Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Aṅguttara Nikāya 2Discursos agrupados numéricamente 2.32-41

4. SamacittavaggaEl capítulo sobre la mente tranquila

3232

“Asappurisabhūmiñca vo, bhikkhave, desessāmi sappurisabhūmiñca.
desessāmi → desissāmi (bj) | desissāmi → desessāmi (bj: machasaṁ, syā, sī) | + → sāvatthinidānaṁ (bjt) | asappurisabhūmiñca → asappurisabhūmiñ ca (pts) | desessāmi sappurisabhūmiñca → desissāmi sappurisabhūmiñ ca (pts)
«Bhikkhus, os voy a hablar sobre los fundamentos de una mala persona y los fundamentos de una buena persona.
Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha. bhāsissāmī”ti.
manasi karotha → manasikarotha (th) | manasi karotha bhāsissāmīti → manasikarotha bhāsissāmī ti (pts)
Escuchad y prestad atención, os lo diré».

“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
evaṁ bhanteti → evambhanteti (bjt, th) | bhanteti → bhante ti (pts)
«Sí, señor», respondieron.
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
El Buddha dijo lo siguiente:

“Katamā ca, bhikkhave, asappurisabhūmi?¿Cuáles son los fundamentos de una mala persona? Asappuriso, bhikkhave, akataññū hoti akatavedī.Una mala persona es ingrata, Asabbhi hetaṁ, bhikkhave, upaññātaṁ yadidaṁ akataññutā akataveditā.
asabbhi hetaṁ → asabbhihetaṁ (bjt, th) | hetaṁ → h etaṁ (pts)
una persona sin virtud solo sabe ser ingrata.
Kevalā esā, bhikkhave, asappurisabhūmi yadidaṁ akataññutā akataveditā. (…)
(…) → (katamā ca bhikkhave sappurisabhūmi.) (bj)
La ingratitud es parte fundamental de una mala persona.
Sappuriso ca kho, bhikkhave, kataññū hoti katavedī.Una buena persona es agradecida, Sabbhi hetaṁ, bhikkhave, upaññātaṁ yadidaṁ kataññutā kataveditā.
sabbhi hetaṁ → sabbhihetaṁ (bjt, th) | hetaṁ → h etaṁ (pts)
una persona virtuosa solo sabe ser agradecida.
Kevalā esā, bhikkhave, sappurisabhūmi yadidaṁ kataññutā kataveditā”ti.
kataveditāti → kataveditā ti (pts)
La gratitud es parte fundamental de una buena persona».

3333

“Dvinnāhaṁ, bhikkhave, na suppatikāraṁ vadāmi.
suppatikāraṁ → suppaṭikāraṁ (sya-all) | vadāmi → katamesaṁ dvinnaṁ (bj: machasaṁ)
«Bhikkhus, os digo que hay dos personas a las que no es nada fácil compensar.
Katamesaṁ dvinnaṁ?
katamesaṁ dvinnaṁ → mātucca (bjt)
¿Qué dos?
Mātu ca pitu ca.
pitucca → mātu ca, pitu ca (bj: machasaṁ, syā)
A la madre y al padre.

Ekena, bhikkhave, aṁsena mātaraṁ parihareyya, ekena aṁsena pitaraṁ parihareyya vassasatāyuko vassasatajīvī so ca nesaṁ ucchādanaparimaddananhāpanasambāhanena.
ucchādanaparimaddananhāpanasambāhanena te ca → ucchādanaparimaddananahāpanasambāhanena tepi (bj) | nesaṁ ucchādanaparimaddananhāpanasambāhanena → tesaṁ ucchādanaparimaddananahāpanasambāhanena (pts) | nesaṁ ucchādanaparimaddananhāpanasambāhanena → tesaṁ ucchādana-parimaddana-nahāpana-sambāhanena (pts)
No habríais hecho lo suficiente para compensar a vuestra madre y a vuestro padre incluso si los hubieses llevado uno en cada hombro, hubieseis vivido así durante cien años, y les hubieseis aplicado aceites, masajeado, bañado y frotado;
Te ca tattheva muttakarīsaṁ cajeyyuṁ, na tveva, bhikkhave, mātāpitūnaṁ kataṁ vā hoti paṭikataṁ vā.
paṭikataṁ → patikataṁ (bj) | mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj, sya-all, pts) | te ca → paṭijaggeyya tepi (sya-all) | ca tattheva → pi tatth eva (pts) | paṭikataṁ → patikataṁ (pts) | patikataṁ → paṭikataṁ vā (bj: machasaṁ, syā) | na tveva → natveva (bjt)
e incluso si hubiesen orinado y defecado estando sobre vuestros hombros.

Imissā ca, bhikkhave, mahāpathaviyā pahūtarattaratanāya mātāpitaro issarādhipacce rajje patiṭṭhāpeyya, na tveva, bhikkhave, mātāpitūnaṁ kataṁ vā hoti paṭikataṁ vā.
pahūtarattaratanāya → pahūtasattaratanāya (bj, sya-all, km, pts1ed) | mahāpathaviyā pahūtarattaratanāya → mahāpaṭhaviyā pahūtasattaratanāya (bj, sya-all, pts) | mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj, sya-all, pts) | paṭikataṁ → patikataṁ (bj, pts) | pahūtasattaratanāya → pahūtarattaratanāya (bj: machasaṁ) | patikataṁ → paṭikataṁ vā (bj: machasaṁ, syā) | pahūtarattaratanāya → pahūtasattaratanāya (sī. syā. kaṁ. pī.) tikanipāte mahāvagge dasamasuttaṭīkāyaṁ dassitapāḷiyā sameti (cck note) | na tveva → natveva (bjt) | mahāpathaviyā pahūtarattaratanāya → mahāpaṭhaviyā pahūta-sattaratanāya (pts)
Incluso si hubieseis conseguido que vuestra madre y padre llegasen a ser los supremos monarcas de esta gran tierra, abundante en los siete tesoros, todavía no habríais hecho lo suficiente como para compensarles.
Taṁ kissa hetu?¿Por qué es así? Bahukārā, bhikkhave, mātāpitaro puttānaṁ āpādakā posakā imassa lokassa dassetāro.
Bahukārā → bahūkārā (bj); bahupakārā (cck, sya1ed); bahūpakārā (sya2ed, mr) | bahukārā → bahūpakārā (sya-all) | Bahukārā → bahūpakārā (cck: ka.)
Los padres son de gran ayuda para sus hijos: los crían, los cuidan y les muestran el mundo.

Yo ca kho, bhikkhave, mātāpitaro assaddhe saddhāsampadāya samādapeti niveseti patiṭṭhāpeti, dussīle sīlasampadāya samādapeti niveseti patiṭṭhāpeti, maccharī cāgasampadāya samādapeti niveseti patiṭṭhāpeti, duppaññe paññāsampadāya samādapeti niveseti patiṭṭhāpeti, ettāvatā kho, bhikkhave, mātāpitūnaṁ katañca hoti paṭikatañcā”ti.
paṭikatañcā”ti → patikatañca atikatañcāti (bj, pts1ed) | mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj, sya-all) | paṭikatañcāti → patikatañca atikatañcāti (bj) | atikatañcāti → ayaṁ pāṭho syā, machasaṁ potthake na dissate (bj note) | paṭikatañcā’’ti → paṭikatañca atikatañcāti (cck: sī. pī.) | + → athakho (th) | saddhāsampadāya → saddhā-sampadāya (pts) | sīlasampadāya → sīla-sampadāya (pts) | cāgasampadāya → cāga-sampadāya (pts) | paññāsampadāya → paññā-sampadāya (pts) | mātāpitūnaṁ katañca → mātāpitunnaṁ katañ ca (pts) | paṭikatañcāti → patikatañ ca atikatañ cā ti (pts)
Pero habríais hecho lo suficiente, más que suficiente, para compensarles, si animáis, asentáis y establecéis a padres sin fe en la fe, a padres sin ética en una conducta ética, a padres avaros en la generosidad, o a padres ignorantes en la sabiduría».

