DhammacetiyasuttaHeiligtümer der Lehre
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)So habe ich es gehört:
ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati medāḷupaṁ nāma sakyānaṁ nigamo.
medāḷupaṁ → medataḷumpaṁ (bj); metalūpaṁ (si); medaḷupaṁ (sya-all); medaḷumpaṁ (pts1ed) | medāḷupaṁ → medaḷumpaṁ (pts) | medataḷumpaṁ → medāḷupaṁ (bj: machasaṁ, syā); medaḷumpaṁ (bj: PTS); metalupaṁ (bj: sīmu8) | medāḷupaṁ → metaḷūpaṁ (cck: sī.); medaḷumpaṁ (cck: pī.) | Medaḷumpaṁ → Bu Medata umpaṁ & Metaḷumpaṁ; Skt Metaḷupaṁ; Bm Medāḷupaṁ; Si Medalupaṁ. Cf. Dhp. p. 222 & Jāt. IV 151. (pts note) | Sakyānaṁ → Bm Sākyānaṁ. (pts note)Einmal hielt sich der Buddha im Land der Sakyer auf, bei dem Marktflecken der Sakyer mit Namen Medaḷumpa.
Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo nagarakaṁ anuppatto hoti kenacideva karaṇīyena.
nagarakaṁ → naṅgarakaṁ (pts) | nagarakaṁ → naṅgarakaṁ (bj: PTS) | Naṅgarakaṁ → So Bu; Sk Naṅgaraṁkaṁ (but infra Naṅgarakamhā); Bm Si Nagarakaṁ. (pts note) | kenacideva → kenacid eva (pts)Damals war der König Pasenadi von Kosala wegen einer Angelegenheit nach Nagaraka gekommen.
Atha kho rājā pasenadi kosalo dīghaṁ kārāyanaṁ āmantesi:Da wandte er sich an Dīgha Kārāyana:
“yojehi, samma kārāyana, bhadrāni bhadrāni yānāni, uyyānabhūmiṁ gacchāma subhūmiṁ dassanāyā”ti.
uyyānabhūmiṁ → uyyānabhūmiyaṁ (sya-all) | dassanāyā’’ti → subhūmidassanāyāti (cck: dī. ni. 2.43) | uyyānabhūmiṁ → Sk Si uy-miyaṁ. (pts note)„Mein guter Kārāyana, spanne die erlesensten Kutschen an. Wir wollen zu einem Park fahren und die Landschaft betrachten.“
“Evaṁ, devā”ti kho dīgho kārāyano rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpetvā rañño pasenadissa kosalassa paṭivedesi:
evaṁ → evā (bj) | paṭissutvā → paṭisutvā (pts)„Ja, Majestät“, antwortete Dīgha Kārāyana. Er spannte die Kutschen an und meldete dem König:
“yuttāni kho te, deva, bhadrāni bhadrāni yānāni.
te → (bj)„Majestät, die erlesensten Kutschen sind angespannt.
Yassadāni kālaṁ maññasī”ti.
yassadāni kālaṁ → yassa dāni kālam (pts)Bitte geh nach deinem Belieben.“
Atha kho rājā pasenadi kosalo bhadraṁ yānaṁ abhiruhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi nagarakamhā niyyāsi mahaccā rājānubhāvena.
nagarakamhā → nagaramhā (bj); naṅgaramhā (pts) | mahaccā → mahacca (bj) | mahaccā rājānubhāvena → (pts) | mahacca → mahaccā (bj: sīmu8, machasaṁ) | bhadraṁ → Bm (as usual) repeats bhadraṁ. (pts note) | mahaccarājānubhāvena → So all MSS & Bu (here). See supra page 65. (pts note) | abhiruhitvā → abhirūhitvā (th, pts) | nagarakamhā → naṅgarakamhā (pts)Da bestieg der König Pasenadi eine erlesene Kutsche und machte sich zusammen mit anderen erlesenen Kutschen in vollem königlichem Prunk aus Nagaraka auf
Yena ārāmo tena pāyāsi.zum Parkgelände.
Yāvatikā yānassa bhūmi, yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova ārāmaṁ pāvisi.
pattikova → pattiko va (pts)Er fuhr mit der Kutsche, soweit es das Gelände erlaubte, stieg dann ab und betrat zu Fuß den Park.
Addasā kho rājā pasenadi kosalo ārāme jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamamāno anuvicaramāno rukkhamūlāni pāsādikāni pasādanīyāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni.
manussarāhasseyyakāni → manussarāhaseyyakāni (cck: sī. pī.) | anuvicaramāno → Si anuvicariyamāno. (pts note) | pāsādanīyāni → So Sk Si; Bm pas-. (pts note) | appanigghosāni → Bm -nigh-. (pts note) | jaṅghāvihāraṁ → jaṁghāvihāraṁ (pts) | manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni → manussarāhaseyyākāni paṭisallāṇasāruppāni (pts)Als er im Park spazieren ging, herumschlenderte und umherwanderte, sah er Baumwurzeln, beeindruckend und Zuversicht einflößend, die ruhig und still waren, fern von der tollen Menge, fernab von menschlichen Siedlungen und für die Klausur geeignet.
Disvāna bhagavantaṁyeva ārabbha sati udapādi:
sati → pīti (sya-all) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (pts)Bei diesem Anblick kam ihm sofort der Buddha in den Sinn:
“imāni kho tāni rukkhamūlāni pāsādikāni pasādanīyāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni, yattha sudaṁ mayaṁ taṁ bhagavantaṁ payirupāsāma arahantaṁ sammāsambuddhan”ti.
pasādanīyāni → pāsādanīyāni (sya-all) | tāni → imāni khodāni (bj: sīmu8) | yatthassudaṁ → So Skt Bm; Bu Si yattha sudaṁ. (pts note) | mayaṁ taṁ → mayantaṁ (th) | manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni yattha sudaṁ mayaṁ → manussarāhaseyyakāni paṭisallāṇasāruppāni yatthassudaṁ mayan (pts) | sammāsambuddhanti → sammāsambuddhan ti (pts)„Diese Baumwurzeln, so beeindruckend und Zuversicht einflößend, sind wie die, bei denen wir immer dem Gesegneten, dem Vollendeten, dem vollkommen erwachten Buddha unsere Aufwartung gemacht haben.“
Atha kho rājā pasenadi kosalo dīghaṁ kārāyanaṁ āmantesi:Er wandte sich an Dīgha Kārāyana:
“imāni kho, samma kārāyana, tāni rukkhamūlāni pāsādikāni pasādanīyāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni, yattha sudaṁ mayaṁ taṁ bhagavantaṁ payirupāsāma arahantaṁ sammāsambuddhaṁ.
pasādanīyāni → pāsādanīyāni (sya-all) | sudaṁ → yatthassudaṁ (bj: PTS) | mayaṁ taṁ → mayantaṁ (th)„Diese Baumwurzeln, so beeindruckend und Zuversicht einflößend, sind wie die, bei denen wir immer dem Gesegneten, dem Vollendeten, dem vollkommen erwachten Buddha unsere Aufwartung gemacht haben.
