Theranāmakasutta
Theranāmakasutta → theranāmo (pts1ed, pts2ed)๑๐ เถรนามกสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.
kalandakanivāpe → kalandaka nivāpe (th) | samayaṁ → samayam (pts)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเวฬุวัน สถานที่ให้ เหยื่อกระแต เขตกรุงราชคฤห์
Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu theranāmako ekavihārī ceva hoti ekavihārassa ca vaṇṇavādī.สมัยนั้น พระเถรนามกะมีปกติอยู่ผู้เดียว และมีปกติ กล่าวสรรเสริญการอยู่ผู้เดียว
So eko gāmaṁ piṇḍāya pavisati eko paṭikkamati eko raho nisīdati eko caṅkamaṁ adhiṭṭhāti.
gāmaṁ piṇḍāya → gāmam piṇḍaya (pts) | paṭikkamati → patikkamati (pts)เธอเข้าหมู่บ้านบิณฑบาตผู้เดียว กลับผู้เดียว นั่งในที่ลับ ผู้เดียว และอธิษฐานจงกรมผู้เดียว
Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
kho → (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavocuṁ → bhagavantam etad avocuṁ (pts)ลำดับนั้น ภิกษุจำนวนมากเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวาย อภิวาทแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“idha, bhante, aññataro bhikkhu theranāmako ekavihārī ekavihārassa ca vaṇṇavādī”ti.
vaṇṇavādīti → vaṇṇavāditi (pts)‘ข้าแต่พระองค์ ผู้เจริญ พระเถรนามกะรูปหนึ่งในพระธรรมวินัยนี้ มีปกติอยู่ผู้เดียว และมีปกติกล่าว สรรเสริญการอยู่ผู้เดียว’
Atha kho bhagavā aññataraṁ bhikkhuṁ āmantesi:
bhikkhuṁ → bhikkhum (pts)ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกภิกษุรูปหนึ่งมาตรัสว่า
“ehi tvaṁ, bhikkhu, mama vacanena theraṁ bhikkhuṁ āmantehi:
tvaṁ → tvam (pts) | theraṁ bhikkhuṁ → theram bhikkhum (pts)“มาเถิดภิกษุ เธอจงไปเรียกพระเถรนามกะตามคำของเราว่า
‘satthā taṁ, āvuso thera, āmantetī’”ti.
thera → theraṁ (sya-all) | taṁ → tam (pts)‘ท่านเถระ พระศาสดารับสั่งให้ท่าน เข้าเฝ้า’
“Evaṁ, bhante”ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā thero tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ theraṁ etadavoca:
thero → thero bhikkhu (bj) | paṭissutvā → paṭissuṇitvā (sya-all) | upasaṅkamitvā → upasaṅkhamitvā (pts) | bhanteti → bhante ti (pts) | theraṁ etadavoca → theram etad avoca (pts)ภิกษุนั้นทูลรับสนองพระดำรัสของพระผู้มีพระภาคแล้วเข้าไปหาท่าน พระเถระถึงที่อยู่ แล้วกล่าวว่า
“satthā taṁ, āvuso thera, āmantetī”ti.
thera → theraṁ (sya-all) | āmantetīti evamāvusoti → amantetīti evam āvuso ti (pts) | taṁ → tam (pts)‘ท่านเถระ พระศาสดารับสั่งให้ท่านเข้าเฝ้า’
“Evamāvuso”ti kho āyasmā thero tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ theraṁ bhagavā etadavoca:
paṭissutvā → paṭissuṇitvā (sya-all) | Bhagavā → Omitted by S1-3 (pts note) | evamāvusoti → evam āvuso ti (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | theraṁ → theram (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)ท่านพระเถระรับคำภิกษุนั้นแล้ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาท แล้วนั่ง ณ ที่สมควร พระผู้มีพระภาคได้ตรัสถามท่านเถระดังนี้ว่า
“saccaṁ kira tvaṁ, thera, ekavihārī ekavihārassa ca vaṇṇavādī”ti?‘เถระ ได้ยินว่า เธอมีปกติอยู่ผู้เดียว และมีปกติกล่าวสรรเสริญการอยู่ผู้เดียว จริงหรือ”
“Evaṁ, bhante”.“จริง พระพุทธเจ้าข้า”
“Yathā kathaṁ pana tvaṁ, thera, ekavihārī ekavihārassa ca vaṇṇavādī”ti?
