ อยู่สำราญ evañca vadeti:
evañca → evañ ca (pts)
แล้วรับสั่งทูลถามอย่างนี้ว่า
‘bhāsitā nu kho, bhante, bhagavatā esā vācā—‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระดำรัสนี้ว่า ‘โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทนมัส piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’”ti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka paridevadukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
และอุปายาส เกิดจากสิ่งอันเป็นที่รัก มีมาจากสิ่งอันเป็นที่รัก’ พระผู้มีพระภาคตรัสไว้จริงหรือ”

“Evametaṁ, brāhmaṇa, evametaṁ, brāhmaṇa.
brāhmaṇa → So Si; Sk Bm omit the three words repeated. (pts note) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)
พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า “ข้อนี้เป็นอย่างนั้น พราหมณ์ ข้อนี้ เป็นอย่างนั้น พราหมณ์
Piyajātikā hi, brāhmaṇa, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti.
aminā → Si iminā. (pts note) | + → ko (bjt) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā (th) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti tad aminā p (pts)
เพราะว่าโสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส เกิดจากสิ่งอันเป็นที่รัก มีมาจากสิ่งอันเป็นที่รัก

Tadamināpetaṁ, brāhmaṇa, pariyāyena veditabbaṁ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā.
piyappabhavikā → piyappabhavikāti (bj) | tadamināpetaṁ → piyappabhūtikāti tadimināpetaṁ (th) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | tadamināpetaṁ → etaṁ (pts) | + → ti (pts)
การที่โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส เกิดจากสิ่งอันเป็นที่รัก มีมาจากสิ่งอันเป็นที่รักได้อย่างไร ท่านพึง ทราบโดยอธิบายนี้
Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarissā itthiyā mātā kālamakāsi.
aññatarissā → aññatarassā (bj, sya-all, pts) | aññatarassā → aññatarissā (bj: machasaṁ) | aññatarassā → Bm aññatarissā. (pts note) | imissāyeva → imissā yeva (pts) | kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
เรื่องเคยมีมาแล้ว ในกรุงสาวัตถีนี้แล มารดาของหญิงคนหนึ่งได้ตายไป
Sā tassā kālakiriyāya ummattikā khittacittā rathikāya rathikaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ upasaṅkamitvā evamāha:
rathikāya rathikaṁ → rathiyāya rathiyaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | rathikāya rathikaṁ → rathiyāya rathiyaṁ (pts) | rathiyāya → rathikāya rathikaṁ (bj: machasaṁ); rathiyā rathiyaṁ (bj: sīmu8) | rathikaṁ → rathiyāya rathiyaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | khittacittā → Skt khittā cittā here, but not infra. (pts note) | rathiyāya → Skt rathiyā. (pts note) | upasaṅkamitvā evamāha → upasaṁkamitvā evam āha (pts)
เพราะความตายของมารดานั้น หญิงนั้นจึงเป็นบ้า มีจิตเลื่อนลอย เข้าสู่ถนนทุกถนน เข้าสู่ตรอกทุกตรอกแล้วได้กล่าวอย่างนี้ว่า
‘api me mātaraṁ addassatha, api me mātaraṁ addassathā’ti?
addassatha → addasatha (bj, pts1ed); adassatha (sya-all) | addasatha → adassatha (bj: syā); addassatha (bj: machasaṁ) | addassatha → addasatha (cck: sī. pī.) | addasatha → So Skt; Si adassatha; Bm addassatha. (pts note) | addassathāti → addasathāti (bjt, pts) | addassathāti → adassathāti (th)
‘พวกท่านได้พบมารดาของฉันบ้างไหม พวกท่านได้พบมารดาของฉันบ้างไหม’

Imināpi kho etaṁ, brāhmaṇa, pariyāyena veditabbaṁ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | imināpi → iminā pi (pts) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
การที่โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส เกิดจากสิ่งอันเป็นที่รัก มีมา จากสิ่งอันเป็นที่รักได้อย่างไร ท่านพึงทราบโดยอธิบายนี้

Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarissā itthiyā pitā kālamakāsi …
aññatarissā → aññatarassā (bj, sya-all, pts) | imissāyeva → imassā yeva (pts) | aññatarassā → aññatarissā (bj: machasaṁ) | kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
เรื่องเคยมีมาแล้ว ในกรุงสาวัตถีนี้แล บิดาของหญิงคนหนึ่งได้ตายไป ...
bhātā kālamakāsi …
kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
พี่ชาย น้องชาย ...
bhaginī kālamakāsi …
kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
พี่สาวน้องสาว ...
putto kālamakāsi …
kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
บุตร ...
dhītā kālamakāsi …
dhītā → Bm Si dhitā. (pts note) | kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
ธิดา ...
sāmiko kālamakāsi.
kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
สามีของหญิงคนหนึ่งได้ตายไป
Sā tassa kālakiriyāya ummattikā khittacittā rathikāya rathikaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ upasaṅkamitvā evamāha:
rathikāya rathikaṁ → rathiyāya rathiyaṁ (bj, sya-all, pts) | rathiyāya → rathikāya rathikaṁ (bj: machasaṁ); rathiyā rathiyaṁ (bj: sīmu8) | rathiyāya → Sk rathiyā. (pts note) | upasaṅkamitvā evamāha → upasaṁkamitvā evam āha (pts)
เพราะความตายของสามีนั้น หญิงนั้นจึงเป็นบ้า มีจิตเลื่อนลอย เข้าสู่ถนนทุกถนน เข้าสู่ตรอกทุกตรอกแล้วกล่าวอย่างนี้ว่า
‘api me sāmikaṁ addassatha, api me sāmikaṁ addassathā’ti?
sāmikaṁ → Sk sāmiyaṁ bis. 5 Si piyabhūtikā. (pts note) | addassatha → addasatha (bjt, pts) | addassathāti → addasathāti (bjt, pts) | addassatha → adassatha (th) | addassathāti → adassathāti (th)
‘พวกท่านได้พบสามีของฉันบ้างไหม พวกท่าน ได้พบสามีของฉันบ้างไหม’

Imināpi kho etaṁ, brāhmaṇa, pariyāyena veditabbaṁ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | imināpi → iminā pi (pts) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
การที่โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส เกิดจากสิ่งอันเป็นที่รัก มีมา จากสิ่งอันเป็นที่รักได้อย่างไร ท่านพึงทราบโดยอธิบายนี้

Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarassa purisassa mātā kālamakāsi.
imissāyeva → imissā yeva (pts) | kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
เรื่องเคยมีมาแล้ว ในกรุงสาวัตถีนี้แล มารดาของชายคนหนึ่งตายไป
So tassā kālakiriyāya ummattako khittacitto rathikāya rathikaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ upasaṅkamitvā evamāha:
rathikāya rathikaṁ → rathiyāya rathiyaṁ (bj, sya-all, pts) | rathiyāya → rathikāya rathikaṁ (bj: machasaṁ); rathiyā rathiyaṁ (bj: sīmu8) | upasaṅkamitvā evamāha → upasaṁkamitvā evam āha (pts)
เพราะ ความตายของมารดานั้น ชายคนนั้นจึงเป็นบ้า มีจิตเลื่อนลอย เข้าสู่ถนนทุกถนน เข้าสู่ตรอกทุกตรอกแล้วได้กล่าวอย่างนี้ว่า
‘api me mātaraṁ addassatha, api me mātaraṁ addassathā’ti?
addassatha → addasatha (bjt, pts) | addassathāti → addasathāti (bjt, pts) | addassatha → adassatha (th) | addassathāti → adassathāti (th)
‘พวกท่านได้พบมารดาของข้าพเจ้าบ้างไหม พวกท่านได้พบมารดาของข้าพเจ้าบ้างไหม’
Imināpi kho etaṁ, brāhmaṇa, pariyāyena veditabbaṁ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | imināpi → iminā pi (pts) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
การที่โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส เกิดจากสิ่งอันเป็นที่รัก มีมา จากสิ่งอันเป็นที่รักได้อย่างไร ท่านพึงทราบโดยอธิบายนี้
Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarassa purisassa pitā kālamakāsi …
imissāyeva → imassā yeva (pts) | pe → Bm Si omit pe. (pts note) | kālamakāsi → kālaṁ akāsi (pts)
เรื่องเคยมีมาแล้ว ในกรุงสาวัตถีนี้แล บิดาของชายคนหนึ่งตายไป...
bhātā kālamakāsi …
kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
พี่ชายน้อง ชาย...
bhaginī kālamakāsi …
kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
พี่สาวน้องสาว...
putto kālamakāsi …
kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
บุตร...
dhītā kālamakāsi …
kālamakāsi → kālam akāsi (pts)
ธิดา...
pajāpati kālamakāsi.
pajāpatī → Bm Si p ti. (pts note) | pajāpati kālamakāsi → pajāpatī kālam akāsi (pts)
ภรรยาของชายคนหนึ่งตายไป
So tassā kālakiriyāya ummattako khittacitto rathikāya rathikaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ upasaṅkamitvā evamāha:
rathikāya rathikaṁ → rathiyāya rathiyaṁ (bj, sya-all, pts) | ummattako → ummattiko (pts) | rathiyāya → rathikāya rathikaṁ (bj: machasaṁ); rathiyā rathiyaṁ (bj: sīmu8) | upasaṅkamitvā evamāha → upasaṁkamitvā evam āha (pts)
เพราะความ ตายของภรรยานั้น ชายคนนั้นจึงเป็นบ้า มีจิตเลื่อนลอย เข้าสู่ถนนทุกถนน เข้าสู่ ตรอกทุกตรอก แล้วได้กล่าวอย่างนี้ว่า
‘api me pajāpatiṁ addassatha, api me pajāpatiṁ addassathā’ti?
addassatha → addasatha (bjt, pts) | addassathāti → addasathāti (bjt, pts) | addassatha → adassatha (th) | addassathāti → adassathāti (th)
‘พวกท่านได้พบภรรยาของข้าพเจ้าบ้างไหม พวกท่านได้พบภรรยาของข้าพเจ้าบ้างไหม’