Kahaṁ nu kho, samma kārāyana, etarahi so bhagavā viharati arahaṁ sammāsambuddho”ti?
kahaṁ → kahan (pts) | sammāsambuddhoti → sammāsambuddho ti (pts)Mein guter Kārāyana, wo ist der Buddha gerade?“
“Atthi, mahārāja, medāḷupaṁ nāma sakyānaṁ nigamo.
medāḷupaṁ → medataḷumpaṁ (bj); medaḷupaṁ (sya-all) | medataḷumpaṁ → medāḷupaṁ (bj: machasaṁ, syā); medaḷumpaṁ (bj: PTS); metalupaṁ (bj: sīmu8)„Großer König, da ist ein Marktflecken der Sakyer mit Namen Medaḷumpa.
Tattha so bhagavā etarahi viharati arahaṁ sammāsambuddho”ti.
viharati → (bj) | sammāsambuddhoti kīvadūre → sammāsambuddho viharatīti kīva dūro (bj) | sammāsambuddhoti → sammāsambuddho ti (pts)Dort hält sich der Buddha gerade auf.“
“Kīvadūre pana, samma kārāyana, nagarakamhā medāḷupaṁ nāma sakyānaṁ nigamo hotī”ti?
Kīvadūre → kīvadūro (bj, sya-all, km, pts1ed) | medāḷupaṁ → medataḷumpaṁ (bj); medaḷupaṁ (sya-all) | kīvadūre → kīvadūro (sya-all) | nagarakamhā → naṅgaramhā (bj: PTS) | medataḷumpaṁ → medāḷupaṁ (bj: machasaṁ, syā); medaḷumpaṁ (bj: PTS); metalupaṁ (bj: sīmu8) | Kīvadūre → kīvadūro (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | Kīvadūro → So Skt Si; Bm kiṁ va dūre. (pts note) | kīvadūre → kīva dūro (bjt) | nagarakamhā medāḷupaṁ → naṅgarakamhā medaḷumpaṁ (pts)„Aber wie weit ist dieser Marktflecken entfernt?“
“Na dūre, mahārāja;„Nicht weit, großer König,
tīṇi yojanāni;drei Meilen.
sakkā divasāvasesena gantun”ti.
divasāvasesena → So Sk Si & St infra; St here & Bm divasāvasena. 4 (pts note) | gantunti → gantun ti (pts)Wir können dort noch im Hellen hinkommen.“
“Tena hi, samma kārāyana, yojehi bhadrāni bhadrāni yānāni, gamissāma mayaṁ taṁ bhagavantaṁ dassanāya arahantaṁ sammāsambuddhan”ti.
tena hi → tenahi (th) | mayaṁ taṁ → mayantaṁ (th) | mayaṁ → mayan (pts) | sammāsambuddhanti → sammāsambuddhan ti (pts)„Nun denn, spanne die erlesensten Kutschen an. Wir wollen hingehen, um den Buddha zu sehen.“
“Evaṁ, devā”ti kho dīgho kārāyano rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpetvā rañño pasenadissa kosalassa paṭivedesi:
paṭissutvā → paṭisutvā (pts)„Ja, Majestät“, antwortete Dīgha Kārāyana. Er spannte die Kutschen an und meldete dem König:
“yuttāni kho te, deva, bhadrāni bhadrāni yānāni.„Majestät, die erlesensten Kutschen sind angespannt.
Yassadāni kālaṁ maññasī”ti.
yassadāni kālaṁ → yassa dāni kālam (pts)Bitte geh nach deinem Belieben.“
Atha kho rājā pasenadi kosalo bhadraṁ yānaṁ abhiruhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi nagarakamhā yena medāḷupaṁ nāma sakyānaṁ nigamo tena pāyāsi.
nagarakamhā → nagarakamhā nikkhamitvā (bj) | medāḷupaṁ → medataḷumpaṁ (bj); medaḷupaṁ (sya-all) | abhiruhitvā → abhirūhitvā (th, pts) | nagarakamhā → naṅgaramhā niyyāsi (pts) | medāḷupaṁ → medaḷumpaṁ (pts)Da bestieg der König Pasenadi eine erlesene Kutsche und machte sich zusammen mit anderen erlesenen Kutschen von Nagaraka nach Medaḷumpa auf.
Teneva divasāvasesena medāḷupaṁ nāma sakyānaṁ nigamaṁ sampāpuṇi.
medāḷupaṁ → medataḷumpaṁ (bj); medaḷupaṁ (sya-all); medaḷumpaṁ (pts) | nāma → Skt & Si omit. (pts note) | teneva → ten eva (pts)Er erreichte noch im Hellen den Marktflecken
Yena ārāmo tena pāyāsi.und steuerte auf das Klostergelände zu.
Yāvatikā yānassa bhūmi, yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova ārāmaṁ pāvisi.
pattikova → pattiko va (pts)Er fuhr mit der Kutsche, soweit es das Gelände erlaubte, stieg dann ab und betrat zu Fuß das Kloster.
Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū abbhokāse caṅkamanti.Zu der Zeit gingen gerade mehrere Mönche und Nonnen achtsam im Freien auf und ab.
Atha kho rājā pasenadi kosalo yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca:
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Da ging König Pasenadi von Kosala zu ihnen und sagte:
“kahaṁ nu kho, bhante, etarahi so bhagavā viharati arahaṁ sammāsambuddho?
kahaṁ → kahan (pts)„Ihr Herren, wo ist der Gesegnete gerade, der Vollendete, der vollkommen erwachte Buddha?
Dassanakāmā hi mayaṁ taṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhan”ti.
Dassanakāmā → Bm dassanākāmā. (pts note) | mayaṁ taṁ → mayantaṁ (th) | mayaṁ → mayan (pts) | sammāsambuddhanti → sammāsambuddhan ti (pts)Denn wir möchten ihn sehen.“
“Eso, mahārāja, vihāro saṁvutadvāro. Tena appasaddo upasaṅkamitvā ataramāno āḷindaṁ pavisitvā ukkāsitvā aggaḷaṁ ākoṭehi. Vivarissati bhagavā te dvāran”ti.
āḷindaṁ → ālindaṁ (bj) | aggaḷaṁ → aggalaṁ (bj) | aggaḷaṁ → So Bm Si Bu; Skt aggalaṁ. (pts note) | + → te (bjt, th, pts) | ākoṭehi → ākoṭṭehi (th) | upasaṅkamitvā → upasaṁkamitvā (pts) | te dvāranti → dvāran ti (pts)„Großer König, das hier ist seine Hütte, die Tür ist geschlossen. Nähere dich leise und ohne Eile; geh zur Veranda, räuspere dich und klopfe an die Tür. Der Buddha wird die Tür öffnen.“
Atha kho rājā pasenadi kosalo tattheva khaggañca uṇhīsañca dīghassa kārāyanassa pādāsi.
uṇhīsañca → uṇhisañca (sya-all) | uṇhīsañ → So Skt Bu; Bm Si uṇhisaṅ. (pts note) | tattheva khaggañca uṇhīsañca → tatth eva khaggañ ca uṇhīsañ ca (pts)Der König gab Dīgha Kārāyana eben da sein Schwert und seinen Turban.
