Dutiyaabhisandasutta
Dutiyaabhisandasutta → dutiyaasaṅkheyyasuttaṁ (bj); abhisanda or sayhaka 2 (pts1ed)๔๒ ทุติยอภิสันทสูตร
“Cattārome, bhikkhave, puññābhisandā, kusalābhisandā, sukhassāhārā.
cattārome → (pts) | cattārome → cattāro me (bjt)“ภิกษุทั้งหลาย ห้วงบุญกุศลนำสุขมาให้ ๔ ประการนี้
Katame cattāro?ห้วงบุญกุศล ๔ ประการ อะไรบ้าง
Idha, bhikkhave, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti—คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้
itipi so bhagavā …pe… satthā devamanussānaṁ buddho bhagavāti.๑. ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้าว่า ‘แม้ เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น ฯลฯ เป็นศาสดา ของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย เป็นพระพุทธเจ้า เป็นพระผู้มี พระภาค’
Ayaṁ paṭhamo puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro.นี้เป็นห้วงบุญกุศลนำสุขมาให้ประการที่ ๑
Puna caparaṁ, bhikkhave, ariyasāvako dhamme …pe…๒. ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระธรรม ฯลฯ
saṅghe …pe….
saṅghe → saṁghe (ms2005)๓. ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระสงฆ์ ฯลฯ
Puna caparaṁ, bhikkhave, ariyasāvako vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṁvibhāgarato.
payatapāṇi → payatapāṇī (bj, sya-all, pts) | agāraṁ → agāram (pts)๔. มีใจปราศจากความตระหนี่อันเป็นมลทิน มีจาคะอันสละแล้ว มีฝ่ามือชุ่ม ยินดีในการสละ ควรแก่การขอ ยินดีในการให้ทาน และการแจกทาน อยู่ครองเรือน
Ayaṁ catuttho puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro.
kusalābhisando → (pts)นี้เป็นห้วงบุญกุศลนำสุขมาให้ ประการที่ ๔
Ime kho, bhikkhave, cattāro puññābhisandā, kusalābhisandā, sukhassāhārā.
bhikkhave cattāro puññābhisandā → bhicattāro puññā (pts)ห้วงบุญกุศลนำสุขมาให้ ๔ ประการนี้
Imehi kho, bhikkhave, catūhi puññābhisandehi kusalābhisandehi samannāgatassa ariyasāvakassa na sukaraṁ puññassa pamāṇaṁ gaṇetuṁ:การที่จะกำหนดประมาณบุญของอริยสาวกผู้ประกอบด้วยห้วงบุญกุศล ๔ ประการนี้ว่า
‘ettako puññābhisando, kusalābhisando, sukhassāhāro’ti.‘ห้วงบุญกุศลมีประมาณเท่านี้นำสุขมาให้’ ดังนี้ ไม่ใช่จะทำได้ง่าย
Atha kho asaṅkhyeyyo appameyyo mahāpuññakkhandhotveva saṅkhyaṁ gacchati.
asaṅkhyeyyo appameyyo → asaṅkheyyo appamyeyyo (bj) | saṅkhyaṁ → saṅkhaṁ (bj, sya-all) | asaṅkhyeyyo → asaṅkheyyo (sya-all) | mahāpuññakkhandhotveva → mahāpuññakkhandho tveva (my)แท้ที่จริง ห้วงบุญกุศลนี้ย่อมถึงการนับว่า ‘เป็นกองบุญใหญ่ที่นับไม่ได้ ประมาณ ไม่ได้เลย’
Seyyathāpi, bhikkhave, yatthimā mahānadiyo saṁsandanti samenti, seyyathidaṁ—
yatthimā → S1-3 yatthavā. (pts note) | saṁsandanti → S1-3 sandanti. (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)แม่น้ำใหญ่เหล่านี้ คือ
gaṅgā, yamunā, aciravatī, sarabhū, mahī, tattha na sukaraṁ udakassa pamāṇaṁ gaṇetuṁ:
Aciravatī → B1 acīra- (pts note) | sukaraṁ → sukaram (pts)แม่น้ำคงคา แม่น้ำยมุนา แม่น้ำอจิรวดี แม่น้ำสรภู แม่น้ำมหี ย่อมไหลเรื่อยไปที่ปากน้ำใด การที่จะกำหนดปริมาณของน้ำที่ปากน้ำ นั้นว่า
‘ettakāni udakāḷhakānī’ti vā ‘ettakāni udakāḷhakasatānī’ti vā ‘ettakāni udakāḷhakasahassānī’ti vā ‘ettakāni udakāḷhakasatasahassānī’ti vāti.
