Upādiyamānasutta
Upādiyamānasutta → arahattavaggo (pts1ed)๖๓ อุปาทิยมานสูตร
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme → (bj) | anāthapiṇḍikassa ārāme → anāthapiṇḍikassārāme (sya-all) | ārāme → Complete in B; S1 Sāvatthi--tatra-voca-- (pts note)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)ครั้งนั้น ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“sādhu me, bhante, bhagavā saṅkhittena dhammaṁ desetu yamahaṁ bhagavato dhammaṁ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyyan”ti.
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | yamahaṁ → yam aham (pts) | appamatto → apamatto (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอประทานวโรกาส ขอพระผู้มีพระภาคโปรดแสดงธรรมแก่ข้าพระองค์โดยย่อ ซึ่งข้าพระองค์ได้ฟังแล้วจะพึงหลีกออกไปอยู่คนเดียว ไม่ประมาทมีความเพียร อุทิศกายและใจอยู่เถิด”
“Upādiyamāno kho, bhikkhu, baddho mārassa;
baddho → bandho (sya-all) | baddho → bandho (bj: sīmu8)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุ บุคคลเมื่อยึดมั่น ก็ถูกมารผูกมัดไว้
anupādiyamāno mutto pāpimato”ti.
pāpimatoti → pāpimato ti (pts)เมื่อไม่ยึดมั่นก็พ้นจากมารผู้มีบาป”
“Aññātaṁ bhagavā, aññātaṁ sugatā”ti.
aññātaṁ → aññātam (pts)“ข้าแต่พระผู้มีพระภาค ข้าพระองค์เข้าใจแล้ว ข้าแต่พระสุคต ข้าพระองค์เข้าใจแล้ว”
“Yathā kathaṁ pana tvaṁ, bhikkhu, mayā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṁ ājānāsī”ti?
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | yathā kathaṁ → yathākathaṁ (bjt, th) | kathaṁ → katham (pts) | tvaṁ → tvam (pts) | atthaṁ → attham (pts)“ภิกษุ ก็เธอเข้าใจเนื้อความแห่งคำที่เรากล่าวไว้อย่างย่อโดยพิสดารได้อย่างไร”
“Rūpaṁ kho, bhante, upādiyamāno baddho mārassa;
baddho → bandho (sya-all) | baddho → bandho (bj: sīmu8)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ บุคคลเมื่อยึดมั่นรูปก็ถูกมารผูกมัดไว้
anupādiyamāno mutto pāpimato.
pāpimato → S1-3 add ti (pts note)เมื่อไม่ยึดมั่นก็พ้นจากมารผู้มีบาป
Vedanaṁ upādiyamāno baddho mārassa;
baddho → bandho (sya-all) | vedanaṁ → vedanam (pts)เมื่อยึดมั่นเวทนาก็ถูกมารผูกมัดไว้
anupādiyamāno mutto pāpimato.เมื่อไม่ยึดมั่นก็พ้นจากมารผู้มีบาป
Saññaṁ …เมื่อยึดมั่นสัญญา ฯลฯ
saṅkhāre …
+ → upādiyamāno baddho mārassa anupādiyamāno mutto pāpimato (bjt)สังขาร ฯลฯ
viññāṇaṁ upādiyamāno baddho mārassa;
baddho → bandho (sya-all) | viññāṇaṁ → viññāṇam (pts)เมื่อยึดมั่นวิญญาณก็ถูกมารผูกมัดไว้
anupādiyamāno mutto pāpimato.เมื่อไม่ยึดมั่นก็พ้นจากมารผู้มีบาป
Imassa khvāhaṁ, bhante, bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa evaṁ vitthārena atthaṁ ājānāmī”ti.
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | khvāhaṁ → khvāham (pts) | atthaṁ → attham (pts)ข้าพระองค์เข้าใจเนื้อความแห่งพระภาษิตที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้อย่างย่อโดยพิสดารได้อย่างนี้”
“Sādhu sādhu, bhikkhu.“ดีละ ดีละ ภิกษุ ดีแท้
Sādhu kho tvaṁ, bhikkhu, mayā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṁ ājānāsi.
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | tvaṁ → tvam (pts) | atthaṁ → attham (pts)ภิกษุ เธอเข้าใจเนื้อความแห่งคำที่เรากล่าวไว้อย่างย่อโดยพิสดารได้ดีแล้ว
Rūpaṁ kho, bhikkhu, upādiyamāno baddho mārassa;
baddho → bandho (sya-all)บุคคลเมื่อยึดมั่นรูปก็ถูกมารผูกมัดไว้
anupādiyamāno mutto pāpimato.เมื่อไม่ยึดมั่นก็พ้นจากมารผู้มีบาป
Vedanaṁ …เมื่อยึดมั่นเวทนา ฯลฯ
saññaṁ …สัญญา ฯลฯ
saṅkhāre …สังขาร
viññāṇaṁ upādiyamāno baddho mārassa;
baddho → bandho (sya-all) | viññāṇaṁ → viññāṇam (pts)เมื่อยึดมั่นวิญญาณก็ถูกมารผูกมัดไว้
anupādiyamāno mutto pāpimato.เมื่อไม่ยึดมั่นก็พ้นจากมารผู้มีบาป
Imassa kho, bhikkhu, mayā saṅkhittena bhāsitassa evaṁ vitthārena attho daṭṭhabbo”ti.
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | daṭṭhabboti → daṭṭhabbo ti (pts)ภิกษุ เธอพึงทราบเนื้อความแห่งคำที่เรากล่าวไว้อย่างย่อโดยพิสดารอย่างนี้”
Atha kho so bhikkhu bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.
bhagavato bhāsitaṁ → bhagavatā bhāsitam (pts) | padakkhiṇaṁ katvā → (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts)ครั้งนั้น ภิกษุนั้นชื่นชมยินดีพระภาษิตของพระผู้มีพระภาค ลุกจากอาสนะถวายอภิวาท กระทำประทักษิณแล้วจากไป ต่อมา
Atha kho so bhikkhu eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.
viharati → vihāsi (bj, pts) | sammadeva agārasmā → samma devāgārasmā (sya-all) | nacirasseva → na cirasseva (bjt, pts) | anagāriyaṁ pabbajanti tadanuttaraṁ → anagāriyam pabbajjanti tad anuttaram (pts)ภิกษุนั้นก็หลีกออกไปอยู่คนเดียวไม่ประมาท มีความเพียร อุทิศกายและใจอยู่ ไม่นานนักได้ทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์ยอดเยี่ยมอันเป็นที่สุดแห่งพรหมจรรย์ที่เหล่ากุลบุตรผู้ออกจากเรือน บวชเป็นบรรพชิตโดยชอบต้องการด้วยปัญญาอันยิ่งเอง เข้าถึงอยู่ในปัจจุบัน
“Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti abbhaññāsi.
vusitaṁ → vusitam (pts) | nāparaṁ → nāparam (pts)รู้ชัดว่า “ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป”
Aññataro ca pana so bhikkhu arahataṁ ahosīti.อนึ่ง ภิกษุนั้นได้เป็นพระอรหันต์องค์หนึ่งในบรรดาพระอรหันต์ทั้งหลาย
Paṭhamaṁ.
paṭhamaṁ → sāvatthi ekam antaṁ (pts) | Sāvatthi → S1-3 adds-ārāme-atha- nisīdi and so on (pts note)อุปาทิยมานสูตรที่ ๑ จบ