Atha kho dīghassa kārāyanassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)Dieser dachte:
“rahāyati kho dāni rājā, idheva dāni mayā ṭhātabban”ti.
idheva → tenidheva (bj) | kho dāni rājā → mahārājā (bj, sya-all, km, pts1ed) | rājā idheva → mahārājā idh eva (pts) | tenidhevadāni → idhevadāni (bj: sīmu8, machasaṁ, syā, PTS) | rājā → mahārājā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | idheva → tenidheva (cck: sī.) | Rahāyati → So Skt Bm Bu; Si rahāyasi. (pts note) | idh → Skt nedh'. (pts note) | ṭhātabbanti → ṭhātabban ti (pts)„Der König möchte jetzt allein gehen. Ich sollte hier warten.“
Atha kho rājā pasenadi kosalo yena so vihāro saṁvutadvāro tena appasaddo upasaṅkamitvā ataramāno āḷindaṁ pavisitvā ukkāsitvā aggaḷaṁ ākoṭesi. Vivari bhagavā dvāraṁ.
āḷindaṁ → ālindaṁ (bj) | aggaḷaṁ → aggalaṁ (bj) | ākoṭesi → ākoṭṭesi (th) | upasaṅkamitvā → upasaṁkamitvā (pts)Da begab sich der König zur Hütte des Buddha, räusperte sich und klopfte, und der Buddha öffnete die Tür.
Atha kho rājā pasenadi kosalo vihāraṁ pavisitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati, pāṇīhi ca parisambāhati, nāmañca sāveti:
nipatitvā → patitvā (pts) | patitvā → Bm Si nipatitvā. (pts note) | paricumbati → Bm paricumpati. (pts note) | pāṇīhi → Skt pānīhi. (pts note) | pādesu → pāde (bjt, pts) | nāmañca → nāmañ ca (pts)Da betrat König Pasenadi die Hütte des Buddha. Er beugte seinen Kopf zu den Füßen des Buddha, streichelte die Füße und bedeckte sie mit Küssen und nannte seinen Namen:
“rājāhaṁ, bhante, pasenadi kosalo;
rājāhaṁ → rājā haṁ (pts)„Herr, ich bin Pasenadi, der König von Kosala!
rājāhaṁ, bhante, pasenadi kosalo”ti.
rājāhaṁ → rājā haṁ (pts) | kosaloti → kosalo ti (pts)Ich bin Pasenadi, der König von Kosala!“
“Kiṁ pana tvaṁ, mahārāja, atthavasaṁ sampassamāno imasmiṁ sarīre evarūpaṁ paramanipaccakāraṁ karosi, mittūpahāraṁ upadaṁsesī”ti?
mittūpahāraṁ → cittūpahāraṁ (bj) | paramanipaccakāraṁ → paramanipaccākāraṁ (bj, pts) | cittūpahāraṁ → mittūpahāraṁ (bj: machasaṁ, syā, PTS) | mittūpahāraṁ → cittūpahāraṁ (cck: sī.) | mittūpahāraṁ → So Si; Skt mittupahāraṁ here & vittūvohāraṁ infra; Bm mittupahāraṁ. (pts note)„Aber großer König, aus welchem Grund zeigst du diesem Körper so eine äußerste Ergebenheit und bringst deine offensichtliche Zuneigung zum Ausdruck?“
“Atthi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti:„Herr, von der Lehre schließe ich auf den Buddha:
‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
supaṭipanno → suppaṭipanno (bj: machasaṁ) | svākkhāto → So Si & Sk infra; Sk here svakkhyāto; Bm svākhyāto. (pts note) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁghoti (ms2005) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁgho ti (pts)‚Der Gesegnete ist ein vollkommen erwachter Buddha. Die Lehre ist gut erklärt. Der Saṅgha übt gut.‘
Idhāhaṁ, bhante, passāmi eke samaṇabrāhmaṇe pariyantakataṁ brahmacariyaṁ carante dasapi vassāni, vīsampi vassāni, tiṁsampi vassāni, cattārīsampi vassāni.
carante → caranti (bj) | vīsampi → vīsatimpi (bj); vissatim pi (pts) | bhante → bhante bhagavā (sya-all) | cattārīsampi → cattāḷīsampi (sya-all) | bhante → Bm Si add bhagavā. (pts note) | carante → Sk caranti here. (pts note) | dasapi → dasa pi (pts) | tiṁsampi → tiṁsam pi (pts) | cattārīsampi → cattārīsam pi (pts)Herr, es kommt vor, dass ich manche Asketen oder Brahmanen sehe, die das geistliche Leben nur für eine begrenzte Zeit führen: zehn, zwanzig, dreißig oder vierzig Jahre.
Te aparena samayena sunhātā suvilittā kappitakesamassū pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricārenti.
sunhātā → sunahātā (bj) | samaṅgībhūtā paricārenti → samaṅgibhūtā parivārenti (pts) | paricārenti → parivārenti (bj: PTS) | paricārenti → parivārenti (sya-all: sī.) | sunhātā → So Bm Si; Sk sunahātā; St suhanohātā. (pts note) | parivārenti → Si paricārenti, with note that the Sinh. reading is parivārenti. Cf. Vol. I pp. 504 & 571. (pts note)Einige Zeit später vergnügen sie sich, versorgt und ausgestattet mit den fünf Sinnesreizen, nachdem sie schön gebadet und geölt sind, Haar und Bart frisiert haben und in Weiß gekleidet sind.
Idha panāhaṁ, bhante, bhikkhū passāmi yāvajīvaṁ āpāṇakoṭikaṁ paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ carante.
āpāṇakoṭikaṁ → pāṇakoṭikaṁ (bj); āpānakoṭikaṁ (pts) | āpānakoṭikaṁ → So Skt Bu, the latter noting as a var. lect. āpāṇakoṭikaṁ which is read by Bm Si. (pts note)Aber hier sehe ich Mönche und Nonnen, die das vollkommene und reine geistliche Leben führen, solange sie leben, bis zum letzten Atemzug.
Na kho panāhaṁ, bhante, ito bahiddhā aññaṁ evaṁ paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ samanupassāmi.Ich sehe anderswo kein anderes geistliches Leben, das so vollkommen und rein wäre.
Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti:
me → (pts) | ayampi → ayam pi (pts)Darum schließe ich von der Lehre auf den Buddha:
‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅghoti → supaṭipanno saṅghoti (bj) | saṅghoti → bhagavato sāvakasaṅghoti (bj: machasaṁ) | sāvakasaṁgho → Sk (ter) saṁgho, omitting bhagavato sāvaka-. (pts note) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁghoti (ms2005) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁgho ti (pts)‚Der Gesegnete ist ein vollkommen erwachter Buddha. Die Lehre ist gut erklärt. Der Saṅgha übt gut.‘
Puna caparaṁ, bhante, rājānopi rājūhi vivadanti, khattiyāpi khattiyehi vivadanti, brāhmaṇāpi brāhmaṇehi vivadanti, gahapatayopi gahapatīhi vivadanti, mātāpi puttena vivadati, puttopi mātarā vivadati, pitāpi puttena vivadati, puttopi pitarā vivadati, bhātāpi bhaginiyā vivadati, bhaginīpi bhātarā vivadati, sahāyopi sahāyena vivadati.
gahapatayopi → gahapatīpi (bj); gahapatī (pts) | bhātāpi → bhātāpi bhātarā vivadati bhātāpi (bj) | bhaginīpi → bhaginiyāpi (bj) | gahapatī → Bm Si gahapatayo. (pts note) | pi → Bm Si omit bhātarā v. bhātā pi. (pts note) | bhaginī → Bm bhagini. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | rājānopi → rājāno pi (pts) | khattiyāpi → khattiyā pi (pts) | brāhmaṇāpi → brāhmaṇā pi (pts) | mātāpi → mātā pi (pts) | puttopi → putto pi (pts) | pitāpi → pitā pi (pts) | bhātāpi → bhātā pi bhātarā vivadati bhātā pi (pts) | bhaginīpi → bhaginī pi (pts) | sahāyopi → sahāyo pi (pts)Dann streiten da Könige mit Königen, Adlige mit Adligen, Brahmanen mit Brahmanen und Hausbesitzer mit Hausbesitzern. Eine Mutter streitet mit ihrem Kind, das Kind mit der Mutter, der Vater mit dem Kind und das Kind mit dem Vater. Der Bruder streitet mit dem Bruder, der Bruder mit der Schwester, die Schwester mit dem Bruder und der Freund mit dem Freund.