udakāḷhakānīti → udakāḷhakāni iti (sya-all) | udakāḷhakasatānīti → udakāḷhakasatāni iti (sya-all) | udakāḷhakasahassānīti → udakāḷhakasahassāni iti (sya-all) | udakāḷhakasatasahassānīti → udakāḷhakasatasahassāni iti (sya-all) | vāti → vā (bjt)‘น้ำมีปริมาณเท่านี้อาฬหกะ น้ำมีปริมาณเท่านี้ ๑๐๐ อาฬหกะ น้ำมี ปริมาณเท่านี้ ๑,๐๐๐ อาฬหกะ หรือน้ำมีปริมาณเท่านี้ ๑๐๐,๐๐๐ อาฬหกะ’ ดังนี้ ไม่ใช่จะทำได้ง่าย
Atha kho asaṅkhyeyyo appameyyo mahāudakakkhandhotveva saṅkhyaṁ gacchati.
asaṅkhyeyyo → asaṅkheyyo (bj, sya-all) | mahāudakakkhandhotveva saṅkhyaṁ → mahāudakakkhandho tveva saṅkhaṁ (bj) | saṅkhyaṁ → saṅkhaṁ (sya-all)แท้ที่จริง ปริมาณของน้ำในมหาสมุทรนั้นย่อมถึงการนับว่า ‘เป็นห้วงน้ำใหญ่ที่นับไม่ได้ ประมาณไม่ได้เลย’ แม้ฉันใด
Evameva kho, bhikkhave, imehi catūhi puññābhisandehi kusalābhisandehi samannāgatassa ariyasāvakassa na sukaraṁ puññassa pamāṇaṁ gaṇetuṁ:การที่จะกำหนดประมาณบุญของอริยสาวกผู้ประกอบด้วยห้วงบุญกุศล ๔ ประการนี้ว่า
‘ettako puññābhisando, kusalābhisando, sukhassāhāro’ti.‘ห้วงบุญกุศลมีประมาณเท่านี้ นำสุขมาให้’ ดังนี้ ไม่ใช่จะทำได้ง่าย
Atha kho asaṅkhyeyyo appameyyo mahāpuññakkhandhotveva saṅkhyaṁ gacchatī”ti.
asaṅkhyeyyo → asaṅkheyyo (bj, sya-all) | mahāpuññakkhandhotveva saṅkhyaṁ gacchatīti → mahāpuññakkhandho tveva saṅkhaṁ gacchati (bj) | saṅkhyaṁ → saṅkhaṁ (sya-all)แท้ที่จริง ห้วงบุญกุศลนี้ย่อมถึงการนับว่า ‘เป็นกองบุญใหญ่ที่นับไม่ได้ ประมาณ ไม่ได้เลย’ ฉันนั้นเหมือนกัน”
Idamavoca bhagavā …pe…
idamavoca → idam avoca (pts) | + → etad avoca (pts)พระผู้มีพระภาคผู้สุคตศาสดาได้ตรัสเวยยากรณภาษิตนี้แล้ว
satthā:
satthā → these three words in S1-3 only. (pts note)จึงได้ตรัสคาถาประพันธ์ต่อไปอีกว่า
“Mahodadhiṁ aparimitaṁ mahāsaraṁ, bahubheravaṁ ratanagaṇānamālayaṁ;
mahodadhiṁ → mahodadhim (pts) ratanagaṇānamālayaṁ → ratnāgaṇānam ālayaṁ (pts) | ālayaṁ → these two first padas ara not to be found in S1-3. (pts note)“แม่น้ำหลายสายคับคั่งไปด้วยหมู่ปลา ไหลบ่าไปยังมหาสมุทร อันเป็นที่ขังน้ำขนาดใหญ่ Najjo yathā naragaṇasaṅghasevitā, puthū savantī upayanti sāgaraṁ.
puthū savantī → puthusavanti hi (pts) | puthusavanti → S1-3 savantī. (pts note) | hi → hi required by metre is in S1-3 and in this sutta only. (pts note)ประมาณไม่ได้ มีสิ่งที่น่ากลัวมาก เป็นแหล่งรัตนะชั้นเยี่ยม ฉันใดEvaṁ naraṁ annapānavatthadadaṁ, seyyāni paccattharaṇassa dāyakaṁ;
annapānavatthadadaṁ seyyāni paccattharaṇassa → annadapānavatthadaṁ seyyānisajjattharaṇassa (bj) | naraṁ → naram (pts) seyyāni paccattharaṇassa → seyyānisajjattharaṇassa (sya-all, pts) | seyyānisajjattharaṇassa → as in the preceding sutta. (pts note)สายธารแห่งบุญย่อมหลั่งไหลไปสู่นรชน ผู้เป็นบัณฑิต ผู้ให้ข้าว น้ำ ผ้า Puññassa dhārā upayanti paṇḍitaṁ, najjo yathā vārivahāva sāgaran”ti.
vārivahā → S1-3 vohaṁ. (pts note) | vārivahāva sāgaranti → vārivahā va sāgaran ti cattāro (pts)ที่นอน ที่นั่ง และเครื่องปูลาด เปรียบเหมือนแม่น้ำคือห้วงน้ำไหลไปยังมหาสมุทร ฉันนั้น”