4. Suddhaṭṭhakasuttaniddesa
Atha suddhaṭṭhakasuttaniddesaṁ vakkhati—
vuccati → na dissate ‘yaṁ pāṭho kesuci potthakesu (bj note)
Passāmi suddhaṁ paramaṁ arogaṁ, Diṭṭhena saṁsuddhi narassa hoti;
arogaṁ → S arogyam. (pts note) saṁsuddhi → saṁddhisu (bj) Evābhijānaṁ paramanti ñatvā, Suddhānupassīti pacceti ñāṇaṁ.
evābhijānaṁ → etābhijānaṁ (bj: suni) | evābhijānaṁ → etābhijānaṁ (sya-all: yu) | evābhijānaṁ → So Codd.; PTS. etā-. (pts note) ti → Bp S om. here and below, as Bai in PTS. (pts note)
Passāmi suddhaṁ paramaṁ aroganti.
aroganti → āroganti (bj)
Passāmi suddhanti passāmi suddhaṁ, dakkhāmi suddhaṁ, olokemi suddhaṁ, nijjhāyāmi suddhaṁ, upaparikkhāmi suddhaṁ.
passāmi → -6 Si om. (pts note)
Paramaṁ aroganti paramaṁ ārogyappattaṁ tāṇappattaṁ leṇappattaṁ saraṇappattaṁ abhayappattaṁ accutappattaṁ amatappattaṁ nibbānappattanti—
ārogyappattaṁ → ārogyappattaṁ khemappattaṁ (bj, sya-all, pts) | leṇappattaṁ → lenappattaṁ (bj) | amatappattaṁ → (bj) | saraṇappattaṁ → saraṇappattaṁ parāyanappattaṁ (sya-all, pts) | ārogyappattaṁ → arogappattaṁ (bj: machasaṁ) | ārogyappattaṁ → Bp arogaṁ; S arogyaṁ. (pts note) | khemappattaṁ → Bp om. (pts note) | leṇappattaṁ → Bp -pattam. (pts note)
passāmi suddhaṁ paramaṁ arogaṁ.
Diṭṭhena saṁsuddhi narassa hotīti.
hotīti cakkhuviññāṇaṁ → hotī ti cakkhuviññāṇena (pts)
Cakkhuviññāṇaṁ rūpadassanena narassa suddhi visuddhi parisuddhi, mutti vimutti parimutti hoti, naro sujjhati visujjhati parisujjhati, muccati vimuccati parimuccatīti—
Cakkhuviññāṇaṁ → cakkhuviññāṇena (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | cakkhuviññāṇaṁ → cakkhuviññāṇena (bj, sya-all) | cakkhuviññāṇena → cakkhuviññāṇaṁ (bj: sīmu10) | Cakkhuviññāṇaṁ → cakkhuviññāṇena (cck: sī. syā.) | cakkhuviññāṇena → Bp S cakkhuviññāṇaṁ. (pts note)
diṭṭhena saṁsuddhi narassa hoti.
Evābhijānaṁ paramanti ñatvāti.
Evaṁ abhijānanto ājānanto vijānanto paṭivijānanto paṭivijjhanto.
paṭivijjhanto → pativijjhanto (pts)
“Idaṁ paramaṁ aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaran”ti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—
visiṭṭhaṁ → viseṭṭhaṁ (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | pavaranti → paramanti (sya-all) | tīrayitvā → tirayitvā (sya-all) | aggaṁ → taṁ aggaṁ (bj: sīmu11) | pavaran → Si S paraman; Bp pavaran. (pts note)
evābhijānaṁ paramanti ñatvā.
Suddhānupassīti pacceti ñāṇanti.
ti → S om. this paragraph and the stanza. (pts note)
Yo suddhaṁ passati, so suddhānupassī, pacceti ñāṇanti cakkhuviññāṇaṁ rūpadassanena ñāṇanti pacceti, maggoti pacceti, pathoti pacceti, niyyānanti paccetīti—
cakkhuviññāṇaṁ rūpadassanena → cakkhuviññāṇena rūpadassanaṁ (sya-all) | niyyānanti → nīyāṇanti (bj: PTS) | cakkhuviññāṇena → Bp cakkhuviññāṇaṁ. (pts note) | rūpadassanaṁ → Bp rūpadassanena. (pts note)
suddhānupassī pacceti ñāṇaṁ.
ñāṇaṁ → ñāṇanti (bj) | suddhānupassī → suddhānupassīti (sya-all)
“Passāmi suddhaṁ paramaṁ arogaṁ, diṭṭhena saṁsuddhi narassa hoti; Evābhijānaṁ paramanti ñatvā, suddhānupassīti pacceti ñāṇan”ti.
Diṭṭhena ce suddhi narassa hoti, Ñāṇena vā so pajahāti dukkhaṁ; Aññena so sujjhati sopadhīko, Diṭṭhī hi naṁ pāva tathā vadānaṁ.
diṭṭhī → diṭṭhi (bj) | pāva → S sāva. (pts note)
Diṭṭhena ce suddhi narassa hotīti.
hotīti cakkhuviññāṇaṁ → hotī ti cakkhuviññāṇena (pts)
Cakkhuviññāṇaṁ rūpadassanena ce narassa suddhi visuddhi parisuddhi, mutti vimutti parimutti hoti, naro sujjhati visujjhati parisujjhati, muccati vimuccati parimuccatīti—
cakkhuviññāṇaṁ → cakkhuviññāṇena (bj, sya-all) | cakkhuviññāṇena → cakkhuviññāṇaṁ (bj: sīmu10, machasaṁ)
diṭṭhena ce suddhi narassa hoti.
Ñāṇena vā so pajahāti dukkhanti cakkhuviññāṇaṁ rūpadassanena ce naro jātidukkhaṁ pajahati, jarādukkhaṁ pajahati, byādhidukkhaṁ pajahati, maraṇadukkhaṁ pajahati, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṁ pajahatīti—
cakkhuviññāṇaṁ → cakkhuviññāṇena (bj, sya-all) | naro → nare (bj) | pajahati → pajahāti (bj) | pajahati byādhidukkhaṁ pajahati → pajahāti vyādhidukkhaṁ pajahāti (bj) | pajahati sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṁ pajahatīti → pajahāti sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsadukkhaṁ pajahātīti (bj) | dukkhanti cakkhuviññāṇaṁ → dukkhan ti cakkhuviññāṇena (pts) | cakkhuviññāṇena → cakkhuviññāṇaṁ (bj: sīmu10, machasaṁ) | pajahāti → pajahati (bj: sīmu11) | cakkhuviññāṇena → Bp S cakkhuviññāṇam. (pts note)
ñāṇena vā so pajahāti dukkhaṁ.
vā → va (bj)
Aññena so sujjhati sopadhīkoti.
Aññena asuddhimaggena micchāpaṭipadāya aniyyānikapathena aññatra satipaṭṭhānehi aññatra sammappadhānehi aññatra iddhipādehi aññatra indriyehi aññatra balehi aññatra bojjhaṅgehi aññatra ariyā aṭṭhaṅgikā maggā naro sujjhati visujjhati parisujjhati, muccati vimuccati parimuccati.
aniyyānikapathena → aniyyāṇikapathena (bj); aniyyānapathena (sya-all, pts) | aṭṭhaṅgikā maggā → aṭṭhaṅgikamaggā (bj) | ariyā aṭṭhaṅgikā maggā → ariyaṭṭhaṅgikamaggena (pts) | aṭṭhaṅgikamaggā → aṭṭhaṅgikamaggena (bj: syā) | aniyyānapathena → Bp S aniyāna-, but correctly p. 87, l. 11. (pts note) | iddhippādehi → Bp S iddhipādehi, often. (pts note) | ariyaṭṭhaṅgikamaggena → Bp ariyā aṭṭhaṅgikā maggā; S ariyo atthaṅgiko maggo. (pts note)
Sopadhīkoti sarāgo sadoso samoho samāno sataṇho sadiṭṭhi sakileso saupādānoti—
samoho → samiho (pts)
aññena so sujjhati sopadhīko.
Diṭṭhī hi naṁ pāva tathā vadānanti.
diṭṭhī → diṭṭhi (bj)
Sāva diṭṭhi taṁ puggalaṁ pāvadati—
sāva → sā ca (bj) | taṁ → naṁ (bj) | pāvadati → S vāvadati. (pts note)
iti vāyaṁ puggalo micchādiṭṭhiko viparītadassano.
vāyaṁ → ca yaṁ (bj) | viparītadassano → viparītadassanoti (bj, sya-all) | iti vāyaṁ → itipāyaṁ (sya-all) | ti → Bp om. ti. (pts note)
Tathā vadānanti tathā vadantaṁ kathentaṁ bhaṇantaṁ dīpayantaṁ voharantaṁ.
bhaṇantaṁ → S bhaṇentaṁ as usual. (pts note)
“Sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti tathā vadantaṁ kathentaṁ bhaṇantaṁ dīpayantaṁ voharantaṁ.
