Vijjāsutta๑๐ วิชชาสูตร
“Saddho ca, bhikkhave, bhikkhu hoti, no ca sīlavā.
ca → (sya-all) | ca → omitted by S. (pts note) | + → sāvatthiyaṁ (bjt)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้มีศรัทธา แต่ไม่มีศีล
Evaṁ so tenaṅgena aparipūro hoti.
tenaṅgena → ten aṅgena (pts)อย่างนี้ เธอจึงชื่อว่าเป็นผู้ไม่บริบูรณ์ด้วยองค์นั้น
Tena taṁ aṅgaṁ paripūretabbaṁ:เธอพึงบำเพ็ญองค์นั้นให้บริบูรณ์ ด้วยคิดว่า
‘kintāhaṁ saddho ca assaṁ sīlavā cā’ti.
cāti → cā ti (pts)“ทางที่ดี เราควรเป็นผู้มีศรัทธา มีศีล”
Yato ca kho, bhikkhave, bhikkhu saddho ca hoti, sīlavā ca, evaṁ so tenaṅgena paripūro hoti.
tenaṅgena → ten aṅgena (pts)เมื่อใด ภิกษุเป็นผู้มีศรัทธา มีศีล เมื่อนั้น เธอจึงชื่อว่าเป็นผู้บริบูรณ์ด้วยองค์นั้นอย่างนี้
Saddho ca, bhikkhave, bhikkhu hoti sīlavā ca, no ca bahussuto bahussuto ca,ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้มีศรัทธา มีศีล แต่ไม่เป็นพหูสูต เป็นพหูสูต
no ca dhammakathiko …pe…แต่ไม่ เป็นธรรมกถึก
dhammakathiko ca, no ca parisāvacaro parisāvacaro ca,
parisāvacaro → omitted by M6. (pts note)เป็นธรรมกถึก แต่ไม่เข้าไปสู่บริษัท เข้าไปสู่บริษัท
no ca visārado parisāya dhammaṁ deseti visārado ca parisāya dhammaṁ deseti,
visārado → T. adds ca. (pts note)แต่ไม่แกล้วกล้า แสดงธรรมแก่บริษัท แกล้วกล้าแสดงธรรมแก่บริษัท
no ca vinayadharo vinayadharo ca,
vinayadharo → omitted by T. M6. (pts note)แต่ไม่ทรงวินัย ทรงวินัย
no ca anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo …pe… iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati. Anekavihitañca …pe… pubbenivāsaṁ anussarati,
anekavihitañca → (bj) | pubbenivāsaṁ anussarati → (bj) | anussarati → T. M6. M7 add pe; Ph. omits all from aneka- to anussarati before no ca dibbena. (pts note) | anekavihitañ → M. adds pa || pubbe- anuss- no ca dibbena. (pts note) | pe → only in S. (pts note) | sa-uddesaṁ → T. M7 savudd-. (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bjt, th) | + → pubbenivāsaṁ anussarati seyyathīdaṁ ekampi jātiṁ dvepi jātiyo (th) | + → iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ (th) | seyyathidaṁ ekampi → seyyathīdaṁ ekam pi (pts) | dvepi → dve pi (pts) | pe → spelled out in full (pts) | + → iti sākāraṁ sa-uddesaṁ anekavihitaṁ (pts)แต่ ระลึกชาติก่อนไม่ได้หลายชาติ คือ ๑ ชาติบ้าง ๒ ชาติบ้าง ฯลฯ ระลึกชาติก่อนได้ หลายชาติ คือ ๑ ชาติบ้าง ๒ ชาติบ้าง ฯลฯ ระลึกชาติก่อนได้หลายชาติพร้อมทั้ง ลักษณะทั่วไปและชีวประวัติอย่างนี้
no ca dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena …pe… yathākammūpage satte pajānāti dibbena ca cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena …pe…
atikkantamānusakena → M. Ph. -mānussakena throughout. (pts note) | pe → M. pa; omitted by Ph. T. M6. M7. (pts note) | ca → omitted by M. Ph. T. M6. M7. (pts note)แต่ไม่เห็นหมู่สัตว์ ฯลฯ ด้วยตาทิพย์อันบริสุทธิ์ เหนือมนุษย์ ไม่รู้ชัดถึงหมู่สัตว์ผู้เป็นไปตามกรรม เห็นหมู่สัตว์ด้วยตาทิพย์อัน บริสุทธิ์เหนือมนุษย์ ฯลฯ
yathākammūpage satte pajānāti, no ca āsavānaṁ khayā …pe… sacchikatvā upasampajja viharati.
