Katthīsutta๘๕ กัตถีสูตร
Ekaṁ samayaṁ āyasmā mahācundo cetīsu viharati sahajātiyaṁ.
āyasmā → (bj) | Sahajātiyaṁ → T. Sā- (pts note)สมัยหนึ่ง ท่านพระมหาจุนทะอยู่ที่สหชาติวัน แคว้นเจตี
Tatra kho āyasmā mahācundo bhikkhū āmantesi:
bhikkhū → bhikkhu (bj)ณ ที่นั้นแล ท่านพระมหาจุนทะได้เรียกภิกษุทั้งหลายมากล่าวว่า
“āvuso bhikkhave”ti.
bhikkhaveti → bhikkhavoti (bj, sya-all) | bhikkhaveti āvusoti → bhikkhavo ti āvuso ti (pts) | bhikkhavo → M. M7 -ve. (pts note)ภิกษุผู้มีอายุทั้งหลาย
“Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato mahācundassa paccassosuṁ.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | Āvuso → T. M6. M7 have pe instead of this phrase. (pts note) | āvusoti → āvuso ti (pts)ภิกษุ เหล่านั้นรับคำแล้ว
Āyasmā mahācundo etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)ท่านพระมหาจุนทะจึงได้กล่าวเรื่องนี้ว่า
“Idhāvuso, bhikkhu katthī hoti vikatthī adhigamesu:
katthī → katthi (bj) | vikatthī → vikatthi (bj) | vikatthī → T. M6 katthi. (pts note)ผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้เป็นผู้ชอบกล่าวโอ้อวดในการได้ บรรลุคุณวิเศษว่า
‘ahaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṁ dutiyaṁ jhānaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṁ tatiyaṁ jhānaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṁ catutthaṁ jhānaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṁ ākāsānañcāyatanaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṁ viññāṇañcāyatanaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṁ ākiñcaññāyatanaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṁ nevasaññānāsaññāyatanaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṁ saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipī’ti.
ahaṁ → T. so ahaṁ. (pts note) | jhānaṁ → T. M6. M7 paṭhamajjhānaṁ and the like everywhere. (pts note) | samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi → samāpajjāmi pi vuṭṭhahāmi pi (pts) | samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipīti → samāpajjāmi pi vuṭṭhahāmi pī ti (pts)‘เราเข้าปฐมฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าทุติยฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าตติยฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าจตุตถฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าอากาสานัญจายตนฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าวิญญาณัญจายตนฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าอากิญจัญญายตนฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าเนวสัญญานาสัญญายตนฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธก็ได้ ออกก็ได้’
Tamenaṁ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo samanuyuñjati samanuggāhati samanubhāsati.
samanuggāhati → samanugāhati (bjt, pts) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)พระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาดในจิต ของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่น ย่อมซักถาม สอบถาม ไล่เลียงภิกษุนั้น
So tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā jhāyinā samāpattikusalena paracittakusalena paracittapariyāyakusalena samanuyuñjiyamāno samanuggāhiyamāno samanubhāsiyamāno irīṇaṁ āpajjati vicinaṁ āpajjati anayaṁ āpajjati byasanaṁ āpajjati anayabyasanaṁ āpajjati.
vicinaṁ → vipinaṁ (bj); vijinaṁ (pts) | irīṇaṁ → iraṇaṁ (sya-all); iriṇaṁ (pts) | iriṇaṁ → T. M7 irīnaṁ; M6 irinaṁ; Ph. S. iraṇaṁ. (pts note) | vijinaṁ → all MSS. exc. M6 have vicinaṁ. (pts note) | āpajjati → omitted by T. M6. M7. (pts note) | samanuggāhiyamāno → samanugāhiyamāno (bjt, pts) | byasanaṁ → vyasanaṁ (pts) | anayabyasanaṁ → anayavyasanaṁ (pts)ภิกษุนั้นถูกพระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาด ในจิตของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่น ซักถาม สอบถาม ไล่เลียงอยู่ ย่อม ถึงความเป็นคนเปล่า ความไม่มีคุณ ความไม่เจริญ ความพินาศ ทั้งความไม่เจริญ และความพินาศ
Tamenaṁ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṁ cetasā ceto paricca manasi karoti:
paracittakusalo → omitted by M7. (pts note) | manasi karoti → manasikaroti (bjt, th, pts) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)พระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาดในจิต ของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่น กำหนดรู้ใจด้วยใจแล้ว ใส่ใจถึงภิกษุนั้น อย่างนี้ว่า
‘kiṁ nu kho ayamāyasmā katthī hoti vikatthī adhigamesu—
katthī → katthi (bj) | vikatthī → vikatthi (bj) | adhigamesu → M6 adhigamatīsu. (pts note) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | kiṁ → kin (pts) | ayamāyasmā → ayam āyasmā (pts)‘เพราะเหตุไรหนอ ท่านผู้นี้จึงเป็นผู้ชอบกล่าวโอ้อวดในการบรรลุคุณวิเศษว่า
ahaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi …pe…
pe → M. la; Ph. pa. (pts note) | samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi → samāpajjāmi pi vuṭṭhahāmi pi (pts)‘เราเข้าปฐมฌานก็ได้ ออกก็ได้ ฯลฯ
ahaṁ saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipī’ti.