“Asassato loko …
asassato → Si assassato as often. (pts note)
antavā loko …
anantavā loko …
taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ …
aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ …
hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
na hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā …
neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti tathā vadantaṁ kathentaṁ bhaṇantaṁ dīpayantaṁ voharantanti—
vadantaṁ → S vadantam. (pts note)
diṭṭhī hi naṁ pāva tathā vadānaṁ.
diṭṭhī → diṭṭhi (bj)
“Diṭṭhena ce suddhi narassa hoti, ñāṇena vā so pajahāti dukkhaṁ; Aññena so sujjhati sopadhīko, diṭṭhī hi naṁ pāva tathā vadānan”ti.
pāva → S sāva. (pts note)
Na brāhmaṇo aññato suddhimāha, Diṭṭhe sute sīlavate mute vā;
sīlavate → sīlabbate (bj: sīmu10) Puññe ca pāpe ca anūpalitto, Attañjaho nayidha pakubbamāno.
pakubbamāno → Bp S pakuppamāno. (pts note)
Na brāhmaṇo aññato suddhimāha diṭṭhe sute sīlavate mute vāti.
Nāti paṭikkhepo.
Brāhmaṇoti sattannaṁ dhammānaṁ bāhitattā brāhmaṇo—
sakkāyadiṭṭhi bāhitā hoti, vicikicchā bāhitā hoti, sīlabbataparāmāso bāhito hoti, rāgo bāhito hoti, doso bāhito hoti, moho bāhito hoti, māno bāhito hoti.
sīlabbataparāmāso → Si sīlabbatta-. Si has sīlavata in metrical passages; sīlavatta (= śīlav0rtta), sīlabbatta = sīlabbata (= śīlavrata). (pts note)
Bāhitāssa honti pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā ponobhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā.
jātijarāmaraṇiyā bāhitvā → jātijarāmaraṇīyā bāhetvā (bj, sya-all, pts) | bāhitāssa → bāhitassa (sya-all, pts) | sadarā → Si sadadhā; S madārā, below p. 93; Bp Si sadarā; S davodarā. (pts note)
Bāhitvā sabbapāpakāni, (sabhiyāti bhagavā) Vimalo sādhusamāhito ṭhitatto; saṁsāramaticca kevalī so, Asito tādi pavuccate sa brahmā.
Asito → anissito (sya-all, pts-vp-pli1) | tādi → tādī (bj) | asito → anissito (sya-all, pts) | brahmā → suttanipāta > sabhiyasutta (bj note) | asito → anissito (cck: syā.) | anissito → Bp S asito here and below. (pts note) | pavuccate → S samuccado, later samuccato. (pts note)
Na brāhmaṇo aññato suddhimāhāti.
Brāhmaṇo aññena asuddhimaggena micchāpaṭipadāya aniyyānikapathena aññatra satipaṭṭhānehi aññatra sammappadhānehi aññatra iddhipādehi aññatra indriyehi aññatra balehi aññatra bojjhaṅgehi aññatra ariyena aṭṭhaṅgikena maggena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ, muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ, nāha na katheti na bhaṇati na dīpayati na voharatīti—
aniyyānikapathena → aniyyāṇikapathena (bj); aniyyānapathena (sya-all, pts) | ariyena aṭṭhaṅgikena maggena → ariyā aṭṭhaṅgikā maggā (sya-all); ariyaṭṭhaṅgikamaggena (pts) | ariyaṭṭhaṅgikamaggena → Bp S ariyena aṭṭhaṅgikena m-. (pts note)
na brāhmaṇo aññato suddhimāha.
Diṭṭhe sute sīlavate mute vāti.
Santeke samaṇabrāhmaṇā diṭṭhisuddhikā.
diṭṭhisuddhikā → diṭṭhasuddhikā (bj, sya-all, pts) | diṭṭhasuddhikā → diṭṭhisuddhikā (bj: sīmu10, a.nid, machasaṁ)
Te ekaccānaṁ rūpānaṁ dassanaṁ maṅgalaṁ paccenti, ekaccānaṁ rūpānaṁ dassanaṁ amaṅgalaṁ paccenti.
Katamesaṁ rūpānaṁ dassanaṁ maṅgalaṁ paccenti?
Te kālato vuṭṭhahitvā abhimaṅgalagatāni rūpāni passanti—
rūpāni → rūpāṇi (pts)
cāṭakasakuṇaṁ passanti, phussaveḷuvalaṭṭhiṁ passanti, gabbhinitthiṁ passanti, kumārakaṁ khandhe āropetvā gacchantaṁ passanti, puṇṇaghaṭaṁ passanti, rohitamacchaṁ passanti, ājaññaṁ passanti, ājaññarathaṁ passanti, usabhaṁ passanti, gokapilaṁ passanti.
cāṭakasakuṇaṁ → caṭakasakuṇaṁ (bj); vātasakuṇaṁ (sya-all, pts-vp-pli1); cāpasakuṇaṁ (mr) | phussaveḷuvalaṭṭhiṁ → phussabeluvalaṭṭhiṁ (bj); pussaveḷuvalaṭṭhiṁ (sya-all, pts) | kumārakaṁ → kumārikaṁ (sya-all, pts) | caṭakasakuṇaṁ → vāta (bj: syā); cātaka (bj: sīmu10) | phussabeluvalaṭṭhiṁ → veluvalaṭṭhaṁ (bj: syā, machasaṁ) | cāṭakasakuṇaṁ → vātasakuṇaṁ (cck: syā.); cāpasakuṇaṁ (cck: ka.) | vātasakuṇaṁ → Bp chapasakunaṁ; S vāpasaraṇaṁ. (pts note) | pussaveḷuvalaṭṭhiṁ → S phussa-. (pts note) | kumārikaṁ → Bp kumārakaṁ. (pts note)
Evarūpānaṁ rūpānaṁ dassanaṁ maṅgalaṁ paccenti.
Katamesaṁ rūpānaṁ dassanaṁ amaṅgalaṁ paccenti?
Palālapuñjaṁ passanti, takkaghaṭaṁ passanti, rittaghaṭaṁ passanti, naṭaṁ passanti, naggasamaṇakaṁ passanti, kharaṁ passanti, kharayānaṁ passanti, ekayuttayānaṁ passanti, kāṇaṁ passanti, kuṇiṁ passanti, khañjaṁ passanti, pakkhahataṁ passanti, jiṇṇakaṁ passanti, byādhikaṁ passanti, mataṁ passanti.
pakkhahataṁ → pakkhapādaṁ (mr) | byādhikaṁ → byādhitaṁ (bj) | naggasamaṇakaṁ → naggasamaṇaṁ (bj, sya-all, pts) | mataṁ passanti → (cck) | byādhitaṁ → byādhikaṁ (bj: sīmu10, syā, machasaṁ) | pakkhahataṁ → pakkhapādaṁ (cck: ka.) | byādhikaṁ → byādhitaṁ (cck: sī.) | naggasamaṇaṁ → Bp naggasamaṇakaṁ; S khaggapannaṁ. (pts note) | pakkhahataṁ → Bp pakkhapādaṁ (see A. iii, 385). (pts note) | mataṁ → Bp matakaṁ. (pts note)
Evarūpānaṁ rūpānaṁ dassanaṁ amaṅgalaṁ paccenti.
Ime te samaṇabrāhmaṇā diṭṭhisuddhikā.
diṭṭhisuddhikā → diṭṭhasuddhikā (bj, sya-all, pts) | te → iccete (bj: syā, machasaṁ) | diṭṭhasuddhikā → diṭṭhisuddhikā (bj: sīmu10, a.nid, machasaṁ)
Te diṭṭhena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ paccenti.
Santeke samaṇabrāhmaṇā sutasuddhikā.
