Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Saṁyutta Nikāya 35.239สังยุตตนิกาย
  • 19. Āsīvisavagga

Rathopamasutta
Rathopamasutta → rathūpamasuttaṁ (bj); rato (pts1ed)
๒๓๙ รโถปมสูตร

“Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu diṭṭheva dhamme sukhasomanassabahulo viharati, yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṁ khayāya.
diṭṭheva → S1-3 diṭṭheceva (pts note) | yoni → S1-3 yonī always (pts note) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | āsavānaṁ → āsavānam (pts)
“ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๓ ประการ มีสุขโสมนัส มากอยู่ในปัจจุบัน และย่อมปรารภเหตุเพื่อความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลาย
Katamehi tīhi?ธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ

Indriyesu guttadvāro hoti, bhojane mattaññū, jāgariyaṁ anuyutto.
mattaññū jāgariyaṁ → mattaññu jāgariyam (pts) | hoti → Missing in S1-3 (pts note)
๑. ภิกษุคุ้มครองทวารในอินทรีย์ทั้งหลาย ๒. รู้ประมาณในการบริโภคอาหาร ๓. ประกอบความเพียรเครื่องตื่นอยู่เนือง ๆ

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti?ภิกษุชื่อว่าคุ้มครองทวารในอินทรีย์ทั้งหลาย เป็นอย่างไร

Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti, nānubyañjanaggāhī;
bhikkhu → (sya-all) | nimittaggāhī → nimittagāhī (pts) | nānubyañjanaggāhī → nānuvyañjanaggāhī (pts)
คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้เห็นรูปทางตาแล้ว ไม่รวบถือ ไม่แยกถือ
yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ. Tassa saṁvarāya paṭipajjati; rakkhati cakkhundriyaṁ; cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.
anvāssaveyyuṁ → B1-2 anvāsaveyyuṁ (pts note) | abhijjhādomanassā → abhijjhā domanassā (bjt) | yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā → yatvādhikaraṇam enaṁ cakkhundriyam asaṁvutam viharantam abhijjhā domanassā (pts) | saṁvaraṁ → saṁvaram (pts)
ปฏิบัติเพื่อ สำรวมจักขุนทรีย์ซึ่งเมื่อไม่สำรวมแล้วก็จะพึงเป็นเหตุให้ถูกธรรมที่เป็นบาปอกุศลคือ อภิชฌาและโทมนัสครอบงำได้ จึงรักษาจักขุนทรีย์ ถึงความสำรวมในจักขุนทรีย์

Sotena saddaṁ sutvā …
saddaṁ → saddam (pts)
ภิกษุฟังเสียงทางหู ...

ghānena gandhaṁ ghāyitvā …ดมกลิ่นทางจมูก ...

jivhāya rasaṁ sāyitvā …ลิ้มรสทางลิ้น ...

kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …
phoṭṭhabbaṁ → phoṭṭhabbam (pts)
ถูกต้อง โผฏฐัพพะทางกาย ...

manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī;
nānubyañjanaggāhī yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ → yatvādhikaraṇam enam manindriyam (pts)
รู้แจ้งธรรมารมณ์ทางใจแล้ว ไม่รวบถือ ไม่แยกถือ
yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati; rakkhati manindriyaṁ; manindriye saṁvaraṁ āpajjati.
abhijjhādomanassā → abhijjhā domanassā (bjt) | yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ → yatvādhikaraṇam enam manindriyam (pts) | viharantaṁ abhijjhādomanassā → viharantam abhijjhā domanassā (pts) | manindriyaṁ → manindriyam (pts) | saṁvaraṁ → saṁvaram (pts)
ปฏิบัติ เพื่อสำรวมมนินทรีย์ซึ่งเมื่อไม่สำรวมแล้วก็จะพึงเป็นเหตุให้ถูกธรรมที่เป็นบาปอกุศล คืออภิชฌาและโทมนัสครอบงำได้ จึงรักษามนินทรีย์ ถึงความสำรวมในมนินทรีย์

