Navasutta
Navasutta → navabhikkhusuttaṁ (bj)A Junior Mendicant
Sāvatthiyaṁ viharati.
viharati → (bj); viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme (sya-all) | viharati → Sāvatthi--ārāme-- (pts note) | + → evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā (th)At Sāvatthī.
Tena kho pana samayena aññataro navo bhikkhu pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto vihāraṁ pavisitvā appossukko tuṇhībhūto saṅkasāyati, na bhikkhūnaṁ veyyāvaccaṁ karoti cīvarakārasamaye.
saṅkasāyati → saṅkatāyati (sya-all) | tuṇhībhūto saṅkasāyati → tunhībhūto saṅkāsāyati (pts) | pavisitvā → B pavīsetvā always (pts note) | saṅkāsāyati → C saṁkatāyati (pts note) | veyyāvaccaṁ → veyyā vaccaṁ (th) | pacchābhattaṁ → pacchābhattam (pts) | vihāraṁ → vihāram (pts) | veyyāvaccaṁ → veyyāvaccam (pts)Now at that time a certain junior monk, after his meal, on his return from almsround, entered his dwelling, where he adhered to passivity and silence. And he didn’t help the mendicants out when it was time to sew robes.
Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
ekamantaṁ nisīdiṁsu → eka mantaṁ nisiṁdiṁsu (sya-all) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavocuṁ → bhagavantam etad avocuṁ (pts)Then several mendicants went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and told him what had happened.
“idha, bhante, aññataro navo bhikkhu pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto vihāraṁ pavisitvā appossukko tuṇhībhūto saṅkasāyati, na bhikkhūnaṁ veyyāvaccaṁ karoti cīvarakārasamaye”ti.
saṅkasāyati → saṅkatāyissati (sya-all) | pacchābhattaṁ → pacchābhattam (pts) | vihāraṁ → vihāram (pts) | cīvarakārasamayeti → cīvarakārasamaye ti (pts)
Atha kho bhagavā aññataraṁ bhikkhuṁ āmantesi:
aññataraṁ bhikkhuṁ → aññataram bhikkhum (pts)So the Buddha addressed one of the monks,
“ehi tvaṁ, bhikkhu, mama vacanena taṁ bhikkhuṁ āmantehi ‘satthā taṁ, āvuso, āmantetī’”ti.
tvaṁ → tvam (pts) | taṁ bhikkhuṁ → tam bhikkhum (pts) | taṁ → tam (pts)“Please, monk, in my name tell that monk that the Teacher summons him.”
“Evaṁ, bhante”ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṁ bhikkhuṁ etadavoca:
paṭissutvā → paṭissuṇitvā (sya-all) | evaṁ → evam (pts) | taṁ bhikkhuṁ etadavoca → tam bhikkhum etad avoca (pts)“Yes, sir,” that monk replied. He went to that monk and said to him,
“satthā taṁ, āvuso, āmantetī”ti.
āmantetīti → āmante tīti (th) | taṁ → tam (pts)“Reverend, the Teacher summons you.”
“Evamāvuso”ti kho so bhikkhu tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho taṁ bhikkhuṁ bhagavā etadavoca:
paṭissutvā → paṭissuṇitvā (sya-all) | nisīdi → Abbreviated in S1-3 (pts note) | evamāvusoti → evam āvuso ti (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | taṁ bhikkhuṁ → tam bhikkhum (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)“Yes, reverend,” that monk replied. He went to the Buddha, bowed, and sat down to one side. The Buddha said to him:
“saccaṁ kira tvaṁ, bhikkhu, pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto vihāraṁ pavisitvā appossukko tuṇhībhūto saṅkasāyasi, na bhikkhūnaṁ veyyāvaccaṁ karosi cīvarakārasamaye”ti?
saṅkasāyasi → saṅkatāyissasi (sya-all) | piṇḍapātapaṭikkanto → B piṇdapātaṁ here and elsewhere (pts note) | saṅkasāyasi → S3 omits -si; S1 has -siṁ (pts note) | saṅkasāyasi → saṁkasāyasi (bjt) | pacchābhattaṁ → pacchābhattam (pts)“Is it really true, monk, that after your meal, on your return from almsround, you entered your dwelling, where you adhered to passivity and silence, and you didn’t help the mendicants out when it was time to sew robes?”