Te ekaccānaṁ saddānaṁ savanaṁ maṅgalaṁ paccenti, ekaccānaṁ saddānaṁ savanaṁ amaṅgalaṁ paccenti.
savanaṁ → savaṇaṁ (bj)
Katamesaṁ saddānaṁ savanaṁ maṅgalaṁ paccenti?
katamesaṁ → katamesānaṁ (bj) | savanaṁ → savaṇaṁ (bj)
Te kālato vuṭṭhahitvā abhimaṅgalagatāni saddāni suṇanti—
saddāni → saddānaṁ (bj: sīmu10, machasaṁ) | abhimaṅgalagatāni → S abhimaṅgalaṁ kathānaṁ. (pts note)
vaḍḍhāti vā vaḍḍhamānāti vā puṇṇāti vā phussāti vā asokāti vā sumanāti vā sunakkhattāti vā sumaṅgalāti vā sirīti vā sirīvaḍḍhāti vā.
sirīvaḍḍhāti → sirivaḍḍhāti (bj, pts) | phussāti → pussāti (sya-all, pts) | pussā → Bp phussa. (pts note) | assokā → S asokā. (pts note)
Evarūpānaṁ saddānaṁ savanaṁ maṅgalaṁ paccenti.
savanaṁ → savaṇaṁ (bj)
Katamesaṁ saddānaṁ savanaṁ amaṅgalaṁ paccenti?
savanaṁ → savaṇaṁ (bj)
Kāṇoti vā kuṇīti vā khañjoti vā pakkhahatoti vā jiṇṇakoti vā byādhikoti vā matoti vā chindanti vā bhindanti vā daḍḍhanti vā naṭṭhanti vā natthīti vā.
khañjoti → khañjāti (bj) | byādhikoti → byādhitoti (bj) | chindanti → chinnanti (bj, sya-all, pts) | bhindanti → bhinnanti (bj, sya-all, pts) | pakkhahato → Bp pakkhapādo. (pts note) | atthī → S naggī. (pts note)
Evarūpānaṁ saddānaṁ savanaṁ amaṅgalaṁ paccenti.
savanaṁ → savaṇaṁ (bj)
Ime te samaṇabrāhmaṇā sutasuddhikā.
Te sutena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ paccenti.
Santeke samaṇabrāhmaṇā sīlasuddhikā.
Te sīlamattena saṁyamamattena saṁvaramattena avītikkamamattena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ paccenti.
Samaṇamuṇḍikāputto evamāha—
Samaṇamuṇḍikāputto → samaṇo maṇḍikāputto (bj, csp1ed); samaṇo muṇḍikāputto (pts-vp-pli1) | samaṇamuṇḍikāputto → samaṇo maṇḍikā putto (bj); samaṇomuṇḍikāputto (cck) | samaṇamuṇḍikāputto evamāha → samaṇo muṇḍikāputto evam āha (pts) | maṇḍikā → muṇḍikā (bj: syā) | Samaṇomuṇḍikāputto → samaṇo maṇḍikāputto (cck: sī.); samaṇamuṇḍikāputto (cck: syā.) | Samaṇo → Si samaṇamuṇḍikā-; S samaṇo pi muṇḍina-. (pts note)
“catūhi kho ahaṁ, gahapati, dhammehi samannāgataṁ purisapuggalaṁ paññāpemi sampannakusalaṁ paramakusalaṁ uttamapattippattaṁ samaṇaṁ ayojjaṁ.
gahapati → thapati (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | ayojjaṁ → ayojjhaṁ (bj, sya-all, pts) | thapati → gahapati (bj: sīmu10, machasaṁ) | gahapati → thapati (sī. syā.) evamuparipi (cck note) | thapati → S pana; Bp gahapati always. (pts note) | ayojjhaṁ → Bp ayojjaṁ always. (pts note)
Katamehi catūhi?
Idha, gahapati, na kāyena pāpakaṁ kammaṁ karoti, na pāpikaṁ vācaṁ bhāsati, na pāpakaṁ saṅkappaṁ saṅkappati, na pāpakaṁ ājīvaṁ ājīvati.
gahapati → thapati (bj, sya-all, pts) | saṅkappati → saṁkappeti (bj, sya-all, pts) | pāpikaṁ → pāpakaṁ (cck) | pāpakaṁ kammaṁ → pāpakammaṁ (sya-all, pts) | thapati → gahapati (bj: sīmu10) | pāpikaṁ → Bp S pāpakaṁ. (pts note) | saṁkappaṁ → Bp kammaṁ; S kappaṁ (pts note)
Imehi kho ahaṁ, gahapati, catūhi dhammehi samannāgataṁ purisapuggalaṁ paññāpemi sampannakusalaṁ paramakusalaṁ uttamapattippattaṁ samaṇaṁ ayojjaṁ”.
gahapati catūhi → thapati catuhi (bj) | ayojjaṁ evamevaṁ → ayojjhaṁ evameva (bj, sya-all) | gahapati → thapati (sya-all, pts) | ayojjhaṁ → ayojjaṁ (bj: machasaṁ) | ayojjhaṁ → majjhimanikāya > samaṇa maṇḍikāsutta (bj note) | thapati → Bp S gahapati. (pts note)
Evamevaṁ santeke samaṇabrāhmaṇā sīlasuddhikā, te sīlamattena saṁyamamattena saṁvaramattena avītikkamamattena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ paccenti.
Santeke samaṇabrāhmaṇā vatasuddhikā.
vattasuddhikā → Bp S vata- always. (pts note)
Te hatthivatikā vā honti, assavatikā vā honti, govatikā vā honti, kukkuravatikā vā honti, kākavatikā vā honti, vāsudevavatikā vā honti, baladevavatikā vā honti, puṇṇabhaddavatikā vā honti, maṇibhaddavatikā vā honti, aggivatikā vā honti, nāgavatikā vā honti, supaṇṇavatikā vā honti, yakkhavatikā vā honti, asuravatikā vā honti, gandhabbavatikā vā honti, mahārājavatikā vā honti, candavatikā vā honti, sūriyavatikā vā honti, indavatikā vā honti, brahmavatikā vā honti, devavatikā vā honti, disāvatikā vā honti.
sūriyavatikā → suriyavatikā (bj, sya-all, pts) | disāvatikā → disavattikā (sya-all, pts) | hatthivattikā → Bp S -vatikā always. (pts note)
Ime te samaṇabrāhmaṇā vatasuddhikā.
vatasuddhikā te vatena → vattasuddhikā tena vattena (pts)
Te vatena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ paccenti.
Santeke samaṇabrāhmaṇā mutasuddhikā.
mutasuddhikā → mutavisuddhikā (pts)
Te kālato uṭṭhahitvā pathaviṁ āmasanti, haritaṁ āmasanti, gomayaṁ āmasanti, kacchapaṁ āmasanti, phālaṁ akkamanti, tilavāhaṁ āmasanti, phussatilaṁ khādanti, phussatelaṁ makkhenti, phussadantakaṭṭhaṁ khādanti, phussamattikāya nhāyanti, phussasāṭakaṁ nivāsenti, phussaveṭhanaṁ veṭhenti.
uṭṭhahitvā pathaviṁ → vuṭṭhahitvā paṭhaviṁ (bj, sya-all, pts) | nhāyanti → nahāyanti (bj) | phussaveṭhanaṁ → phussaveṭhaṁ (bj) | phālaṁ → jālaṁ (sya-all, pts) | phussatilaṁ → pussatilaṁ (sya-all, pts) | phussatelaṁ → pussatelaṁ (sya-all, pts) | phussadantakaṭṭhaṁ → pussadantakaṭṭhaṁ (sya-all, pts) | phussamattikāya nhāyanti phussasāṭakaṁ → pussamattikāya nahāyanti pussasāṭakaṁ (sya-all) | phussaveṭhanaṁ veṭhenti → pussaveṭṭhanaṁ veṭṭhanti (sya-all, pts) | phussamattikāya → pussamattikāya (pts) | phussasāṭakaṁ → pussasāṭakaṁ (pts) | phālaṁ → jālaṁ (bj: syā) | akkamanti → phalaṁ āmasanti (bj: machasaṁ) | phussatilaṁ → pussa (bj: syā, sīmu10) | phussatelaṁ → pussa (bj: syā, sīmu10) | vuṭṭhahitvā → Bp S uṭṭhahitvā. (pts note) | kacchapaṁ → S kacchaṁ. (pts note) | jālaṁ → Bp phālaṁ; S. phalaṁ. (pts note) | akkamanti → S āmasanti. (pts note) | tilavāhaṁ → S tilakaṁ. (pts note) | pussatilaṁ → Bp S phussa- always. (pts note) | pussasāṭakaṁ → Bp phussasaṭakaṁ; S phussasāṭikaṁ. (pts note) | pussaveṭṭhanaṁ → Bp phussaveṭṭhānaṁ; S phussaniveṭhanaṁ. (pts note)
Ime te samaṇabrāhmaṇā mutasuddhikā.