Seyyathāpi, bhikkhave, subhūmiyaṁ cātumahāpathe ājaññaratho yutto assa ṭhito odhastapatodo. Tamenaṁ dakkho yoggācariyo assadammasārathi abhiruhitvā vāmena hatthena rasmiyo gahetvā, dakkhiṇena hatthena patodaṁ gahetvā, yenicchakaṁ yadicchakaṁ sāreyyapi paccāsāreyyapi.
odhastapatodo → odhatapatodo (sya-all, km); odhasatapatodo (pts1ed) | ṭhito → (bj) | assa ṭhito odhastapatodo → assaṭṭhito odhatapatodo (sya-all) | sāreyyapi paccāsāreyyapi → sāreyyāpi paccāsāreyyāpi (sya-all) | ṭhito odhastapatodo tamenaṁ → odhasatapatodo tam enaṁ (pts) | assa → assa ṭhito (bj: syā, machasaṁ) | odhastapatodo → odhatapatodo (bj: syā) | odhastapatodo → odhatapatodo (cck: syā. kaṁ.); odhasatapatodo (cck: pī.) | odhatapatodo → ba. ovantarapatodo (sya-all note) | yoggācariyo → ba. anurakkho yogācariyo (sya-all note) | ājaññaratho → S1 āhaññā- (pts note) | assa → B1-2 insert ṭhito (pts note) | odhasatapatodo → S3 -dhasta- B1 -vantara- B2 -vattana- (pts note) | dakkho → B1 anurakkho (pts note) | rasmiyo → B1 rajjuyo (pts note) | patodam → B2 pattodakaṁ (pts note) | pacchāsāreyya → B1 hareyyapi -hareyya (pts note) | cātumahāpathe → cātummahāpathe (bjt, th) | abhiruhitvā → abhirūhitvā (bjt, th, pts) | yenicchakaṁ yadicchakaṁ sāreyyapi paccāsāreyyapi → yenicchakam yadicchakam sāreyya pi pacchāsāreyya pi (pts)
นายสารถีฝึกม้าผู้ฉลาด เป็นอาจารย์ฝึกม้าขึ้นสู่รถม้าซึ่งมีประตักเตรียมพร้อม ไว้แล้ว ดึงเชือกด้วยมือซ้าย ถือประตักด้วยมือขวา ขับไปข้างหน้าก็ได้ ถอยหลังก็ได้ ในถนนใหญ่สี่แยกซึ่งมีพื้นเรียบเสมอตามต้องการแม้ฉันใด

Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu imesaṁ channaṁ indriyānaṁ ārakkhāya sikkhati, saṁyamāya sikkhati, damāya sikkhati, upasamāya sikkhati.
sikkhati → damāya sikkhati is missing in B1 (pts note) | saṁyamāya → saññamāya (bjt, th) | evameva → evam eva (pts) | channaṁ indriyānaṁ → channam indriyānam (pts)
ภิกษุก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมศึกษาเพื่อรักษา ย่อมศึกษาเพื่อสำรวม ย่อมศึกษาเพื่อฝึกฝน ย่อมศึกษา เพื่อระงับอินทรีย์ ๖ ประการนี้

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti.ภิกษุชื่อว่าคุ้มครองทวารในอินทรีย์ทั้งหลายเป็นอย่างนี้แล

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu bhojane mattaññū hoti?
mattaññū → mattaññu (pts)
ภิกษุชื่อว่ารู้ประมาณในการบริโภคอาหาร เป็นอย่างไร