Idha panāhaṁ, bhante, bhikkhū passāmi samagge sammodamāne avivadamāne khīrodakībhūte aññamaññaṁ piyacakkhūhi sampassante viharante.
samagge sammodamāne avivadamāne khīrodakībhūte → samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā (bj) | sampassante viharante → sampassantā viharanti (bj) | viharanti → samagge sammodamāne khīrodakībhūte aññamaññaṁ piyackkhūhi passante viharante (bj: PTS, machasaṁ) | avivadamāne → Bm omits. (pts note) | khīrodakībhūte → Bm khirodakibhūte. (pts note) | aññamaññaṁ → aññamaññam (pts)Aber hier sehe ich Mönche und Nonnen, die in Eintracht leben, sich gegenseitig wertschätzen, ohne Streit, sich wie Milch und Wasser mischen und einander mit freundlichen Augen betrachten.
Na kho panāhaṁ, bhante, ito bahiddhā aññaṁ evaṁ samaggaṁ parisaṁ samanupassāmi.Ich sehe anderswo keine andere Versammlung, die so einträchtig wäre.
Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti:
ayampi → ayam pi (pts)Darum schließe ich von der Lehre auf den Buddha:
‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅghoti → supaṭipanno saṅghoti (bj) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁghoti (ms2005) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁgho ti (pts)‚Der Gesegnete ist ein vollkommen erwachter Buddha. Die Lehre ist gut erklärt. Der Saṅgha übt gut.‘
Puna caparāhaṁ, bhante, ārāmena ārāmaṁ, uyyānena uyyānaṁ anucaṅkamāmi anuvicarāmi.
caparāhaṁ → ca parāhaṁ (pts)Dann bin ich da von Kloster zu Kloster und von Park zu Park gewandert.
Sohaṁ tattha passāmi eke samaṇabrāhmaṇe kise lūkhe dubbaṇṇe uppaṇḍuppaṇḍukajāte dhamanisanthatagatte, na viya maññe cakkhuṁ bandhante janassa dassanāya.
uppaṇḍuppaṇḍukajāte → uppaṇḍupaṇḍukajāte (bj: syā) | kise → Si kīse. (pts note) | lūkhe → Skt twice lukhe, once lukhā. (pts note) | uppaṇḍuppaṇḍukajāte → So Skt & I Jāt. 346; Si upaṇḍupaṇḍukajāte; Bm uppandupaṇḍukajāte. (pts note) | sohaṁ → so haṁ (pts)Da habe ich manche Asketen und Brahmanen gesehen, die dünn und verhärmt sind, blass und geädert – kaum ein fesselnder Anblick für die Leute, sollte man meinen.
Tassa mayhaṁ, bhante, etadahosi:
etadahosi → evaṁ hoti (bj, pts) | hoti → etadahosi (bj: syā) | etadahosi → evaṁ hoti (sya-all: sī.) | hoti → Bm Si etad ahosi, the latter noting that the Sinh. reading is evaṁ hoti. (pts note)Da kam mir in den Sinn:
‘addhā ime āyasmanto anabhiratā vā brahmacariyaṁ caranti, atthi vā tesaṁ kiñci pāpaṁ kammaṁ kataṁ paṭicchannaṁ;
kammaṁ → (sya-all) | anabhiratā → anabhirataṁ (bj: sīmu8) | anabhiratā → Sk anabhirataṁ. (pts note) | kammaṁ → Bm Si omit. (pts note) | paṭicchannaṁ → Bm katā paṭicchannā. (pts note)‚Sicher führen diese Ehrwürdigen das geistliche Leben unzufrieden, oder sie verbergen eine schlechte Tat, die sie begangen haben.
tathā hi ime āyasmanto kisā lūkhā dubbaṇṇā uppaṇḍuppaṇḍukajātā dhamanisanthatagattā, na viya maññe cakkhuṁ bandhanti janassa dassanāyā’ti.
hi → (bj, sya-all, pts) | tathā → Bm adds hi. (pts note) | uppaṇḍuppaṇḍukajātā → upaṇḍupaṇḍukajātā (th)Darum sind sie dünn und verhärmt, blass und geädert – kaum ein fesselnder Anblick für die Leute, sollte man meinen.‘
Tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:
upasaṅkamitvā → upasaṁkamitvā (pts)Ich bin zu ihnen gegangen und habe gesagt:
‘kiṁ nu kho tumhe āyasmanto kisā lūkhā dubbaṇṇā uppaṇḍuppaṇḍukajātā dhamanisanthatagattā, na viya maññe cakkhuṁ bandhatha janassa dassanāyā’ti?
kiṁ nu kho → kinnu (bj) | āyasmanto → āyasmante (pts) | kho → Sk omits kho. (pts note) | uppaṇḍuppaṇḍukajātā → upaṇḍupaṇḍukajātā (th) | kiṁ → kin (pts)‚Ehrwürdige, warum seid ihr so dünn und verhärmt, so blass und geädert – kaum ein fesselnder Anblick für die Leute, sollte man meinen?‘
Te evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)Sie sagten:
‘bandhukarogo no, mahārājā’ti.
bandhukarogo no → paṇḍukarogino (mr) | no → paṇḍukarogino (cck: ka.) | Bandhukarogo → So Skt Si Bu; Bm pandukarogino. (pts note)‚Wir haben Gelbsucht, großer König.‘
Idha panāhaṁ, bhante, bhikkhū passāmi haṭṭhapahaṭṭhe udaggudagge abhiratarūpe pīṇindriye appossukke pannalome paradattavutte migabhūtena cetasā viharante.
pīṇindriye → pīṇitindriyā (bj); pīṇitindriye (pts1ed) | viharante → viharanti (bj) | pīṇindriye → piṇindriye (sya-all); pīṇitindriye (pts) | paradattavutte → paradavutte (sya-all, pts) | viharanti → haṭṭhapahaṭṭhe udaggudagge abhiratarūpe paṇītindriye appossukke paṇṇalome paradavutte migabhūtena cetasā viharante (bj: PTS, machasaṁ) | pīṇindriye → pīṇitindriye (cck: sī. pī.) | pīṇitindriye → Bm pin-; Si piṇind-. (pts note) | paradavutte → So Si; Skt Bm h-ṭṭhā ud-gā . . . p-vuttā. (pts note) | viharante → So Si; Sk viharantīti; Bm viharanti. (pts note) | haṭṭhapahaṭṭhe → haṭṭhappahaṭṭhe (th)Aber hier sehe ich Mönche und Nonnen, die stets lächeln und froh sind, offensichtlich glücklich, mit fröhlichen Gesichtern, sie leben entspannt, kein Haar sträubt sich ihnen, sie leben von Wohltätigkeit und ihr Herz ist frei wie ein wilder Hirsch.
Tassa mayhaṁ, bhante, etadahosi:
etadahosi → evaṁ hoti (bj, pts) | hoti → etadahosi (bj: syā)Da kam mir in den Sinn:
‘addhā ime āyasmanto tassa bhagavato sāsane uḷāraṁ pubbenāparaṁ visesaṁ jānanti;
jānanti → sañjānanti (bj, pts)‚Sicher haben diese Ehrwürdigen in der Anleitung des Buddha einen höheren erhabenen Zustand erreicht, als sie vorher hatten.
tathā hi ime āyasmanto haṭṭhapahaṭṭhā udaggudaggā abhiratarūpā pīṇindriyā appossukkā pannalomā paradattavuttā migabhūtena cetasā viharantī’ti.
hi → (bj, sya-all, pts) | pīṇindriyā → pīṇitindriyā (bj, pts); piṇindriyā (sya-all) | paradattavuttā → paradavuttā (bj, sya-all, pts) | appossukkā → Bm Si apposukkā here et supra. (pts note) | paradavuttā → Bm paradattavuttā here et supra. (pts note) | haṭṭhapahaṭṭhā → haṭṭhappahaṭṭhā (th)Darum lächeln diese Ehrwürdigen stets und sind froh, offensichtlich glücklich, mit fröhlichen Gesichtern, sie leben entspannt, kein Haar sträubt sich ihnen, sie leben von Wohltätigkeit und ihr Herz ist frei wie ein wilder Hirsch.‘
Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti:
ayampi → ayam pi (pts)Darum schließe ich von der Lehre auf den Buddha:
‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
bhagavato sāvakasaṅghoti → saṅghoti (bj) | suppaṭipanno → supaṭipanno (th, pts) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁghoti (ms2005) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁgho ti (pts)‚Der Gesegnete ist ein vollkommen erwachter Buddha. Die Lehre ist gut erklärt. Der Saṅgha übt gut.‘
Puna caparāhaṁ, bhante, rājā khattiyo muddhāvasitto;
caparāhaṁ → ca parāhaṁ (pts)Dann bin ich da als gesalbter adliger König
pahomi ghātetāyaṁ vā ghātetuṁ, jāpetāyaṁ vā jāpetuṁ, pabbājetāyaṁ vā pabbājetuṁ.in der Lage, Schuldige hinzurichten, ihren Besitz einzuziehen oder sie zu verbannen.
Tassa mayhaṁ, bhante, aḍḍakaraṇe nisinnassa antarantarā kathaṁ opātenti.
aḍḍakaraṇe → aṭṭakaraṇe (bj, sya-all); atthakaraṇe (pts) | aṭṭakaraṇe → atthakaraṇe (bj: sīmu8, PTS) | atthakaraṇe → Skt atthekaraṇe here & attakaraṇe infra; Bm aḍḍakarane; Si aṭṭakaraṇe. (pts note) | antarantarākathaṁ → Bm a-kathā. (pts note)Doch wenn ich zu Gericht sitze, fallen sie mir ins Wort.
Sohaṁ na labhāmi:
sohaṁ → so haṁ (pts)Und ich kann sie nicht dazu bringen,
‘mā me bhonto aḍḍakaraṇe nisinnassa antarantarā kathaṁ opātetha, kathāpariyosānaṁ me bhonto āgamentū’ti.
opātetha → opātentu (si) | mā → māme bhonto aṭṭakaraṇe nisinnassa (bj) | bhonto aḍḍakaraṇe nisinnassa → (bj) | bhonto → bhavanto (bj, sya-all, pts) | aḍḍakaraṇe → aṭṭakaraṇe (sya-all); atthakaraṇe (pts) | māme → ime (bj: sīmu8) | aṭṭakaraṇe → atthakaraṇe (bj: sīmu8, PTS) | opātetha → opātentu (bj: sīmu8) | opātetha → opātentu (sī.) upariselasutte pana ‘‘opātethā’’tiyeva dissati (cck note) | opātetha → Sk opātetaṁ. (pts note) | kathāpariyosānaṁ → Sk kathaṁ p. bhavanto. (pts note) | + → me (bjt) | antarantarā kathaṁ → antarantarākathaṁ (pts)mir nicht ins Wort zu fallen und zu warten, bis ich ausgeredet habe.
Tassa mayhaṁ, bhante, antarantarā kathaṁ opātenti.
antarantarā → antarantarāva (bj) | antarantarā kathaṁ → antarantarākathaṁ (pts)
Idha panāhaṁ, bhante, bhikkhū passāmi;
panāhaṁ → panāham (pts)Aber hier sehe ich Mönche und Nonnen,
yasmiṁ samaye bhagavā anekasatāya parisāya dhammaṁ deseti, neva tasmiṁ samaye bhagavato sāvakānaṁ khipitasaddo vā hoti ukkāsitasaddo vā.
neva → n eva (pts)von denen es, während der Buddha eine Versammlung von vielen Hundert unterweist, kein Geräusch von Husten oder Räuspern gibt.
Bhūtapubbaṁ, bhante, bhagavā anekasatāya parisāya dhammaṁ deseti.
deseti → desesi (bj) | deseti tatraññataro → desesi tatra aññataro (sya-all)Einmal geschah es, dass der Buddha eine Versammlung von vielen Hundert unterwies.
Tatraññataro bhagavato sāvako ukkāsi.
tatraññataro → aññataro (th) | tatraññataro → tatr aññataro (pts)Da räusperte sich einer seiner Schüler.
Tamenaṁ aññataro sabrahmacārī jaṇṇukena ghaṭṭesi:
tamenaṁ aññataro → tamenaññataro (bj) | jaṇṇukena → jannukena (sya-all, pts) | sabrahmacārī → Si brahmacārī; Skt sabbrahmacārī. (pts note) | ghaṭṭesi → Skt ghaddhesi; Bm Si ghaṭesi. Cf. p. 4 supra (where ghaṭṭesi should be read). (pts note) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)Und einer seiner geistlichen Gefährten stieß ihn mit dem Knie an, um ihm zu bedeuten:
‘appasaddo āyasmā hotu, māyasmā saddamakāsi; satthā no bhagavā dhammaṁ desetī’ti.
māyasmā → mā āyasmā (sya-all) | māyasmā saddamakāsi → mā yasmā saddam akāsi (pts)‚Sch, Ehrwürdiger, mach keinen Lärm! Unser Lehrer, der Gesegnete, lehrt!‘
Tassa mayhaṁ, bhante, etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)Da kam mir in den Sinn:
‘acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)‚Ach, wie unglaublich! Wie erstaunlich,
Adaṇḍena vata kira, bho, asatthena evaṁ suvinītā parisā bhavissatī’ti.
suvinītā → Bm suvinitā (bis). (pts note)wie eine Versammlung so gut geschult sein kann, ohne Stock oder Schwert!‘
Na kho panāhaṁ, bhante, ito bahiddhā aññaṁ evaṁ suvinītaṁ parisaṁ samanupassāmi.Ich sehe anderswo keine andere Versammlung, die so gut geschult wäre.
Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti:
ayampi → ayam pi (pts)Darum schließe ich von der Lehre auf den Buddha:
‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅghoti → supaṭipanno saṅghoti (bj) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁghoti (ms2005) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁgho ti (pts)‚Der Gesegnete ist ein vollkommen erwachter Buddha. Die Lehre ist gut erklärt. Der Saṅgha übt gut.‘
Puna caparāhaṁ, bhante, passāmi idhekacce khattiyapaṇḍite nipuṇe kataparappavāde vālavedhirūpe. Te bhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni.
bhindantā → vobhindantā (bj) | vālavedhirūpe te bhindantā → vāḷavedhirūpe vobhindantā (bj) | vālavedhirūpe → vāḷavedhirūpe (sya-all) | vobhindantā → te bhindantā (bj: syā, machasaṁ) | bhindantā → vobhindantā (cck: sī.) | vālavedhirūpe → Bm vāḷavedhīrūpe; Si vāḷavedhirūpo. (pts note) | Te → Skt vo. (pts note) | caparāhaṁ → ca parāhaṁ (pts) | idhekacce → idh ekacce (pts)Dann sehe ich da manche klugen Adligen, die scharfsinnig sind, in den Doktrinen anderer vervollkommnet, Haarspalter. Man könnte meinen, sie lebten, um mit ihrem Verstand Überzeugungen niederzureißen.
Te suṇanti:Sie hören:
‘samaṇo khalu, bho, gotamo amukaṁ nāma gāmaṁ vā nigamaṁ vā osarissatī’ti.‚Da wird also, werte Herren, dieser Asket Gotama zu diesem Dorf oder Marktflecken herabkommen.‘
Te pañhaṁ abhisaṅkharonti:Sie konstruieren eine Frage im Gedanken:
‘imaṁ mayaṁ pañhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ upasaṅkamitvā pucchissāma.
samaṇaṁ → Bm adds bho. (pts note) | upasaṅkamitvā → upasaṁkamitvā (pts)‚Wir werden uns zum Asketen Gotama begeben und ihm diese Frage stellen.
Evañce no puṭṭho evaṁ byākarissati, evamassa mayaṁ vādaṁ āropessāma;
evañce → evaṁ ce (my, bjt, pts) | byākarissati evamassa → vyākarissati evam assa (pts)Wenn er auf diese Art antwortet, werden wir ihn auf jene Art widerlegen;
evañcepi no puṭṭho evaṁ byākarissati, evampissa mayaṁ vādaṁ āropessāmā’ti.
evañcepi → evaṁ cepi (my, bjt) | evañcepi → evañ ce pi (pts) | byākarissati evampissa → vyākarissati evam pi ssa (pts)und wenn er auf jene Art antwortet, werden wir ihn auf diese Art widerlegen.‘
Te suṇanti:Wenn sie hören,
‘samaṇo khalu, bho, gotamo amukaṁ nāma gāmaṁ vā nigamaṁ vā osaṭo’ti.
osaṭoti → osaṭo ti (pts)dass er herabgekommen ist,
Te yena bhagavā tenupasaṅkamanti.
tenupasaṅkamanti → ten upasaṁkamanti (pts)begeben sie sich zu ihm.
Te bhagavā dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṁseti.
samuttejeti → samuttejati (pts) | Bhagavā → Sk omits these four words. (pts note)Der Buddha leitet sie mit einem Dhammavortrag an, ermuntert sie, begeistert sie und erhebt sie.
Te bhagavatā dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṁsitā na ceva bhagavantaṁ pañhaṁ pucchanti, kuto vādaṁ āropessanti?
kuto → kutassa (sya-all) | kuto → kutassa (bj: syā) | kuto → Si kut'; assa. (pts note) | ceva → eva (pts)Sie kommen nicht einmal dazu, dem Buddha ihre Frage zu stellen, wie könnten sie da seine Antwort widerlegen?
Aññadatthu bhagavato sāvakā sampajjanti.
aññadatthu → aññadatthuṁ (sya-all) | aññadatthu → aññadatthuṁ (bj: syā) | aññadatthu → Si aññadatthuṁ. (pts note)Sie werden ausnahmslos seine Schüler.
Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti:
ayampi → ayam pi (pts)Darum schließe ich von der Lehre auf den Buddha:
‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅghoti → supaṭipanno saṅghoti (bj) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁghoti (ms2005) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁgho ti (pts)‚Der Gesegnete ist ein vollkommen erwachter Buddha. Die Lehre ist gut erklärt. Der Saṅgha übt gut.‘
Puna caparāhaṁ, bhante, passāmi idhekacce brāhmaṇapaṇḍite …pe…
puna → buna (sya-all) | caparāhaṁ → ca parāhaṁ (pts) | idhekacce → idh ekacce (pts)Dann sehe ich da manche klugen Brahmanen …
gahapatipaṇḍite …pe…manche klugen Hausbesitzer …
samaṇapaṇḍite nipuṇe kataparappavāde vālavedhirūpe. Te bhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni.
vālavedhirūpe te bhindantā → vāḷavedhirūpe vobhindantā (bj) | vālavedhirūpe → vāḷavedhirūpe (sya-all); vālavedirūpe (pts) | nipuṇe → nipune (pts) | vobhindantā → te bhindantā (bj: syā, machasaṁ)manche klugen Asketen, die scharfsinnig sind, in den Doktrinen anderer vervollkommnet, Haarspalter. Man könnte meinen, sie lebten, um mit ihrem Verstand Überzeugungen niederzureißen.
Te suṇanti:Sie hören:
‘samaṇo khalu, bho, gotamo amukaṁ nāma gāmaṁ vā nigamaṁ vā osarissatī’ti.‚Da wird also, werte Herren, dieser Asket Gotama zu diesem Dorf oder Marktflecken herabkommen.‘
Te pañhaṁ abhisaṅkharonti:Sie konstruieren eine Frage im Gedanken:
‘imaṁ mayaṁ pañhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ upasaṅkamitvā pucchissāma.‚Wir werden uns zum Asketen Gotama begeben und ihm diese Frage stellen.
Evañce no puṭṭho evaṁ byākarissati, evamassa mayaṁ vādaṁ āropessāma;
evañce → evaṁ ce (my, bjt)Wenn er auf diese Art antwortet, werden wir ihn auf jene Art widerlegen;
evañcepi no puṭṭho evaṁ byākarissati, evampissa mayaṁ vādaṁ āropessāmā’ti.
evañcepi → evaṁ cepi (my, bjt) | evampissa → evaṁpissa (th)und wenn er auf jene Art antwortet, werden wir ihn auf diese Art widerlegen.‘
Te suṇanti:Wenn sie hören,
‘samaṇo khalu, bho, gotamo amukaṁ nāma gāmaṁ vā nigamaṁ vā osaṭo’ti.dass er herabgekommen ist,
Te yena bhagavā tenupasaṅkamanti.begeben sie sich zu ihm.
Te bhagavā dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṁseti.Der Buddha leitet sie mit einem Dhammavortrag an, ermuntert sie, begeistert sie und erhebt sie.
Te bhagavatā dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṁsitā na ceva bhagavantaṁ pañhaṁ pucchanti, kuto vādaṁ āropessanti?
kuto → kutassa (sya-all) | kuto → kutassa (bj: syā)Sie kommen nicht einmal dazu, dem Buddha ihre Frage zu stellen, wie könnten sie da seine Antwort widerlegen?
Aññadatthu bhagavantaṁyeva okāsaṁ yācanti agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāya.
aññadatthu → aññadatthuṁ (sya-all) | aññadatthu → aññadatthuṁ (bj: syā) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaññeva (bjt) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (pts)Sie bitten ausnahmslos den Buddha um die Erlaubnis, fortzuziehen,
Te bhagavā pabbājeti.und er gibt ihnen die Weihe des Fortziehens.