sacchikatvā → sacichikatvā (bj) | pe → M. la; omitted by Ph. T. M6. M7. (pts note)รู้ชัดถึงหมู่สัตว์ผู้เป็นไปตามกรรม แต่ไม่ทำให้แจ้ง ฯลฯ เพราะอาสวะสิ้นไป ด้วยปัญญาอันยิ่งเอง เข้าถึงอยู่ในปัจจุบัน
Evaṁ so tenaṅgena aparipūro hoti.
tenaṅgena → ten aṅgena (pts)อย่างนี้ เธอจึงชื่อว่า ไม่เป็นผู้บริสุทธิ์ด้วยองค์นั้น
Tena taṁ aṅgaṁ paripūretabbaṁ:เธอพึงบำเพ็ญองค์นั้นให้บริบูรณ์ ด้วยคิดว่า
‘kintāhaṁ saddho ca assaṁ, sīlavā ca, bahussuto ca, dhammakathiko ca, parisāvacaro ca, visārado ca parisāya dhammaṁ deseyyaṁ, vinayadharo ca, anekavihitañca pubbenivāsaṁ anussareyyaṁ, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo …pe… iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussareyyaṁ, dibbena ca cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena …pe… yathākammūpage satte pajāneyyaṁ, āsavānañca khayā …pe… sacchikatvā upasampajja vihareyyan’ti.
ca → omitted by Ph. (pts note) | parisāya → M6. M7 -sāyaṁ; T. -sayaṁ (sic). (pts note) | pe → M. la; Ph. pa; omitted by T. M6. M7. (pts note) | sa-uddesaṁ → T. savu-; M6 sa-udd- and savu- (pts note) | ca → omitted by Ph. T. M6. M7. (pts note) | ca → omitted by M. Ph. (pts note) | pe → M. Ph. la. (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bjt, th) | anekavihitañca → anekavihitañ ca (pts) | seyyathidaṁ ekampi → seyyathīdaṁ ekam pi (pts) | dvepi → dve pi (pts) | āsavānañca → āsavānañ ca (pts) | vihareyyanti → vihareyyan ti (pts)‘ทางที่ดี เราควรเป็นผู้มีศรัทธา มีศีล เป็นพหูสูต เป็นธรรมกถึก เข้าไปสู่บริษัท แกล้วกล้า แสดงธรรมแก่บริษัท ทรงวินัย ระลึกชาติก่อนได้หลายชาติ คือ ๑ ชาติบ้าง ๒ ชาติ บ้าง ฯลฯ ระลึกชาติก่อนได้หลายชาติพร้อมทั้งลักษณะทั่วไปและชีวประวัติอย่างนี้ เห็นหมู่สัตว์ ฯลฯ ด้วยตาทิพย์อันบริสุทธิ์เหนือมนุษย์ รู้ชัดถึงหมู่สัตว์ผู้เป็นไปตาม กรรม ทำให้แจ้ง ฯลฯ เพราะอาสวะสิ้นไป ด้วยปัญญาอันยิ่งเอง เข้าถึงอยู่ในปัจจุบัน
Yato ca kho, bhikkhave, bhikkhu saddho ca hoti, sīlavā ca, bahussuto ca, dhammakathiko ca, parisāvacaro ca, visārado ca parisāya dhammaṁ deseti, vinayadharo ca, anekavihitañca pubbenivāsaṁ anussarati, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo …pe… iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, dibbena ca cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena …pe… yathākammūpage satte pajānāti, āsavānañca khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.