Imināpi kho etaṁ, brāhmaṇa, pariyāyena veditabbaṁ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka paridevadukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | imināpi → iminā pi (pts) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
การที่โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส เกิดจากสิ่งอันเป็นที่รัก มีมา จากสิ่งอันเป็นที่รักได้อย่างไร ท่านพึงทราบโดยอธิบายนี้

Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarā itthī ñātikulaṁ agamāsi.
agamāsi → āgamāsi (bj) | imissāyeva → imassā yeva (pts) | itthī → itthi (pts)
พราหมณ์ เรื่องเคยมีมาแล้ว ในกรุงสาวัตถีนี้แล หญิงคนหนึ่งได้ไปยังตระกูล ของญาติ
Tassā te ñātakā sāmikaṁ acchinditvā aññassa dātukāmā.
sāmikaṁ → sāmikā (bj) | sāmikā → sāmikaṁ (bj: sīmu8, machasaṁ, syā, PTS) | sāmikaṁ → sāmikā (cck: sī.) | sāmikaṁ → Skt sāmiyaṁ. (pts note)
พวกญาติของหญิงนั้น ต้องการจะพรากสามีของนางแล้วยกนางให้แก่ชายอื่น
Sā ca taṁ na icchati.แต่หญิงนั้นไม่ปรารถนาชายคนนั้น Atha kho sā itthī sāmikaṁ etadavoca:
sā itthī sāmikaṁ etadavoca → sāvatthisāmikaṁ etad avoca (pts) | itthī → sāvatthi (bj: PTS)
ต่อมา หญิงนั้นได้บอกสามีว่า
‘ime, maṁ, ayyaputta, ñātakā tvaṁ acchinditvā aññassa dātukāmā.
tvaṁ → tayā (bj); taṁ (si, sya-all, km, pts1ed) | maṁ → mama (sya-all, km) | tvaṁ → taṁ (pts) | maṁ → mama (bj: syā); mamaṁ (bj: PTS) | tayā → taṁ (bj: sīmu8, syā, PTS); tvaṁ (bj: machasaṁ) | maṁ → mama (cck: syā. kaṁ. pī.) | tvaṁ → tayā (cck: sī.); taṁ (cck: syā. kaṁ. pī.) | maṁ → Si mama. (pts note) | taṁ → So Si; Sk kathaṁ; Bm tvaṁ. (pts note)
‘พี่ พวกญาติของ ดิฉันต้องการจะพรากท่านแล้วยกดิฉันให้แก่ชายอื่น
Ahañca taṁ na icchāmī’ti.
ahañca → ahañ ca (pts)
แต่ดิฉันไม่ปรารถนาชายคนนั้น’
Atha kho so puriso taṁ itthiṁ dvidhā chetvā attānaṁ upphālesi:
upphālesi → opādesi (bj); uppāṭesi (si, pts1ed); ophāresi (mr) | upphālesi → uppāṭesi (pts) | opādesi → upphālesi (bj: machasaṁ, syā); uppāṭesi (bj: sīmu8, PTS) | upphālesi → uppāṭesi (cck: sī. pī.); ophāresi (cck: ka.) | upphālesi → uppanaṭasīti dissati (sya-all: yu.) | uppāṭesi → So Sk; Bm uphāresi; Si uppālesi; Bu (?) opādesi. (pts note)
ต่อจากนั้น สามีได้ฟันภรรยาขาดสองท่อนแล้วจึงฆ่าตัวตายตาม ด้วยคิดว่า
‘ubho pecca bhavissāmā’ti.‘เราทั้งสอง จะไม่พรากจากกัน’ Imināpi kho etaṁ, brāhmaṇa, pariyāyena veditabbaṁ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā”ti.
etaṁ → taṁ (pts) | imināpi → iminā (th) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | imināpi → iminā pi (pts) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
การที่โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส เกิดจากสิ่งอันเป็นที่รัก มีมา จากสิ่งอันเป็นที่รักได้อย่างไร ท่านพึงทราบโดยอธิบายนี้เถิด”