Te tathāpabbajitā samānā ekā vūpakaṭṭhā appamattā ātāpino pahitattā viharantā nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
ekā → (sya-all, pts) | tathāpabbajitā → tathā pabbājitā (pts) | pabbajitā → pabbājitā (sya-all: sī.) | pabbājitā → Bm Si pabbajitā, the latter noting that the Sinh. reading is pabbājitā. (pts note) | tathāpabbajitā → tathā pabbajitā (bjt, th) | nacirasseva → na cirasseva (bjt) | nacirasseva yassatthāya → na cirass eva yass atthāya (pts) | sammadeva → sammad eva (pts) | tadanuttaraṁ → tad anuttaraṁ (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)Kurz nachdem sie fortgezogen sind, gelangen sie, wenn sie zurückgezogen leben, beflissen, eifrig und entschlossen, bald in eben diesem Leben zum äußersten Höhepunkt des geistlichen Lebens. Sie leben an dem Ziel, das sie durch eigene Einsicht erkannt haben, für welches ehrbare Menschen zu Recht aus dem Haus fortziehen ins hauslose Leben.
Te evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)Sie sagen:
‘manaṁ vata, bho, anassāma; manaṁ vata, bho, panassāma’.
manaṁ → mayaṁ (sya-all) | panassāma mayañhi → anassāma mayaṁ hi (pts) | manaṁ → mayaṁ (bj: syā) | manaṁ → mayaṁ (bj: syā) | mayaṁ → manaṁ vata (sya-all: sī.) | Manaṁ → Si mayaṁ, noting that the Sinh. reading is manaṁ. (pts note)‚Wir waren fast verloren! Wir gingen fast zugrunde!
Mayañhi pubbe assamaṇāva samānā samaṇāmhāti paṭijānimhā, abrāhmaṇāva samānā brāhmaṇāmhāti paṭijānimhā, anarahantova samānā arahantāmhāti paṭijānimhā.
arahantāmhāti → arahantomhāti (sya-all, pts) | assamaṇā → Si asamaṇā. (pts note) | mhāti → Sk samanamhāti. (pts note) | abbrāhmaṇā → Bm Si abrāhmanā. (pts note) | mhāti → Sk brāhmaṇamhāti. (pts note) | anarahanto → Si anārahanto. (pts note) | mhāti → Sk arahantamhāti; Bm arahantāmhāti. (pts note) | mayañhi → mayaṁ hi (bjt, th) | mayañhi → hi (pts) | assamaṇāva → assamaṇā va (pts) | samaṇāmhāti → samaṇā mhāti (pts) | abrāhmaṇāva → abbrāhmaṇā va (pts) | brāhmaṇāmhāti → brāhmaṇā mhāti (pts) | anarahantova → anarahanto va (pts) | arahantāmhāti → arahanto mhāti (pts)Denn wir behaupteten, Asketen, Brahmanen und Vollendete zu sein, aber wir waren nichts davon.
‘Idāni khomha samaṇā, idāni khomha brāhmaṇā, idāni khomha arahanto’ti.
khomha → khomhā (bj, pts) | mhā → Si 'mha throughout. (pts note) | khomha → kho mhā (pts) | khomha arahantoti → kho mhā arahanto ti (pts)Aber jetzt sind wir wirklich Asketen, Brahmanen und Vollendete!‘
Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti:
ayampi → ayam pi (pts)Darum schließe ich von der Lehre auf den Buddha:
‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅghoti → supaṭipanno saṅghoti (bj) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁghoti (ms2005) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁgho ti (pts)‚Der Gesegnete ist ein vollkommen erwachter Buddha. Die Lehre ist gut erklärt. Der Saṅgha übt gut.‘
Puna caparāhaṁ, bhante, ime isidattapurāṇā thapatayo mamabhattā mamayānā, ahaṁ nesaṁ jīvikāya dātā, yasassa āhattā;
jīvikāya → jīvitassa (bj); jīvikaṁ (bj-a); jīvitaṁ (sya-all, km, pts1ed, mr) | caparāhaṁ → caparaṁ (bj, sya-all) | jīvikāya dātā → jīvitassa padātā (bj) | isidattapurāṇā → isidantapurāṇā (sya-all) | ime isidattapurāṇā → isīdatta purāṇā (pts) | jīvikāya → jīvitaṁ (pts) | padātā → jīvikāya, dātā (bj: machasaṁ); jīvitaṁ dātā (bj: PTS) | jīvikāya → jīvitassa (cck: sī.); jīvikaṁ (cck: sī. aṭṭha.); jīvitaṁ (cck: syā. kaṁ. pī. ka.) | mamayānā → sānā. * yu. isidattapurāṇāti dissati (sya-all: sī.) | Purāṇā → Bu says: Isīdattapurāṇā ti Isidatto ca Purāṇo ca; Skt Isidattapurāṇathapatayo; Bm Isidantapurāṇā; Si Isīdantapurāṇā. (pts note) | yānā → Bu Bm Si yānā, the latter with note that the Sinh. reading is sānā (as Skt). (pts note) | jīvitaṁ → Bu jīvikaṁ. (pts note) | yasassa → Sk adds dānaṁ (here only). (pts note) | āhattā → So Skt Si; Bm āhatā. (pts note) | caparāhaṁ → ca parāhaṁ (pts) | mamabhattā mamayānā → mama bhattā mama yānā (pts)Dann sind da diese Kammerherren Isidatta und Purāṇa, die meine Mahlzeiten einnehmen und in meinen Kutschen reisen. Ich gebe ihnen ihren Lebensunterhalt und bringe ihnen Ruhm.
atha ca pana no tathā mayi nipaccakāraṁ karonti yathā bhagavati.
nipaccakāraṁ → nipaccākāraṁ (bj, pts)Und doch erweisen sie mir nicht das gleiche Maß an Ergebenheit wie dem Buddha.
Bhūtapubbāhaṁ, bhante, senaṁ abbhuyyāto samāno ime ca isidattapurāṇā thapatayo vīmaṁsamāno aññatarasmiṁ sambādhe āvasathe vāsaṁ upagacchiṁ.
ime ca → imeva (bj) | upagacchiṁ → upagañchiṁ (bj) | ca isidattapurāṇā → isidantapurāṇe (sya-all); va isīdatta purāṇe (pts) | va → Sk imameva; Bm ime ca; Si ime alone (pts note) | vīmaṁsamāno → So Skt Bu; Bm Si vim- (pts note) | abbhuyyāto samāno → abbhuyyāto-samāno (pts)Einmal geschah es, dass ich auf einem Feldzug, als ich Isidatta und Purāṇa prüfte, in einem überfüllten Haus Quartier bezog.
Atha kho, bhante, ime isidattapurāṇā thapatayo bahudeva rattiṁ dhammiyā kathāya vītināmetvā, yato ahosi bhagavā tato sīsaṁ katvā maṁ pādato karitvā nipajjiṁsu.
kathāya vītināmetvā, yato ahosi bhagavā → assosuṁ kho bhagavantaṁ (sya-all, km, pts1ed) | isidattapurāṇā → isidantapurāṇā (sya-all); isīdatta purāṇā (pts) | ahosi bhagavā → assosuṁ kho bhagavantaṁ (pts) | bhagavā → assosuṁ kho bhagavantaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | bahudeva → Bm bahūdeva. (pts note) | Bhagavantaṁ → Bm yato ahosi bhagavā tato. (pts note)Sie verbrachten einen großen Teil der Nacht damit, über die Lehre zu sprechen, dann legten sie sich mit ihren Köpfen in die Richtung nieder, in der der Buddha war, und mit ihren Füßen zu mir.