Thera → Omitted by S1-3 (pts note) | yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th)“ไฉนเธอจึงมีปกติอยู่ผู้เดียว และมีปกติกล่าวสรรเสริญการอยู่ผู้เดียว”
“Idhāhaṁ, bhante, eko gāmaṁ piṇḍāya pavisāmi eko paṭikkamāmi eko raho nisīdāmi eko caṅkamaṁ adhiṭṭhāmi.
caṅkamaṁ → caṅkamanaṁ (pts) | caṅkamanaṁ → S1-3 caṅkamaṁ (pts note) | idhāhaṁ → idhāham (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ในเรื่องนี้ ข้าพระองค์เข้าหมู่บ้านบิณฑบาตผู้เดียว กลับผู้เดียว นั่งในที่ลับผู้เดียว อธิษฐานจงกรมผู้เดียว
Evaṁ khvāhaṁ, bhante, ekavihārī ekavihārassa ca vaṇṇavādī”ti.ข้าพระองค์มีปกติอยู่ผู้เดียว และมีปกติกล่าวสรรเสริญการอยู่ผู้เดียว อย่างนี้”
“Attheso, thera, ekavihāro neso natthīti vadāmi.
neso → na so (bj, sya-all)“การอยู่ผู้เดียวนี้มีอยู่ เรามิได้กล่าวว่าไม่มี
Api ca, thera, yathā ekavihāro vitthārena paripuṇṇo hoti
api ca → apica te (sya-all) | vitthārena → vitthāratarena (sya-all) | vitthārena → B vitthāratarena always (pts note)แต่การอยู่ผู้เดียวของเธอ เป็นอัน บริบูรณ์โดยพิสดารกว่าด้วยประการใด
taṁ suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.
manasi karohi → manasikarohi (th)เธอจงฟัง จงใส่ใจให้ดีด้วยประการนั้น เรา จักกล่าว”
“Evaṁ, bhante”ti kho …pe….
+ → thero bhikkhu bhagavato paccassosi (bjt) | evaṁ bhanteti → evam bhante ti (pts)ท่านพระเถระทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า
“Kathañca, thera, ekavihāro vitthārena paripuṇṇo hoti.
vitthārena → vitthāratarena (sya-all) | kathañca → bhagavā etadavoca kathaṁ ca (bjt) | kathañca → kathañ ca (pts)“การอยู่ผู้เดียวที่บริบูรณ์โดยพิสดารกว่า เป็นอย่างไร
Idha, thera, yaṁ atītaṁ taṁ pahīnaṁ, yaṁ anāgataṁ taṁ paṭinissaṭṭhaṁ, paccuppannesu ca attabhāvapaṭilābhesu chandarāgo suppaṭivinīto.
attabhāvapaṭilābhesu → S1-3 attalābhappaṭilābhesu (pts note) | paṭinissaṭṭhaṁ → paṭi nissaṭṭhaṁ (th) | suppaṭivinīto → supaṭi vinīto (th) | taṁ → tam (pts) | yaṁ → yam (pts)เถระ ในเรื่องนี้ สิ่งใด ที่ล่วงไปแล้ว สิ่งนั้นก็ละได้แล้ว สิ่งใดยังไม่มาถึง สิ่งนั้น ก็สละเสีย และความกำหนัดด้วยความพอใจในการได้อัตภาพในปัจจุบัน ก็ถูกกำจัด ด้วยดีแล้ว
Evaṁ kho, thera, ekavihāro vitthārena paripuṇṇo hotī”ti.
vitthārena → vitthāratarena (sya-all)การอยู่ผู้เดียวที่บริบูรณ์โดยพิสดารกว่า เป็นอย่างนี้”
Idamavoca bhagavā.
idamavoca bhagavā → idam avoca bhagava (pts)พระผู้มีพระภาคผู้สุคตศาสดา ครั้นตรัสเวยยากรณภาษิตนี้แล้ว จึงได้ตรัสคาถา
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
vatvāna → na omitted as usual by S1-3 (pts note) | vatvāna → vatvā (bjt) | athāparaṁ etadavoca → athāparam etad avoca (pts)ประพันธ์ต่ออีกไปว่า
“Sabbābhibhuṁ sabbaviduṁ sumedhaṁ, sabbesu dhammesu anūpalittaṁ;
sumedhaṁ → sumedhaṁsabbesu (bjt) | sumedhaṁ → sumedham (pts) anūpalittaṁ sabbañjahaṁ taṇhākkhaye → anupalittaṁ sabbaṁjahaṁ taṇhakkhaye (pts)“เราเรียกนรชนผู้ครอบงำธรรมทั้งปวง ผู้รู้ทุกอย่าง มีปัญญาดี ไม่แปดเปื้อนในธรรมทั้งปวง Sabbañjahaṁ taṇhākkhaye vimuttaṁ, tamahaṁ naraṁ ekavihārīti brūmī”ti.
sabbañjahaṁ taṇhākkhaye vimuttaṁ tamahaṁ → sabbaṁ jahaṁ taṇhakkhaye vimuttaṁtamahaṁ (bj) | sabbañjahaṁ taṇhākkhaye → sabbaṁ jahaṁ taṇhakkhaye (sya-all) | taṇhakkhaye → B taṇhā- (pts note) | sabbañjahaṁ taṇhākkhaye → sabbaṁjahaṁ taṇhakkhaye (pts) brūmīti → Missing in B (pts note) | tamahaṁ naraṁ → tam ahaṁ naram (pts)ละสิ่งทั้งปวงได้แล้ว หลุดพ้นแล้ว ในเพราะธรรมเป็นที่สิ้นตัณหา ว่าเป็นผู้มีปกติอยู่ผู้เดียว”