Moranivāpasutta๑๐ โมรนิวาปสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati moranivāpe paribbājakārāme.
Moranivāpe → Ph. -vāse. (pts note)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ ปริพพาชการามอันเป็นที่ให้ เหยื่อแก่นกยูง เขตกรุงราชคฤห์
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
bhikkhū → bhikkhu (bj)ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคได้รับสั่งเรียกภิกษุ ทั้งหลายมาตรัสว่า
“bhikkhavo”ti.
bhikkhavoti → bhikkhavo ti (pts)ภิกษุทั้งหลาย
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | Bhadante → M. Ph. bhaddante. (pts note) | bhadanteti → bhadante ti (pts)ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)พระผู้มี พระภาคจึงได้ตรัสเรื่องนี้ว่า
“Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṁ.ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๓ ประการ เป็นผู้มีความสำเร็จสูงสุด มีความเกษมสูงสุด ประพฤติพรหมจรรย์ถึงที่สุด มีที่สุดอันสูงสุด เป็นผู้ประเสริฐ กว่าเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย
Katamehi tīhi?ธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Asekhena sīlakkhandhena, asekhena samādhikkhandhena, asekhena paññākkhandhena—
Asekhena → S. asekkhena throughout. (pts note)๑. สีลขันธ์(กองศีล)ที่เป็นอเสขะ ๒. สมาธิขันธ์(กองสมาธิ)ที่เป็นอเสขะ ๓. ปัญญาขันธ์(กองปัญญา)ที่เป็นอเสขะ
imehi, kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṁ.
accantabrahmacārī → T. continues: yena. Imehi and so on, as in 5. (pts note)ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๓ ประการนี้แล เป็นผู้มีความสำเร็จ สูงสุด มีความเกษมสูงสุด ประพฤติพรหมจรรย์ถึงที่สุด มีที่สุดอันสูงสุด เป็นผู้ ประเสริฐกว่าเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย
Aparehipi, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṁ.
aparehipi → aparehi pi (pts)ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๓ ประการแม้อื่นอีก เป็นผู้มีความสำเร็จสูงสุด มี ความเกษมสูงสุด ประพฤติพรหมจรรย์ถึงที่สุด มีที่สุดอันสูงสุด เป็นผู้ประเสริฐกว่า เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย
Katamehi tīhi?ธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Iddhipāṭihāriyena, ādesanāpāṭihāriyena, anusāsanīpāṭihāriyena—
anusāsanīpāṭihāriyena → anusāsanipāṭihāriyena (pts)๑. อิทธิปาฏิหาริย์ (ปาฏิหาริย์คือฤทธิ์) ๒. อาเทสนาปาฏิหาริย์ (ปาฏิหาริย์คือการทายใจ) ๓. อนุสาสนีปาฏิหาริย์ (ปาฏิหาริย์คืออนุสาสนี)
imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti, accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṁ.ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๓ ประการนี้ เป็นผู้มีความสำเร็จสูงสุด มีความเกษมสูงสุด ประพฤติพรหมจรรย์ถึงที่สุด มีที่สุดอันสูงสุด เป็นผู้ประเสริฐกว่า เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย
Aparehipi, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṁ.
aparehipi → aparehi pi (pts)ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๓ ประการแม้อื่นอีก เป็นผู้มีความสำเร็จสูงสุด มีความ เกษมสูงสุด ประพฤติพรหมจรรย์ถึงที่สุด มีที่สุดอันสูงสุด เป็นผู้ประเสริฐกว่าเทวดา และมนุษย์ทั้งหลาย
Katamehi tīhi?ธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Sammādiṭṭhiyā, sammāñāṇena, sammāvimuttiyā—
sammāvimuttiyā → sammā vimuttiyā (bjt)๑. สัมมาทิฏฐิ ๒. สัมมาญาณะ ๓. สัมมาวิมุตติ
imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṁ.ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๓ ประการนี้แล เป็นผู้มีความสำเร็จ สูงสุด มีความเกษมสูงสุด ประพฤติพรหมจรรย์ถึงที่สุด มีที่สุดอันสูงสุด เป็นผู้ ประเสริฐกว่าเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย
Dvīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṁ.ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๒ ประการ เป็นผู้มีความสำเร็จสูงสุด มีความเกษม สูงสุด ประพฤติพรหมจรรย์ถึงที่สุด มีที่สุดอันสูงสุด เป็นผู้ประเสริฐกว่าเทวดาและ มนุษย์ทั้งหลาย
Katamehi dvīhi?ธรรม ๒ ประการ อะไรบ้าง คือ
Vijjāya, caraṇena—
vijjāya → vijjāya ca (bj) | caraṇena → caraṇena ca (bj) | Vijjāya → T. M7 add ca. (pts note) | caraṇena → T. M7 add ca; M. adds la. (pts note)๑. วิชชา (ความรู้แจ้ง) ๒. จรณะ (ความประพฤติ)
imehi kho, bhikkhave, dvīhi dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṁ.ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๒ ประการนี้แล เป็นผู้มีความสำเร็จ สูงสุด มีความเกษมสูงสุด ประพฤติพรหมจรรย์ถึงที่สุด มีที่สุดอันสูงสุด เป็นผู้ ประเสริฐกว่าเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย
Brahmunā pesā, bhikkhave, sanaṅkumārena gāthā bhāsitā:
sanaṅkumārena → sanaṁkumārena (bjt, th, pts) | brahmunā pesā → brahmunāpesā (th) | pesā → p esā (pts)ภิกษุทั้งหลาย แม้สนังกุมารพรหมก็ได้กล่าวคาถานี้ไว้ว่า
‘Khattiyo seṭṭho janetasmiṁ, ye gottapaṭisārino;
janetasmiṁ → jane tasmiṁ (pts)ในหมู่ชนที่ถือตระกูลเป็นใหญ่ กษัตริย์จัดว่าประเสริฐที่สุด Vijjācaraṇasampanno, so seṭṭho devamānuse’ti.