ti → omitted by T. M7. (pts note) | samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipīti → samāpajjāmi pi vuṭṭhahāmi pī ti (pts)เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธก็ได้ ออกก็ได้’
Tamenaṁ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṁ cetasā ceto paricca pajānāti:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)พระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาดในจิต ของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่น กำหนดรู้ใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้ชัดซึ่งภิกษุ นั้นอย่างนี้ว่า
‘Dīgharattaṁ kho ayamāyasmā khaṇḍakārī chiddakārī sabalakārī kammāsakārī na santatakārī na santatavutti sīlesu.
kho → kho pana (bj) | santatavutti → sannatavuttī (bj); satatavuttī (sya-all); santatavuttī (pts) | santatakārī → satatakārī (sya-all) | kho → T. M6. M7 add pana. (pts note) | santatavuttī → M. santa-; T. sataka-; S. satta- (pts note) | ayamāyasmā → ayam āyasmā (pts)๑. ‘ท่านผู้นี้เป็นผู้ทำศีลให้ขาด ให้ทะลุ ให้ด่าง ให้พร้อย ไม่ชอบทำต่อเนื่อง ไม่ประพฤติต่อเนื่องในศีลทั้งหลาย
Dussīlo kho ayamāyasmā.
ayamāyasmā dussilyaṁ → panāyamāyasmā dussīlyaṁ (bj) | kho → (sya-all) | kho ayamāyasmā dussilyaṁ → ayam āyasmā dussīlyaṁ (pts)ท่านผู้นี้เป็นผู้ทุศีลตลอดกาลนาน’
Dussilyaṁ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ.
dussilyaṁ → dussīlyaṁ (sya-all) | dussīlyaṁ → M. dussi- (pts note) | parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ก็ความเป็นผู้ทุศีลนี้แล เป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคต ทรงประกาศแล้ว
Assaddho kho pana ayamāyasmā;
ayamāyasmā → ayamāyasmā anācāro (sya-all) | pana ayamāyasmā → panāyam āyasmā (pts) | Assaddho → M. Ph. asa- (pts note) | āyasmā → S. adds anācāro. (pts note)๒. ‘ท่านผู้นี้เป็นผู้ไม่มีศรัทธา มีความประพฤติไม่สมควร’
assaddhiyaṁ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ.
parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ก็ความเป็นผู้ไม่มี ศรัทธานี้แล เป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศ แล้ว
Appassuto kho pana ayamāyasmā anācāro;
ayamāyasmā → ayam āyasmā (pts)๓. ‘ท่านผู้นี้เป็นผู้มีสุตะน้อย มีความประพฤติไม่สมควร’
appasaccaṁ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ.
appasaccaṁ → M6 appassutaṁ. (pts note) | parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ก็ความเป็นผู้มี สุตะน้อยนี้แล เป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรง ประกาศแล้ว
Dubbaco kho pana ayamāyasmā;
ayamāyasmā → ayamāyasmā anācāro (sya-all) | pana ayamāyasmā → panāyam āyasmā (pts) | āyasmā → S. adds anācāro. (pts note) | dubbaco → dubbacco (th)๔. ‘ท่านผู้นี้เป็นผู้ว่ายาก มีความประพฤติไม่สมควร’
dovacassatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ.
dovacassatā → T. -taṁ. (pts note) | parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ก็ความเป็นผู้ว่ายาก นี้แล เป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว
Pāpamitto kho pana ayamāyasmā;
pana ayamāyasmā → panāyam āyasmā (pts)๕. ‘ท่านผู้นี้เป็นผู้มีปาปมิตร’
pāpamittatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ.