“Ahampi kho, bhante, sakaṁ kiccaṁ karomī”ti.
ahampi → aham pi (pts)“Sir, I am doing my own work.”
Atha kho bhagavā tassa bhikkhuno cetasā cetoparivitakkamaññāya bhikkhū āmantesi:
cetoparivitakkamaññāya → ceto pari vitakkamaññāya (th) | cetoparivitakkamaññāya → cetoparivitakkam aññāya (pts)Then the Buddha, knowing that monk’s train of thought, addressed the mendicants:
“mā kho tumhe, bhikkhave, etassa bhikkhuno ujjhāyittha.
ujjhāyittha → vijjhāyittha (pts)“Mendicants, don’t complain about this monk.
Eso kho, bhikkhave, bhikkhu catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī, yassa catthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī”ti.
ābhicetasikānaṁ → abhicetasikānaṁ (sya-all) | akasiralābhī yassa catthāya → akasira lābhī yassatthāya (sya-all) | jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ → jhānānam abhicetasikānaṁ (pts) | ābhicetasikānaṁ → abhicetasikānaṁ (bj: sīmu3, syā) | abhiññā → S1-3 add ya as before (pts note) | yassa catthāya → yassacatthāya (pts) | anagāriyaṁ → anagāriyam (pts) | diṭṭheva dhamme sayaṁ → diṭṭhevadhamme sayam (pts)This monk gets the four absorptions—blissful meditations in this life that belong to the higher mind—when he wants, without trouble or difficulty. He has realized the supreme culmination of the spiritual path in this very life, and lives having achieved with his own insight the goal for which gentlemen rightly go forth from the lay life to homelessness.”
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)That is what the Buddha said.
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
vatvāna → vatvā (bjt) | athāparaṁ etadavoca → athāparam etad avoca (pts)Then the Holy One, the Teacher, went on to say:
“Nayidaṁ sithilamārabbha, nayidaṁ appena thāmasā;
sithilamārabbha → sithilam ārabbha (pts) appena thāmasā → appathāmasā (sya-all) | nayidaṁ → na yidam (pts)“Not by being slack, or with little strength Nibbānaṁ adhigantabbaṁ, sabbadukkhappamocanaṁ.
nibbānaṁ → nibbānam (pts) sabbadukkhappamocanaṁ → sabbaganthappamocanaṁ (bj) | sabbadukkhappamocanaṁ ayañca → sabbaganthappamocanaṁ ayaṁ ca (sya-all) | sabbaganthappamocanaṁ → sabbadukkhappamocanaṁ (bj: machasaṁ, PTS) | sabbadukkhapamocanaṁ → S1-3 sabbagantha (S3 adds -bba-)ppamocanaṁ (pts note) | sabbadukkhappamocanaṁ → sabbadukkhapamocanaṁ ayaṁ (pts)may this be realized—extinguishment, the release from all suffering.Ayañca daharo bhikkhu, ayamuttamapuriso;
ayañca → ca (th, pts) ayamuttamapuriso → ayamuttamaporiso (bj); ayamuttamapori (sya-all) | uttamapuriso → S1-3 amuttamaporiso (pts note) | ayamuttamapuriso → ayam uttamapuriso (pts)This young monk, this best of men, Dhāreti antimaṁ dehaṁ, jetvā māraṁ savāhinin”ti.
savāhininti → savāhananti (sya-all, pts) | jetvā → S1-3 chetvā always (pts note)bears his final body, having vanquished Māra with his legions.”