Te mutena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ paccenti.
te → tena (pts)
Na brāhmaṇo aññato suddhimāha.
Diṭṭhe sute sīlavate mute vāti.
Brāhmaṇo diṭṭhasuddhiyāpi suddhiṁ nāha, sutasuddhiyāpi suddhiṁ nāha, sīlasuddhiyāpi suddhiṁ nāha, vatasuddhiyāpi suddhiṁ nāha, mutasuddhiyāpi suddhiṁ nāha na katheti na bhaṇati na dīpayati na voharatīti—
na brāhmaṇo aññato suddhimāha diṭṭhe sute sīlavate mute vā.
sīlavate → sīlavatre (pts)
Puññe ca pāpe ca anūpalittoti.
Puññaṁ vuccati yaṁ kiñci tedhātukaṁ kusalābhisaṅkhāraṁ, apuññaṁ vuccati sabbaṁ akusalaṁ.
tedhātukaṁ → S hetukaṁ. (pts note)
Yato puññābhisaṅkhāro ca apuññābhisaṅkhāro ca āneñjābhisaṅkhāro ca pahīnā honti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā;
anabhāvaṅkatā → anabhāvakatā (bj); anabhāvaṅgatā (sya-all, pts-vp-pli1) | anabhāvaṅkatā → anabhāvaṅgatā (bj) | tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā → tālavatthukatā anabhāvaṅgatā (pts) | anabhāvaṅgatā → S anabhāvaṁkatā, which reading is followed below by Bp. (pts note)
ettāvatā puññe ca pāpe ca na limpati na palimpati na upalimpati alitto apalitto anūpalitto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—
palimpati → saṁlimpati (bj, sya-all, pts) | apalitto anūpalitto → asaṁlitto anupalitto (bj, sya-all) | vimariyādikatena → vimariyādīkatena (bj) | ettāvatā → ettāvatā ca (sya-all) | nissaṭo → nissaṭṭho (sya-all, pts) | apalitto → asaṁlitto (pts) | asaṁlitto → apalitto (bj: machasaṁ) | ettāvatā → Si ad. ca. (pts note) | saṁlimpati → -11 Bp S om. (pts note) | nissaṭṭho → S nissato. (pts note) | vimariyādikatena → Bp S vipariyādi as usual. (pts note)
puññe ca pāpe ca anūpalitto.
Attañjaho nayidha pakubbamānoti.
Attañjahoti attadiṭṭhijaho.
Attañjahoti gāhaṁ jaho.
gāhaṁ jaho → gāhajaho (bj, sya-all, pts-vp-pli1); attagāhaṁ jaho (mr) | sabbaṁ → sabbassa (bj: sīmu10) | puññābhisaṅkhāraṁ → saṅkhāro (bj: sīmu10) | jaho → gāhajaho (cck: sī. syā.); attagāhaṁ jaho (cck: ka.) | gāhajaho → Bp S attagāhañjaho: S attañ. (pts note)
Attañjahoti taṇhāvasena diṭṭhivasena gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttaṁ, sabbaṁ taṁ cattaṁ hoti vantaṁ muttaṁ pahīnaṁ paṭinissaṭṭhaṁ.
taṁ → -1 Bp sabbāssatam; S sabba-. (pts note)
Nayidha pakubbamānoti puññābhisaṅkhāraṁ vā apuññābhisaṅkhāraṁ vā āneñjābhisaṅkhāraṁ vā apakubbamāno ajanayamāno asañjanayamāno anibbattayamāno anabhinibbattayamānoti—
apakubbamāno → akubbamāno (bj, sya-all, pts) | pakubbamāno → S pakuppamāno. (pts note) | akubbamāno → Bp apakubbamāno; S 'pakuppamāno. (pts note)
attañjaho nayidha pakubbamāno.
“Na brāhmaṇo aññato suddhimāha, diṭṭhe sute sīlavate mute vā; Puññe ca pāpe ca anūpalitto, attañjaho nayidha pakubbamāno”ti.
Purimaṁ pahāya aparaṁ sitāse, Ejānugā te na taranti saṅgaṁ; Te uggahāyanti nirassajanti, Kapīva sākhaṁ pamuñcaṁ gahāya.
pamuñcaṁ → pamukhaṁ (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | pamuñcaṁ gahāya → pamukhaṅgahāya (bj) | pamukhaṅgahāya → pamuñca (bj: sīmu10) | pamuñcaṁ → pamukhaṁ (cck: sī. syā.)
Purimaṁ pahāya aparaṁ sitāseti.
Purimaṁ satthāraṁ pahāya paraṁ satthāraṁ nissitā;
paraṁ → aparaṁ (bj, sya-all, pts)
purimaṁ dhammakkhānaṁ pahāya aparaṁ dhammakkhānaṁ nissitā;
purimaṁ gaṇaṁ pahāya aparaṁ gaṇaṁ nissitā;
purimaṁ diṭṭhiṁ pahāya aparaṁ diṭṭhiṁ nissitā;
purimaṁ paṭipadaṁ pahāya aparaṁ paṭipadaṁ nissitā;
purimaṁ maggaṁ pahāya aparaṁ maggaṁ nissitā sannissitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttāti—
sannissitā → Bp S om. (pts note)
purimaṁ pahāya aparaṁ sitāse.
Ejānugā te na taranti saṅganti.
Ejā vuccati taṇhā.
Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
akusalamūlaṁ → dhammasaṅgaṇī > cittuppādakaṇḍa (bj note)
Ejānugāti ejānugā ejānugatā ejānusaṭā ejāya pannā patitā abhibhūtā pariyādinnacittā.
ejāya pannā → ejāyāpannā (bj, sya-all) | pariyādinnacittā te → pariyādiṇṇacittā (pts) | ejānugatā → Si om. (pts note)
Te na taranti saṅganti rāgasaṅgaṁ dosasaṅgaṁ mohasaṅgaṁ mānasaṅgaṁ diṭṭhisaṅgaṁ kilesasaṅgaṁ duccaritasaṅgaṁ na taranti na uttaranti na pataranti na samatikkamanti na vītivattantīti—
na pataranti → (bj) | te → (sya-all) | Na → Bp te na; S na te. (pts note)
ejānugā te na taranti saṅgaṁ.
Te uggahāyanti nirassajantīti satthāraṁ gaṇhanti, taṁ muñcitvā aññaṁ satthāraṁ gaṇhanti;
dhammakkhānaṁ gaṇhanti, taṁ muñcitvā aññaṁ dhammakkhānaṁ gaṇhanti;
gaṇaṁ gaṇhanti, taṁ muñcitvā aññaṁ gaṇaṁ gaṇhanti;
diṭṭhiṁ gaṇhanti, taṁ muñcitvā aññaṁ diṭṭhiṁ gaṇhanti;
paṭipadaṁ gaṇhanti, taṁ muñcitvā aññaṁ paṭipadaṁ gaṇhanti;
maggaṁ gaṇhanti, taṁ muñcitvā aññaṁ maggaṁ gaṇhanti;
gaṇhanti ca muñcanti ca ādiyanti ca nirassajanti cāti—
muñcanti → pamuñcanti (bj: a.nid) | nirassajanti → S nidassati (=nir-). (pts note)
te uggahāyanti nirassajanti.
nirassajanti → S nidassanti (=nir-). (pts note)
Kapīva sākhaṁ pamuñcaṁ gahāyāti.
pamuñcaṁ gahāyāti → pamukhaṅgahāyāti (bj, pts) | pamuñcaṁ → pamukhaṁ (sya-all)
Yathā makkaṭo araññe pavane caramāno sākhaṁ gaṇhāti, taṁ muñcitvā aññaṁ sākhaṁ gaṇhāti.
