Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Paṭisambhidāmagga
  • 3 Paññāvagga

3.10. Mātikākathā

Nicchāto, mokkho vimokkho, vijjāvimutti, adhisīlaṁ, adhicittaṁ, adhipaññā, passaddhi, ñāṇaṁ, dassanaṁ, visuddhi, nekkhammaṁ, nissaraṇaṁ, paviveko, vosaggo, cariyā, jhānavimokkho, bhāvanā, adhiṭṭhānaṁ, jīvitaṁ. [19]
Nicchāto → nicchāto muccatīti (sya-all, pts-vp-pli1) | visuddhi → suddhi (sya-all) | mokkho → muccatīti (sya-all, pts) | bhāvanā adhiṭṭhānaṁ jīvitaṁ → bhāvanādhiṭṭhānajīvitaṁ (sya-all) | mokkho → vimuccatīti (bj: syā, PTS) | visuddhi → suddhi (bj: syā) | jīvitaṁ → bhāvanādhiṭṭhānajīvitaṁ (bj: syā) | Nicchāto → nicchāto muccatīti (cck: syā.) | visuddhi → suddhi (cck: syā.) | muccatīti → niccato vimuttīti (sya-all: sī) | vimokkho → nicchāto mokkho vimokkho, M.; niccato vimuttīti vimokkho, S. S2., and K. as vḷ. from text. (pts note) | visuddhi → suddhi, K. (pts note)

Nicchātoti nekkhammena kāmacchandato nicchāto, abyāpādena byāpādato nicchāto …pe… paṭhamena jhānena nīvaraṇehi nicchāto …pe…
paṭhamena jhānena → paṭhamajjhānena (sya-all, pts)
arahattamaggena sabbakilesehi nicchāto.
nicchāto → nicchāto muccati (bj: syā, PTS)

Mokkho vimokkhoti nekkhammena kāmacchandato muccatīti—
mokkho → muccati (sya-all) | mokkho vimokkhoti nekkhammena → muccati vimokkho ti nekhammena (pts) | mokkho → ‘mohakkhā’ti (bj: syā, PTS potthakesu natthi.) | ti → sabbakilesehi nicchāto. ‘Mokkho vimokkho'; ti, M. (pts note)
mokkho vimokkho.
mokkho → (sya-all, pts)
Abyāpādena byāpādato muccatīti— mokkho vimokkho …pe…
mokkho → (sya-all, pts)
paṭhamena jhānena nīvaraṇehi muccatīti—
paṭhamena jhānena → paṭhamajjhānena (sya-all, pts)
mokkho vimokkho …pe…
mokkho → (sya-all, pts)
arahattamaggena sabbakilesehi muccatīti— mokkho vimokkho.
mokkho → (sya-all, pts)

Vijjāvimuttīti nekkhammaṁ vijjatīti vijjā, kāmacchandato muccatīti vimutti. Vijjanto muccati, muccanto vijjatīti—
muccanto → muccato (bj)
vijjāvimutti. Abyāpādo vijjatīti vijjā, byāpādato vimuccatīti vimutti.
Abyāpādo → abyāpādaṁ (sya-all) | vimuccatīti → muccatīti (bj, sya-all, pts) | abyāpādo → abyāpādaṁ (sya-all) | abyāpādo → abyāpādaṁ (bj: syā) | muccatīti → muccatīti vimokkho (bj: syā, PTS) | Abyāpādo → abyāpādaṁ (cck: syā.)
Vijjanto muccati, muccanto vijjatīti— vijjāvimutti …pe… arahattamaggo vijjatīti vijjā, sabbakilesehi muccatīti vimutti.
muccatīti → vimuccatīti (bj: machasaṁ)
Vijjanto muccati, muccanto vijjatīti—
vijjatīti → vijjātīti (bj)
vijjāvimutti.