Idha, bhikkhave, bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso āhāraṁ āhāreti:
bhikkhave → (sya-all) | paṭisaṅkhā yoniso → paṭisaṅkhāyoniso (bjt) | āhāraṁ → āhāram (pts)
คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้พิจารณาโดยแยบคายแล้วฉันอาหาร
‘neva davāya, na madāya, na maṇḍanāya, na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā, yāpanāya, vihiṁsūparatiyā, brahmacariyānuggahāya, iti purāṇañca vedanaṁ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṁ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati, anavajjatā ca phāsuvihāro cā’ti.
vihiṁsūparatiyā → vihiṁsuparatiyā (sya-all, pts) | uppādessāmi → B1-2 uppādissāmī (pts note) | yātrā → B1-2 yatrā here and further on (pts note) | yāvadeva → yāvad eva (pts) | navañca → navaṁ ca (pts)
ไม่ใช่เพื่อเล่น ไม่ใช่เพื่อมัวเมา ไม่ใช่เพื่อประดับ ไม่ใช่เพื่อตกแต่ง แต่เพียงเพื่อความดำรงอยู่ได้ แห่งกายนี้ เพื่อให้กายนี้เป็นไปได้ เพื่อกำจัดความเบียดเบียน เพื่ออนุเคราะห์พรหมจรรย์ ด้วยคิดเห็นว่า ‘เราจักกำจัดเวทนาเก่าและจักไม่ให้เวทนาใหม่เกิดขึ้น ความดำเนิน ไปแห่งกาย ความไม่มีโทษ และความอยู่ผาสุกจักมีแก่เรา’

Seyyathāpi, bhikkhave, puriso vaṇaṁ ālimpeyya yāvadeva rohanatthāya, seyyathā vā pana akkhaṁ abbhañjeyya yāvadeva bhārassa nittharaṇatthāya;
rohanatthāya → ropanatthāya (bj, pts1ed); sevanatthāya (sya-all, km); gopanatthāya (mr) | vaṇaṁ → vaṇṇaṁ (sya-all) | yāvadeva rohanatthāya → yāvad eva ropanatthāya (pts) | vaṇaṁ → vaṇṇaṁ (bj: syā) | ropanatthāya → ropanatthāya (bj: sī.pævi, sī.pavi); sevanatthāya (bj: syā) | rohanatthāya → ropanatthāya (cck: sī. pī.); sevanatthāya (cck: syā. kaṁ.); gopanatthāya (cck: ka.) | ropanatthāya → B1 rohana- (pts note) | seyyathā → S3 adds pi (pts note) | nittharaṇatthāya → B2 nittaraṇa- (pts note) | vaṇaṁ → vaṇam (pts) | akkhaṁ → akkham (pts)
บุรุษพึงทาแผลก็เพียงเพื่อต้องการให้หาย หรือบุรุษพึงหยอดเพลารถก็เพียง เพื่อต้องการขนสิ่งของไปได้แม้ฉันใด

evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso āhāraṁ āhāreti:
evaṁ → evameva (bj, sya-all) | paṭisaṅkhā yoniso → paṭisaṅkhāyoniso (bjt) | paṭisaṅkhā yoniso āhāraṁ → paṭisaṅkhāyoniso āhāram (pts)
ภิกษุก็ฉันนั้นเหมือนกันพิจารณาโดยแยบคาย แล้วฉันอาหาร
‘neva davāya, na madāya, na maṇḍanāya, na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā, yāpanāya, vihiṁsūparatiyā, brahmacariyānuggahāya, iti purāṇañca vedanaṁ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṁ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati, anavajjatā ca phāsuvihāro cā’ti.
vihiṁsūparatiyā → vihiṁsuparatiyā (sya-all, pts) | yāvadeva → yāvad eva (pts) | purāṇañca vedanaṁ → purāṇaṁ ca vedanam (pts) | navañca → navaṁ ca (pts)
ไม่ใช่เพื่อเล่น ไม่ใช่เพื่อมัวเมา ไม่ใช่เพื่อประดับ ไม่ใช่เพื่อตกแต่ง แต่เพียงเพื่อความดำรงอยู่ได้แห่งกายนี้ เพื่อให้กายนี้เป็นไปได้ เพื่อกำจัดความ เบียดเบียน เพื่ออนุเคราะห์พรหมจรรย์ ด้วยคิดเห็นว่า ‘เราจักกำจัดเวทนาเก่า และจักไม่ให้เวทนาใหม่เกิดขึ้น ความดำเนินไปแห่งกาย ความไม่มีโทษ และความ อยู่ผาสุกจักมีแก่เรา’