anekavihitañca → anekakavihitaṁ (bj) | ca → omitted by Ph. (pts note) | parisāya → T. M6. M7. -sāyaṁ. (pts note) | ca → omitted by T. M6. (pts note) | pe → M. la; Ph. pa; omitted by T. M6. M7. (pts note) | sa-uddesaṁ → T. savu- (pts note) | ca → omitted by Ph. T. M6. M7. (pts note) | pe → M. la; omitted by Ph. T. M6. M7. (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bjt, th) | diṭṭheva dhamme → diṭṭhevadhamme (bjt) | anekavihitañca → anekavihitañ ca (pts) | seyyathidaṁ ekampi → seyyathīdaṁ ekam pi (pts) | dvepi → dve pi (pts) | āsavānañca → āsavānañ ca (pts) | diṭṭheva → diṭṭh eva (pts)เมื่อใด ภิกษุเป็นผู้มีศรัทธา ๑ มีศีล ๑ เป็นพหูสูต ๑ เป็นธรรมกถึก ๑ เข้าไป สู่บริษัท ๑ แกล้วกล้าแสดงธรรมแก่บริษัท ๑ ทรงวินัย ๑ ระลึกชาติก่อนได้หลายชาติ คือ ๑ ชาติบ้าง ๒ ชาติบ้าง ฯลฯ ระลึกชาติก่อนได้หลายชาติพร้อมทั้งลักษณะทั่วไป และชีวประวัติอย่างนี้ ๑ เห็นหมู่สัตว์ ฯลฯ ด้วยตาทิพย์อันบริสุทธิ์เหนือมนุษย์ รู้ชัด ถึงหมู่สัตว์ผู้เป็นไปตามกรรม ๑ ทำให้แจ้งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติ อันไม่มีอาสวะ เพราะอาสวะสิ้นไป ด้วยปัญญาอันยิ่งเองเข้าถึงอยู่ในปัจจุบัน ๑ เมื่อนั้น
Evaṁ so tenaṅgena paripūro hoti.
tenaṅgena → ten aṅgena (pts)ภิกษุจึงชื่อ ว่าเป็นผู้บริบูรณ์ด้วยองค์นั้น อย่างนี้
Imehi kho, bhikkhave, dasahi dhammehi samannāgato bhikkhu samantapāsādiko ca hoti sabbākāraparipūro cā”ti.
bhikkhu → bhikkhu hoti (bj) | sabbākāraparipūro cāti dasamaṁ → sabbākāraparipūrocāti (bj) | cāti → cā ti (pts)ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๑๐ ประการนี้แล จึงชื่อว่าเป็นผู้ ก่อให้เกิดความเลื่อมใสได้รอบด้าน และเป็นผู้บริบูรณ์ด้วยอาการทั้งปวง
Tassuddānaṁรวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
Kimatthiyaṁ cetanā ca, tayo upanisāpi ca;
ca tayo upanisāpi ca → sīlaṁ upanisā ānanda pañcamaṁ (bj, pts) tayo upanisāpi ca → upanisā ānanda pañcamaṁ (bjt) | tayo upanisāpi ca → upanisā ānandapañcamaṁ (th) | tayo upanisāpi ca → upanisā ānanda-pañcamaṁ (pts)๑. กิมัตถิยสูตร ๒. เจตนากรณียสูตร ๓. ปฐมอุปนิสสูตร ๔. ทุติยอุปนิสสูตร ๕. ตติยอุปนิสสูตร Samādhi sāriputto ca, jhānaṁ santena vijjayāti.
Samādhi → T. -dhiṁ; Ph. sammāsamādhi. (pts note) | sāriputto → sārīputto (th) jhānaṁ → saddho (bj, pts) | vijjayāti → kimatthiyaṁ cetanā ca tayo upanisā pica samādhisāriputto ca jhānaṁ santena vijjayāti – machasaṁ (bj note) | santena → M. Ph. pantena; T. has sante, then sati pāmujjasampannassa upanisasampanno (sic) hoti, i. e. it inserts here the portions of No. V, 2, also Nos. VI and VII left out before, and at the end of No. VII it has vijjayā ti. (pts note)๖. สมาธิสูตร ๗. สารีปุตตสูตร ๘. ฌานสูตร ๙. สันตวิโมกขสูตร ๑๐. วิชชาสูตร