pāpamittatā → pāpamittā (bj) | parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ก็ความเป็นผู้มีปาปมิตรนี้แล เป็นความเสื่อม ในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว
Kusīto kho pana ayamāyasmā;
pana ayamāyasmā → panāyam āyasmā (pts)๖. ‘ท่านผู้นี้เป็นผู้เกียจคร้าน’
kosajjaṁ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ.
parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ก็ความเป็นผู้เกียจคร้านนี้แล เป็นความเสื่อม ในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว
Muṭṭhassati kho pana ayamāyasmā;
pana ayamāyasmā muṭṭhassaccaṁ → panāyam āyasmā muṭṭhasaccaṁ (pts) | Muṭṭhassati → M. Ph. muṭṭhasati. (pts note)๗. ‘ท่านผู้นี้เป็นผู้หลงลืมสติ’
muṭṭhassaccaṁ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ.
muṭṭhassaccaṁ → muṭṭhasaccaṁ (bjt, th, pts) | parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ก็ความเป็นผู้หลงลืมสตินี้แล เป็นความเสื่อม ในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว
Kuhako kho pana ayamāyasmā;
pana ayamāyasmā kohaññaṁ → panāyam āyasmā kuhanā (pts)๘. ‘ท่านผู้นี้เป็นผู้หลอกลวงโลก’
kohaññaṁ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ.
kohaññaṁ → kuhanā (sya-all) | kuhanā → M. Ph. kohaññaṁ. (pts note) | parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ก็ความเป็นผู้หลอกลวงโลกนี้แล เป็น ความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว
Dubbharo kho pana ayamāyasmā;
pana ayamāyasmā → panāyam āyasmā (pts) | Dubbharo → M. Ph. dubho; T. dubbharakāro. (pts note)๙. ‘ท่านผู้นี้เป็นผู้เลี้ยงยาก’
dubbharatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ.
dubbharatā → M. Ph. dubho (pts note) | parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ก็ความเป็นผู้เลี้ยงยากนี้แล เป็นความเสื่อมใน พระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว
Duppañño kho pana ayamāyasmā;
pana ayamāyasmā → panāyam āyasmā (pts)๑๐. ‘ท่านผู้นี้เป็นผู้มีปัญญาทราม’
duppaññatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ’.
parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ก็ความเป็นผู้มีปัญญาทรามนี้แล เป็น ความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว
Seyyathāpi, āvuso, sahāyako sahāyakaṁ evaṁ vadeyya:
Seyyathā → M6 omits all from Seyyathā pi to me dhanan ti. (pts note) | sahāyako → T. sahāyo. (pts note)ผู้มีอายุทั้งหลาย เปรียบเหมือนสหายพึงกล่าวกับสหายอย่างนี้ว่า
‘yadā te, samma, dhanena dhanakaraṇīyaṁ assa, yāceyyāsi maṁ dhanaṁ. Dassāmi te dhanan’ti.
dhanena → bandho (mr) | assa, yāceyyāsi maṁ → yācissasi maṁ (bj, pts1ed); pavedeyyāsi maṁ (sya-all); parājeyyāpi maṁ (mr) | yāceyyāsi → yācissasi (bj, pts); pavedeyyāsi (sya-all) | yācissasi → sāceyyāsi (bj: machasaṁ) | dhanena → bandho (cck: ka.) | maṁ → yācissasi maṁ (cck: sī.); pavedeyyāsi maṁ (cck: syā.); parājeyyāpi maṁ (cck: ka.) | dhanena → M. Ph. bandho. (pts note) | assa → T. assā. (pts note) | yācissasi → M. Ph. parājeyyāpi; S. pavedeyyāsi. (pts note) | dhananti → dhanan ti (pts)‘สหาย เมื่อใด ท่านมีกิจจำเป็นที่ต้องใช้ทรัพย์ ท่านควรบอกให้เราทราบ เราจะให้ทรัพย์แก่ ท่าน’
So kiñcideva dhanakaraṇīye samuppanne sahāyako sahāyakaṁ evaṁ vadeyya: ‘attho me, samma, dhanena. Dehi me dhanan’ti.