Atha kho nāḷijaṅgho brāhmaṇo bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā yena mallikā devī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā yāvatako ahosi bhagavatā saddhiṁ kathāsallāpo taṁ sabbaṁ mallikāya deviyā ārocesi. Atha kho mallikā devī yena rājā pasenadi kosalo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ etadavoca:
taṁ → (sya-all) | pasenadiṁ kosalaṁ → pasenadikosalaṁ (sya-all) | pasenadi → pāsenadi (pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
ครั้งนั้น นาฬิชังฆพราหมณ์ชื่นชมยินดีพระภาษิตของพระผู้มีพระภาค แล้วลุกจากที่นั่งได้เข้าไปเฝ้าพระนางมัลลิกาเทวีถึงที่ประทับ ได้กราบทูลถึงเรื่องการ สนทนาปราศรัยกับพระผู้มีพระภาคทั้งหมดแก่พระนางมัลลิกาเทวี ลำดับนั้น พระนาง มัลลิกาเทวีได้เข้าไปเฝ้าพระเจ้าปเสนทิโกศลถึงที่ประทับแล้ว ได้ทูลถามพระเจ้า ปเสนทิโกศลว่า
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)
“ข้าแต่มหาราช ทูลกระหม่อมเข้าพระทัยความข้อนั้นว่าอย่างไร
piyā te vajirī kumārī”ti?
vajirī kumārīti → vajīrī kumārī ti (pts)
พระกุมารี พระนามว่าวชิรี เป็นที่รักของทูลกระหม่อมใช่ไหม เพคะ”

“Evaṁ, mallike, piyā me vajirī kumārī”ti.
vajirī kumārīti → vajīrī kumārī ti (pts)
พระเจ้าปเสนทิโกศลตรัสตอบว่า “ใช่แล้ว มัลลิกา วชิรีกุมารีเป็นที่รักของเรา”

“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)
“ทูลกระหม่อมเข้าพระทัยความข้อนั้นว่าอย่างไร
vajiriyā te kumāriyā vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
vajiriyā → vajīriyā (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti vajiriyā → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti vajīriyā (pts) | kumāriyā → Skt kumariyāya. (pts note) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsāti (th)
เพราะวชิรีกุมารีต้องมีอันแปร ผันเป็นอย่างอื่นไป โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส จะพึงเกิดขึ้นแก่ทูล กระหม่อมหรือไม่ เพคะ”

“Vajiriyā me, mallike, kumāriyā vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṁ, kiṁ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
kiṁ pana → kimpana (bjt) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsāti (th) | vajiriyā → vajīriyā (pts) | jīvitassapi → jīvitassa pi (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti (pts)
“มัลลิกา เพราะวชิรีกุมารีแปรผันเป็นอย่างอื่นไป แม้ชีวิตของเราก็ต้องแปรผัน เป็นอย่างอื่นไปด้วย ทำไม โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสจักไม่เกิดขึ้น แก่เราเล่า”