devamānuse’’ti → dī. ni. 1.277; saṁ. ni. 1.182; 2.245 (cck note) | devamānuse → M. T. M7 -manusse. (pts note) | devamānuseti → devamānuse ti (pts)ส่วนท่านผู้เพียบพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ จัดว่าเป็นผู้ประเสริฐกว่าเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย
Sā kho panesā, bhikkhave, sanaṅkumārena gāthā bhāsitā subhāsitā, no dubbhāsitā; atthasaṁhitā, no anatthasaṁhitā; anumatā mayā.
bhikkhave → bhikkhave brahmunā (bj, pts) | bhāsitā → sugītā no duggītā (bj, sya-all, pts) | Brahmunā → omitted by M. Ph. S. (pts note) | sugītā → M. Ph. bhāsitā. (pts note) | duggītā → T. na d-; omitted by M. Ph.; M7 omits no. (pts note) | no → M. Ph. na. (pts note) | sanaṅkumārena → brahmunā sanaṁkumārena (bjt, pts) | sanaṅkumārena → sanaṁkumārena (th) | atthasaṁhitā → atthasañhitā (th) | anatthasaṁhitā → anatthasañhitā (th) | panesā → pan esā (pts)ภิกษุทั้งหลาย ก็คาถานี้สนังกุมารพรหมได้กล่าวร้อยกรองไว้ถูกต้องดีแล้ว ไม่ ใช่ร้อยกรองไว้ผิด ประกอบด้วยประโยชน์ ไม่ใช่ประกอบด้วยสิ่งที่ไม่ใช่ประโยชน์ เรา ยอมรับ
Ahampi, bhikkhave, evaṁ vadāmi:
ahampi → ahaṁpi (th) | ahampi → ahaṁ pi (pts)ภิกษุทั้งหลาย ถึงเราเองก็กล่าวไว้อย่างนี้ว่า
‘Khattiyo seṭṭho janetasmiṁ, ye gottapaṭisārino;
janetasmiṁ → jane tasmiṁ (pts)ในหมู่ชนที่ถือตระกูลเป็นใหญ่ กษัตริย์จัดว่าประเสริฐที่สุด Vijjācaraṇasampanno, so seṭṭho devamānuse’”ti.
devamānuse → M. T. M7 -manusse. (pts note) | devamānuseti → devamānuse ti (pts)ส่วนท่านผู้เพียบพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ จัดว่าเป็นผู้ประเสริฐกว่าเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย
Nissayavaggo paṭhamo.
Nissayavaggo → nissāyavaggo (cck: syā. kaṁ.) | + → tatruddānaṁ (bjt)
Tassuddānaṁรวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
Kimatthiyā cetanā tayo, upanisā byasanena ca;
Kim-atthiyā → S. -yo. (pts note) upanisā → T. -sa. (pts note) | vyasanena → M. -sana. (pts note) | ca → omitted by M. Ph. (pts note)๑. กิมัตถิยสูตร ๒. เจตนากรณียสูตร ๓. ปฐมอุปนิสาสูตร ๔. ทุติยอุปนิสาสูตร ๕. ตติยอุปนิสาสูตร ๖. พยสนสูตร Dve saññā manasikāro, saddho moranivāpakanti.
Saññāmanasikārā → S. -ro; M. dve saññā-; T. -manasi; M7 -masi. (pts note) | sekho → Ph. pekkhā; M. Saddho; M. Ph. T. M7 add ca. (pts note) | Moranivāpanena → M. -vāpan; Ph. -vāsaṁ. (pts note) | dve saññā manasikāro → saññāmanasikāro sekkho moranivāpanena (th) | dve saññā manasikāro → saññāmanasikārā sekho moranivāpanena (pts) saddho → sandho (bj) | ca → ba. cāti (sya-all: yu.) | cā → Ph. niṭṭhā; omitted by M. (pts note) | ti → omitted by T. M7. S. (pts note) | saddho moranivāpakanti → ca dutiyavaggo dutiyo (th) | saddho moranivāpakanti → cā ti (pts)๗. ปฐมสัญญาสูตร ๘. มนสิการสูตร ๙. สันธสูตร ๑๐. โมรนิวาปสูตร