kiñcideva → kismicideva (bj); kismiñcideva (sya-all, pts) | kiñcideva → kismiñci-d-eva (pts) | dhananti → dhanan ti (pts)สหายอีกฝ่ายหนึ่งนั้น เมื่อมีกิจบางอย่างที่จำเป็นต้องใช้ทรัพย์เกิดขึ้น จึงบอก กับสหายอย่างนี้ว่า ‘สหาย เราต้องการใช้ทรัพย์ ขอท่านจงให้ทรัพย์แก่เรา’
So evaṁ vadeyya:สหาย นั้นก็ตอบอย่างนี้ว่า
‘tena hi, samma, idha khanāhī’ti. So tatra khananto nādhigaccheyya.
khanāhīti → khaṇāhīti (sya-all, pts) | khananto → khaṇanto (sya-all, pts) | khaṇāhī → M. M6 khan- throughout; T. khaṇ- and khan- (pts note) | tena hi → tenahi (th) | khanāhīti → khaṇāhī ti (pts)‘สหาย ถ้าเช่นนั้น ท่านจงขุดลงไป ณ ที่ตรงนี้‘สหายอีกฝ่ายหนึ่ง นั้นเมื่อขุดลงไป ณ ที่ตรงนั้น ก็ไม่พบทรัพย์
So evaṁ vadeyya:
So → omitted by T. (pts note)เขาจึงกล่าวขึ้นอย่างนี้ว่า
‘alikaṁ maṁ, samma, avaca; tucchakaṁ maṁ, samma, avaca—idha khanāhī’ti.
khanāhīti → khaṇāhīti (sya-all, pts) | khanāhīti → khaṇāhī ti (pts)‘สหาย ท่านได้ พูดเหลาะแหละไร้สาระกับเราว่า’ ‘ท่านจงขุดลงไป ณ ที่ตรงนี้’
So evaṁ vadeyya:สหายนั้นจึงกล่าว อย่างนี้ว่า
‘nāhaṁ taṁ, samma, alikaṁ avacaṁ, tucchakaṁ avacaṁ. Tena hi, samma, idha khanāhī’ti.
khanāhīti → khaṇāhīti (sya-all, pts) | samma → T. sammā. (pts note) | nāhaṁ taṁ → nāhantaṁ (th) | tena hi → tenahi (th) | nāhaṁ → nāhan (pts) | khanāhīti → khaṇāhī ti (pts)‘สหาย เราหาได้พูดเหลาะแหละไร้สาระกับท่านไม่ ถ้าเช่นนั้น ท่านจงขุด ลงไป ณ ที่ตรงนี้เถิด’
So tatrapi khananto nādhigaccheyya.
khananto → khaṇanto (sya-all) | tatrapi khananto → tatra pi khaṇanto (pts)สหายอีกฝ่ายหนึ่งนั้นเมื่อขุดลงไป ณ ที่ตรงนั้น ก็ยังไม่ พบทรัพย์
So evaṁ vadeyya:จึงกล่าวขึ้นอย่างนี้ว่า
‘alikaṁ maṁ, samma, avaca, tucchakaṁ maṁ, samma, avaca—idha khanāhī’ti.
khanāhīti → khaṇāhīti (sya-all, pts) | samma → omitted by M. (pts note) | khanāhīti → khaṇāhī ti (pts)‘สหาย ท่านได้พูดเหลาะแหละไร้สาระกับเราว่า ‘ท่านจงขุดลงไป ณ ที่ตรงนี้’
So evaṁ vadeyya:เขาจึงกล่าวขึ้นอย่างนี้ว่า
‘nāhaṁ taṁ, samma, alikaṁ avacaṁ, tucchakaṁ avacaṁ. Tena hi, samma, idha khanāhī’ti.
avacaṁ tena hi → avaca tenahi (sya-all) | khanāhīti → khaṇāhīti (sya-all, pts) | samma → T. sammā. (pts note) | nāhaṁ taṁ → nāhantaṁ (th) | nāhaṁ → nāhan (pts) | khanāhīti → khaṇāhī ti (pts)‘สหาย เราหาได้พูดเหลาะแหละ ไร้สาระกับท่านไม่ ถ้าเช่นนั้น ท่านจงขุดลงไป ณ ที่ตรงนี้’
So tatrapi khananto nādhigaccheyya.