“Idaṁ kho taṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ:“ข้อนี้แลที่พระผู้มีพระภาคผู้ทรงรู้ ทรงเห็น เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงมุ่งหมาย จึงตรัสว่า ‘piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’ti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka paridevadukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
‘โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส เกิดจากสิ่ง อันเป็นที่รัก มีมาจากสิ่งอันเป็นที่รัก’ เพคะ

Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)
ทูลกระหม่อมเข้าพระทัยความข้อนั้นว่าอย่างไร
piyā te vāsabhā khattiyā”ti?
vāsabhā khattiyāti → vāsabhakhattiyāti (sya-all) | khattiyāti → vāsabhakhattiyāti (bj: syā) | khattiyā → So Skt Si; Bm Si Vāsabhakhattiyā. (pts note) | khattiyāti → khattiyā ti (pts)
พระนางวาสภขัตติยาเป็นที่รัก ของทูลกระหม่อมใช่ไหมเพคะ”
“Evaṁ, mallike, piyā me vāsabhā khattiyā”ti.
vāsabhā khattiyāti → vāsabhakhattiyāti (sya-all) | khattiyāti → vāsabhakhattiyāti (bj: syā) | khattiyāti → khattiyā ti (pts)
“ใช่แล้ว มัลลิกา พระนางวาสภขัตติยาเป็นที่รักของเรา”
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, vāsabhāya te khattiyāya vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
vipariṇāmaññathābhāvā → vipariṇāmaññathabhāvā (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsāti (th) | kiṁ → kim (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti (pts)
“ทูลกระหม่อมทรงเข้าพระทัยความข้อนั้นว่าอย่างไร เพราะพระนางวาสภขัตติยาแปรผันเป็นอย่างอื่นไป โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสจะพึงเกิด ขึ้นแก่ทูลกระหม่อมหรือไม่ เพคะ”
“Vāsabhāya me, mallike, khattiyāya vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṁ, kiṁ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
me → (sya-all) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsāti (th) | jīvitassapi → jīvitassa pi (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti (pts)
“มัลลิกา เพราะพระนางวาสภขัตติยาแปรผันเป็นอย่างอื่นไป แม้ชีวิตของเรา ก็ต้องแปรผันเป็นอย่างอื่นไปด้วย ทำไม โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส จักไม่เกิดขึ้นแก่เราเล่า”
“Idaṁ kho taṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ:“ข้อนี้แลที่พระผู้มีพระภาคผู้ทรงรู้ ทรงเห็น เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงมุ่งหมาย จึงตรัสว่า ‘piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’ti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā (pts)
‘โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส เกิดจากสิ่งอัน เป็นที่รัก มีมาจากสิ่งอันเป็นที่รัก’ เพคะ

Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, piyo te viṭaṭūbho senāpatī”ti?
viṭaṭūbho → viḍūḍabho (bj, sya-all, km, pts1ed) | viṭaṭūbho → viḍūḍhabho (bj); viḍūḍabho (pts) | viḍūḍhabho → viṭaṭūbho (bj: machasaṁ) | viṭaṭūbho → viḍūḍabho (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | Viḍūḍabho → So Skt Si; Bm Viṭaṭubho, as in No. 90 & always. (pts note) | kiṁ → kim (pts)
ทูลกระหม่อมทรงเข้าพระทัยความข้อนั้นว่าอย่างไร เสนาบดีชื่อวิทูฑภะเป็นที่รัก ของทูลกระหม่อมใช่ไหมเพคะ”
“Evaṁ, mallike, piyo me viṭaṭūbho senāpatī”ti.
viṭaṭūbho → viḍūḍhabho (bj); viḍūḍabho (sya-all, pts)
“ใช่แล้ว มัลลิกา เสนาบดีชื่อวิทูฑภะเป็นที่รักของเรา”
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, viṭaṭūbhassa te senāpatissa vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
viṭaṭūbhassa → viḍūḍhabhassa (bj); viḍūḍabhassa (sya-all) | viṭaṭūbhassa te → viḍūḍabhassa (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti viṭaṭūbhassa → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti viḍūḍabhassa (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → soka parideva dukkha (th) | kiṁ → kim (pts)
“ทูลกระหม่อมทรงเข้าพระทัยความข้อนั้นว่าอย่างไร เพราะเสนาบดีชื่อ วิทูฑภะแปรผันเป็นอย่างอื่นไป โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสจะพึงเกิด ขึ้นแก่ทูลกระหม่อมหรือไม่ เพคะ”
“Viṭaṭūbhassa me, mallike, senāpatissa vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṁ, kiṁ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
viṭaṭūbhassa → viḍūḍhabhassa (bj) | viṭaṭūbhassa → domanassu pāyāsāti viḍūḍabhassa (th) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → soka parideva dukkha domanassupāyāsāti (th) | viṭaṭūbhassa → viḍūḍabhassa (pts) | jīvitassapi → jīvitassa pi (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti (pts)
“มัลลิกา เพราะเสนาบดีชื่อวิทูฑภะ แปรผันเป็นอย่างอื่นไป แม้ชีวิตของเรา ก็ต้องแปรผันเป็นอย่างอื่นไปด้วย ทำไม โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส จักไม่เกิดขึ้นแก่เราเล่า”
“Idaṁ kho taṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ:“ข้อนี้แลที่พระผู้มีพระภาค ผู้ทรงรู้ ทรงเห็น เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงมุ่งหมาย จึงตรัสว่า ‘piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’ti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka paridevadukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
‘โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส เกิดจากสิ่ง อันเป็นที่รัก มีมาจากสิ่งอันเป็นที่รัก’ เพคะ

Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, piyā te ahan”ti?
kiṁ → kim (pts) | ahanti → ahan ti (pts)
ทูลกระหม่อมทรงเข้าพระทัยความข้อนั้นว่าอย่างไร หม่อมฉันเป็นที่รักของ ทูลกระหม่อมใช่ไหม เพคะ”

“Evaṁ, mallike, piyā mesi tvan”ti.
mesi tvanti → me si tvan ti (pts)
“ใช่แล้ว มัลลิกา เธอเป็นที่รักของเรา”

“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)
“ทูลกระหม่อมทรงเข้าพระทัยความข้อนั้นว่าอย่างไร
mayhaṁ te vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
mayhaṁ te → mayhante (th) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → soka parideva dukkhadomanassu pāyāsāti (th) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti tuyhaṁ (pts)
เพราะหม่อมฉันแปรผัน เป็นอย่างอื่นไป โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส จะพึงเกิดขึ้นแก่ ทูลกระหม่อมหรือไม่ เพคะ”

“Tuyhañhi me, mallike, vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṁ, kiṁ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
tuyhañhi → tuyhaṁ hi (bjt) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsāti (th) | tuyhañhi → hi (pts) | jīvitassapi → jīvitassa pi (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti (pts)
“มัลลิกา เพราะเธอแปรผันเป็นอย่างอื่นไป แม้ชีวิตของเราก็ต้องแปรผันเป็น อย่างอื่นไปด้วย ทำไม โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสจักไม่เกิดขึ้น แก่เราเล่า”

“Idaṁ kho taṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ:“ข้อนี้แลที่พระผู้มีพระภาคผู้ทรงรู้ ทรงเห็น เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงมุ่งหมาย จึงตรัสว่า ‘piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’ti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
‘โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส เกิดจากสิ่ง อันเป็นที่รัก มีมาจากสิ่งอันเป็นที่รัก’ เพคะ

Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)
ทูลกระหม่อมทรงเข้าพระทัยความข้อนั้นว่าอย่างไร
piyā te kāsikosalā”ti?
kāsikosalāti → kāsi kosalāti (th) | kāsikosalāti → kāsi-kosalā ti (pts)
แคว้นกาสีและแคว้นโกศล เป็นที่รักของทูลกระหม่อมใช่ไหม เพคะ”

“Evaṁ, mallike, piyā me kāsikosalā.
kāsikosalā → kāsi kosalā (th) | kāsikosalā → kāsi-kosalā (pts)
“ใช่แล้ว มัลลิกา แคว้นกาสีและแคว้นโกศลเป็นที่รักของเรา
Kāsikosalānaṁ, mallike, ānubhāvena kāsikacandanaṁ paccanubhoma, mālāgandhavilepanaṁ dhāremā”ti.
ānubhāvena → ānubhāvena kāsikosalaṁ (bj) | kāsikosalānaṁ → kāsi kosalānaṁ (th) | kāsikosalānaṁ → kāsi-kosalānaṁ (pts)
เพราะอานุภาพ แห่งแคว้นกาสีและแคว้นโกศล เราจึงใช้สอยแก่นจันทน์ที่เกิดจากแคว้นกาสี ได้ทัด ทรงดอกไม้ ของหอม และเครื่องลูบไล้”