Evamevaṁ puthusamaṇabrāhmaṇā puthudiṭṭhigatāni gaṇhanti ca muñcanti ca ādiyanti ca nirassajanti cāti—
puthū → Bp puthu. (pts note)
kapīva sākhaṁ pamuñcaṁ gahāya.
pamuñcaṁ gahāya → pamukhaṅgahāya (bj) | pamuñcaṁ → pamukhaṁ (sya-all, pts) | pamukhaṅgahāya → pamuñcaggahāya (bj: sīmu10)
“Purimaṁ pahāya aparaṁ sitāse, ejānugā te na taranti saṅgaṁ; Te uggahāyanti nirassajanti, kapīva sākhaṁ pamuñcaṁ gahāyā”ti.
pamuñcaṁ gahāyāti → pamukhaṅgahāyāti (bj) | pamuñcaṁ → pamukhaṁ (sya-all)
Sayaṁ samādāya vatāni jantu, Uccāvacaṁ gacchati saññasatto; Vidvā ca vedehi samecca dhammaṁ, Na uccāvacaṁ gacchati bhūripañño.
ca → viddhā (bj: syā, machasaṁ) | ca → vidvā (sya-all: yu.) | vidvā → Bp Si viddhā; S viñcā here and below. (pts note)
Sayaṁ samādāya vatāni jantūti.
jantūti → jantu ti (pts)
Sayaṁ samādāyāti sāmaṁ samādāya.
samādāya → -5 Si om. (pts note)
Vatānīti hatthivataṁ vā assavataṁ vā govataṁ vā kukkūravataṁ vā kākavataṁ vā vāsudevavataṁ vā baladevavataṁ vā puṇṇabhaddavataṁ vā maṇibhaddavataṁ vā aggivataṁ vā nāgavataṁ vā supaṇṇavataṁ vā yakkhavataṁ vā asuravataṁ vā …pe…
kukkūravataṁ → kukkuravataṁ (bj, sya-all, pts) | vatānīti hatthivataṁ → vatāni ti hatthivattaṁ (pts)
disāvataṁ vā ādāya samādāya ādiyitvā samādiyitvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā.
disāvataṁ → disavattaṁ (sya-all, pts)
Jantūti satto naro …pe… manujoti—
sayaṁ samādāya vatāni jantu.
Uccāvacaṁ gacchati saññasattoti satthārato satthāraṁ gacchati;
dhammakkhānato dhammakkhānaṁ gacchati;
gaṇato gaṇaṁ gacchati;
diṭṭhiyā diṭṭhiṁ gacchati;
paṭipadāya paṭipadaṁ gacchati;
paṭipadāya → paṭipadāto (bj, sya-all, pts)
maggato maggaṁ gacchati.
Saññasattoti kāmasaññāya byāpādasaññāya vihiṁsāsaññāya diṭṭhisaññāya satto visatto āsatto laggo laggito palibuddho.
palibuddho → paḷibuddho (bj)
Yathā bhittikhile vā nāgadante vā bhaṇḍaṁ sattaṁ visattaṁ āsattaṁ laggaṁ laggitaṁ palibuddhaṁ, evamevaṁ kāmasaññāya byāpādasaññāya vihiṁsāsaññāya diṭṭhisaññāya satto visatto āsatto laggo laggito palibuddhoti—
bhittikhile → bhittikhīle (bj, sya-all, pts) | palibuddhaṁ evamevaṁ → paḷibuddhaṁ evameva (bj) | palibuddhoti → paḷibuddhoti (bj)
uccāvacaṁ gacchati saññasatto.
Vidvā ca vedehi samecca dhammanti.
vidvā → viddhā (bj: syā, machasaṁ)
Vidvāti vidvā vijjāgato ñāṇī vibhāvī medhāvī.
vidvāti vidvā → viddhāti viddhā (sya-all) | ñāṇī → ñāṇī buddhimā (sya-all, pts) | buddhimā → Bp S om. (pts note)
Vedehīti vedā vuccanti catūsu maggesu ñāṇaṁ paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ dhammavicayasambojjhaṅgo vīmaṁsā vipassanā sammādiṭṭhi.
catūsu → catusu (bj)
Tehi vedehi jātijarāmaraṇassa antagato antappatto, koṭigato koṭippatto, pariyantagato pariyantappatto, vosānagato vosānappatto, tāṇagato tāṇappatto, leṇagato leṇappatto, saraṇagato saraṇappatto, abhayagato abhayappatto, accutagato accutappatto, amatagato amatappatto, nibbānagato nibbānappatto.
leṇagato leṇappatto → lenagato lenappatto (bj) | accutagato → accutiṁgato (bj: a.nid) | accutappatto → accutippatto (bj: a.nid) | antappatto → Bp -patto always. (pts note)
Vedānaṁ vā antagatoti vedagū, vedehi vā antagatoti vedagū, sattannaṁ vā dhammānaṁ viditattā vedagū.
antagatoti → antaṁ gatoti (bj) | vā → (sya-all, pts)
Sakkāyadiṭṭhi viditā hoti, vicikicchā viditā hoti, sīlabbataparāmāso vidito hoti, rāgo vidito hoti, doso vidito hoti, moho vidito hoti, māno vidito hoti, viditāssa honti pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā ponobhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā.
jātijarāmaraṇiyā → jātijarāmaraṇīyā (bj, sya-all); jarāmaraṇīyā (pts) | viditāssa → viditassa (sya-all, pts) | sīlabbataparāmāso → sīlabbataparāmaso (pts) | sadarā → S davodarā. (pts note)
Vedāni viceyya kevalāni, (sabhiyāti bhagavā) Samaṇānaṁ yānīdhatthi brāhmaṇānaṁ; sabbavedanāsu vītarāgo,
yānīdhatthi → yānipatthi (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | yānipatthi → dhanti (bj: sīmu10, machasaṁ) | yānīdhatthi → yānipatthi (sī. syā.) su. ni. 534 (cck note) Sabbaṁ vedamaticca vedagū soti.
soti vidvā ca vedehi → so (sya-all)
Vidvā ca vedehi samecca dhammanti.
Samecca abhisamecca dhammaṁ.
Sabbe saṅkhārā aniccāti samecca abhisamecca dhammaṁ;
sabbe saṅkhārā dukkhāti samecca abhisamecca dhammaṁ;
sabbe dhammā anattāti samecca abhisamecca dhammaṁ;
avijjāpaccayā saṅkhārāti samecca abhisamecca dhammaṁ;
saṅkhārapaccayā viññāṇanti samecca abhisamecca dhammaṁ;
viññāṇapaccayā nāmarūpanti …
nāmarūpapaccayā saḷāyatananti …
saḷāyatanapaccayā phassoti …
phassapaccayā vedanāti …
vedanāpaccayā taṇhāti …
taṇhāpaccayā upādānanti …
upādānapaccayā bhavoti …
bhavapaccayā jātīti …
jātipaccayā jarāmaraṇanti samecca abhisamecca dhammaṁ;
avijjānirodhā saṅkhāranirodhoti samecca abhisamecca dhammaṁ;
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodhoti samecca abhisamecca dhammaṁ;
viññāṇanirodhā nāmarūpanirodhoti …
nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodhoti …
saḷāyatananirodhā phassanirodhoti …
phassanirodhā vedanānirodhoti …
vedanānirodhā taṇhānirodhoti …
taṇhānirodhā upādānanirodhoti …
upādānanirodhā bhavanirodhoti …
bhavanirodhā jātinirodhoti …
jātinirodhā jarāmaraṇanirodhoti samecca abhisamecca dhammaṁ;
idaṁ dukkhanti samecca abhisamecca dhammaṁ;
ayaṁ dukkhasamudayoti …
ayaṁ dukkhanirodhoti …
ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti samecca abhisamecca dhammaṁ;
ime āsavāti samecca abhisamecca dhammaṁ;
dhammaṁ → dhammaṁ ayam āsavasamudayo ti (pts)
ayaṁ āsavasamudayoti …
āsavasamudayoti ayaṁ āsavanirodhoti → āsavanirodho ti (pts)
ayaṁ āsavanirodhoti …
ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadāti samecca abhisamecca dhammaṁ;
ime dhammā abhiññeyyāti samecca abhisamecca dhammaṁ;
samecca abhisamecca dhammaṁ → (sya-all) | dhammaṁ → -1 Si om. (pts note)
ime dhammā pariññeyyāti …
ime dhammā pahātabbāti …
ime dhammā bhāvetabbāti …
ime dhammā sacchikātabbāti samecca abhisamecca dhammaṁ.
Channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca samecca abhisamecca dhammaṁ.
assādañ → Si samudayañ. (pts note)
Pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca samecca abhisamecca dhammaṁ.
nissaraṇañ → S nivaraṇañ. (pts note)
Catunnaṁ mahābhūtānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca samecca abhisamecca dhammaṁ.
Yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhammanti samecca abhisamecca dhammanti—
vidvā ca vedehi samecca dhammaṁ.
vidvā → viddhā (sya-all)
Na uccāvacaṁ gacchati bhūripaññoti na satthārato satthāraṁ gacchati, na dhammakkhānato dhammakkhānaṁ gacchati, na gaṇato gaṇaṁ gacchati, na diṭṭhiyā diṭṭhiṁ gacchati, na paṭipadāya paṭipadaṁ gacchati, na maggato maggaṁ gacchati.
gaṇato gaṇaṁ gacchati na → (bj)
Bhūripaññoti bhūripañño mahāpañño puthupañño hāsapañño javanapañño tikkhapañño nibbedhikapañño.
hāsapañño → hāsupañño (bj) | bhūripañño → (sya-all) | bhūripaññoti → (pts) | hāsupañño → hāsapañño (bj: PTS) | Bhūripañño → Bp S ad. bhūripañño. (pts note) | hāsapañño → S hāsupañño. (pts note)
Bhūri vuccati pathavī.
pathavī → paṭhavī (bj, sya-all) | bhūri → bhūrī (sya-all)
Tāya pathavisamāya paññāya vipulāya vitthatāya samannāgatoti—
pathavisamāya → paṭhavīsamāya (bj, sya-all, pts) | vipulāya → Bp Si vipullāya. (pts note)
na uccāvacaṁ gacchati bhūripañño.
“Sayaṁ samādāya vatāni jantu, uccāvacaṁ gacchati saññasatto; Vidvā ca vedehi samecca dhammaṁ, na uccāvacaṁ gacchati bhūripañño”ti.
vidvā → viddhā (sya-all)
Sa sabbadhammesu visenibhūto, Yaṁ kiñci diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā;
sabbadhammesu → sabbesu dhammesu (bj: sīmu10) va → Bp ca. (pts note) Tameva dassiṁ vivaṭaṁ carantaṁ, Kenīdha lokasmi vikappayeyya.
lokasmi → lokasmiṁ (bj, pts)
Sa sabbadhammesu visenibhūto yaṁ kiñci diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vāti.
visenibhūto → visenibhuto (pts) | va → Bp S ca here and below. (pts note)
Senā vuccati mārasenā.
Kāyaduccaritaṁ mārasenā, vacīduccaritaṁ mārasenā, manoduccaritaṁ mārasenā, rāgo mārasenā, doso mārasenā, moho mārasenā, kodho mārasenā, upanāho …pe… sabbākusalābhisaṅkhārā mārasenā.
mārasenā → (bj, sya-all, pts) | pe → Bp S om. (pts note)
“Kāmā te paṭhamā senā, dutiyā arati vuccati;
dutiyā arati → dutiyārati (sya-all, pts) | dutiyārati → Bp S dutiyā arati. (pts note) Tatiyā khuppipāsā te, catutthī taṇhā vuccati.
catutthī → catutthi (bj) | vuccati → paccati (bj) | vuccati pañcamī thinamiddhaṁ te → pavuccati pañcamaṁ thīnamiddhante (sya-all) | vuccati pañcamī thinamiddhaṁ → pavuccati pañcamaṁ thīnamiddhan (pts)Pañcamī thinamiddhaṁ te, chaṭṭhā bhīrū pavuccati;
thinamiddhaṁ → thīnamiddhaṁ (bj) | pañcamī → pañcamaṁ (bj: syā) | thīnamiddhan → -2 Bp pañcamī ti middhan. (pts note) bhīrū → bhirū (sya-all) Sattamī vicikicchā te, makkho thambho te aṭṭhamo.
sattamī → sattamaṁ (pts) | sattamī → sattamaṁ (bj: sīmu10) | sattamaṁ → Bp sattamī. (pts note)Lābho siloko sakkāro, micchāladdho ca yo yaso; Yo cattānaṁ samukkaṁse, pare ca avajānati.
Esā namuci te senā, kaṇhassābhippahārinī;
kaṇhassābhippahārinī → kaṇhassābhippahāriṇī (bj, sya-all, pts) Na naṁ asūro jināti, jetvāva labhate sukhan”ti.
asūro → asuro (cck) jetvāva → jetvā ca (bj, sya-all, pts) | sukha”nti → suttanipāta > padhānasutta (bj note)
Yato catūhi ariyamaggehi sabbā ca mārasenā sabbe ca paṭisenikarā kilesā jitā ca parājitā ca bhaggā vippaluggā parammukhā, so vuccati visenibhūto.
vippaluggā → vippaluttā (sya-all) | ariyamaggehi → maggehi (pts) | maggehi → Bp S ad. ariya. (pts note) | vippaluggā → Si vippaluttā. (pts note)
So diṭṭhe visenibhūto, sute visenibhūto, mute visenibhūto, viññāte visenibhūtoti—
sute → suto (bj)
sa sabbadhammesu visenibhūto yaṁ kiñci diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā.
sabbadhammesu → sabbesu dhammesu (bj: sīmu10)
Tameva dassiṁ vivaṭaṁ carantanti.
Tameva suddhadassiṁ visuddhadassiṁ parisuddhadassiṁ vodātadassiṁ pariyodātadassiṁ.
vodātadassiṁ pariyodātadassiṁ → vodānadassiṁ pariyodānadassiṁ (bj) | vodātadassiṁ pariyodātadassiṁ atha vā → vodānadassiṁ pariyodānadassiṁ athavā (sya-all, pts) | parisuddhadassiṁ → -6 Si om. (pts note)
Atha vā, suddhadassanaṁ visuddhadassanaṁ parisuddhadassanaṁ vodātadassanaṁ pariyodātadassanaṁ.
vodātadassanaṁ pariyodātadassanaṁ → vodānadassanaṁ pariyodānadassanaṁ (bj, sya-all) | vodātadassanaṁ pariyodātadassanaṁ vivaṭanti → vodānadassanaṁ pariyodānadassanaṁ vivaṭan ti (pts)
Vivaṭanti taṇhāchadanaṁ diṭṭhichadanaṁ kilesachadanaṁ duccaritachadanaṁ avijjāchadanaṁ.
avijjāchadanaṁ → (bj) | diṭṭhichadanaṁ → (sya-all, pts) | duccaritachadanaṁ → (sya-all, pts) | kilesachadanaṁ → S ad. diṭṭhichadanaṁ. (pts note) | avijjāchadanaṁ → Bp S ad. duccaritachadanaṁ. (pts note)
Tāni chadanāni vivaṭāni honti viddhaṁsitāni ugghāṭitāni samugghāṭitāni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭipassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni.
ugghāṭitāni samugghāṭitāni → upaghātitāni samugghātitāni (sya-all, pts) | upaghātitāni → S ugghāṭitāni. (pts note)
Carantanti carantaṁ vicarantaṁ viharantaṁ iriyantaṁ vattentaṁ pālentaṁ yapentaṁ yāpentanti—
viharantaṁ iriyantaṁ → irīyantaṁ (bj) | viharantaṁ → (sya-all, pts) | vattentaṁ → vattantaṁ (sya-all, pts) | carantaṁ → Bp om. (pts note) | vicarantaṁ → Bp viharantaṁ. (pts note)
tameva dassiṁ vivaṭaṁ carantaṁ.
Kenīdha lokasmi vikappayeyyāti.
lokasmi → lokasmiṁ (bj)
Kappāti dve kappā—
Kappā → See p. 112. (pts note)
taṇhākappo ca diṭṭhikappo ca …pe…
ayaṁ taṇhākappo …pe…
ayaṁ diṭṭhikappo.
Tassa taṇhākappo pahīno, diṭṭhikappo paṭinissaṭṭho.
Taṇhākappassa pahīnattā diṭṭhikappassa paṭinissaṭṭhattā kena rāgena kappeyya, kena dosena kappeyya, kena mohena kappeyya, kena mānena kappeyya, kāya diṭṭhiyā kappeyya, kena uddhaccena kappeyya, kāya vicikicchāya kappeyya, kehi anusayehi kappeyya—
rattoti vā duṭṭhoti vā mūḷhoti vā vinibaddhoti vā parāmaṭṭhoti vā vikkhepagatoti vā aniṭṭhaṅgatoti vā thāmagatoti vā.
vinibaddhoti → vinibandhoti (sya-all, pts) | vā → -2 S om. (pts note)
Te abhisaṅkhārā pahīnā.
te → ete (bj: manupa)
Abhisaṅkhārānaṁ pahīnattā gatiyo kena kappeyya—
gatiyo → gatiyā (bj, pts) | gatiyā → gatiyo (bj: sīmu11) | gatiyā → Bp Si gatiyo. (pts note)
nerayikoti vā tiracchānayonikoti vā pettivisayikoti vā manussoti vā devoti vā rūpīti vā arūpīti vā saññīti vā asaññīti vā nevasaññīnāsaññīti vā.
vā saññīti → (bj) | pettivisayikoti → pittivisayikoti (sya-all, pts) | nevasaññīnāsaññīti → nevasaññināsaññī ti (pts) | pittivisayiko → S petti as usual. (pts note)
So hetu natthi, paccayo natthi, kāraṇaṁ natthi, yena kappeyya vikappeyya vikappaṁ āpajjeyya.
Lokasminti apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloketi—
kenīdha lokasmiṁ vikappayeyya.
“Sa sabbadhammesu visenibhūto, yaṁ kiñci diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā; Tameva dassiṁ vivaṭaṁ carantaṁ, kenīdha lokasmi vikappayeyyā”ti.
lokasmi → lokasmiṁ (bj)
Na kappayanti na purekkharonti, Accantasuddhīti na te vadanti;
accantasuddhīti → accantasuddhiṁti (bj) | accantasuddhiṁti → accantasuddhi (bj: sīmu11, machasaṁ) Ādānaganthaṁ gathitaṁ visajja, Āsaṁ na kubbanti kuhiñci loke.
gathitaṁ → gadhitaṁ (bj: sīmu10) | ādānaganthaṁ → Bp S ādānagandhaṁ. (pts note) | gathitaṁ → Bp gadhitaṁ; S gad(h)itaṁ. (pts note)
Na kappayanti na purekkharontīti.
Kappāti dve kappā—
kappā → kappa (bj)
taṇhākappo ca diṭṭhikappo ca …pe…
ayaṁ taṇhākappo …pe…
ayaṁ diṭṭhikappo.
Tesaṁ taṇhākappo pahīno, diṭṭhikappo paṭinissaṭṭho.
Taṇhākappassa pahīnattā, diṭṭhikappassa paṭinissaṭṭhattā taṇhākappaṁ vā diṭṭhikappaṁ vā na kappenti na janenti na sañjanenti na nibbattenti nābhinibbattentīti—
vā diṭṭhikappaṁ → (bj) | kappenti → na kappayanti (bj: manupa)
na kappayanti.
Na purekkharontīti.
purekkharontīti purekkhārāti → purekkharontī ti (pts)
Purekkhārāti dve purekkhārā—
purekkhārāti → (sya-all)
taṇhāpurekkhāro ca diṭṭhipurekkhāro ca …pe…
ayaṁ taṇhāpurekkhāro …pe…
ayaṁ diṭṭhipurekkhāro.
Tesaṁ taṇhāpurekkhāro pahīno, diṭṭhipurekkhāro paṭinissaṭṭho.
taṇhāpurekkhāro → taṇhāpurekkāro (pts)
Taṇhāpurekkhārassa pahīnattā, diṭṭhipurekkhārassa paṭinissaṭṭhattā na taṇhaṁ vā na diṭṭhiṁ vā purato katvā caranti, na taṇhādhajā na taṇhāketū na taṇhādhipateyyā, na diṭṭhidhajā na diṭṭhiketū na diṭṭhādhipateyyā, na taṇhāya vā na diṭṭhiyā vā parivāritā carantīti—
taṇhaṁ → taṇhā (bj) | taṇhāketū → taṇhāketu (bj) | diṭṭhiketū → diṭṭhiketu (bj) | na → (sya-all)
na kappayanti na purekkharonti.
Accantasuddhīti na te vadantīti accantasuddhiṁ saṁsārasuddhiṁ akiriyadiṭṭhiṁ sassatavādaṁ na vadanti na kathenti na bhaṇanti na dīpayanti na voharantīti—
accantasuddhīti → accantasuddhinti (bj) | accantasuddhiṁ → accantasuddhīti anaccantasuddhiṁ (sya-all) | akiriyadiṭṭhiṁ → akiriyasuddhiṁ (sya-all, pts) | accantasuddhinti → accantasuddhīti (bj: sīmu11, machasaṁ) | akiriyadiṭṭhiṁ → akiriyasuddhiṁ (bj: syā) | saṁsārasuddhiṁ → S -suddhī ti. (pts note) | akiriyasuddhiṁ → S -suddhi. (pts note)
accantasuddhīti na te vadanti.
accantasuddhīti → accantasuddhiṁti (bj)
Ādānaganthaṁ gathitaṁ visajjāti.
Ādānaganthaṁ → Bp S -gandham. (pts note) | gathitaṁ → Bp gadhitaṁ; S. gathitam. (pts note)
Ganthāti cattāro ganthā—
ganthā → Bp S gandhā. (pts note)
abhijjhākāyagantho, byāpādo kāyagantho, sīlabbataparāmāso kāyagantho, idaṁsaccābhiniveso kāyagantho.
kāyagantho → Bp S -gandho, always. (pts note)
Attano diṭṭhiyā rāgo abhijjhākāyagantho;
paravādesu āghāto appaccayo byāpādo kāyagantho;
attano sīlaṁ vā vataṁ vā sīlavataṁ vā parāmasantīti sīlabbataparāmāso kāyagantho, attano diṭṭhi idaṁsaccābhiniveso kāyagantho.
sīlavataṁ → sīlabbataṁ (bj, sya-all, pts) | parāmasantīti sīlabbataparāmāso → parāmasati sīlabbattaparāmāso (sya-all) | parāmasantīti → parāmasan ti (pts) | diṭṭhi → diṭṭhe (pts) | diṭṭhe → Bp S diṭṭhi. (pts note)
Kiṅkāraṇā vuccati ādānagantho?
vuccati → vuccanti (sya-all, pts) | vuccati → akiriyasuddhiṁ (bj: syā) | vuccanti → Si vuccati; see l. 2 from below. (pts note)
Tehi ganthehi rūpaṁ ādiyanti upādiyanti gaṇhanti parāmasanti abhinivisanti;
vedanaṁ …
saññaṁ …
saṅkhāre …
viññāṇaṁ …
viññāṇaṁ → viññānaṁ (pts)
gatiṁ …
upapattiṁ …
upapattiṁ → uppattiṁ (bj)
paṭisandhiṁ …
bhavaṁ …
saṁsāravaṭṭaṁ ādiyanti upādiyanti gaṇhanti parāmasanti abhinivisanti.
saṁsāravaṭṭaṁ → saṁsāraṁ vaṭṭaṁ (sya-all)
Taṅkāraṇā vuccati ādānagantho.
vuccati → vuccanti (sya-all) | taṅkāraṇā vuccati → taṁkāranā vuccanti (pts) | vuccati → vuccanti (bj: sīmu10, machasaṁ)
Visajjāti ganthe vosajjitvā vā—
visajja.
Atha vā ganthe gadhite ganthite bandhe vibandhe ābandhe lagge laggite palibuddhe bandhane phoṭayitvā—
phoṭayitvā → poṭhayitvā (bj); photayitvā (pts-vp-pli1); poṭayitvā (csp1ed) | gadhite → gathite (bj, sya-all, pts) | palibuddhe → paḷibuddhe (bj) | phoṭayitvā → poṭayitvā (cck); phoṭayitvā vā (sya-all) | bandhane phoṭayitvā → photayitvā vā (pts) | → phoṭayitvā (cck: syā.) | ganthe → Bp S gandhe gadhite gandhite, here and below. (pts note) | bandhe → Si om. (pts note) | palibuddhe → S ad. bandhane. (pts note) | photayitvā → S bodhayitvā. (pts note)
visajja.
Yathā vayhaṁ vā rathaṁ vā sakaṭaṁ vā sandamānikaṁ vā sajjaṁ visajjaṁ karonti vikopenti;
visajjaṁ → S vissajjaṁ. (pts note)
evamevaṁ ganthe vosajjitvā—
vosajjitvā → vossajitvā vā (bj, sya-all, pts) | vā → S om. vā. (pts note)
visajja.
visajja → S visajjam. (pts note)
Atha vā ganthe gathite ganthite bandhe vibandhe ābandhe lagge laggite palibuddhe bandhane phoṭayitvā visajjāti—
palibuddhe → paḷibuddhe (bj) | phoṭayitvā → poṭhayitvā (bj); poṭayitvā (cck); phoṭayitvā vā (sya-all) | gathite → gadhite (cck) | bandhane → (pts) | visajjāti → vā visajjā ti (pts) | bandhe → Si om. bandhe. (pts note) | vā → Bp S om. vā. (pts note)
ādānaganthaṁ gathitaṁ visajja.
Āsaṁ na kubbanti kuhiñci loketi.
Āsā vuccati taṇhā yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
lobho → visamalobho (bj)
Āsaṁ na kubbantīti āsaṁ na kubbanti na janenti na sañjanenti na nibbattenti na abhinibbattenti.
na abhinibbattenti → nābhinibbattenti (sya-all) | na abhinibbattenti kuhiñcīti → nābhinibbattenti kuhiñcī ti (pts)
Kuhiñcīti kuhiñci kimhici katthaci ajjhattaṁ vā bahiddhā vā ajjhattabahiddhā vā.
katthaci → (bj)
Loketi apāyaloke …pe… āyatanaloketi—
āsaṁ na kubbanti kuhiñci loke.
Tenāha bhagavā—
tenāha → natenāha (bj)
“Na kappayanti na purekkharonti, accantasuddhīti na te vadanti;
accantasuddhīti → accantasuddhinti (bj) Ādānaganthaṁ gathitaṁ visajja, āsaṁ na kubbanti kuhiñci loke”ti.
Sīmātigo brāhmaṇo tassa natthi, Ñatvā va disvā va samuggahītaṁ;
sīmātigo → sīmātito (sya-all) | Sīmātigo → Si sīmatigo throughout. (pts note) ñatvā va disvā va → ca disvā ca (bj, sya-all, pts-vp-pli1, csp1ed) | va → ca (cck) Na rāgarāgī na virāgaratto, Tassīdha natthi paramuggahītaṁ.
rāgarāgī → rāgarājī (bj: a.suni) tassīdha → tassīdaṁ (sya-all) | uggahītaṁ → Codd. ad. ti. (pts note)
Sīmātigo brāhmaṇo tassa natthi, ñatvā va disvā va samuggahītanti.
va → ca (bj, cck, sya-all, pts) | sīmātigo → sīmātito (sya-all)
Sīmāti catasso sīmāyo—
sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso, diṭṭhānusayo, vicikicchānusayo, tadekaṭṭhā ca kilesā—
ayaṁ paṭhamā sīmā.
Oḷārikaṁ kāmarāgasaṁyojanaṁ, paṭighasaṁyojanaṁ, oḷāriko kāmarāgānusayo, paṭighānusayo, tadekaṭṭhā ca kilesā—
ayaṁ dutiyā sīmā.
Anusahagataṁ kāmarāgasaṁyojanaṁ, paṭighasaṁyojanaṁ, anusahagato kāmarāgānusayo, paṭighānusayo, tadekaṭṭhā ca kilesā—
anusahagataṁ kāmarāgasaṁyojanaṁ paṭighasaṁyojanaṁ anusahagato → aṇusahagataṁ kāmarāgasaññojanaṁ paṭighasaññojanaṁ aṇusahagato (bj, sya-all) | anusahagataṁ → aṇusahagataṁ (pts) | anusahagato → aṇusahagato (pts)
ayaṁ tatiyā sīmā.
Rūparāgo arūparāgo māno uddhaccaṁ avijjā, mānānusayo bhavarāgānusayo avijjānusayo, tadekaṭṭhā ca kilesā—
ayaṁ catutthā sīmā.
sīmā → catuttha sīmā (bj: PTS)
Yato ca catūhi ariyamaggehi imā catasso sīmāyo atikkanto hoti samatikkanto vītivatto, so vuccati sīmātigo.
ca → (sya-all, pts) | sīmātigo → sīmātito (sya-all)
Brāhmaṇoti sattannaṁ dhammānaṁ bāhitattā brāhmaṇo—
bāhitattā → S pahitattā. (pts note) | brāhmaṇo → Bp S ad. sakkāyadiṭṭhi bāhitā hoti, vicikicchā bāhitā hoti, sīlabbataparāmāso bāhito hoti . . . pe . . . (see p. 86). (pts note)
sakkāyadiṭṭhi bāhitā hoti, vicikicchā bāhitā hoti, sīlabbataparāmāso bāhito hoti …pe…
asito tādi pavuccate sa brahmā.
tādi → tādī (bj) | asito → anissito (sya-all, pts) | sa → (pts) | asito → anissito (bj: syā, machasaṁ) | anissito → Bp S (a)sito. (pts note)
Tassāti arahato khīṇāsavassa.
Ñatvāti paracittañāṇena vā ñatvā pubbenivāsānussatiñāṇena vā ñatvā.
Disvāti maṁsacakkhunā vā disvā dibbacakkhunā vā disvā.
disvā → (sya-all, pts) | disvā sīmātigo → disvāti sīmātito (sya-all) | vā → S ad. disvā. (pts note) | ti → Bp S om. (pts note)
Sīmātigo brāhmaṇo tassa natthi, ñatvā va disvā va samuggahītanti.
va → ca (bj, cck, sya-all, pts) | va samuggahītanti → ca samuggahītan ti (pts)
Tassa idaṁ paramaṁ aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaranti gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttaṁ natthi na santi na saṁvijjati nupalabbhati, pahīnaṁ samucchinnaṁ vūpasantaṁ paṭipassaddhaṁ abhabbuppattikaṁ ñāṇagginā daḍḍhanti—
visiṭṭhaṁ → viseṭṭhaṁ (bj, sya-all, pts) | ajjhositaṁ → (bj) | nupalabbhati → nūpalabbhati (bj) | adhimuttaṁ → adhimuttaṁ natthīti (sya-all) | viseṭṭhaṁ → visiṭṭhaṁ (bj: machasaṁ) | visiṭṭhaṁ → viseṭṭhaṁ (cck: sī. syā.) | santi → Si om. (pts note)
sīmātigo brāhmaṇo tassa natthi ñatvā va disvā va samuggahītaṁ.
va → ca (bj, cck, sya-all, pts) | sīmātigo → sīmātito (sya-all)
Na rāgarāgī na virāgarattoti.
rāgarāgī → S rāgarattā (above rāgarāgī). (pts note)
Rāgarattā vuccanti ye pañcasu kāmaguṇesu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhā.
gadhitā → gathitā (bj) | ajjhosannā → ajjhopannā (bj, sya-all, pts) | palibuddhā → paḷibuddhā (bj) | mucchitā → S samucchitā here and below. (pts note) | ajjhopannā → Bp ajjhosannā. (pts note)
Virāgarattā vuccanti ye rūpāvacaraarūpāvacarasamāpattīsu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhā.
gadhitā → gathitā (bj) | ajjhosannā → ajjhopannā (bj, sya-all, pts) | palibuddhā → paḷibuddhā (bj) | rūpāvacaraarūpāvacarasamāpattīsu → rūpāvacarā rūpāvacarasamāpattīsu (sya-all, pts) | rūpāvacarārūpāvacarasamāpattīsu → Bp rūpāvavacara-a-. (pts note)
Na rāgarāgī na virāgarattoti yato kāmarāgo ca rūparāgo ca arūparāgo ca pahīnā honti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
anabhāvaṅkatā → anabhāvakatā (bj); anabhāvaṅgatā (sya-all) | tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā → tālavatthukatā anabhāvaṅgatā (pts) | anabhāvakatā → anabhāvaṁ gatā (bj: syā) | anabhāvaṁkatā → anabhāvakatā (cck: sī.); anabhāvaṁgatā (cck: syā.) | anabhāvaṅgatā → Bp S -katā. (pts note)
Ettāvatā na rāgarāgī na virāgaratto.
Tassīdha natthi paramuggahītanti.
tassīdha → tassīdaṁ (sya-all)
Tassāti arahato khīṇāsavassa.
Tassa idaṁ paramaṁ aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaranti gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttaṁ natthi na santi na saṁvijjati nupalabbhati, pahīnaṁ samucchinnaṁ vūpasantaṁ paṭipassaddhaṁ abhabbuppattikaṁ ñāṇagginā daḍḍhanti—
visiṭṭhaṁ → viseṭṭhaṁ (bj, sya-all) | nupalabbhati pahīnaṁ → nūpalabbhati (bj) | adhimuttaṁ → adhimuttaṁ natthīti (sya-all) | na santi → (sya-all) | seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ → seṭṭham viseṭṭhaṁ (pts) | parāmaṭṭhaṁ → Si S parāmatthaṁ; Bp paramaṭṭhaṁ. (pts note) | ti → -2 Bp S om. (pts note) | santi → Si om. (pts note)
tassīdha natthi paramuggahītaṁ.
tassīdha → tassīdaṁ (sya-all)
“Sīmātigo brāhmaṇo tassa natthi, ñatvā va disvā va samuggahītaṁ;
sīmātigo → sīmātito (sya-all) va → ca (bj, cck, sya-all, pts) Na rāgarāgī na virāgaratto, tassīdha natthi paramuggahītan”ti.
tassīdha → tassīdaṁ (sya-all) | CATUTTHO → Bp S om. (pts note) | NIṬṬHITO → Bp S samatto catuttho. (pts note)