Adhisīlaṁ adhicittaṁ adhipaññāti nekkhammena kāmacchandaṁ, saṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi, avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi, dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi. Yo tattha saṁvaraṭṭho, ayaṁ adhisīlasikkhā. Yo tattha avikkhepaṭṭho, ayaṁ adhicittasikkhā.
adhicittasikkhā → adhicittasikkhaṁ (bj)
Yo tattha dassanaṭṭho, ayaṁ adhipaññāsikkhā.
dassanaṭṭho → dasasnaṭṭho (bj)
Abyāpādena byāpādaṁ saṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi …pe… arahattamaggena sabbakilese saṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi, avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi. Dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi. Yo tattha saṁvaraṭṭho, ayaṁ adhisīlasikkhā. Yo tattha avikkhepaṭṭho, ayaṁ adhicittasikkhā. Yo tattha dassanaṭṭho, ayaṁ adhipaññāsikkhā.

Passaddhīti nekkhammena kāmacchandaṁ paṭippassambheti, abyāpādena byāpādaṁ paṭippassambheti …pe… arahattamaggena sabbakilese paṭippassambheti.

Ñāṇanti kāmacchandassa pahīnattā nekkhammaṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ; byāpādassa pahīnattā abyāpādo ñātaṭṭhena ñāṇaṁ …pe… sabbakilesānaṁ pahīnattā arahattamaggo ñātaṭṭhena ñāṇaṁ.

Dassananti kāmacchandassa pahīnattā nekkhammaṁ diṭṭhattā dassanaṁ. Byāpādassa pahīnattā abyāpādo diṭṭhattā dassanaṁ …pe…
abyāpādo → akhayāpādo (bj)
sabbakilesānaṁ pahīnattā arahattamaggo diṭṭhattā dassanaṁ.

Visuddhīti kāmacchandaṁ pajahanto nekkhammena visujjhati.
visuddhīti → visuddhiti (bj)
Byāpādaṁ pajahanto abyāpādena visujjhati …pe… sabbakilese pajahanto arahattamaggena visujjhati.

Nekkhammanti kāmānametaṁ nissaraṇaṁ, yadidaṁ nekkhammaṁ. Rūpānametaṁ nissaraṇaṁ, yadidaṁ āruppaṁ. Yaṁ kho pana kiñci bhūtaṁ saṅkhataṁ paṭiccasamuppannaṁ, nirodho tassa nekkhammaṁ. Byāpādassa abyāpādo nekkhammaṁ. Thinamiddhassa ālokasaññā nekkhammaṁ …pe…
thinamiddhassa → thīnamiddhassa (sya-all, pts)
sabbakilesānaṁ arahattamaggo nekkhammaṁ.

Nissaraṇanti kāmānametaṁ nissaraṇaṁ, yadidaṁ nekkhammaṁ. Rūpānametaṁ nissaraṇaṁ, yadidaṁ āruppaṁ. Yaṁ kho pana kiñci bhūtaṁ saṅkhataṁ paṭiccasamuppannaṁ, nirodho tassa nissaraṇaṁ. Kāmacchandassa nekkhammaṁ nissaraṇaṁ. Byāpādassa abyāpādo nissaraṇaṁ …pe… sabbakilesānaṁ arahattamaggo nissaraṇaṁ.

Pavivekoti kāmacchandassa nekkhammaṁ paviveko …pe…
paviveko → paviveko byāpādassa abyāpādo paviveko (sya-all) | nekkhammaṁ → nekkhammaṁ paviveko byāpādassa abyāpādo (pts)
sabbakilesānaṁ arahattamaggo paviveko.

Vosaggoti nekkhammena kāmacchandaṁ vosajjatīti—
vosajjatīti vosaggo → vossajajjatīti vossaggo (bj); vossajjati (sya-all, pts)
vosaggo. Abyāpādena byāpādaṁ vosajjatīti—
vosajjatīti vosaggo → vossajjati (sya-all, pts)
vosaggo …pe… arahattamaggena sabbakilese vosajjatīti—
vosajjatīti vosaggo → vossajjati (sya-all) | vosajjatīti vosaggo cariyāti → vossajjati cariyā ti (pts)
vosaggo.