“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ → kim (pts)
“ทูลกระหม่อมทรงเข้าพระทัยความข้อนั้นว่าอย่างไร
kāsikosalānaṁ te vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
kāsikosalānaṁ → kāsi kosalānaṁ (th) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsāti (th) | kāsikosalānaṁ → kāsi-kosalānan (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti kāsi-kosalānaṁ hi (pts)
เพราะแคว้นกาสีและ แคว้นโกศลแปรผันเป็นอย่างอื่นไป โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส จะพึงเกิดขึ้นแก่ทูลกระหม่อมหรือไม่ เพคะ”

“Kāsikosalānañhi, mallike, vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṁ, kiṁ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
kāsikosalānañhi → kāsikosalānaṁ hi me (bj) | kāsikosalānañhi → kāsi kosalānañhi (th) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsāti (th) | jīvitassapi → jīvitassa pi (pts) | kiṁ → kim (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti (pts)
“มัลลิกา เพราะแคว้นกาสีและแคว้นโกศลแปรผันเป็นอย่างอื่นไป แม้ชีวิต ของเราก็ต้องแปรผันเป็นอย่างอื่นไปด้วย ทำไม โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และ อุปายาสจักไม่เกิดขึ้นแก่เราเล่า”

“Idaṁ kho taṁ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṁ:พระนางมัลลิกาเทวีกราบทูลว่า “ข้าแต่มหาราช ข้อนี้แลที่พระผู้มีพระภาค ผู้ทรงรู้ ทรงเห็น เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงมุ่งหมาย จึงตรัสว่า ‘piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’”ti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti → soka parideva dukkhadomanassu pāyāsā piyappabhūtikāti (th) | piyappabhavikāti → piyappabhavikā ti (pts)
‘โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส เกิดจากสิ่งอันเป็นที่รัก มีมาจากสิ่ง อันเป็นที่รัก เพคะ”

“Acchariyaṁ, mallike, abbhutaṁ, mallike.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)
พระเจ้าปเสนทิโกศลตรัสว่า “มัลลิกา น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ
Yāvañca so bhagavā paññāya ativijjha maññe passati.
ativijjha maññe → ativijjha paññāya (pts1ed); paṭivijjha paññāya (mr) | maññe → paññāya (pts) | maññe → ativijjha paññāya (bj: PTS) | maññe → paṭivijjha paññāya (cck: ka.) | yāvañ → So Skt Si; Bm yāva. (pts note) | ativijjha → So Si; Bm paṭivijjha; Skt ativijjhā. (pts note) | paññāya → So Si; Skt maṁ ko; Bm repeats paññāya. (pts note) | yāvañca → yāvañ ca (pts)
ที่พระผู้มี พระภาคพระองค์นั้นจะทรงเห็นชัด แทงตลอดด้วยพระปัญญาแล้ว
Ehi, mallike, ācamehī”ti.
ācamehī”ti → ācāmehīti (bj, pts1ed) | ācamehīti → ācāmehīti (bj) | ācāmehīti → ācamehīti (bj: machasaṁ) | ācamehī’’ti → ācāmehīti (cck: sī. pī.)
มาเถิด มัลลิกา ช่วยล้างมือให้ทีเถิด”

Atha kho rājā pasenadi kosalo uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā tikkhattuṁ udānaṁ udānesi:
tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpaṇāmetvā (th) | rājā → rāja (pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts) | tenañjaliṁ → ten añjalim (pts)
จากนั้นพระเจ้าปเสนทิโกศลทรงลุกขึ้นจากที่ประทับ ทรงห่มพระภูษาเฉวียงบ่า ประนมพระหัตถ์ไปทางทิศที่พระผู้มีพระภาคประทับอยู่แล้ว ทรงเปล่งอุทาน ๓ ครั้งว่า

“Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.“ขอนอบน้อมพระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
pe → So Bm Si; Skt omit pe, repeating bhagavato arahato. (pts note)
ขอนอบน้อมพระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassā”ti.ขอนอบน้อมพระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น” ดังนี้แล

Piyajātikasuttaṁ niṭṭhitaṁ sattamaṁ.ปิยชาติกสูตรที่ ๗ จบ

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · Italiano · ไทย