3434

Atha kho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi. Sammodanīyaṁ kathaṁ …pe… ekamantaṁ nisinno kho so brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:
sammodanīyaṁ kathaṁ → (bj, pts) | + → sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Un cierto brahmán se acercó al Buddha y ambos se saludaron mutuamente. Tras los saludos y la conversación de cortesía, se sentó a un lado y le dijo al Buddha:
“kiṁvādī bhavaṁ gotamo kimakkhāyī”ti?
kimakkhāyīti → kimakkhāyīti bhagavā (bj) | kimakkhāyīti → kimakkhāyī ti (pts)
¿Qué es lo que enseña el maestro Gotama? ¿Qué es lo que explica?

“Kiriyavādī cāhaṁ, brāhmaṇa, akiriyavādī cā”ti.
cāti → cāti brāhmaṇo (bj) | + → bhagavā (bjt) | cāti → cā ti (pts)
«Brahmán, enseño la acción y la inacción».

“Yathākathaṁ pana bhavaṁ gotamo kiriyavādī ca akiriyavādī cā”ti?
cāti → cāti bhagavā (bj) | + → brāhmaṇo (bjt) | yathākathaṁ → yathā kathaṁ (pts) | cāti → cā ti (pts)
«¿Pero de que manera enseña el maestro Gotama la acción y la inacción?».

“Akiriyaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, vadāmi kāyaduccaritassa vacīduccaritassa manoduccaritassa, anekavihitānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ akiriyaṁ vadāmi.
+ → bhagavā (bjt)
«Enseño la inacción respecto a la mala conducta en cuerpo, palabra y mente, y respecto a muchas cosas no beneficiosas.
Kiriyañca kho ahaṁ, brāhmaṇa, vadāmi kāyasucaritassa vacīsucaritassa manosucaritassa, anekavihitānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ kiriyaṁ vadāmi.
kiriyañca → kiriyañ ca (pts)
Enseño la acción respecto a la buena conducta en cuerpo, palabra y mente, y respecto a muchas cosas beneficiosas.
Evaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, kiriyavādī ca akiriyavādī cā”ti.
cāti → cāti brāhmaṇo (bj) | cāti → cā ti (pts)
Esta es la clase de acción e inacción que enseño».

“Abhikkantaṁ, bho gotama …pe… upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
+ → brāhmaṇo (bjt) | + → athakho (th) | gatanti → gatan ti (pts)
«¡Excelente, maestro Gotama!… A partir de hoy, que el maestro Gotama me recuerde como un seguidor laico que ha tomado refugio de por vida».

3535

Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho anāthapiṇḍiko gahapati bhagavantaṁ etadavoca:
tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Anāthapiṇḍika, hombre de familia, se acercó al Buddha, se postró ante él, y sentándose a un lado le dijo:
“kati nu kho, bhante, loke dakkhiṇeyyā, kattha ca dānaṁ dātabban”ti?
dātabbanti → dātabban ti (pts)
«¿Cuántos tipos de personas en el mundo son dignas de donaciones religiosas? ¿Y en dónde debería uno depositar los regalos?»

“Dve kho, gahapati, loke dakkhiṇeyyā—«Hay dos clases de personas en el mundo dignas de donaciones religiosas: sekho ca asekho ca.el aprendiz y el maestro. Ime kho, gahapati, dve loke dakkhiṇeyyā, ettha ca dānaṁ dātabban”ti.
dātabbanti → dātabban ti (pts)
Estas son las clases de personas en el mundo dignas de donaciones religiosas, y ahí es donde deberías depositar un regalo?».

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idaṁ avoca (pts)
Esto es lo que dijo el Buddha.
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
vatvāna → vatvā (bj, pts1ed) | vatvā → idaṁ vatvāna (bj: machasaṁ) | vatvāna → vatvā (sī. pī.) evamīdisesu ṭhānesu (cck note) | etadavoca → etad avoca (pts)
A continuación, el Buddha, el maestro, añadió:

“Sekho asekho ca imasmiṁ loke, āhuneyyā yajamānānaṁ honti;
sekho → sekho ca (sya-all) āhuneyyā → āhuṇeyyā (pts)
«En este mundo, el aprendiz y el maestro son dignos de las ofrendas de los que se sacrifican.
Te ujjubhūtā kāyena, vācāya uda cetasā;
ujjubhūtā → ujubhūtā (sya-all, km, mr) | ujjubhūtā → ujubhūtā (cck: syā. kaṁ. ka.)
Íntegros en cuerpo, palabra y mente.
Khettaṁ taṁ yajamānānaṁ, ettha dinnaṁ mahapphalan”ti.
khettaṁ taṁ → khettantaṁ (th) | khettaṁ → khettan (pts) mahapphalanti → mahapphalan ti (pts)
Este es el terreno de los generosos, y lo que aquí se ofrece, genera grandes frutos».

3636

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ → evam (pts)
Así he oído:
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.En una ocasión el Buddha estaba cerca de Sāvatthī, en el bosquecillo de Jeta, en el parque de Anāthapiṇḍika.

Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto sāvatthiyaṁ viharati pubbārāme migāramātupāsāde.
migāramātupāsāde → migāramātu pāsāde (pts)
Al mismo tiempo el venerable Sāriputta estaba cerca de Sāvatthī, en el parque del Este, la casa elevada de la madre de Migāra.
Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi:Allí Sāriputta se dirigió a los bhikkhus: “āvuso bhikkhave”ti.
bhikkhaveti → bhikkhavoti (bj, sya-all) | bhikkhaveti āvusoti → bhikkhavo ti āvuso ti (pts) | bhikkhavoti → bhikkhaveti (bj: machasaṁ)
«¡Venerables bhikkhus!»

“Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ.
āvusoti → āvuso ti (pts)
«Venerable», respondieron los bhikkhus.
Āyasmā sāriputto etadavoca:
etadavoca → etad avoca ajjhattasaññojanañ (pts)
Sāriputta dijo:

“ajjhattasaṁyojanañca, āvuso, puggalaṁ desessāmi bahiddhāsaṁyojanañca.
desessāmi bahiddhāsaṁyojanañca → desissāmi bahiddhāsaññojanañca (bj) | ajjhattasaṁyojanañca → ajjhattasaññojanañca (th)
«Os hablaré sobre una persona encadenada internamente y una encadenada externamente.
Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.
manasi karotha → manasikarotha (th) | manasi karotha bhāsissāmīti → manasikarotha bhāsissāmī ti (pts)
Escuchad y prestad atención, os lo diré».

“Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ.
evamāvusoti → evaṁ āvusoti (th) | evamāvusoti → evaṁ āvuso ti (pts)
«Sí, venerable», contestaron.
Āyasmā sāriputto etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
Sāriputta dijo:

“Katamo cāvuso, ajjhattasaṁyojano puggalo?
ajjhattasaṁyojano → ajjhattasaññojano (bjt, th, pts)
«¿Quién sería alguien encadenado internamente?
Idhāvuso, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.
pātimokkhasaṁvarasaṁvuto → pātimokkha-saṁvarasaṁvuto (pts) | ācāragocarasampanno → ācāra-gocara-sampanno (pts)
Sería un bhikkhu conforme a la moral, contenido según el Pātimokkha, que se comporta de forma apropiada y busca el sustento en lugares adecuados. Viendo el peligro que hay en las más leves faltas, sigue las reglas a las que se ha comprometido.
So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā aññataraṁ devanikāyaṁ upapajjati.
upapajjati → uppajjati (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ → param (pts)
Al descomponerse su cuerpo, tras la muerte, renace en una de las clases de devas.
So tato cuto āgāmī hoti, āgantā itthattaṁ.Al fallecer ahí, son uno-que-regresa, que vuelve a este estado de existencia. Ayaṁ vuccati, āvuso, ajjhattasaṁyojano puggalo āgāmī hoti, āgantā itthattaṁ.
vuccati āvuso ajjhattasaṁyojano → vuccatāvuso ajjhattasaññojano (bj, sya-all) | hoti → (bj, sya-all, pts)
Este sería alguien que está encadenado internamente, uno-que-regresa, volviendo de nuevo a este estado de existencia.

Katamo cāvuso, bahiddhāsaṁyojano puggalo?
bahiddhāsaṁyojano → bahiddhāsaññojano (bjt, th, pts)
¿Quién sería alguien encadenado externamente?
Idhāvuso, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.Sería un bhikkhu conforme a la moral, contenido según el Pātimokkha, que se comporta de forma apropiada y busca el sustento en lugares adecuados. Viendo el peligro que hay en las más leves faltas, sigue las reglas a las que se ha comprometido. So aññataraṁ santaṁ cetovimuttiṁ upasampajja viharati.Acceden y permanecen en un determinado estado tranquilo de liberación mental. So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā aññataraṁ devanikāyaṁ upapajjati.
upapajjati → uppajjati (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ → param (pts)
Al descomponerse su cuerpo, tras la muerte, renace en una de las clases de devas.
So tato cuto anāgāmī hoti, anāgantā itthattaṁ.Al fallecer ahí, son uno-que-no-regresa, no volviendo a este estado de existencia. Ayaṁ vuccatāvuso, bahiddhāsaṁyojano puggalo anāgāmī hoti, anāgantā itthattaṁ.
hoti → (bj, sya-all, pts) | vuccatāvuso bahiddhāsaṁyojano → vuccati āvuso bahiddhāsaññojano (pts) | anāgāmī → anāgāmī hoti (bj: machasaṁ)
Este sería alguien que está encadenado externamente, uno-que-no-regresa, no volviendo a este estado de existencia.

Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu sīlavā hoti …pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu.
caparaṁ → ca paraṁ (th, pts) | + → pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī (th)
Es más, un bhikkhu conforme a la moral… sigue las reglas a las que se ha comprometido.
So kāmānaṁyeva nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti.
kāmānaṁyeva → kāmānaṁ yeva (bjt, pts)
Practican solo por el desencanto, el desapasionamiento y el cese respecto a los placeres de los sentidos.
So bhavānaṁyeva nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti.
bhavānaṁyeva → bhavānaṁ yeva (bjt, pts)
Practican solo por el desencanto, el desapasionamiento y el cese respecto a las vidas futuras.
So taṇhākkhayāya paṭipanno hoti.
taṇhākkhayāya → taṇhakkhayāya (bj, sya-all, pts) | taṇhakkhayāya → taṇhākkhayāya (bj: machasaṁ)
Practican por el fin del anhelo.
So lobhakkhayāya paṭipanno hoti.Practican por el fin de la codicia. So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā aññataraṁ devanikāyaṁ upapajjati.
upapajjati → uppajjati (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ → param (pts)
Al descomponerse su cuerpo, tras la muerte, renace en una de las clases de devas.
So tato cuto anāgāmī hoti, anāgantā itthattaṁ.Al fallecer ahí, son uno-que-no-regresa, no volviendo a este estado de existencia. Ayaṁ vuccatāvuso, bahiddhāsaṁyojano puggalo anāgāmī hoti, anāgantā itthattan”ti.
hoti → (bj, sya-all, pts) | vuccatāvuso bahiddhāsaṁyojano → vuccati āvuso bahiddhāsaññojano (pts) | itthattanti → itthattaṁ (pts) | vuccatāvuso bahiddhāsaṁyojano → vuccati āvuso bahiddhā-saññojano (pts)
Este sería alguien que está encadenado externamente, uno-que-no-regresa, no volviendo a este estado de existencia».

Atha kho sambahulā samacittā devatā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu. Ekamantaṁ ṭhitā kho tā devatā bhagavantaṁ etadavocuṁ:
devatā → devatāyo (pts) | atha kho → athakho (bjt, th) | tenupasaṅkamiṁsu → ten upasaṅkamiṁsu (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
Entonces varias devas, con la mente tranquila, se acercaron al Buddha, se inclinaron ante él, se sentaron a un lado y le dijeron:
“eso, bhante, āyasmā sāriputto pubbārāme migāramātupāsāde bhikkhūnaṁ ajjhattasaṁyojanañca puggalaṁ deseti bahiddhāsaṁyojanañca.
ajjhattasaṁyojanañca → ajjhattasaññojanañca (bjt, th) | bahiddhāsaṁyojanañca → bahiddhāsaññojanañca (bjt, th) | migāramātupāsāde → migāramātu pāsāde (pts) | ajjhattasaṁyojanañca → ajjhattasaññojanañ ca (pts) | bahiddhāsaṁyojanañca → bahiddhāsaññojanañ ca (pts)
«Señor, el venerable Sāriputta está en el parque del Este, en la casa elevada de la madre de Migāra, donde está enseñado a los bhikkhus sobre una persona encadenada internamente y una encadenada externamente.
Haṭṭhā, bhante, parisā.¡Están encantados! Sādhu, bhante, bhagavā yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā”ti.
yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkamatu → ten upasaṅkamatu (pts) | upādāyāti → upādāyā ti (pts)
Señor, por favor, vete, por compasión, a ver al venerable Sāriputta».
Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.El Buddha consintió con su silencio.

Atha kho bhagavā—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evamevaṁ—jetavane antarahito pubbārāme migāramātupāsāde āyasmato sāriputtassa sammukhe pāturahosi.
samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | sammukhe → pamukhe (bj, sya-all, pts) | sammiñjitaṁ → samiñjitaṁ (bj: machasaṁ) | samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | pamukhe → ba. sammukhe (sya-all note) | samiñjeyya evamevaṁ → sammiñjeyya evameva (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | samiñjeyya evamevaṁ → sammiñjeyya evam eva (pts) | migāramātupāsāde → migāramātu pāsāde (pts)
A continuación, el Buddha, tan fácil como una persona fuerte extiende y contrae su brazo, se desvaneció de la arboleda de Jeta y apareció en el parque del Este, en la casa elevada de la madre de Migāra, en frente de Sāriputta.
Nisīdi bhagavā paññatte āsane.Se sentó en el sitio que estaba preparado. Āyasmāpi kho sāriputto bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
āyasmāpi → āyasmā pi (pts)
Sāriputta se inclinó ante el Buddha y se sentó a un lado.
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ sāriputtaṁ bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
El Buddha le dijo:

“Idha, sāriputta, sambahulā samacittā devatā yenāhaṁ tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu. Ekamantaṁ ṭhitā kho, sāriputta, tā devatā maṁ etadavocuṁ:
sāriputta → sāriputto (sya-all) | yenāhaṁ tenupasaṅkamiṁsu → yen āhaṁ ten upasaṅkamiṁsu (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
«Justo ahora, Sāriputta, varias devas, con la mente tranquila, se acercaron a mí, se inclinaron y se sentaron a un lado. Estas devas me dijeron:
‘eso, bhante, āyasmā sāriputto pubbārāme migāramātupāsāde bhikkhūnaṁ ajjhattasaṁyojanañca puggalaṁ deseti bahiddhāsaṁyojanañca.
ajjhattasaṁyojanañca → ajjhattasaññojanañca (bjt, th) | bahiddhāsaṁyojanañca → bahiddhāsaññojanañca (bjt, th) | migāramātupāsāde → migāramātu pāsāde (pts) | ajjhattasaṁyojanañca → ajjhattaṁ saññojanañ ca (pts) | bahiddhāsaṁyojanañca → bahiddhāsaññojanañ ca (pts)
“Señor, el venerable Sāriputta está en el parque del Este, en la casa elevada de la madre de Migāra, donde está enseñado a los bhikkhus sobre una persona encadenada internamente y una encadenada externamente.
Haṭṭhā, bhante, parisā.¡Están encantados! Sādhu, bhante, bhagavā yena āyasmā sāriputto tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā’ti.
yena āyasmā → yenāyasmā (bj, sya-all, pts) | tenupasaṅkamatu → ten upasaṅkamatu (pts) | upādāyāti → upādāyā ti (pts)
Señor, por favor, vete, por compasión, a ver al venerable Sāriputta”.

Tā kho pana, sāriputta, devatā dasapi hutvā vīsampi hutvā tiṁsampi hutvā cattālīsampi hutvā paññāsampi hutvā saṭṭhipi hutvā āraggakoṭinitudanamattepi tiṭṭhanti, na ca aññamaññaṁ byābādhenti.
byābādhenti → byābādhentīti (sabbattha) | cattālīsampi → cattārīsampi (bj, pts); cattāḷīsampi (sya-all) | saṭṭhipi → saṭṭhimpi (bj, sya-all, pts) | vīsampi → vīsatimpi (sya-all, pts) | tiṁsampi → tiṁsatim pi (pts) | byābādhenti → vyābādhentī ti (pts) | vīsampi → vīsatimpi (bj: katthaci) | āraggakoṭinittuddanamattepi → āraggakoṭinitudanamattepi (bj: machasaṁ) | byābādhenti → byābādhentīti (cck: sabbattha) | byābādhenti → vyābādhenti (bjt) | dasapi → dasa pi (pts) | vīsampi → vīsatim pi (pts) | cattālīsampi → cattārīsam pi (pts) | paññāsampi → paññāsam pi (pts) | saṭṭhipi → saṭṭhim pi (pts) | āraggakoṭinitudanamattepi → āraggakoṭi-nittuddanamatte pi (pts)
Estas devas, a pesar de ser diez, veinte, treinta, cuarenta, cincuenta o sesenta, pueden permanecer en la punta de un alfiler sin tropezar unas con otras.

Siyā kho pana, sāriputta, evamassa:
pana → pana te (bj, sya-all, km, pts1ed) | pana → pana te (pts) | kho → siyā kho pana sāriputta (bj: machasaṁ) | pana → pana te (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | evamassa → evaṁ assa (pts)
Sāriputta, podrías pensar:
‘tattha nūna tāsaṁ devatānaṁ tathā cittaṁ bhāvitaṁ yena tā devatā dasapi hutvā vīsampi hutvā tiṁsampi hutvā cattālīsampi hutvā paññāsampi hutvā saṭṭhipi hutvā āraggakoṭinitudanamattepi tiṭṭhanti na ca aññamaññaṁ byābādhentī’ti.
cattālīsampi → cattārīsampi (bj, pts); cattāḷīsampi (sya-all) | saṭṭhipi → saṭṭhimpi (bj, sya-all) | byābādhentīti → vyābādhenti (bj) | vīsampi → vīsatimpi (sya-all, pts) | tiṁsampi → tiṁsatim pi (pts) | vīsampi → vīsatimpi (bj: katthaci) | āraggakoṭinittuddanamattepi → āraggakoṭinitudanamattepi (bj: machasaṁ) | tathā cittaṁ → tathācittaṁ (th) | dasapi → dasa pi (pts) | vīsampi → vīsatiṁ pi (pts) | cattālīsampi → cattārīsam pi (pts) | paññāsampi hutvā saṭṭhipi hutvā āraggakoṭinitudanamattepi → āraggakoṭinittuddanamatte pi (pts) | byābādhentīti → vyābādhentī ti (pts)
“Ciertamente estas devas, como tantas pueden permanecer en la punta de un alfiler sin tropezar unas con otras, deben haber desarrollado sus mentes en ese lugar”.
Na kho panetaṁ, sāriputta, evaṁ daṭṭhabbaṁ.
panetaṁ → pan etaṁ (pts)
Pero no deberías pensar así.
Idheva kho, sāriputta, tāsaṁ devatānaṁ tathā cittaṁ bhāvitaṁ, yena tā devatā dasapi hutvā …pe… na ca aññamaññaṁ byābādhenti.
kho → (bj, sya-all) | byābādhenti → vyābādhentīti (bj) | idheva kho → idh eva (pts) | vīsampi → vīsatimpi (bj: katthaci) | āraggakoṭinittuddana → āraggakoṭinitudanamattepi (bj: machasaṁ) | pe → spelled out in full (bjt) | tathā cittaṁ → tathācittaṁ (th)
Es justo aquí donde esas devas desarrollaron sus mentes.

Tasmātiha, sāriputta, evaṁ sikkhitabbaṁ:
tasmātiha → tasmā tiha (th) | tasmātiha → tasmāt iha (pts)
Por lo que deberíais practicar como sigue Sāriputta:
‘santindriyā bhavissāma santamānasā’ti.
santamānasāti → santamānasā ti evaṁ (pts)
“Tendremos facultades tranquilas y mentes tranquilas”.
Evañhi vo, sāriputta, sikkhitabbaṁ.
vo → te (sya-all) | evañhi → evaṁ hi (bjt) | evañhi → hi (pts)
Así es como deberíais practicar.
‘Santindriyānañhi vo, sāriputta, santamānasānaṁ santaṁyeva kāyakammaṁ bhavissati santaṁ vacīkammaṁ santaṁ manokammaṁ.
vo → te (sya-all) | santindriyānañhi → santindriyānaṁ hi (bjt, pts) | santaṁyeva → santaṁ yeva (bjt, pts)
Cuando vuestras facultades y vuestras mentes están tranquilas, vuestros actos de cuerpo, palabra y mente serán tranquilos; y con el pensamiento:
Santaṁyeva upahāraṁ upaharissāma sabrahmacārīsū’ti.
santaṁyeva upahāraṁ → santaṁyevupahāraṁ (sya-all) | sabrahmacārīsūti evañhi → sabrahmacārisū ti evaṁ hi (pts) | santaṁyeva → santaṁ yeva (pts)
“Ofreceremos este regalo de tranquilidad a nuestros compañeros espirituales”.
‘Evañhi vo, sāriputta, sikkhitabbaṁ.
vo → te (sya-all) | evañhi → evaṁ hi (bjt) | evañhi → hi (pts)
Así es como deberíais practicar.

Anassuṁ kho, sāriputta, aññatitthiyā paribbājakā ye imaṁ dhammapariyāyaṁ nāssosun’”ti.
nāssosunti evaṁ me sutaṁ → na assosunti (bj) | nāssosunti → na assosun ti (pts)
Los buscadores de otras religiones, Sāriputta, que no han escuchado esta presentación del Dhamma están perdidos».

3737

Evaṁ me sutaṁ—Así he oído: ekaṁ samayaṁ āyasmā mahākaccāno varaṇāyaṁ viharati bhaddasāritīre.
bhaddasāritīre → kaddamadahatīre (bj, sya-all, km, pts1ed) | bhaddasāritīre atha kho → kaddamadahatīre athakho (sya-all) | mahākaccāno → mahākaccāyano (pts) | bhaddasāritīre → kaddamadahatīre (pts) | ekaṁ → evaṁ me sutaṁ (bj: machasaṁ) | bhaddasāritīre → kaddamadahatīre (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | varaṇāyaṁ → ba. varuṇāyaṁ (sya-all note) | kaddamadahatīre → ba. bhaddasāritīre (sya-all note)
En una ocasión el venerable Mahākaccāna estaba en Varaṇā, en la orilla del lago Kaddama.

Atha kho ārāmadaṇḍo brāhmaṇo yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākaccānena saddhiṁ sammodi.
atha kho → athakho (th) | yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami → yen āyasmā mahākaccāyano ten upasaṅkami (pts)
El brahmán Ārāmadaṇḍa se acercó a Mahākaccāna, y ambos se saludaron mutuamente.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho ārāmadaṇḍo brāhmaṇo āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all) | sārāṇīyaṁ → sāraṇīyaṁ (bj: machasaṁ) | etadavoca → etad avoca (pts)
Tras los saludos y la conversación de cortesía, se sentó a un lado y le dijo al Mahākaccāna:

“ko nu kho, bho kaccāna, hetu ko paccayo yena khattiyāpi khattiyehi vivadanti, brāhmaṇāpi brāhmaṇehi vivadanti, gahapatikāpi gahapatikehi vivadantī”ti?
vivadantīti kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu → vivadantī ti kāmarāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosāna hetu (pts) | khattiyāpi → khattiyā pi (pts) | brāhmaṇāpi → brāhmaṇā pi (pts) | gahapatikāpi → gahapatikā pi (pts) | vivadantīti → vivadantī ti kāmarāga-vinivesa-vinibandha-paligedha-pariyuṭṭhānajjhosāna (pts)
«¿Cuál es la causa, maestro Kaccāna, cuál es la razón por la que los khattiyas luchan con los khattiyas, los brahmanes luchan con los brahmanes, y la gente de hogar de hogar lucha con la gente de hogar?».

“Kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu kho, brāhmaṇa, khattiyāpi khattiyehi vivadanti, brāhmaṇāpi brāhmaṇehi vivadanti, gahapatikāpi gahapatikehi vivadantī”ti.
Kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu → kāmarāgavinivesavinibandha (bj, sya-all, km, pts1ed) | kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu → mahākaccāno kāmarāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu (bj); kāmarāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu (sya-all) | vivadantīti → vivadantīti ārāmadaṇḍo (bj) | kāmarāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu → kāmarāgābhinivesa vinibaddha (bj: machasaṁ) | Kāmarāgābhinivesavinibandha → kāmarāgavinivesavinibaddha (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu → kāmarāgābhinivesavinibandha paligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu (my) | kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu → hetu (pts) | khattiyāpi → khattiyā pi (pts) | brāhmaṇāpi → brāhmaṇā pi (pts) | gahapatikāpi → gahapatikā pi (pts) | vivadantīti → vivadantī ti (pts)
«Es debido a su apego a los placeres de los sentidos, por encadenarse a ellos, enfocarse en ellos, por adicción a ellos, por obsesionarse con ellos, por aferrarse con firmeza a ellos, por lo que los khattiyas luchan con los khattiyas, los brahmanes luchan con los brahmanes, y la gente de hogar de hogar lucha con la gente de hogar».

“Ko pana, bho kaccāna, hetu ko paccayo yena samaṇāpi samaṇehi vivadantī”ti?
vivadantīti diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu → vivadantī ti diṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosāna hetu (pts) | + → ārāmadaṇḍo (bjt) | samaṇāpi → samaṇā pi (pts) | vivadantīti → vivadantī ti diṭṭhirāga-vinivesa-vinibandha-paligedha-pariyuṭṭhānajjhosāna (pts)
«¿Cuál es la causa, maestro Kaccāna, cuál es la razón por la que los renunciantes luchan con los renunciantes?».

“Diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu kho, brāhmaṇa, samaṇāpi samaṇehi vivadantī”ti.
diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu → mahākaccāno diṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu (bj); diṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu (sya-all) | vivadantīti → vivadantīti ārāmadaṇḍo (bj) | diṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu → diṭṭhirāgābhinivesa vinibaddha (bj: machasaṁ) | diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānahetu → hetu (pts) | samaṇāpi → samaṇā pi (pts) | vivadantīti → vivadantī ti (pts)
«Es debido a su apego a opiniones y puntos de vista, por encadenarse a ellos, enfocarse en ellos, por adicción a ellos, por obsesionarse con ellos, por aferrarse con firmeza a ellos, por lo que los renunciantes luchan con los renunciantes».

“Atthi pana, bho kaccāna, koci lokasmiṁ yo imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto, imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto”ti?
imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → imaṁ ceva kāmarāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (bj) | imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → imaṁ ca diṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (bj) | samatikkantoti → samatikkantoti mahākaccāno (bj) | kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → kāmarāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (sya-all) | diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → diṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (sya-all) | diṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → diṭṭhirāgābhinivesa vinibaddha (bj: machasaṁ) | + → ārāmadaṇḍo (bjt) | imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → imañ eva kāmarāga-vinivesa-vinibandha-paligedha-pariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto idañ ca diṭṭhirāgavinivesa (pts) | imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkantoti → ti (pts)
«Maestro Kaccāna, ¿hay alguien en el mundo que haya superado el apego a los placeres de los sentidos y a las opiniones y puntos de vista?».

“Atthi, brāhmaṇa, lokasmiṁ yo imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto, imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto”ti.
kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → kāmarāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (bj, sya-all) | imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → imañcadiṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (bj) | samatikkantoti → samatikkantoti ārāmadaṇḍo (bj) | diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → diṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (sya-all) | imañcadiṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → diṭṭhirāgābhinivesa vinibaddha (bj: machasaṁ) | + → mahākaccāno (bjt) | imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → imañ eva kāmarāgavinivesa-vinibandha-paligedha-pariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto idañ ca diṭṭhirāga-vinivesa-vinibandha-paligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (pts) | imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkantoti → ti (pts)
«Lo hay, brahmán».

“Ko pana so, bho kaccāna, lokasmiṁ yo imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto, imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto”ti?
kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → kāmagarāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (bj); kāgarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (cck); kāmarāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (sya-all) | diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → diṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (bj, sya-all) | samatikkantoti → samatikkantoti mahākaccāno (bj) | + → ārāmadaṇḍo (bjt) | imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → imañ eva kāmarāgavinivesa-vinibandha-paligedha-pariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto idañ ca diṭṭhirāga-vinivesa-vinibandha-paligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (pts) | imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkantoti → ti (pts)
«¿Quién en el mundo ha superado el apego a los placeres de los sentidos y a las opiniones y puntos de vista?»

“Atthi, brāhmaṇa, puratthimesu janapadesu sāvatthī nāma nagaraṁ.
sāvatthī → sāvatthi (pts) | + → mahākaccāno (bjt)
«En las tierras del este hay una ciudad llamada Sāvatthī.
Tattha so bhagavā etarahi viharati arahaṁ sammāsambuddho.
sammāsambuddho → sammā sambuddho (pts)
Allí está ahora el Buddha, el Arahant, el Buddha completamente despierto.
So hi, brāhmaṇa, bhagavā imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto, imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto”ti.
kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → kāmarāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (bj, sya-all) | diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → diṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (bj, sya-all) | imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → imañ ca kāmarāgavinivesa-vinibandha-paligedha-pariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto idañ ca diṭṭhirāga-vinivesa-vinibhanda-paligedha-pariyuṭṭhānajjhosānaṁ (pts) | imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkantoti → ti (pts)
Él, brahmán, ha superado el apego a los placeres de los sentidos y a las opiniones y puntos de vista».

Evaṁ vutte, ārāmadaṇḍo brāhmaṇo uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā dakkhiṇaṁ jāṇumaṇḍalaṁ pathaviyaṁ nihantvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā tikkhattuṁ udānaṁ udānesi:
pathaviyaṁ → puthuviyaṁ (bj) | dakkhiṇaṁ jāṇumaṇḍalaṁ pathaviyaṁ → dakkhiṇajānumaṇḍalaṁ paṭhaviyaṁ (sya-all) | jāṇumaṇḍalaṁ pathaviyaṁ → jānumaṇḍalaṁ puthuviyaṁ (pts) | udānesi → udānesu (pts) | puthuviyaṁ → pathaviyaṁ (bj: katthaci) | tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpaṇāmetvā (th) | jāṇumaṇḍalaṁ pathaviyaṁ → jānu-maṇḍalaṁ puthuviyaṁ (pts) | tenañjaliṁ → ten añjaliṁ (pts)
Una vez dicho esto, el brahmán Ārāmadaṇḍa se levantó de su asiento, colocó su túnica sobre el hombro, apoyó su rodilla derecha en el suelo, elevó sus manos palma con palma en dirección al Buddha con respeto, y expresó de corazón lo que siguiente tres veces:

“Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
sammāsambuddhassa → sammā sambuddhassa (pts)
«¡Rindo homenaje al Buddha, el Arahat, el Buddha completamente despierto!

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
sammāsambuddhassa → sammā sambuddhassa (pts)
¡Rindo homenaje al Buddha, el Arahat, el Buddha completamente despierto!

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
sammāsambuddhassa → sammā sambuddhassa (pts)
¡Rindo homenaje al Buddha, el Arahat, el Buddha completamente despierto!

Yo hi so bhagavā imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto, imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto”ti.
kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → kāmarāgavinivesavinibandha paligedha pariyuṭṭhānajjhosānaṁ (bj, sya-all) | diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → diṭṭhirāgavinivesavinibandha paligedha pariyuṭṭhānajjhosānaṁ (bj, sya-all) | kāmarāgavinivesavinibandha → diṭṭhirāgābhinivesa vinibaddha (bj: machasaṁ) | diṭṭhirāgavinivesavinibandha → diṭṭhirāgābhinivesa vinibaddha (bj: machasaṁ) | kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → kāmarāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (th) | diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → diṭṭhirāgavinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ (th) | imañceva kāmarāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ → imañ eva kāmarāga-vinivesa-vinibandha-paligedha-pariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkanto idañ ca diṭṭhirāga (pts) | imañca diṭṭhirāgābhinivesavinibandhapaligedhapariyuṭṭhānajjhosānaṁ samatikkantoti → ti (pts)
Quién ha superado el apego a los placeres de los sentidos y a las opiniones y puntos de vista.

“Abhikkantaṁ, bho kaccāna, abhikkantaṁ, bho kaccāna.¡Excelente, maestro Kaccāna, excelente! Seyyathāpi, bho kaccāna, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya; andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā kaccānena anekapariyāyena dhammo pakāsito.
dakkhantīti → dakkhintīti (bj) | dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintī ti evam evaṁ (pts) | dakkhintīti → dakkhantīti (bj: machasaṁ) | telapajjotaṁ → telappajjotaṁ (th)
Como poner del derecho lo que estaba del revés, o revelar lo que estaba oculto, o señalar el camino a quien anda perdido, o encender una lámpara en la oscuridad para que la gente con buena vista pueda ver lo que allí hay, el maestro Kaccāna ha esclarecido el Dhamma de multiples formas.
Esāhaṁ, bho kaccāna, taṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.
bhavantaṁ → bhagavantaṁ (bj, pts) | bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (th, ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhusaṅghañ ca (pts)
Tomo refugio en el maestro Gotama, en el Dhamma y en el Saṅgha.
Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ kaccāno dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
gatanti → gatan ti (pts)
A partir de hoy, que el maestro Kaccāna me recuerde como un seguidor laico que ha tomado refugio de por vida».

3838

Ekaṁ samayaṁ āyasmā mahākaccāno madhurāyaṁ viharati gundāvane.En una ocasión el venerable Mahākaccāna estaba cerca de Madhurā, en el bosquecillo de Gunda.

Atha kho kandarāyano brāhmaṇo yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākaccānena saddhiṁ …pe… ekamantaṁ nisinno kho kandarāyano brāhmaṇo āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etadavoca:
kandarāyano → kaṇḍarāyaṇo (bj); kaṇḍarāyano (sya-all, km, pts1ed) | atha kho kandarāyano → athakho kaṇḍarāyano (sya-all) | saddhiṁ → saddhiṁ sammodi (sya-all) | kandarāyano → kaṇḍarāyano (pts) | kaṇḍarāyaṇo → kandarāyano (bj: machasaṁ) | kaṇḍarāyaṇo → kandarāyano (bj: machasaṁ) | kandarāyano → kaṇḍarāyano (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
El brahmán Kandarāyana se acercó a Mahākaccāna y ambos se saludaron mutuamente. Tras los saludos y la conversación de cortesía se sentó a un lado y le dijo a Mahākaccāna:

“sutaṁ metaṁ, bho kaccāna, ‘na samaṇo kaccāno brāhmaṇe jiṇṇe vuddhe mahallake addhagate vayoanuppatte abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimantetī’ti.
vuddhe → vuḍḍhe (sya-all) | nimantetīti tayidaṁ → nimantetī ti yadidaṁ (pts) | vayoanuppatte → vayo anuppatte (bjt) | sutaṁ metaṁ → sutammetaṁ (th) | sutaṁ metaṁ → sutam me taṁ (pts) | vayoanuppatte → vayo-anuppatte (pts)
«He oído, maestro Kaccāna, que el renunciante Kaccāna no se inclina ante los viejos brahmanes, los ancianos y veteranos, que, de edad avanzada, han alcanzado la última etapa de su vida; ni tampoco se levanta en su presencia ni les ofrece el sitio.
Tayidaṁ, bho kaccāna, tatheva?
tayidaṁ → yadidaṁ (pts) | tatheva → tath eva (pts)
Y ciertamente es así,
Na hi bhavaṁ kaccāno brāhmaṇe jiṇṇe vuddhe mahallake addhagate vayoanuppatte abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimanteti.
vuddhe → vuḍḍhe (sya-all) | nimanteti → nimantetī ti (pts) | na hi → nahi (bjt) | vayoanuppatte → vayo anuppatte (bjt) | vayoanuppatte → vayo-anuppatte (pts)
porque el renunciante Kaccāna no se inclina ante los viejos brahmanes, los ancianos y veteranos, que, de edad avanzada, han alcanzado la última etapa de su vida; ni tampoco se levanta en su presencia ni les ofrece el sitio.
Tayidaṁ, bho kaccāna, na sampannamevā”ti.
sampannamevāti → sampannam evā ti (pts)
Esto no es lo apropiado, Maestro Kaccāna».

“Atthi, brāhmaṇa, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena vuddhabhūmi ca akkhātā daharabhūmi ca.
vuddhabhūmi → vuḍḍhibhūmi (th) | sammāsambuddhena vuddhabhūmi → sammā sambuddhena vuddha-bhūmi (pts)
«Hay dos etapas, la etapa del anciano, y la etapa de la juventud, tal como explicó el Buddha, que conoce y ve, el Arahat, el Buddha completamente despierto.
Vuddho cepi, brāhmaṇa, hoti āsītiko vā nāvutiko vā vassasatiko vā jātiyā, so ca kāme paribhuñjati kāmamajjhāvasati kāmapariḷāhena pariḍayhati kāmavitakkehi khajjati kāmapariyesanāya ussuko.
vuddho → vuḍḍho (sya-all) | āsītiko → asītiko (sya-all) | nāvutiko → navutiko (sya-all) | kāmamajjhāvasati → kāmamajjhe vasati (sya-all, pts) | ussuko → ussukko (bjt, th, pts) | cepi → ce pi (pts)
Si un anciano, aunque tenga ochenta, noventa o cien años, aún reside rodeado de los placeres de los sentidos, disfrutándolos, obsesionado con ellos, ardiendo de ganas de ellos, y buscando con ansía más,
Atha kho so bālo na therotveva saṅkhyaṁ gacchati.
na therotveva saṅkhyaṁ → ttheva saṅkhaṁ (bj); thero tveva saṅkhaṁ (pts) | saṅkhyaṁ → saṁkhaṁ (sya-all) | bālo → na therottheva (bj: machasaṁ) | atha kho → athakho (th)
se le considera como un niño, no como un anciano.
Daharo cepi, brāhmaṇa, hoti yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā.
susukāḷakeso → susukālakeso (bj); susū kāḷakeso (sya-all) | bhadrena → bhaddena (pts) | cepi → ce pi (pts)
Si un joven, de pelo negro, bendecido con la juventud, en la plenitud de la vida,
So ca na kāme paribhuñjati na kāmamajjhāvasati, na kāmapariḷāhena pariḍayhati, na kāmavitakkehi khajjati, na kāmapariyesanāya ussuko.
kāmamajjhāvasati → kāmamajjhe vasati (sya-all, pts) | ussuko → ussukko (bjt, th, pts)
no reside rodeado de los placeres de los sentidos, disfrutándolos, obsesionado con ellos, ardiendo de ganas de ellos, y buscando con ansía más,
Atha kho so paṇḍito therotveva saṅkhyaṁ gacchatī”ti.
saṅkhyaṁ → saṅkhaṁ (bj, sya-all) | atha kho → athakho (th) | saṅkhyaṁ → saṁkhaṁ (th) | therotveva saṅkhyaṁ gacchatīti → thero tveva saṅkhaṁ gacchatī ti (pts)
se le considera como un sabio, como un anciano».

Evaṁ vutte, kandarāyano brāhmaṇo uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā daharānaṁ sataṁ bhikkhūnaṁ pāde sirasā vandati:
sataṁ → sudaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | kandarāyano → kaṇḍarāyaṇo (bj); kaṇḍarāyano (sya-all, pts) | sataṁ → sudaṁ (pts) | sataṁ → sudaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)
Una vez dicho esto, el brahmán Kandarāyana se levantó de su asiento, colocó su túnica sobre el hombro, y se inclinó con su cabeza a los pies de los renunciantes jóvenes, diciendo:
“vuddhā bhavanto, vuddhabhūmiyaṁ ṭhitā.
vuddhā → vuḍḍhā (sya-all) | vuddhabhūmiyaṁ → vuḍḍhabhūmiyaṁ (sya-all)
«Los maestros son ancianos, en la etapa del anciano;
Daharā mayaṁ, daharabhūmiyaṁ ṭhitā”ti.
ṭhitāti → ṭhitā (th) | ṭhitāti → ṭhitā ti (pts)
nosotros somos jóvenes, en la etapa de la juventud.

“Abhikkantaṁ, bho kaccāna …pe… upāsakaṁ maṁ bhavaṁ kaccāno dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
gatanti → gatanti sāvatthinidānaṁ (bj) | gatanti → gatan ti (pts)
¡Excelente, maestro Kaccāna!… De ahora en adelante, que el maestro Kaccāna me recuerde como un seguidor laico que ha tomado refugio de por vida».

3939

“Yasmiṁ, bhikkhave, samaye corā balavanto honti, rājāno tasmiṁ samaye dubbalā honti.
+ → sāvatthinidānaṁ (bjt)
«En tiempos en que los bandidos son fuertes, los reyes son débiles.
Tasmiṁ, bhikkhave, samaye rañño na phāsu hoti atiyātuṁ vā niyyātuṁ vā paccantime vā janapade anusaññātuṁ.
niyyātuṁ → nīyātuṁ (bjt)
Así el rey no está a gusto cuando va y viene, o cuando visita las provincias.
Brāhmaṇagahapatikānampi tasmiṁ samaye na phāsu hoti atiyātuṁ vā niyyātuṁ vā bāhirāni vā kammantāni paṭivekkhituṁ.
niyyātuṁ → nīyātuṁ (bjt) | brāhmaṇagahapatikānampi → brāhmaṇagahapatikānaṁpi (th) | brāhmaṇagahapatikānampi → brāhmaṇa-gahapatikānam pi (pts) | niyyātuṁ → niyyātum (pts)
Los brahmanes y la gente de hogar tampoco están a gusto cuando van y vienen, o cuando supervisan sus quehaceres en el exterior.
Evamevaṁ kho, bhikkhave, yasmiṁ samaye pāpabhikkhū balavanto honti, pesalā bhikkhū tasmiṁ samaye dubbalā honti.
evamevaṁ → evameva (bjt, th) | evamevaṁ → evam eva (pts)
De la misma manera, en tiempos en que los malos bhikkhus son fuertes, los bhikkhus disciplinados son débiles.
Tasmiṁ, bhikkhave, samaye pesalā bhikkhū tuṇhībhūtā tuṇhībhūtāva saṅghamajjhe saṅkasāyanti paccantime vā janapade acchanti.
saṅkasāyanti → sañcāyanti (bj-a); saṅkamma jhāyanti (mr) | acchanti → bhajanti (bj, sya-all, km, pts1ed) | tuṇhībhūtāva → tuṇhībhūtā vā (pts) | acchanti → bhajanti (pts) | saṁkasāyanti → sañjhāyanti (bj: aṭṭhakathā); saṁkāyanti (bj: katthaci) | saṅkasāyanti → saṅkamma jhāyanti (cck: ka.); sañcāyanti (cck: sī. aṭṭha.) | acchanti → bhajanti (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | saṅghamajjhe saṅkasāyanti → saṁghamajjhe saṁkasāyanti (th) | saṅghamajjhe → saṁghamajjhe (ms2005) | tuṇhībhūtāva saṅghamajjhe → tuṇhībhūtā vā saṅgha-majjhe (pts)
Así los bhikkhus disciplinados permanecen en silencio en medio del Saṅgha, o residen en zonas apartadas de la periferia.
Tayidaṁ, bhikkhave, hoti bahujanāhitāya bahujanāsukhāya, bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṁ.Esto redunda en daño e infelicidad para mucha gente, en dolor, daño y sufrimiento para mucha gente, para devas y humanos.

Yasmiṁ, bhikkhave, samaye rājāno balavanto honti, corā tasmiṁ samaye dubbalā honti.En tiempos en que los reyes son fuertes, los bandidos son débiles. Tasmiṁ, bhikkhave, samaye rañño phāsu hoti atiyātuṁ vā niyyātuṁ vā paccantime vā janapade anusaññātuṁ.
niyyātuṁ → nīyātuṁ (bjt)
Así el rey está a gusto cuando va y viene, o cuando visita las provincias.
Brāhmaṇagahapatikānampi tasmiṁ samaye phāsu hoti atiyātuṁ vā niyyātuṁ vā bāhirāni vā kammantāni paṭivekkhituṁ.
niyyātuṁ → nīyātuṁ (bjt) | brāhmaṇagahapatikānampi → brāhmaṇagahapatikānaṁpi (th) | brāhmaṇagahapatikānampi → brāhmaṇagahapatikānaṁ pi (pts)
Los brahmanes y la gente de hogar también están a gusto cuando van y vienen, o cuando supervisan sus quehaceres en el exterior.
Evamevaṁ kho, bhikkhave, yasmiṁ samaye pesalā bhikkhū balavanto honti, pāpabhikkhū tasmiṁ samaye dubbalā honti.
pāpabhikkhū → pāpakā bhikkhū (sya-all) | evamevaṁ → evameva (th) | evamevaṁ → evam eva (pts)
De la misma manera, en tiempos en que los bhikkhus disciplinados son fuertes, los malos bhikkhus son débiles.
Tasmiṁ, bhikkhave, samaye pāpabhikkhū tuṇhībhūtā tuṇhībhūtāva saṅghamajjhe saṅkasāyanti, yena vā pana tena pakkamanti.
pakkamanti → papatanti (bj, sya-all, km, pts1ed) | pana → (sya-all) | pakkamanti → vā papatanti (sya-all); papatanti (pts) | tuṇhībhūtāva → tuṇhībhūtā vā (pts) | papatanti → pakkamanti (bj: machasaṁ) | pakkamanti → papatanti (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | saṅkasāyanti → saṁkasāyanti (bjt) | saṅghamajjhe saṅkasāyanti → saṁghamajjhe saṁkasāyanti (th) | saṅghamajjhe → saṁghamajjhe (ms2005) | tuṇhībhūtāva saṅghamajjhe → tuṇhībhūtā vā saṅgha-majjhe (pts)
Así los malos bhikkhus permanecen en silencio en medio del Saṅgha, o se van a otros lugares.
Tayidaṁ, bhikkhave, hoti bahujanahitāya bahujanasukhāya, bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānan”ti.
devamanussānanti → devamanussānan ti (pts)
Esto redunda en bienestar y felicidad para mucha gente, en beneficio, bienestar y felicidad para mucha gente, para devas y humanos».

4040

“Dvinnāhaṁ, bhikkhave, micchāpaṭipattiṁ na vaṇṇemi, gihissa vā pabbajitassa vā.«Bhikkhus, no elogio la practica equivocada en ambos, laicos y bhikkhus. Gihī vā, bhikkhave, pabbajito vā micchāpaṭipanno micchāpaṭipattādhikaraṇahetu na ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.
na ārādhako → nārādhako (bj, sya-all, pts) | micchāpaṭipattādhikaraṇahetu na ārādhako → micchā-paṭipattādhikaraṇa-hetu nārādhako (pts)
Debido a la práctica equivocada, ni laicos ni bhikkhus tienen éxito en completar el buen camino del Dhamma.

Dvinnāhaṁ, bhikkhave, sammāpaṭipattiṁ vaṇṇemi, gihissa vā pabbajitassa vā.Elogio la práctica correcta en ambos, laicos y bhikkhus. Gihī vā, bhikkhave, pabbajito vā sammāpaṭipanno sammāpaṭipattādhikaraṇahetu ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalan”ti.
sammāpaṭipattādhikaraṇahetu → sammāpaṭipattādhikaraṇa-hetu (pts) | kusalanti → kusalan ti (pts)
Debido a la práctica correcta, tanto laicos como bhikkhus tienen éxito en completar el buen camino del Dhamma.

4141

“Ye te, bhikkhave, bhikkhū duggahitehi suttantehi byañjanappatirūpakehi atthañca dhammañca paṭibāhanti te, bhikkhave, bhikkhū bahujanāhitāya paṭipannā bahujanāsukhāya, bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṁ.
paṭibāhanti → paṭivāhanti (cck) | duggahitehi → duggahītehi (sya-all, pts) | byañjanappatirūpakehi → byañjanapaṭirūpakehi (sya-all) | byañjanappatirūpakehi → byañjanapatirūpakehi (bjt) | byañjanappatirūpakehi atthañca dhammañca → vyañjana-patirūpakehi atthañ ca dhammañ ca (pts)
Bhikkhus, por memorizar los discursos equivocadamente, quedándose solo con una parte superficial, algunos bhikkhus excluyen el significado y la enseñanza. Esto redunda en daño e infelicidad para mucha gente, en dolor, daño y sufrimiento para mucha gente, para devas y humanos.
Bahuñca te, bhikkhave, bhikkhū apuññaṁ pasavanti, te cimaṁ saddhammaṁ antaradhāpenti.
te cimaṁ → tevimaṁ (bj) | te cimaṁ → tecimaṁ (th) | bahuñca → bahuñ ca (pts) | cimaṁ → imaṁ (pts)
Estos bhikkhus generan mucho mal karma y hacen que el verdadero Dhamma desaparezca.

Ye te, bhikkhave, bhikkhū suggahitehi suttantehi byañjanappatirūpakehi atthañca dhammañca anulomenti te, bhikkhave, bhikkhū bahujanahitāya paṭipannā bahujanasukhāya, bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
byañjanappatirūpakehi → na byañjanapatirūpakehi (bj); byañjanapaṭirūpakehi (sya-all) | suggahitehi → suggahītehi (sya-all, pts) | byañjanappatirūpakehi atthañca dhammañca → vyañjanapatirūpakehi atthañ ca dhammañ ca (pts)
Pero los bhikkhus que memorizan los discursos bien, sin quedarse solo con una parte superficial, fortalecen el significado y el Dhamma. Esto redunda en bienestar 7y felicidad para mucha gente, en beneficio, bienestar y felicidad para mucha gente, para devas y humanos».
Bahuñca te, bhikkhave, bhikkhū puññaṁ pasavanti, te cimaṁ saddhammaṁ ṭhapentī”ti.
te cimaṁ → tecimaṁ (th) | bahuñca → bahuñ ca (pts) | cimaṁ → imaṁ (pts) | ṭhapentīti → ṭhapentī ti dve mā (pts)
Estos bhikkhus generan abundante mérito, y hacen que el verdadero Dhamma siga adelante».

Samacittavaggo catuttho.

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · Español · Français · 日本語