khananto → khaṇanto (sya-all) | tatrapi khananto → tatra pi khaṇanto (pts) | So → T. M7 atha so; M6 atha kho. (pts note)สหายอีกฝ่ายหนึ่งนั้นเมื่อ ขุดลงไป ณ ที่ตรงนั้น ก็ไม่พบทรัพย์อีก
So evaṁ vadeyya:จึงพูดขึ้นอย่างนี้ว่า
‘alikaṁ maṁ, samma, avaca, tucchakaṁ maṁ, samma, avaca—idha khanāhī’ti.
khanāhīti → khaṇāhīti (sya-all, pts) | khanāhīti → khaṇāhī ti (pts)‘สหาย ท่านได้พูดเหลาะ แหละไร้สาระกับเราว่า ‘ท่านจงขุดลงไป ณ ที่ตรงนี้’
So evaṁ vadeyya:สหายนั้นก็พูดตอบอย่างนี้ว่า
‘nāhaṁ taṁ, samma, alikaṁ avacaṁ, tucchakaṁ avacaṁ. Api ca ahameva ummādaṁ pāpuṇiṁ cetaso vipariyāyan’ti.
nāhaṁ taṁ → nāhantaṁ (th) | api ca → apica (th) | nāhaṁ → nāhan (pts) | ahameva → aham eva (pts) | vipariyāyanti → vipariyāyan ti evam (pts)‘สหาย เราหาได้พูดเหลาะแหละไร้สาระกับท่านไม่ แต่เราเองนี้แล ถึงความ เป็นผู้มี สติฟั่นเฟือน ที่มิได้กำหนดรู้ด้วยใจ’ แม้ฉันใด
Evamevaṁ kho, āvuso, bhikkhu katthī hoti vikatthī adhigamesu:
hoti vikatthī → vikatthi (bj) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → eva (pts)ผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุก็ฉันนั้นเหมือนกัน เป็นผู้ชอบกล่าวโอ้อวดในการบรรลุ คุณวิเศษว่า
‘ahaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṁ dutiyaṁ jhānaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṁ tatiyaṁ jhānaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṁ catutthaṁ jhānaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṁ ākāsānañcāyatanaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṁ viññāṇañcāyatanaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṁ ākiñcaññāyatanaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṁ nevasaññānāsaññāyatanaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi, ahaṁ saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipī’ti.
vuṭṭhahāmipi → vuṭṭhāhāmipi (bj) | samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi → samāpajjāmi pi vuṭṭhahāmi pi (pts) | samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipīti → samāpajjāmi pi vuṭṭhahāmi pī ti (pts)‘เราเข้าปฐมฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าทุติยฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าตติยฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าจตุตถฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าอากาสานัญจายตนฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าวิญญาณัญจายตนฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าอากิญจัญญายตนฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าเนวสัญญานาสัญญายตนฌานก็ได้ ออกก็ได้ เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธก็ได้ ออกก็ได้’
Tamenaṁ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo samanuyuñjati samanuggāhati samanubhāsati.
samanugāhati → samanuggāhati (bj: machasaṁ) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)พระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาดในจิต ของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่น ย่อมซักถาม สอบถาม ไล่เลียงภิกษุนั้น
So tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā jhāyinā samāpattikusalena paracittakusalena paracittapariyāyakusalena samanuyuñjiyamāno samanuggāhiyamāno samanubhāsiyamāno irīṇaṁ āpajjati vicinaṁ āpajjati anayaṁ āpajjati byasanaṁ āpajjati anayabyasanaṁ āpajjati.