Tassa mayhaṁ, bhante, etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)Da kam mir in den Sinn:
‘acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)‚Ach, wie unglaublich! Wie erstaunlich!
Ime isidattapurāṇā thapatayo mamabhattā mamayānā, ahaṁ nesaṁ jīvikāya dātā, yasassa āhattā;
nesaṁ jīvikāya dātā → tesaṁ jīvitassa padātā (bj) | isidattapurāṇā → isidantapurāṇā (sya-all); isīdatta purāṇā (pts) | jīvikāya → jīvitaṁ (sya-all) | nesaṁ jīvikāya → tesaṁ jīvitaṁ (pts) | mamabhattā mamayānā → mama bhattā mama yānā (pts)Diese Kammerherren Isidatta und Purāṇa nehmen meine Mahlzeiten ein und reisen in meinen Kutschen. Ich gebe ihnen ihren Lebensunterhalt und bringe ihnen Ruhm.
atha ca pana no tathā mayi nipaccakāraṁ karonti yathā bhagavati.
nipaccakāraṁ → nipaccākāraṁ (pts)Und doch erweisen sie mir nicht das gleiche Maß an Ergebenheit wie dem Buddha.
Addhā ime āyasmanto tassa bhagavato sāsane uḷāraṁ pubbenāparaṁ visesaṁ jānantī’ti.
jānantīti → sañjānantīti (bj) | uḷāraṁ → oḷāraṁ (sya-all) | jānantīti ayampi → sañjānantīti ayam pi (pts) | uḷāraṁ → Si here oḷāraṁ. (pts note) | sañjānantīti → Bm Si jānanti here et supra. (pts note)Sicher haben diese Ehrwürdigen in der Anleitung des Buddha einen höheren erhabenen Zustand erreicht, als sie vorher hatten.‘
Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti:
me → (sya-all) | ayampi → ayam pi (pts)Darum schließe ich von der Lehre auf den Buddha:
‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅghoti → supaṭipanno saṅghoti (bj) | sāvakasaṁgho → Sk throughout supaṭipanno saṁgho. (pts note) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁghoti (ms2005) | sāvakasaṅghoti → sāvakasaṁgho ti (pts)‚Der Gesegnete ist ein vollkommen erwachter Buddha. Die Lehre ist gut erklärt. Der Saṅgha übt gut.‘
Puna caparaṁ, bhante, bhagavāpi khattiyo, ahampi khattiyo;
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | bhagavāpi → bhagavā pi (pts) | ahampi → aham pi (pts)Dann ist da der Buddha ein Adliger, genau wie ich.
bhagavāpi kosalo, ahampi kosalo;
kosalo → kosalako (bj) | Kosalako → Bm Si Kosalo throughout. (pts note)Der Buddha ist ein Kosaler, genau wie ich.
bhagavāpi āsītiko, ahampi āsītiko.
āsītiko → Bm (alone) asītiko. (pts note) | āsītiko → Si adds ti. (pts note) | bhagavāpi → bhagavā pi (pts) | ahampi → aham pi (pts)Der Buddha ist achtzig Jahre alt, genau wie ich.
Yampi, bhante, bhagavāpi khattiyo ahampi khattiyo, bhagavāpi kosalo ahampi kosalo, bhagavāpi āsītiko ahampi āsītiko;
kosalo → kosalako (bj) | āsītiko → āsītikoti (sya-all) | āsītiko → Bm Si omit from yam pi bhante inclusive. (pts note) | + → kho (th) | bhagavāpi → bhagavā pi (pts) | ahampi → aham pi (pts) | bhagavāpi kosalo ahampi kosalo bhagavāpi → bhagavā pi kosalako aham pi kosalako bhagavā pi (pts)Da das so ist,
imināvārahāmevāhaṁ, bhante, bhagavati paramanipaccakāraṁ kātuṁ, mittūpahāraṁ upadaṁsetuṁ.
kātuṁ mittūpahāraṁ → kattuṁ cittūpahāraṁ (bj) | kātuṁ → kattuṁ (sya-all) | paramanipaccakāraṁ kātuṁ → paramanipaccākāraṁ kattuṁ (pts) | imināvārahāmevāhaṁ → imināpāhaṁ (cck: ka.) | evāhaṁ → So Sk Si; Bm iminā pāhaṁsante bhagavati. (pts note) | Bhagavati → Sk bhagavato. (pts note) | imināvārahāmevāhaṁ → iminā vārahām evāhaṁ (pts)ist es angebracht für mich, dem Buddha so eine äußerste Ergebenheit zu zeigen und meine offensichtliche Zuneigung zum Ausdruck zu bringen.
Handa ca dāni mayaṁ, bhante, gacchāma;
ca dāni → cadāni (th)Nun, Herr, jetzt muss ich gehen.
bahukiccā mayaṁ bahukaraṇīyā”ti.
bahukaraṇīyāti → bahukaraṇīyā ti (pts)Ich habe viele Pflichten und Verantwortlichkeiten.“
“Yassadāni tvaṁ, mahārāja, kālaṁ maññasī”ti.
yassadāni → yassa dāni (pts)„Bitte, großer König, geh nach deinem Belieben.“
Atha kho rājā pasenadi kosalo uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.
uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)Da erhob sich der König Pasenadi von seinem Sitz, verbeugte sich, umrundete den Buddha respektvoll, die rechte Seite ihm zugewandt, und ging.
Atha kho bhagavā acirapakkantassa rañño pasenadissa kosalassa bhikkhū āmantesi:Kurz nachdem er gegangen war, wandte sich der Buddha an die Mönche und Nonnen:
“eso, bhikkhave, rājā pasenadi kosalo dhammacetiyāni bhāsitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto.
uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)„Mönche und Nonnen, bevor er sich erhob und ging, beschrieb König Pasenadi Heiligtümer der Lehre.
Uggaṇhatha, bhikkhave, dhammacetiyāni;
uggaṇhatha → uggaṇhātha (bj, pts) | uggaṇhātha → uggaṇhatha (bj: machasaṁ, syā) | Uggaṇhātha → Bm Si uggaṇhatha. (pts note)Lernt diese Heiligtümer der Lehre, Mönche und Nonnen!
pariyāpuṇātha, bhikkhave, dhammacetiyāni;
dhammacetiyāni → Sk repeats these three words. (pts note)Prägt euch diese Heiligtümer der Lehre ein!
dhāretha, bhikkhave, dhammacetiyāni.Behaltet diese Heiligtümer der Lehre im Gedächtnis!
Atthasaṁhitāni, bhikkhave, dhammacetiyāni ādibrahmacariyakānī”ti.
atthasaṁhitāni → atthasañhitāni (th)Diese Heiligtümer der Lehre sind segensreich und beziehen sich auf die Grundlagen des geistlichen Lebens.“
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)Das sagte der Buddha.
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
abhinandunti → abhinandun ti (pts)Zufrieden begrüßten die Mönche und Nonnen die Worte des Buddha.