Caṇḍasutta
Caṇḍasutta → caṇḍagāmaṇisuttaṁ (bj)Fury
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme (bjt)At Sāvatthī.
Atha kho caṇḍo gāmaṇi yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho caṇḍo gāmaṇi bhagavantaṁ etadavoca:
gāmaṇi → gāmaṇī (sya-all) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | ekamantaṁ → ekam antam (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)Then Fury the chief went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him:
“ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo yena midhekacco caṇḍo caṇḍotveva saṅkhaṁ gacchati.
yena midhekacco caṇḍo caṇḍotveva → yena midhekacco caṇḍoteva (bj, pts1ed) | caṇḍotveva → teva (pts) | caṇḍoteva → caṇḍo caṇḍo tveva (bj: machasaṁ); caṇḍo caṇḍo teva (bj: syā) | caṇḍotveva → yena midhekacco caṇḍoteva (cck: sī. pī.) | Caṇḍo → Repeated by B1 S1 (pts note) | teva → B2 tveva always (pts note) | caṇḍotveva → caṇḍotve (th) | yena midhekacco → yenam-idhekacco (pts)“What is the cause, sir, what is the reason why some people are regarded as furious,
Ko pana, bhante, hetu, ko paccayo yena midhekacco sorato soratotveva saṅkhaṁ gacchatī”ti?
yena midhekacco sorato soratotveva → yena midhekacco suratoteva (bj); yena midhekacco sūratoteva (pts1ed) | bhante → (pts) | yena midhekacco sorato soratotveva → yenamidhekacco sūrato teva (pts) | sorato → sorato sorato tveva (bj: machasaṁ); sorato sorato teva (bj: syā); surato teva (bj: sī.pævi, sī.pavi) | soratotveva → yena midhekacco suratoteva (cck: sī. pī.) | Sūrato → B1-2 sorato always, repeated here by B1-2 (pts note) | soratotveva → soratotve (th) | yena midhekacco sorato soratotveva → yena-m-idhekacco sūrato teva (pts)while others are regarded as gentle?”
“Idha, gāmaṇi, ekaccassa rāgo appahīno hoti.
+ → kho (pts)“Take someone who hasn’t given up greed.
Rāgassa appahīnattā pare kopenti, parehi kopiyamāno kopaṁ pātukaroti.
kopaṁ → kopam (pts)So they get annoyed by others, and they show it.
So caṇḍotveva saṅkhaṁ gacchati.
caṇḍotveva → caṇḍoteva (bj, pts) | caṇḍotveva → caṇḍotve (th) | caṇḍotveva → caṇḍo teva (pts)They’re regarded as furious.
Doso appahīno hoti.They haven’t given up hate.
Dosassa appahīnattā pare kopenti, parehi kopiyamāno kopaṁ pātukaroti.
kopaṁ → kopam (pts)So they get annoyed by others, and they show it.
So caṇḍotveva saṅkhaṁ gacchati.
caṇḍotveva → caṇḍoteva (bj, pts) | caṇḍotveva → caṇḍotve (th) | caṇḍotveva → caṇḍo teva (pts)They’re regarded as furious.
Moho appahīno hoti.They haven’t given up delusion.
Mohassa appahīnattā pare kopenti, parehi kopiyamāno kopaṁ pātukaroti.
kopaṁ → kopam (pts)So they get annoyed by others, and they show it.
So caṇḍotveva saṅkhaṁ gacchati.
caṇḍotveva → caṇḍoteva (bj, pts) | caṇḍotveva → caṇḍotve (th) | caṇḍotveva → caṇḍo teva (pts)They’re regarded as furious.
Ayaṁ kho, gāmaṇi, hetu, ayaṁ paccayo yena midhekacco caṇḍo caṇḍotveva saṅkhaṁ gacchati.
yena midhekacco caṇḍo caṇḍotveva → yenamidhekacco caṇḍoteva (bj) | caṇḍotveva → teva (pts) | Caṇḍo → B1-2 repeat caṇḍo (pts note) | caṇḍotveva → caṇḍotve (th) | ayaṁ → ayam (pts) | yena midhekacco → yena-m-idhekacco (pts)This is the cause, this is the reason why some people are regarded as furious.