āpajjati vicinaṁ āpajjati anayaṁ → (bj) | irīṇaṁ → iraṇaṁ (sya-all); iriṇaṁ (pts) | vicinaṁ → vijinaṁ (pts) | iriṇaṁ → M6 irinaṁ; Ph. S. iraṇaṁ. (pts note) | vijinaṁ → T. vijiṇaṁ; M. Ph. M7. S. vicinaṁ. (pts note) | samanuggāhiyamāno → samanugāhiyamāno (bjt, pts) | byasanaṁ → vyasanaṁ (pts) | anayabyasanaṁ → anayavyasanaṁ (pts)ภิกษุนั้นถูกพระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาด ในจิตของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่นซักถาม สอบถาม ไล่เลียงอยู่ ย่อม ถึงความเป็นคนเปล่า ความไม่มีคุณ ความไม่เจริญ ความพินาศ ทั้งความไม่เจริญ และความพินาศ
Tamenaṁ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittakusalo paracittapariyāyakusalo evaṁ cetasā ceto paricca manasi karoti:
manasi karoti → manasikaroti (bjt, th, pts) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)พระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาดในจิต ของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่น กำหนดใจด้วยใจแล้ว ใส่ใจถึงภิกษุนั้น อย่างนี้ว่า
‘kiṁ nu kho ayamāyasmā katthī hoti vikatthī adhigamesu—
ayamāyasmā → āyamāyasmā (bj) | vikatthī → vikatthi (bj) | hoti → (sya-all) | vikatthī → omitted by T. (pts note) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | kiṁ → kin (pts) | ayamāyasmā → ayam āyasmā (pts)‘เพราะเหตุไรหนอ ท่านผู้นี้จึงเป็นผู้ชอบกล่าวโอ้อวดในการบรรลุคุณ วิเศษว่า
ahaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ samāpajjāmipi …pe…
samāpajjāmipi → samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipi (sya-all, pts) | pi → omitted by M. Ph. (pts note) | pe → M. la; Ph. pa. (pts note) | samāpajjāmipi → samāpajjāmi pi vuṭṭhahāmi pi (pts)‘เราเข้าปฐมฌานก็ได้ ออกก็ได้ ฯลฯ
ahaṁ saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipī’ti.
vuṭṭhahāmipīti → vuṭṭhahāmipi (sya-all) | ti → omitted by M. Ph. S. (pts note) | samāpajjāmipi vuṭṭhahāmipīti → samāpajjāmi pi vuṭṭhahāmi pī ti (pts)เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธก็ได้ ออกก็ได้’
Tamenaṁ tathāgato vā tathāgatasāvako vā jhāyī samāpattikusalo paracittapariyāyakusalo cetasā ceto paricca pajānāti:
samāpattikusalo → samāpattikusalo paracittakusalo (bj, sya-all, pts) | paracittapariyāyakusalo → paracittapariyāyakusalo evaṁ (bj, sya-all, pts) | tathāgatasāvako → tathāgata sāvako (bjt) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)พระตถาคตหรือสาวกของพระตถาคตผู้ได้ฌาน ฉลาดในสมาบัติ ฉลาดในจิต ของผู้อื่น ฉลาดในการกำหนดรู้จิตของผู้อื่น กำหนดใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้ชัดซึ่งภิกษุ นั้นอย่างนี้ว่า
‘Dīgharattaṁ kho ayamāyasmā khaṇḍakārī chiddakārī sabalakārī kammāsakārī, na santatakārī na santatavutti sīlesu.
santatakārī → satatakārī (sya-all) | santatavutti → satatavuttī (sya-all); santatavuttī (pts) | kammāsakārī → sammāsakārī (pts) | santatakārī → Ph. sata-; S. satata- (pts note) | santatavuttī → Ph. S. satata- (pts note) | ayamāyasmā → ayam āyasmā (pts)๑. ‘ท่านผู้นี้เป็นผู้ทำศีลให้ขาด ให้ทะลุ ให้ด่าง ให้พร้อย ไม่ชอบทำต่อเนื่อง ไม่ประพฤติต่อเนื่องในศีลทั้งหลาย
Dussīlo kho ayamāyasmā;
kho → (sya-all) | kho ayamāyasmā dussilyaṁ → ayam āyasmā dussīlyaṁ (pts)ท่านผู้นี้เป็นผู้ทุศีลตลอดกาลนาน’
dussilyaṁ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ.
dussilyaṁ → dussīlyaṁ (bj, sya-all) | dussīlyaṁ → M. Ph. dussilyaṁ; T. M6. M7 dussīlaṁ. (pts note) | parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ก็ความเป็นผู้ทุศีลนี้แล เป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคต ทรงประกาศแล้ว
Assaddho kho pana ayamāyasmā;
pana ayamāyasmā → panāyam āyasmā (pts)๒. ‘ท่านผู้นี้เป็นผู้ไม่มีศรัทธา’
assaddhiyaṁ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ.
assaddhiyaṁ → M. Ph. asa- (pts note) | parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ก็ความเป็นผู้ไม่มีศรัทธานี้แล เป็นความ เสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว
Appassuto kho pana ayamāyasmā anācāro;
pana ayamāyasmā → panāyam āyasmā (pts)๓. ‘ท่านผู้นี้เป็นผู้มีสุตะน้อย มีความประพฤติไม่สมควร’
appasaccaṁ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ.
parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ก็ความเป็นผู้มีสุตะ น้อยนี้แล เป็นความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว
Dubbaco kho pana ayamāyasmā;
pana ayamāyasmā → panāyam āyasmā (pts) | dubbaco → dubbacco (th)๔. ‘ท่านผู้นี้เป็นผู้ว่ายาก’
dovacassatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ.
parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ก็ความเป็นผู้ว่ายากนี้แล เป็นความเสื่อมใน พระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว
Pāpamitto kho pana ayamāyasmā;
pana ayamāyasmā → panāyam āyasmā (pts)๕. ‘ท่านผู้นี้เป็นผู้มีปาปมิตร’
pāpamittatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ.
parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ก็ความเป็นผู้มีปาปมิตรนี้แล เป็นความเสื่อม ในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว
Kusīto kho pana ayamāyasmā;
pana ayamāyasmā → panāyam āyasmā (pts)๖. ‘ท่านผู้นี้เป็นผู้เกียจคร้าน’
kosajjaṁ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ.
parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ก็ความเป็นผู้เกียจคร้านนี้แล เป็นความเสื่อม ในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว
Muṭṭhassati kho pana ayamāyasmā;
pana ayamāyasmā muṭṭhassaccaṁ → panāyam āyasmā muṭṭhasaccaṁ (pts) | Muṭṭhassati → M. muṭṭhasati. (pts note)๗. ‘ท่านผู้นี้เป็นผู้หลงลืมสติ’
muṭṭhassaccaṁ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ.
muṭṭhassaccaṁ → muṭṭhasaccaṁ (bjt, th, pts) | parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ก็ความเป็นผู้หลงลืมสตินี้แล เป็นความเสื่อม ในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว
Kuhako kho pana ayamāyasmā;
pana ayamāyasmā kohaññaṁ → panāyam āyasmā kuhanā (pts)๘. ‘ท่านผู้นี้เป็นผู้หลอกลวงโลก’
kohaññaṁ kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ.
kohaññaṁ → kuhanā (sya-all) | kohaññaṁ → kuhanā (bj: sīmu) | kuhanā → M. kohaññaṁ; Ph. kuhato; T. kuna. (pts note) | parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ก็ความเป็นผู้หลอกลวงโลกนี้แล เป็น ความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว
Dubbharo kho pana ayamāyasmā;
ayamāyasmā → ayam āyasmā (pts)๙. ‘ท่านผู้นี้เป็นผู้เลี้ยงยาก’
dubbharatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ.
dubbharatā → M. Ph. dubh- (pts note) | parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ก็ความเป็นผู้เลี้ยงยากนี้แล เป็นความเสื่อม ในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว
Duppañño kho pana ayamāyasmā;
ayamāyasmā → ayam āyasmā (pts)๑๐. ‘ท่านผู้นี้เป็นผู้มีปัญญาทราม’
duppaññatā kho pana tathāgatappavedite dhammavinaye parihānametaṁ’.
parihānametaṁ → parihānam etaṁ (pts)ก็ความเป็นผู้มีปัญญาทรามนี้แล เป็น ความเสื่อมในพระธรรมวินัยที่พระตถาคตทรงประกาศแล้ว
So vatāvuso, bhikkhu ‘ime dasa dhamme appahāya imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatī’ti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
vuddhiṁ → vuḍḍhiṁ (sya-all) | dasa dhamme → dasadhamme (bjt) | āpajjissatīti netaṁ → āpajjissatī ti n etaṁ (pts)ผู้มีอายุทั้งหลาย เป็นไปไม่ได้เลยที่ภิกษุนั้นแล ละธรรม ๑๐ ประการนี้ไม่ได้แล้ว จักถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในพระธรรมวินัยนี้
So vatāvuso, bhikkhu ‘ime dasa dhamme pahāya imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatī’ti ṭhānametaṁ vijjatī”ti.
āpajjissatīti → āpajjatīti (bj) | vuddhiṁ → vuḍḍhiṁ (sya-all) | āpajjissatīti ṭhānametaṁ vijjatīti → āpajjissatī ti ṭhānam etaṁ vijjatī (pts)แต่เป็นไปได้ที่ภิกษุนั้นแล ละธรรม ๑๐ ประการนี้ได้แล้ว จักถึงความเจริญงอกงาม ไพบูลย์ในพระธรรมวินัยนี้