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu bhojane mattaññū hoti.
mattaññū → mattaññu (pts) | evaṁ → evam (pts)
ภิกษุชื่อว่ารู้ประมาณในการบริโภคอาหารเป็นอย่างนี้แล

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu jāgariyaṁ anuyutto hoti?
jāgariyaṁ → jāgariyam (pts)
ภิกษุชื่อว่าประกอบความเพียรเป็นเครื่องตื่นอยู่เนือง ๆ เป็นอย่างไร

Idha, bhikkhave, bhikkhu divasaṁ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheti.
āvaraṇīyehi → āvaraṇiyehi (pts) | cittaṁ → cittam (pts)
คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ชำระจิตให้บริสุทธิ์จากธรรมทั้งหลายที่เป็นเครื่อง ขัดขวาง ด้วยการจงกรม ด้วยการนั่ง ตลอดวัน
Rattiyā paṭhamaṁ yāmaṁ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheti.
paṭhamaṁ → pathamaṁ (pts) | āvaraṇīyehi → āvaraṇiyehi (pts) | cittaṁ → cittam (pts)
ชำระจิตให้บริสุทธิ์จากธรรมทั้งหลาย ที่เป็นเครื่องขัดขวาง ด้วยการจงกรม ด้วยการนั่ง ตลอดปฐมยามแห่งราตรี
Rattiyā majjhimaṁ yāmaṁ dakkhiṇena passena sīhaseyyaṁ kappeti pāde pādaṁ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṁ manasi karitvā.
pāde → pādena (sya-all) | manasi karitvā → manasikaritvā (bjt) | yāmaṁ → yāmam (pts) | sīhaseyyaṁ → sīhaseyyam (pts) | pādaṁ → pādam (pts) | uṭṭhānasaññaṁ → uṭṭhānasaññam (pts)
นอน ดุจราชสีห์โดยข้างเบื้องขวา ซ้อนเท้าเหลื่อมเท้า มีสติสัมปชัญญะ หมายใจว่าจะ ลุกขึ้น ตลอดมัชฌิมยามแห่งราตรี
Rattiyā pacchimaṁ yāmaṁ paccuṭṭhāya caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheti.
āvaraṇīyehi → āvaraṇiyehi (pts) | yāmaṁ → yāmam (pts) | cittaṁ → cittam (pts)
ลุกขึ้นชำระจิตให้บริสุทธิ์จากธรรมทั้งหลายที่เป็น เครื่องขัดขวาง ด้วยการจงกรม ด้วยการนั่ง ตลอดปัจฉิมยามแห่งราตรี

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu jāgariyaṁ anuyutto hoti.
jāgariyaṁ anuyutto → jāgariyamanuyutto (th) | jāgariyaṁ → jāgariyam (pts)
ภิกษุชื่อว่าประกอบความเพียรเครื่องตื่นอยู่เนือง ๆ เป็นอย่างนี้แล

Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu diṭṭheva dhamme sukhasomanassabahulo viharati, yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṁ khayāyā”ti.
kho → (sya-all) | bhikkhave → bhikkhave bhikkhu (pts) | kho → Missing in S1-3 (pts note) | yoni → S1-3 yonī (pts note) | āraddhā → S1-3 āraddho (pts note) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th)
ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๓ ประการนี้แล ชื่อว่ามีสุขโสมนัส มากอยู่ในปัจจุบัน และชื่อว่าปรารภเหตุเพื่อความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลาย”

Dutiyaṁ.รโถปมสูตรที่ ๒ จบ

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · ไทย