Cariyāti kāmacchandaṁ pajahanto nekkhammena carati. Byāpādaṁ pajahanto abyāpādena carati …pe… sabbakilese pajahanto arahattamaggena carati.

Jhānavimokkhoti nekkhammaṁ jhāyatīti—
jhāyatīti → jāyatīti (sya-all) | jhāyatīti → ‘jāyatīti,'; K. always. (pts note)
jhānaṁ. Kāmacchandaṁ jhāpetīti— jhānaṁ. Jhāyanto muccatīti—
jhāyanto → jāyanto (sya-all)
jhānavimokkho. Jhāpento muccatīti— jhānavimokkho. Jhāyantīti dhammā.
jhāyantīti → jāyantīti (sya-all)
Jhāpentīti kilese. Jhāte ca jhāpe ca jānātīti—
jhāte → jāte (sya-all)
jhānajhāyī.
jhānajhāyī → jhānavimokkho (sya-all, pts-vp-pli1) | jhānajhāyī → jhānavimokkho (syā.) aṭṭhakathā oloketabbā (cck note)
Abyāpādo jhāyatīti jhānaṁ.
jhāyatīti → jāyatīti (sya-all)
Byāpādaṁ jhāpetīti— jhānaṁ …pe…
jhānaṁ → jhānaṁ ālokasaññā jāyatīti jhānaṁ (sya-all)
ālokasaññā jhāyatīti—
ālokasaññā jhāyatīti jhānaṁ thinamiddhaṁ → thīnamiddhaṁ (sya-all)
jhānaṁ. Thinamiddhaṁ jhāpetīti—
thinamiddhaṁ → thīmamiddhaṁ (pts)
jhānaṁ …pe… arahattamaggo jhāyatīti—
jhāyatīti → jāyatīti (sya-all)
jhānaṁ. Sabbakilese jhāpetīti— jhānaṁ. Jhāyanto muccatīti—
jhāyanto → jāyanto (sya-all)
jhānavimokkho. Jhāpento muccatīti— jhānavimokkho. Jhāyantīti—
jhāyantīti → jāyantīti (sya-all)
dhammā. Jhāpentīti— kilese. Jhāte ca jhāpe ca jānātīti—
jhāte → jāte (sya-all)
jhānajhāyī.
jhānajhāyī bhāvanā adhiṭṭhānaṁ jīvitanti → jhānavimokkho bhāvanādhiṭṭhānajīvitanti (sya-all)

Bhāvanā adhiṭṭhānaṁ jīvitanti kāmacchandaṁ pajahanto nekkhammaṁ bhāvetīti— bhāvanāsampanno. Nekkhammavasena cittaṁ adhiṭṭhātīti— adhiṭṭhānasampanno. Svāyaṁ evaṁ bhāvanāsampanno adhiṭṭhānasampanno samaṁ jīvati, no visamaṁ; sammā jīvati, no micchā; visuddhaṁ jīvati, no kiliṭṭhanti— ājīvasampanno. Svāyaṁ evaṁ bhāvanāsampanno adhiṭṭhānasampanno ājīvasampanno yaññadeva parisaṁ upasaṅkamati— yadi khattiyaparisaṁ yadi brāhmaṇaparisaṁ yadi gahapatiparisaṁ yadi samaṇaparisaṁ— visārado upasaṅkamati amaṅkubhūto. Taṁ kissa hetu? Tathā hi so bhāvanāsampanno adhiṭṭhānasampanno ājīvasampanno.

