MahāmoggallānasuttaWith Mahāmoggallāna
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
anāthapiṇḍikassa → anātha piṇḍikassa (bjt)At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.
Atha kho āyasmato mahāmoggallānassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
paṭisallīnassa → patisallīnassa (bj) | udapādi → Ph. upādi. (pts note)Then as Venerable Mahāmoggallāna was in private retreat this thought came to his mind,
“katamesānaṁ devānaṁ evaṁ ñāṇaṁ hoti:“Which gods know that they are
‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’”ti?
sotāpannā nāma → sotāpannāmhā (bj); sotāpannāmha (sya-all, km, pts1ed) | sotāpannā nāma → sotāpannamhā (bj); sotāpannāmha (pts) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyanāti (sya-all); sambodhipārāyanā ti (pts) | sotāpannamhā → sotāpannā nāma (bj: machasaṁ) | nāma → sotāpannāmhā (cck: sī.); sotāpannāmha (cck: syā. kaṁ. pī.) | sotāpannā'mha → T. M6. M7 -pann'; amhā; M. Ph. -pannā nāma throughout. (pts note)stream-enterers, not liable to be reborn in the underworld, assured, destined for awakening?”
Tena kho pana samayena tisso nāma bhikkhu adhunākālaṅkato aññataraṁ brahmalokaṁ upapanno hoti.
adhunākālaṅkato → adhunā kālakato (bj, sya-all, pts) | upapanno → T. M6. M7 uppanno; Ph. upanno. (pts note)Now, at that time a monk named Tissa had recently passed away and been reborn in a realm of divinity.
Tatrapi naṁ evaṁ jānanti:
Tatra → Ph. tatrā. (pts note) | tatrapi → tatra pi (pts)There they knew that
“tisso brahmā mahiddhiko mahānubhāvo”ti.
mahānubhāvoti → mahānubhāvo ti (pts)The divinity Tissa was very mighty and powerful.
Atha kho āyasmā mahāmoggallāno—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evamevaṁ—jetavane antarahito tasmiṁ brahmaloke pāturahosi.
samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | sammiñjitaṁ → M. Ph. M7 sami- throughout; T. sammijitaṁ. (pts note) | samiñjeyya evamevaṁ → sammiñjeyya eva meva (bjt) | samiñjeyya evamevaṁ → sammiñjeyya evameva (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | samiñjeyya evamevaṁ → sammiñjeyya evam eva (pts)And then Venerable Mahāmoggallāna, as easily as a strong person would extend or contract their arm, vanished from Jeta’s Grove and reappeared in that realm of divinity.
Addasā kho tisso brahmā āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ dūratova āgacchantaṁ.
dūratova → dūrato va (pts)Tissa saw Moggallāna coming off in the distance,
Disvāna āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ etadavoca:
disvā → M. Ph. S. disvāna. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)and said to him,
“ehi kho, mārisa moggallāna; svāgataṁ, mārisa moggallāna;
svāgataṁ → sāgataṁ (bj) | svāgataṁ → sāgataṁ (cck: sī.) | svāgataṁ → T. M6 sāgataṁ; M7 gataṁ. (pts note)“Come, my good fellow Moggallāna! Welcome, my good fellow!
cirassaṁ kho, mārisa moggallāna; imaṁ pariyāyamakāsi, yadidaṁ idhāgamanāya.
pariyāyamakāsi yadidaṁ → pariyāyam akāsi yad idaṁ (pts)It’s been a long time since you took the opportunity to come here.
Nisīda, mārisa moggallāna, idamāsanaṁ paññattan”ti.
idamāsanaṁ paññattanti → idam āsanaṁ paññattan ti (pts)Sit, my good Moggallāna, this seat is for you.”
Nisīdi kho āyasmā mahāmoggallāno paññatte āsane.
mahāmoggallāno → mahā moggallāno (bjt)Moggallāna sat down on the seat spread out.
Tissopi kho brahmā āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
kho → (sya-all) | tissopi kho → tisso pi (pts)Then Tissa bowed to Moggallāna and sat to one side.
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho tissaṁ brahmānaṁ āyasmā mahāmoggallāno etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Moggallāna said to him,
“Katamesānaṁ kho, tissa, devānaṁ evaṁ ñāṇaṁ hoti: ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’”ti?
sotāpannā nāma → sotāpannamhā (bj); sotāpannāmha (sya-all, pts) | sambodhiparāyaṇāti cātumahārājikānaṁ → sambodhiparāyanāti cātummahārājikānaṁ (sya-all, pts) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyaṇā ti (bjt) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyanā ti (pts)“Tissa, which gods know that they are stream-enterers, not liable to be reborn in the underworld, assured, destined for awakening?”
“Cātumahārājikānaṁ kho, mārisa moggallāna, devānaṁ evaṁ ñāṇaṁ hoti: ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’”ti.
sotāpannā nāma → sotāpannamhā (bj); sotāpannāmha (sya-all, pts) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyanāti (sya-all) | mārisa → marisa (pts) | Cātummahārājikānaṁ → M. Cātuma-; Ph. Catuma- throughout. (pts note) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyanā ti (pts)“The gods of the four great kings know this.”
“Sabbesaññeva nu kho, tissa, cātumahārājikānaṁ devānaṁ evaṁ ñāṇaṁ hoti: ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’”ti?
sotāpannā nāma → sotāpannamhā (bj); sotāpannāmha (sya-all) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyanāti (sya-all) | nāma → mha (pts) | ñeva → Ph. c'; eva. (pts note) | nu → omitted by Ph. (pts note) | cātumahārājikānaṁ → cātummahārājikānaṁ (bjt, th, pts) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyaṇā ti (bjt) | sabbesaññeva → sabbesañ ñeva (pts) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyanā ti (pts)“But do all of them know this?”
“Na kho, mārisa moggallāna, sabbesaṁ cātumahārājikānaṁ devānaṁ evaṁ ñāṇaṁ hoti: ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti.
sotāpannā nāma → sotāpannāmha (sya-all) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyanāti (sya-all) | cātumahārājikānaṁ → cātummahārājikānaṁ (bjt, th, pts) | sotāpannā nāma avinipātadhammā → sotāpannamhā avinipāta dhammā (bjt) | nāma → mha (pts) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyanā ti (pts)“No, my good Moggallāna, not all of them.
Ye kho te, mārisa moggallāna, cātumahārājikā devā buddhe aveccappasādena asamannāgatā dhamme aveccappasādena asamannāgatā saṅghe aveccappasādena asamannāgatā ariyakantehi sīlehi asamannāgatā na tesaṁ devānaṁ evaṁ ñāṇaṁ hoti: ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti.
sotāpannā nāma → sotāpannamhā (bj); sotāpannāmha (sya-all, pts) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyanāti (sya-all, pts) | asamannāgatā → asamannāgatā tesaṁ (pts) | tesaṁ devānaṁ → (pts) | kho → T. M6. M7 put kho after te. (pts note) | asamannāgatā → Ph. sam- throughout. (pts note) | asamannāgatā → omitted by T. (pts note) | na → M. na tesaṁ devānaṁ; Ph. te pi na. (pts note) | cātumahārājikā → cātummahārājikā (bjt, th, pts) | saṅghe → saṁghe (ms2005) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyanā ti (pts)Those who lack experiential confidence in the Buddha, the teaching, and the Saṅgha, and lack the ethics loved by the noble ones, do not know that they are stream-enterers.
Ye ca kho te, mārisa moggallāna, cātumahārājikā devā buddhe aveccappasādena samannāgatā, dhamme aveccappasādena samannāgatā, saṅghe aveccappasādena samannāgatā ariyakantehi sīlehi samannāgatā, tesaṁ evaṁ ñāṇaṁ hoti: ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’”ti.
ca → va (bj) | sotāpannā nāma → sotāpannamhā (bj); sotāpannāmha (sya-all, pts) | cātumahārājikā → paranimmitavasavattino (sya-all) | ca → omitted by T. (pts note) | samannāgatā → omitted by M7. (pts note) | Cātummahārājikānañ → M. Ph. -kānaṁ (without ñeva). (pts note) | cātumahārājikā → cātummahārājikā (bjt, th, pts) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyanāti (th) | saṅghe → saṁghe (ms2005) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyanā ti cātummahārājikānañ (pts)But those who have experiential confidence in the Buddha, the teaching, and the Saṅgha, and have the ethics loved by the noble ones, do know that they are stream-enterers.”
“Cātumahārājikānaññeva nu kho, tissa, devānaṁ evaṁ ñāṇaṁ hoti: ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti udāhu tāvatiṁsānampi devānaṁ …pe…
sotāpannā nāma → sotāpannamhā (bj) | nāma → mha (pts) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyanā ti (pts) | nu → omitted by M. Ph. (pts note) | cātumahārājikānaññeva → cātummahārājikānaññeva (bjt, th) | sotāpannā nāma → sotāpannāmha (th) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyanāti (th) | tāvatiṁsānampi → tāvatiṁsānaṁpi (th) | cātumahārājikānaññeva → ñeva (pts) | tāvatiṁsānampi → tāvatiṁsānam pi (pts)“But Tissa, is it only the gods of the four great kings who know that they are stream-enterers, or do the gods of the thirty-three …
yāmānampi devānaṁ …
yāmānampi → yāmānam pi (pts)the gods of Yama …
tusitānampi devānaṁ …
tusitānampi → tusitānam pi (pts)the joyful gods …
nimmānaratīnampi devānaṁ …
nimmānaratīnampi → nimmāṇaratīnampi (bjt) | nimmānaratīnampi → nimmānaratīnam pi (pts)the gods who love to create …
paranimmitavasavattīnampi devānaṁ evaṁ ñāṇaṁ hoti: ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’”ti?
sotāpannā nāma → sotāpannamhā (bj); sotāpannāmha (pts) | sambodhiparāyaṇāti paranimmitavasavattīnampi → sambodhiparāyanā ti paranimmitavasavattīnam pi (pts) | paranimmitavasavattīnampi → paranimmitavasavattinampi (bjt) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyaṇā ti (bjt) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyanāti (th)and the gods who control what is created by others know that they are stream-enterers, not liable to be reborn in the underworld, assured, destined for awakening?”
“Paranimmitavasavattīnampi kho, mārisa moggallāna, devānaṁ evaṁ ñāṇaṁ hoti: ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’”ti.
moggallāna → (bj) | sotāpannā nāma → sotāpannamhā (bj) | nāma → mha (pts) | pi → omitted by M. (pts note) | paranimmitavasavattīnampi → paranimmitavasavattinampi (bjt) | sotāpannā nāma → sotāpannāmha (th) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyanāti (th) | paranimmitavasavattīnampi → paranimmitavasavattīnam pi (pts) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyanā ti (pts)“The gods of these various classes know this.”
“Sabbesaññeva nu kho, tissa, paranimmitavasavattīnaṁ devānaṁ evaṁ ñāṇaṁ hoti: ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’”ti?
sotāpannā nāma → sotāpannamhā (bj); sotāpannāmha (pts) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyanā ti (pts) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyaṇā ti (bjt) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyanāti (th) | sabbesaññeva → sabbesañ ñeva (pts)“But do all of them know this?”
“Na kho, mārisa moggallāna, sabbesaṁ paranimmitavasavattīnaṁ devānaṁ evaṁ ñāṇaṁ hoti: ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti.
sabbesaṁ → sabbesaññeva (bj) | sotāpannā nāma → sotāpannamhā (bj); sotāpannāmha (pts) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyanā ti (pts) | sabbesaññeva → sabbesaṁ (bj: machasaṁ) | paranimmitavasavattīna → ba. itoparaṁ devānanti dissati (sya-all: yu.) | sabbesaṁ → M. Ph. S. sabbesañ ñeva. (pts note) | sabbesaṁ paranimmitavasavattīnaṁ devānaṁ → sabbesaññeva paranimmitavasavattīna (th) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyanāti (th)“No, my good Moggallāna, not all of them.
Ye kho te, mārisa moggallāna, paranimmitavasavattī devā buddhe aveccappasādena asamannāgatā, dhamme aveccappasādena asamannāgatā, saṅghe aveccappasādena asamannāgatā, ariyakantehi sīlehi asamannāgatā, na tesaṁ devānaṁ evaṁ ñāṇaṁ hoti: ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti.
sotāpannā nāma → sotāpannamhā (bj); sotāpannāmha (pts) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyanā ti (pts) | na → M. Ph. S. put na before tesaṁ. (pts note) | paranimmitavasavattī → paranimmitavasavattino (th) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyanāti (th) | saṅghe → saṁghe (ms2005)Those who lack experiential confidence in the Buddha, the teaching, and the Saṅgha, and lack the ethics loved by the noble ones, do not know that they are stream-enterers.
Ye ca kho te, mārisa moggallāna, paranimmitavasavattī devā buddhe aveccappasādena samannāgatā, dhamme aveccappasādena samannāgatā, saṅghe aveccappasādena samannāgatā, ariyakantehi sīlehi samannāgatā tesaṁ evaṁ ñāṇaṁ hoti: ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’”ti.
paranimmitavasavattī → paranimmitavasavatti (bj) | sotāpannā nāma → sotāpannamhā (bj); sotāpannāmha (pts) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyanā ti (pts) | Paranimmitavasavattī → S. -vattino. (pts note) | paranimmitavasavattī → paranimmitavasavattino (th) | sambodhiparāyaṇāti → sambodhiparāyanāti (th) | saṅghe → saṁghe (ms2005)But those who have experiential confidence in the Buddha, the teaching, and the Saṅgha, and have the ethics loved by the noble ones, do know that they are stream-enterers.”
Atha kho āyasmā mahāmoggallāno tissassa brahmuno bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā: “seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evamevaṁ: ‘brahmaloke antarahito jetavane pāturahosī’”ti.
pāturahosīti catutthaṁ → pāturahosī ti cha yime (pts) | mahāmoggallāno → mahā moggallāno (bjt) | samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (bjt, th, pts) | samiñjeyya evamevaṁ → sammiñjeyya evameva (bjt, th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | samiñjeyya evamevaṁ → sammiñjeyya evam eva (pts)Moggallāna approved and agreed with what the divinity Tissa said. Then, as easily as a strong person would extend or contract their arm, he vanished from that realm of divinity and reappeared in Jeta’s Grove.
Catutthaṁ.
yime → T. M6. M7 ime. (pts note) | catutthaṁ → cha yime (pts)