Idha pana, gāmaṇi, ekaccassa rāgo pahīno hoti.But take someone who has given up greed.
Rāgassa pahīnattā pare na kopenti, parehi kopiyamāno kopaṁ na pātukaroti.
kopiyamāno → akopiyamāno (pts) | akopiyamāno → B1 has kopiyamāno always (pts note)So they don’t get annoyed by others, and don’t show it.
So soratotveva saṅkhaṁ gacchati.
soratotveva → soratoteva (bj); sūrato teva (pts) | soratotveva → soratotve (th)They’re regarded as gentle.
Doso pahīno hoti.
pahīno → pahīno hoti (pts)They’ve given up hate.
Dosassa pahīnattā pare na kopenti, parehi kopiyamāno kopaṁ na pātukaroti.
kopiyamāno → akopiyamāno (pts)So they don’t get annoyed by others, and don’t show it.
So soratotveva saṅkhaṁ gacchati.
soratotveva → soratoteva (bj); sūrato teva (pts) | soratotveva → soratotve (th)They’re regarded as gentle.
Moho pahīno hoti.They’ve given up delusion.
Mohassa pahīnattā pare na kopenti, parehi kopiyamāno kopaṁ na pātukaroti.
kopiyamāno → akopiyamāno (pts)So they don’t get annoyed by others, and don’t show it.
So soratotveva saṅkhaṁ gacchati.
soratotveva → soratoteva (bj); sūrato teva (pts) | soratotveva → soratotve (th)They’re regarded as gentle.
Ayaṁ kho, gāmaṇi, hetu ayaṁ paccayo yena midhekacco sorato soratotveva saṅkhaṁ gacchatī”ti.
yena midhekacco sorato soratotveva → yenamidhekacco soratoteva (bj); yevamidhekacco sūrato teva (pts) | Sūrato → B1-2 sorato sorato (pts note) | soratotveva → soratotve (th) | ayaṁ → ayam (pts) | yena midhekacco sorato soratotveva → yeva-m-idhekacco sūrato teva (pts) | gacchatīti → gacchatī ti (pts)This is the cause, this is the reason why some people are regarded as gentle.”
Evaṁ vutte, caṇḍo gāmaṇi bhagavantaṁ etadavoca:
gāmaṇi → gāmaṇī (sya-all) | gāmaṇi bhagavantaṁ etadavoca → gamaṇi bhagavantam etad avoca (pts)When he said this, Fury the chief said to the Buddha,
“abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante.
abhikkantaṁ → abhikkantam (pts)“Excellent, sir! Excellent!
Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito.
dakkhantīti → dakkhintīti (bj) | andhakāre → andhakare (pts) | dakkhantīti evamevaṁ → dakkhanti evam eva (pts) | dakkhanti → B2 adds ti; S1-3 dakkhintī ti (pts note) | telapajjotaṁ → tela pajjotaṁ (bjt) | telapajjotaṁ → telappajjotaṁ (th) | evamevaṁ → evameva (th) | nikkujjitaṁ → nikujjitaṁ (pts) | maggaṁ → maggam (pts)As if he were righting the overturned, or revealing the hidden, or pointing out the path to the lost, or lighting a lamp in the dark so people with clear eyes can see what’s there, the Buddha has made the teaching clear in many ways.
Esāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.
bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | esāhaṁ → esāham (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhusaṅghañ ca (pts)I go for refuge to the Buddha, to the teaching, and to the mendicant Saṅgha.
Upāsakaṁ maṁ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
maṁ → maṁ bhante (sya-all) | saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th) | upāsakaṁ maṁ → upāsakam mam (pts)From this day forth, may the Buddha remember me as a lay follower who has gone for refuge for life.”