Byāpādaṁ pajahanto abyāpādaṁ bhāvetīti— bhāvanāsampanno …pe… thinamiddhaṁ pajahanto ālokasaññaṁ bhāvetīti—
thinamiddhaṁ → thīnamiddhaṁ (bj)
bhāvanāsampanno …pe… uddhaccaṁ pajahanto avikkhepaṁ bhāvetīti— bhāvanāsampanno …pe… vicikicchaṁ pajahanto dhammavavatthānaṁ bhāvetīti— bhāvanāsampanno …pe… avijjaṁ pajahanto vijjaṁ bhāvetīti—
vijjaṁ → ñāṇaṁ (sya-all, pts)
bhāvanāsampanno …pe… aratiṁ pajahanto pāmojjaṁ bhāvetīti—
pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (sya-all)
bhāvanāsampanno …pe… nīvaraṇe pajahanto paṭhamaṁ jhānaṁ bhāvetīti—
paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (sya-all, pts)
bhāvanāsampanno …pe… sabbakilese pajahanto arahattamaggaṁ bhāvetīti— bhāvanāsampanno. Arahattamaggavasena cittaṁ adhiṭṭhātīti—
adhiṭṭhātīti → (bj)
adhiṭṭhānasampanno. Svāyaṁ evaṁ bhāvanāsampanno adhiṭṭhānasampanno samaṁ jīvati, no visamaṁ; sammā jīvati, no micchā; visuddhaṁ jīvati, no kiliṭṭhanti— ājīvasampanno. Svāyaṁ evaṁ bhāvanāsampanno adhiṭṭhānasampanno ājīvasampanno yaññadeva parisaṁ upasaṅkamati— yadi khattiyaparisaṁ yadi brāhmaṇaparisaṁ yadi gahapatiparisaṁ yadi samaṇaparisaṁ— visārado upasaṅkamati amaṅkubhūto. Taṁ kissa hetu? Tathā hi so bhāvanāsampanno adhiṭṭhānasampanno ājīvasampannoti.

Mātikākathā niṭṭhitā.
ānāpānaṁ → diṭṭhi ca assaṁ, S. S2; diṭṭhi ca assāsaṁ, K. (pts note) | maṇḍo → maṇḍena, K.; māno ti, S.; mano ti, S2. (pts note)

Paññāvaggo tatiyo.

Tassuddānaṁ
tassuddānaṁ → tatruddānaṁ bhavati (bj)

Paññā iddhi abhisamayo, viveko cariyapañcamo;
cariyapañcamo pāṭihāri → cariya pañcamo pāṭihāriya (bj) | cariyena → cariyāyāti pāṭhena bhavitabbaṁ (sya-all note) | cariyapañcamo → vivekaṁ cariyena pañcamaṁ, K. (pts note)
Pāṭihāri samasīsi, satipaṭṭhānā vipassanā;
satipaṭṭhānā → satipaṭṭhānaṁ (bj)
Tatiye paññāvaggamhi, mātikāya ca te dasāti.

Mahāvaggo yuganaddho, paññāvaggo ca nāmato;
ca → pātiharaṁ samasīsi, M.; paṭisodasamasīti, S.: paṭisotasamasīti, S2. (pts note)
Tayova vaggā imamhi, paṭisambhidāpakaraṇe.
Tayova vaggā imamhi → tivaggo yassa vikkhepo (sya-all, mr) | imamhi → tivaggo yassa vikkhepo (cck: syā. ka.)

Anantanayamaggesu, gambhīro sāgarūpamo;
ti → Satipaṭṭhānā vipassanā, S.; satipaṭṭhānavipassanā mātikā ti. S2; satipaṭṭhānaṁ vipassanā mātikāya ca te dasāti, K. (pts note)
Nabhañca tārakākiṇṇaṁ, thūlo jātassaro yathā; Kathikānaṁ visālāya, yogīnaṁ ñāṇajotananti.
visālāya yogīnaṁ → vilāsāya yoginaṁ (sya-all)

Paṭisambhidāmaggapāḷi niṭṭhitā.

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions