DutiyaniddasasuttaGraduation (2nd)
Evaṁ me sutaṁ—
Evaṁ → omitted by S. (pts note)So I have heard.
ekaṁ samayaṁ bhagavā kosambiyaṁ viharati ghositārāme.At one time the Buddha was staying near Kosambī in Ghosita’s monastery.
Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya kosambiṁ piṇḍāya pāvisi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | pattacīvaramādāya kosambiṁ → pattacīvaraṁ ādāya kosambiyaṁ (bj, pts) | Kosambiyaṁ → M. Ph. S. -biṁ. (pts note) | atha kho → athakho (th) | pattacīvaramādāya kosambiṁ → pattacīvaram ādāya kosambiyaṁ (pts)Then Venerable Ānanda robed up in the morning and, taking his bowl and robe, entered Kosambī for alms.
Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Then it occurred to him,
“atippago kho tāva kosambiyaṁ piṇḍāya carituṁ.“It’s too early to wander for alms in Kosambī.
Yannūnāhaṁ yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkameyyan”ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | tenupasaṅkameyyanti → ten upasaṅkameyyan ti (pts)Why don’t I visit the monastery for the wanderers of other religions?”
Atha kho āyasmā ānando yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṁ sammodi.
ārāmo → M6 adds hoti. (pts note) | atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)Then he went to the monastery for the wanderers of other religions and exchanged greetings with the wanderers there.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi.
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts)When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side.
Tena kho pana samayena tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi:
ayamantarākathā → ayamantarā kathā (bjt) | ayamantarākathā → ayam antarākathā (pts)Now at that time while those wanderers of other religions were sitting together this discussion came up among them,
“yo hi koci, āvuso, dvādasavassāni paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ carati, ‘niddaso bhikkhū’ti alaṁvacanāyā”ti.
yo → T. ko yo. (pts note) | dvādasavassāni → dvādasa vassāni (my, th, pts) | alaṁvacanāyāti → alaṁ vacanāyāti (my, bjt, th) | bhikkhūti alaṁvacanāyāti → bhikkhū ti alaṁ vacanāyā ti (pts)“Reverends, anyone who lives the full and pure spiritual life for twelve years is qualified to be called a ‘graduate mendicant’.”
Atha kho āyasmā ānando tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ bhāsitaṁ neva abhinandi nappaṭikkosi.
ppaṭikkosi → M7 -kkositvā. (pts note) | nappaṭikkosi → na paṭikkosi (bjt) | atha kho → athakho (th) | nappaṭikkosi → na ppaṭikkosi (pts)Ānanda neither approved nor rejected that statement of the wanderers of other religions.
Anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi:
anabhinanditvā → anakinanditvā (sya-all) | appaṭikkositvā → omitted by M7. (pts note)He rose from his seat, thinking,
“bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṁ ājānissāmī”ti.
ājānissāmīti → ājānissāmiti (bj) | ājānissāmī → T. M6. M7 ajā- (pts note) | ājānissāmīti → ājānissāmī ti (pts)“I will learn the meaning of this statement from the Buddha himself.”
Atha kho āyasmā ānando kosambiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:
Bhagavā → omitted by M6. (pts note) | atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Then Ānanda wandered for alms in Kosambī. After the meal, on his return from almsround, he went to the Buddha, bowed, sat down to one side, and told him what had happened, adding:
“Idhāhaṁ, bhante, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya kosambiṁ piṇḍāya pāvisiṁ.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | pattacīvaramādāya kosambiṁ → pattacīvaraṁ ādāya kosambiyaṁ (bj, pts) | Kosambiyaṁ → M. Ph. S. -biṁ. (pts note) | pāvisiṁ → M. T. -si. (pts note) | pattacīvaramādāya kosambiṁ → pattacīvaram ādāya kosambiyaṁ (pts)
Tassa mayhaṁ, bhante, etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)
‘atippago kho tāva kosambiyaṁ piṇḍāya carituṁ.
Yannūnāhaṁ yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkameyyan’ti …pe…
ti → M. has after ti: la, Ph. pa; M8 omits it, then all three MSS. have tehi saddhiṁ and so on. (pts note) | upasaṅkamiṁ → T. M6. M7 -mi. (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | pe → spelled out in full (bjt)
tehi saddhiṁ sammodiṁ.
tehi → tehi aññatitthiyehi paribbājakehi (bj, sya-all, pts) | sammodiṁ → M. M8. T. M6 -di. (pts note)
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁ.
kathaṁ sāraṇīyaṁ → kathaṁsārāṇīyaṁ (bj) | sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (sya-all, pts) | sārāṇīyaṁ → omitted by T. M8. (pts note) | nisīdiṁ → M. M8. T. M7 -di; M6 -diṁsu. (pts note)
Tena kho pana, bhante, samayena tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi:
ayamantarākathā → ayamantarā kathā (bjt) | ayamantarākathā → ayam antarākathā (pts)
‘yo hi koci, āvuso, dvādasavassāni paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ carati, niddaso bhikkhūti alaṁvacanāyā’ti.
alaṁvacanāyāti → alaṁ vacanāyāti (my, bjt, th) | dvādasavassāni → dvādasa vassāni (th, pts) | bhikkhūti alaṁvacanāyāti → bhikkhū ti alaṁ vacanāyā ti (pts)
Atha khvāhaṁ, bhante, tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ bhāsitaṁ neva abhinandiṁ nappaṭikkosiṁ.
abhinandiṁ → M. T. -di; M8 has na abhinandi for neva a- (pts note) | ppaṭikkosiṁ → M. M8 -si. (pts note) | nappaṭikkosiṁ → na paṭikkosiṁ (bjt) | atha khvāhaṁ → athakhvāhaṁ (th) | nappaṭikkosiṁ → na ppaṭikkosiṁ (pts)
Anabhinanditvā, appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṁ:
anabhinanditvā → anakinanditvā (sya-all) | pakkamiṁ → pakkāmiṁ (sya-all, pts) | pakkāmiṁ → M. Ph. M8. T. -mi. (pts note)
‘bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṁ ājānissāmī’ti.
ājānissāmī → T. M6. M7 ajā-; M8 jā- (pts note) | ājānissāmīti → ājānissāmī ti (pts)
Sakkā nu kho, bhante, imasmiṁ dhammavinaye kevalaṁ vassagaṇanamattena niddaso bhikkhu paññāpetun”ti?
bhikkhu → bhikkhūti (bj) | bhikkhūti → niddaso bhikkhū (bj: sīmu) | paññāpetunti → paññāpetun ti (pts)“Sir, in this teaching and training can we describe a mendicant as a ‘graduate’ solely because they have completed a certain number of years?”
“Na kho, ānanda, sakkā imasmiṁ dhammavinaye kevalaṁ vassagaṇanamattena niddaso bhikkhu paññāpetuṁ.
bhikkhu paññāpetuṁ → bhikkhūti paññāpetunti (bj) | bhikkhūti → niddaso bhikkhū (bj: sīmu) | paññāpetuṁ → T. M6. M7 add ti. (pts note)“No, Ānanda, we cannot.
Satta kho imāni, ānanda, niddasavatthūni mayā sayaṁ abhiññā sacchikatvā paveditāni.These are the seven qualifications for graduation that I make known after realizing them with my own insight.
Katamāni satta?
katamāni → kakamāni (bj)What seven?
Idhānanda, bhikkhu, saddho hoti, hirīmā hoti, ottappī hoti, bahussuto hoti, āraddhavīriyo hoti, satimā hoti, paññavā hoti.
hirīmā → hirimā (bj, pts) | āraddhavīriyo → āraddhavirayo (pts) | hirimā → Ph. S. hirīmā. (pts note) | ottappī → T. ottāpi. (pts note) | āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (bjt, th) | idhānanda → idh ānanda (pts)It’s when someone is faithful, conscientious, prudent, learned, energetic, mindful, and wise.
Imāni kho, ānanda, satta niddasavatthūni mayā sayaṁ abhiññā sacchikatvā paveditāni.These are the seven qualifications for graduation that I make known after realizing them with my own insight.
Imehi kho, ānanda, sattahi niddasavatthūhi samannāgato bhikkhu dvādasa cepi vassāni paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ carati, ‘niddaso bhikkhū’ti alaṁvacanāya;
parisuddhaṁ → pirisuddhaṁ (bj) | alaṁvacanāya catubbīsati cepi → alaṁ vacanāyāti catuvīsatiñcepi (bj) | alaṁvacanāya catubbīsati → alaṁ vacanāya catuvīsati (sya-all) | dvādasa → T. -sañ. (pts note) | vacanāya → T. M6. M7 -nāyā ti. (pts note) | cepi → ce pi (pts) | bhikkhūti alaṁvacanāya → bhikkhū ti alaṁ vacanāya (pts)A mendicant who possesses these seven qualifications for graduation is qualified to be called a ‘graduate mendicant’. This is so whether they have lived the full and pure spiritual life for twelve years,
catubbīsati cepi vassāni paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ carati, ‘niddaso bhikkhū’ti alaṁvacanāya;
catuvīsati → T. M6 -tiñ. (pts note) | niddaso → T. M6. M7 nibbiso. (pts note) | vacanāya → M6 -yā ti. (pts note) | alaṁvacanāya → alaṁ vacanāya (my, bjt, th) | catubbīsati cepi → vacanāyāti catuvīsatiñcepi (bjt) | catubbīsati cepi → catuvīsati ce pi (pts) | bhikkhūti alaṁvacanāya → bhikkhū ti alaṁ vacanāya (pts)twenty-four years,
chattiṁsati cepi vassāni paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ carati, ‘niddaso bhikkhū’ti alaṁvacanāya, aṭṭhacattārīsañcepi vassāni paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ carati, ‘niddaso bhikkhū’ti alaṁvacanāyā”ti.
alaṁvacanāyāti dvādasamaṁ → alaṁ vacanāyāti (bj, sya-all) | alaṁvacanāya aṭṭhacattārīsañcepi → alaṁ vacanāya aṭṭhacattāḷīsañcepi (sya-all) | chattiṁsa → T. -sañ; S. -sati. (pts note) | niddaso → T. M6. M7 nittiṁso. (pts note) | aṭṭhacattārisañ → M7 -risa; M8 -līsā; Ph. -lisañ; S. -ḷīsañ. (pts note) | niddaso → T. niccattāriṁso; M6. M7 niccattāriso. (pts note) | alaṁvacanāya aṭṭhacattārīsañcepi → alaṁ vacanāya aṭṭhacattārīsaṁ cepi (my) | chattiṁsati cepi → chattiṁsa ce pi (pts) | bhikkhūti alaṁvacanāya aṭṭhacattārīsañcepi → bhikkhū ti alaṁ vacanāya aṭṭhacattārisañ ce pi (pts) | bhikkhūti alaṁvacanāyāti → bhikkhū ti alaṁ vacanāyā ti (pts)thirty-six years, or forty-eight years.”
Appamādo hirī ceva, dve suvacā duve mittā;
hirī → hiri (bj) | hirī ceva → hirīmā ca (sya-all); hirimā ca (pts) duve → (bj) | mittā dve paṭisambhidā → sakhā dvepaṭisambhidā (sya-all) | mittā → sakhā (pts) Dve paṭisambhidā dve vasā, duve niddasavatthunāti.
+ → dvepaṭisambhidā (th) duve → dve (bj) | duve niddasavatthunāti → niddasavatthupare dveti (sya-all) | niddasavatthunāti → appamādo hirimā cha dve sutavā duve balaṁ duve paṭisambhidā ca niddasavatthu pare duveti – sīmu (bj note) | ti → M. Ph. M8 give the Uddāna, as follows, viz. appamādaṁ (Ph. -do; M8 -de) hirottappaṁ suvaco (M8 sukhā) ca (Ph. 'va) sovacassaṁ (Ph. ca sotacchaṁ; M8 -taccaṁ) vitthataṁ (Ph. M8 tev'; assa vaso [M8 vasso] ca vaso [M8 vasso] bhavitta[ṁ] taṁ) dve mittā|| (M8 inserts dve patisambhīdā) dve samādhi (Ph. M8 samānā) ca niddiṭṭhā (Ph. M8 nidditā) niddasavatthu (M8 niddesavatthuṁ) apare dve ti; T. M6 have: appamāda (M6. M7 -do) hiri ca (or hirima) sedhena (M6 so ca dhena; M7 sevadena) vittha vittha (M6. M7 vitthā) ce pi || vittā (M6 citta; M7 ce paṭicca for ce pi vi-) paṭisambhidā ca niddasavatthu apare dve ti. (pts note) | duve niddasavatthunāti → niddasavatthū pare dve ti satt imā (pts)