Assakhaḷuṅkasutta
Assakhaḷuṅkasutta → khaluṅkasuttaṁ (bj)๑๔ อัสสขฬุงกสูตร
“Aṭṭha ca, bhikkhave, assakhaḷuṅke desessāmi aṭṭha ca assadose, aṭṭha ca purisakhaḷuṅke aṭṭha ca purisadose.
Aṭṭha ca → aṭṭha (sya-all) | assakhaḷuṅke → assakhaluṅke (bj) | assakhaḷuṅke desessāmi → assakhaluṅke desissāmi (bj); assakhaḷuṅge (sya-all) | purisakhaḷuṅke → purisakhaluṅke (bj) | assadose → assadose desessāmi (sya-all) | ca purisakhaḷuṅke → purisakhaḷuṅge (sya-all) | ca → aṭṭha (cck: syā.) | assakhaḷuṅke → assakhaluṅke (cck: sī.) | assakhaḷuṅke → in M. Ph. M8. S. always written with g in the last syllable. (pts note) | desessāmi → T. M6. M7 desi-; S. puts dese- after -dose. (pts note) | ca → omitted by S. (pts note) | ca → omitted by M8. (pts note) | + → sāvatthinidānaṁ (bjt)ภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงม้ากระจอก ๘ จำพวก และโทษของม้า กระจอก ๘ ประการ คนกระจอก ๘ จำพวก และโทษของคนกระจอก ๘ ประการ
Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.
sādhukaṁ → S. pe || Katame. (pts note) | manasi karotha bhāsissāmīti → manasikarotha bhāsissāmī ti (pts)เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | bhanteti → bhante ti (pts)ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสเรื่องนี้ว่า
“Katame ca, bhikkhave, aṭṭha assakhaḷuṅkā aṭṭha ca assadosā?
assakhaḷuṅkā → assakhaluṅkā (bj); assakhaḷuṅgā (sya-all)ม้ากระจอก ๘ จำพวก และโทษของม้ากระจอก ๘ ประการ อะไรบ้าง คือ
Idha, bhikkhave, ekacco assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā pacchato paṭikkamati, piṭṭhito rathaṁ pavatteti.
assakhaḷuṅko → assakhaluṅko (bj); assakhaḷuṅgo (sya-all) | paṭikkamati → paṭisakkati (bj, sya-all, pts) | pavatteti → paṭivatteti (bj) | pavatteti evarūpopi → paṭivatteti evarūpo pi (pts) | paṭisakkati → paṭikkamati (bj: machasaṁ) | paṭivatteti → pavatteti (bj: katthaci) | pehī → M8 sehi throughout; M6 pesehī, pehī and, mostly, upehī. (pts note) | paṭisakkati → M. Ph. paṭikkamati. (pts note) | paṭivatteti → M. S. pavatteti; T. M6. M7 pativaddheti. (pts note) | pehīti → pehī ti (pts)๑. ม้ากระจอกบางตัวในโลกนี้ที่นายสารถีสั่งว่า ‘เดินไป’ ถูกแทงด้วย ประตัก เตือนอยู่ ย่อมถอยหลัง ดันรถให้กลับหลัง
Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko hoti.
assakhaḷuṅko → assakhaluṅko (bj); assakhaḷuṅgo (sya-all) | evarūpopi → evarūpo pi (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts)ม้ากระจอก บางตัวในโลกนี้เป็นอย่างนี้ก็มี
Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo assadoso.นี้เป็นโทษของม้ากระจอกประการที่ ๑
Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā pacchā laṅghati, kubbaraṁ hanati, tidaṇḍaṁ bhañjati.
assakhaḷuṅko → assakhaluṅko (bj); assakhaḷuṅgo (sya-all) | hanati → hanti (bj, pts); paharati (sya-all) | laṅghati → laṅghipati (sya-all, pts) | laṁghati → pacchālaṅghipati (bj: syā) | laṅghi → M. laṁghati; T. M6. M7 laṁkhi. (pts note) | hanti → M. Ph. hanati; M8 harati; S. paharati. (pts note) | tidaṇḍaṁ → M8 daṇḍaṁ. (pts note) | bhañjati → M8 bhaññati. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | pehīti → pehī ti (pts) | laṅghati → laṅghi pati (pts)๒. ม้ากระจอกบางตัวในโลกนี้ที่นายสารถีสั่งว่า ‘เดินไป’ ถูกแทงด้วย ประตักเตือนอยู่ ย่อมหกหลัง ดัดทูบให้หัก
Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko hoti.
assakhaḷuṅko → assakhaluṅko (bj); assakhaḷuṅgo (sya-all) | evarūpopi → evarūpo pi (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts)ม้ากระจอกบางตัวใน โลกนี้เป็นอย่างนี้ก็มี
Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo assadoso.นี้เป็นโทษของม้ากระจอกประการที่ ๒
Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā rathīsāya satthiṁ ussajjitvā rathīsaṁyeva ajjhomaddati.
assakhaḷuṅko → assakhaluṅko (bj); assakhaḷuṅgo (sya-all) | rathīsāya → rathisāya (bj) | rathīsaṁyeva → rathisaṁ yeva (bj) | ussajjitvā → ussajitvā (bj: sīmu) | rathīsāya → Ph. sapatti; M8 rathipāsa; M6 yāya. (pts note) | satthiṁ → M. sattiṁ; M8 piṭṭhipāsa. (pts note) | rathīsaṁyeva → rathīsaṁ yeva (th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | pehīti → pehī ti (pts)๓. ม้ากระจอกบางตัวในโลกนี้ที่นายสารถีสั่งว่า ‘เดินไป’ ถูกแทงด้วย ประตักเตือนอยู่ ย่อมยกขาขึ้นตะกุยงอนรถ ถีบงอนรถ
Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko hoti.
assakhaḷuṅko → assakhaluṅko (bj) | evarūpopi → evarūpo pi (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts)ม้ากระจอก บางตัวในโลกนี้เป็นเช่นนี้ก็มี
Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo assadoso.นี้เป็นโทษของม้ากระจอกประการที่ ๓
Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā ummaggaṁ gaṇhati, ubbaṭumaṁ rathaṁ karoti.
assakhaḷuṅko → assakhaluṅko (bj) | gaṇhati → gaṇhāti (bj, sya-all, pts) | Puna → Ph. M7 omit this sentence. (pts note) | gaṇhāti → M. T. gaṇhati. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | pehīti → pehī ti (pts)๔. ม้ากระจอกบางตัวในโลกนี้ที่นายสารถีสั่งว่า ‘เดินไป’ ถูกแทงด้วย ประตักเตือนอยู่ ย่อมเดินผิดทาง ทำให้รถไปผิดทาง
Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko hoti.
assakhaḷuṅko → assakhaluṅko (bj); assakhaḷuṅgo (sya-all) | evarūpopi → evarūpo pi (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts)ม้ากระจอก บางตัวในโลกนี้เป็นอย่างนี้ก็มี
Ayaṁ, bhikkhave, catuttho assadoso.นี้เป็นโทษของม้ากระจอกประการที่ ๔
Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā laṅghati purimakāyaṁ paggaṇhati purime pāde.
assakhaḷuṅko → assakhaluṅko (bj); assakhaḷuṅgo (sya-all) | purimakāyaṁ paggaṇhati → purimaṁ kāyaṁ paggaṇhāti (bj) | laṅghati purimakāyaṁ paggaṇhati → laṅgheti purimaṁ kāyaṁ paggaṇhāti (sya-all, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | pehīti → pehī ti (pts)๕. ม้ากระจอกบางตัวในโลกนี้ที่นายสารถีสั่งว่า ‘เดินไป’ ถูกแทงด้วย ประตักเตือนอยู่ ย่อมเชิดกายส่วนหน้า เผ่นขึ้นไป
Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko hoti.
assakhaḷuṅko → assakhaluṅko (bj); assakhaḷuṅgo (sya-all) | evarūpopi → evarūpo pi (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts)ม้ากระจอกบาง ตัวในโลกนี้เป็นอย่างนี้ก็มี
Ayaṁ, bhikkhave, pañcamo assadoso.นี้เป็นโทษของม้ากระจอกประการที่ ๕
Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā anādiyitvā sārathiṁ anādiyitvā patodalaṭṭhiṁ dantehi mukhādhānaṁ vidhaṁsitvā yena kāmaṁ pakkamati.
patodalaṭṭhiṁ → patodaṁ (bj, pts1ed); paṭodayaṭṭhiṁ (sya-all, km) | mukhādhānaṁ → mukhāṭhānaṁ (mr) | assakhaḷuṅko → assakhaluṅko (bj); assakhaḷuṅgo (sya-all) | vidhaṁsitvā → vidaṁsitvā (bj) | anādiyitvā sārathiṁ anādiyitvā patodalaṭṭhiṁ → anādayitvā paṭodayaṭṭhiṁ (sya-all) | patodalaṭṭhiṁ → patodaṁ (pts) | patodaṁ → patodalaṭṭhiṁ (bj: machasaṁ) | dantehi → patodadanethi (bj: sīmu) | vidaṁsitvā → viddhaṁsitā (bj: sīmu) | patodalaṭṭhiṁ → patodaṁ (cck: sī. pī.); patodayaṭṭhiṁ (cck: syā. kaṁ.) | mukhādhānaṁ → mukhāṭhānaṁ (cck: ka.) | anādiyitvā → S. -dayitvā; M7 -dhiyitvā every time. (pts note) | anādiyitvā → omitted by S. (pts note) | patodaṁ → S. paṭodayaṭṭhim; M. patodalaṭṭhiṁ; Ph. -laṭṭhihi. (pts note) | dantehi → omitted by M. Ph. (pts note) | mukhādhānaṁ → Ph. M8. M7 -dānaṁ; M. -ṭṭhānaṁ. (pts note) | viddhaṁsitvā → T. vidha-; Ph. vidhaṁsetvā; M8. M6 vidaṁsitvā; M7 vidiṁsitvā. (pts note) | yenakāmaṁ → M8 -kammaṁ. (pts note) | vidhaṁsitvā yena kāmaṁ → viddhaṁsitvā yenakāmaṁ (th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | pehīti → pehī ti (pts)๖. ม้ากระจอกบางตัวในโลกนี้ที่นายสารถีสั่งว่า ‘เดินไป’ ถูกแทงด้วย ประตักเตือนอยู่ (ไม่คำนึงถึงนายสารถี) ไม่คำนึงถึงประตัก กัด บังเหียน หลีกไปตามความประสงค์
Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko hoti.
assakhaḷuṅko → assakhaluṅko (bj); assakhaḷuṅgo (sya-all) | evarūpopi → evarūpo pi (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts)ม้ากระจอกบางตัวในโลกนี้ เป็นอย่างนี้ก็มี
Ayaṁ, bhikkhave, chaṭṭho assadoso.นี้เป็นโทษของม้ากระจอกประการที่ ๖
Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā neva abhikkamati no paṭikkamati tattheva khīlaṭṭhāyī ṭhito hoti.
assakhaḷuṅko → assakhaluṅko (bj); assakhaḷuṅgo (sya-all) | khīlaṭṭhāyī ṭhito → khīlaṭṭhāyiṭṭhito (sya-all) | tattheva khīlaṭṭhāyī → tatth eva khīlaṭṭhāyi (pts) | paṭikkamati → omitted by T. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | pehīti → pehī ti (pts)๗. ม้ากระจอกบางตัวในโลกนี้ที่นายสารถีสั่งว่า ‘เดินไป’ ถูกแทงด้วย ประตักเตือนอยู่ ไม่ก้าวไป ไม่ถอยหลัง ยืนทื่ออยู่เหมือนเสาเขื่อน ณ ที่ตรงนั้นนั่นเอง
Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko hoti.
assakhaḷuṅko → assakhaluṅko (bj); assakhaḷuṅgo (sya-all) | evarūpopi → evarūpo pi (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts)ม้ากระจอกบางตัวในโลกนี้เป็นอย่างนี้ก็มี
Ayaṁ, bhikkhave, sattamo assadoso.นี้เป็น โทษของม้ากระจอกประการที่ ๗
Puna caparaṁ, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā purime ca pāde saṁharitvā pacchime ca pāde saṁharitvā tattheva cattāro pāde abhinisīdati.
saṁharitvā → saṅkharitvā (mr) | assakhaḷuṅko → assakhaluṅko (bj); assakhaḷuṅgo (sya-all) | purime ca → purimeva (sya-all) | ca → (sya-all) | saṁharitvā → saṅkharitvā (cck: ka.) | ca → S. 'va. (pts note) | saṁharitvā → M. Ph. saṅkharitvā. (pts note) | pacchime → M7 omits pa- ca pāde saṁh- (pts note) | saṁharitvā → M. Ph. M8 saṅkha- (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | pehīti → pehī ti (pts) | tattheva → tatth eva (pts)๘. ม้ากระจอกบางตัวในโลกนี้ที่นายสารถีสั่งว่า ‘เดินไป’ ถูกแทงด้วย ประตักเตือนอยู่ คุกเท้าหน้าและเท้าหลังลงหมอบทับเท้าทั้ง ๔ อยู่ ที่ตรงนั้นนั่นเอง
Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko hoti.
assakhaḷuṅko → assakhaluṅko (bj); assakhaḷuṅgo (sya-all) | evarūpopi → evarūpo pi (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts)ม้ากระจอกบางตัวในโลกนี้เป็นอย่างนี้ก็มี
Ayaṁ, bhikkhave, aṭṭhamo assadoso.นี้เป็น โทษของม้ากระจอกประการที่ ๘
Ime kho, bhikkhave, aṭṭha assakhaḷuṅkā aṭṭha ca assadosā.
assakhaḷuṅkā → assakhaluṅkā (bj); assakhaḷuṅgā (sya-all)ภิกษุทั้งหลาย ม้ากระจอก ๘ จำพวก และโทษของม้ากระจอก ๘ ประการนี้แล
Katame ca, bhikkhave, aṭṭha purisakhaḷuṅkā aṭṭha ca purisadosā?
purisakhaḷuṅkā → ca purisakhaluṅkā (bj); purisakhaḷuṅgā (sya-all) | aṭṭha → attha (pts) | Katame → vibha. 956 (cck note)ภิกษุทั้งหลาย คนกระจอก ๘ จำพวก และโทษของคนกระจอก ๘ ประการ อะไรบ้าง คือ
Idha, bhikkhave, bhikkhū bhikkhuṁ āpattiyā codenti.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | bhikkhū → S. always puts bhikkhū after bhikkhuṁ. (pts note)๑. ภิกษุทั้งหลายในธรรมวินัยนี้โจทภิกษุด้วยอาบัติ
So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codiyamāno ‘na sarāmī’ti asatiyā nibbeṭheti.
asatiyā → asatiyā va (bj, pts); āpattiyāva (sya-all) | na → na sarāmi na (sya-all) | sarāmīti → sarāmi na sarāmī ti (pts) | sarāmi → Ph. passāmi; M. omits na sar- (pts note) | asatiyā → T. M6 assa-; S. āpattiyā; M8. M7 are corrupt here. (pts note) | nibbeṭheti → T. M7 nibbeṭṭheti; M. Ph. M8 nibbedheti. (pts note)ภิกษุรูปที่ถูกพวก ภิกษุโจทด้วยอาบัตินั้น ย่อมอำพรางอาบัติไว้ เพราะระลึกไม่ได้ว่า ‘ผมระลึกไม่ได้ ผมระลึกไม่ได้’
Seyyathāpi so, bhikkhave, assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā pacchato paṭikkamati, piṭṭhito rathaṁ vatteti;
assakhaḷuṅko → assakhaluṅko (bj); assakhaḷuṅgo (sya-all) | paṭikkamati → paṭisakkati (bj, sya-all, pts) | vatteti → paṭivatteti (bj, pts); pavatteti (sya-all) | so → omitted by M. T. (pts note) | paṭisakkati → M6 pari-; Ph. -sakkamati; M. -kkamati. (pts note) | paṭivatteti → Ph. S. pavatteti; M8 pari-; T. M6 pativaddheti; M7 -vedheti. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | pehīti → pehī ti (pts)เรากล่าวเปรียบบุคคลประเภทนี้ว่า เหมือนม้ากระจอกที่นายสารถีสั่งว่า ‘เดินไป’ ถูกแทงด้วยประตัก เตือนอยู่ ก็ถอยหลัง ดันรถให้กลับหลัง
tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.ฉะนั้น
Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco purisakhaḷuṅko hoti.
purisakhaḷuṅko → purisakhaluṅko (bj); purisakhaḷuṅgo (sya-all) | evarūpopi → evarūpo pi (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts)คนกระจอกบางคน ในธรรมวินัยนี้เป็นอย่างนี้ก็มี
Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo purisadoso.นี้เป็นโทษของคนกระจอกประการที่ ๑
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhū bhikkhuṁ āpattiyā codenti.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | + → bhikkhuṁ (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)๒. ภิกษุทั้งหลายโจทภิกษุด้วยอาบัติ
So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codiyamāno codakaṁyeva paṭippharati:
codakaṁyeva → codanaṁ yeva (sya-all) | paṭippharati → Ph. paṭiharati; M8 vigarahati. (pts note) | codakaṁyeva → codakaṁ yeva (bjt, pts)ภิกษุรูปที่ถูกพวกภิกษุโจทด้วย อาบัตินั้น โต้ตอบภิกษุผู้เป็นโจทก์ว่า
‘kiṁ nu kho tuyhaṁ bālassa abyattassa bhaṇitena.
tuyhaṁ → Ph. tumhaṁ. (pts note) | nu kho → nukho (bjt) | abyattassa → avyattassa (pts)‘การกล่าวของท่านผู้เป็น คนพาล ไม่เฉียบแหลม จะมีประโยชน์อะไรเล่า
Tvampi nāma bhaṇitabbaṁ maññasī’ti.
tvampi → tvaṁpi (th) | tvampi → tvaṁ pi (pts) | maññasīti → maññasī ti (pts)ท่านเองย่อมเข้าใจ สิ่งที่ควรพูด’
Seyyathāpi so, bhikkhave, assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā pacchā laṅghati, kubbaraṁ hanati, tidaṇḍaṁ bhañjati;
assakhaḷuṅko → assakhaluṅko (bj); assakhaḷuṅgo (sya-all) | hanati → hanti (bj, pts) | laṅghati → laṅghipati (sya-all, pts) | hanati tidaṇḍaṁ → paharati tiḍaṇḍaṁ (sya-all) | laṅghi → T. M6. M7 laṁkhi; Ph. saṅghi; M. laṅghati; M8 laṁgheti. (pts note) | pati → omitted by M8. (pts note) | hanti → M. Ph. M8 hanati; S. paharati. (pts note) | bhañjati → M8 bhaññati. (pts note) | pacchā laṅghati → pacchālaṁghati (bjt) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | pehīti → pehī ti (pts) | laṅghati → laṅghi pati (pts)เรากล่าวเปรียบบุคคลประเภทนี้ว่าเหมือนม้ากระจอก ที่นายสารถีสั่งว่า ‘เดินไป’ ถูกแทงด้วยประตักเตือนอยู่ ก็หกหลัง ดัดทูบให้หัก
tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.ฉะนั้น
Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco purisakhaḷuṅko hoti.
purisakhaḷuṅko → purisakhaluṅko (bj); purisakhaḷuṅgo (sya-all) | evarūpopi → evarūpo pi (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts)คนกระจอกบางคนในธรรมวินัยนี้เป็นอย่างนี้ก็มี
Ayaṁ, bhikkhave, dutiyo purisadoso.นี้เป็นโทษของคนกระจอกประการที่ ๒
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhū bhikkhuṁ āpattiyā codenti.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | + → bhikkhuṁ (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)๓. ภิกษุทั้งหลายโจทภิกษุด้วยอาบัติ
So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codiyamāno codakasseva paccāropeti:
codakasseva → codakass eva (pts)ภิกษุรูปที่ถูกพวกภิกษุโจทด้วย อาบัตินั้น กลับยกอาบัติขึ้นปรับภิกษุผู้เป็นโจทก์ว่า
‘tvaṁ khosi itthannāmaṁ āpattiṁ āpanno, tvaṁ tāva paṭhamaṁ paṭikarohī’ti.
tvaṁ → tvampi (bj, sya-all) | khosi → pi kho si (pts) | tvaṁ → tvaṁpi (th) | paṭikarohīti → paṭikarohī ti (pts)‘ท่านเองก็ต้อง อาบัติชื่อนี้ ท่านจงทำคืนเสียก่อน’
Seyyathāpi so, bhikkhave, assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā rathīsāya satthiṁ ussajjitvā rathīsaṁyeva ajjhomaddati;
assakhaḷuṅko → assakhaluṅko (bj); assakhaḷuṅgo (sya-all) | rathīsāya → rathisāya (bj) | rathīsaṁyeva → rathisaṁ yeva (bj) | rathīsāya → Ph. rathiyāya; T. rathitāyāya; M8 rathipāsa. (pts note) | satthiṁ → M. sattiṁ; Ph. sapatti; M8 piṭṭhi. (pts note) | rathīsaṁ → M8 viriyaṁ. (pts note) | rathīsaṁyeva → rathīsaṁ yeva (th, pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | pehīti → pehī ti (pts)เรากล่าวเปรียบบุคคลประเภทนี้ ว่าเหมือนม้ากระจอกที่นายสารถีสั่งว่า ‘เดินไป’ ถูกแทงด้วยประตัก เตือนอยู่ ก็ยกขาขึ้นตะกุยงอนรถ ถีบงอนรถ
tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.ฉะนั้น
Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco purisakhaḷuṅko hoti.
purisakhaḷuṅko → purisakhaluṅko (bj); purisakhaḷuṅgo (sya-all) | evarūpopi → evarūpo pi (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts)คนกระจอก บางคนในธรรมวินัยนี้เป็นอย่างนี้ก็มี
Ayaṁ, bhikkhave, tatiyo purisadoso.นี้เป็นโทษของคนกระจอก ประการที่ ๓
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhū bhikkhuṁ āpattiyā codenti.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | + → bhikkhuṁ (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)๔. ภิกษุทั้งหลายโจทภิกษุด้วยอาบัติ
So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codiyamāno aññenāññaṁ paṭicarati, bahiddhā kathaṁ apanāmeti, kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.
aññenāññaṁ → aññenaññaṁ (bj, pts) | aññaṁ → S. aññenā- (pts note) | appaccayañca → appaccayaṁ ca (bjt) | aññenāññaṁ → aññen aññaṁ (pts) | kopañca dosañca appaccayañca → kopañ ca dosañ ca appaccayañ ca (pts)ภิกษุรูปที่ถูกพวกภิกษุโจทด้วย อาบัตินั้น พูดกลบเกลื่อน พูดนอกเรื่อง แสดงอาการโกรธ ขัดเคือง และไม่พอใจ
Seyyathāpi so, bhikkhave, assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā ummaggaṁ gaṇhati, ubbaṭumaṁ rathaṁ karoti;
assakhaḷuṅko → assakhaluṅko (bj); assakhaḷuṅgo (sya-all) | gaṇhati → gaṇhāti (bj, sya-all, pts) | gaṇhāti → M. gaṇhati. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | pehīti → pehī ti (pts)เรากล่าวเปรียบบุคคลประเภทนี้ว่าเหมือนม้ากระจอก ที่นายสารถีสั่งว่า ‘เดินไป’ ถูกแทงด้วยประตักเตือนอยู่ ก็เดิน ผิดทาง ทำให้รถไปผิดทาง
tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.ฉะนั้น
Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco purisakhaḷuṅko hoti.
purisakhaḷuṅko → purisakhaluṅko (bj); purisakhaḷuṅgo (sya-all) | evarūpopi → evarūpo pi (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts)คนกระจอกบางคนในธรรมวินัย นี้เป็นอย่างนี้ก็มี
Ayaṁ, bhikkhave, catuttho purisadoso.นี้เป็นโทษของคนกระจอกประการที่ ๔
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhū bhikkhuṁ āpattiyā codenti.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | + → bhikkhuṁ (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)๕. ภิกษุทั้งหลายโจทภิกษุด้วยอาบัติ
So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codiyamāno saṅghamajjhe bāhuvikkhepaṁ karoti.
bāhuvikkhepaṁ karoti → bāhā vikkhepaṁ bhaṇati (bj); bāhā vikkhepakaṁ bhaṇati (sya-all) | bāhuvikkhepaṁ karoti seyyathāpi → bāhāvikkhepaṁ bhaṇati seyyathā pi (pts) | bāhāvikkhepaṁ → M. Ph. bāhu-; S. bāhāvikkhepakaṁ; M8 mahāvikhepakaṁ. (pts note) | bhaṇati → M. Ph. karoti; M8 gaṇhāti; T. hanti; M6 haranāti. (pts note) | saṅghamajjhe → saṁghamajjhe (ms2005)ภิกษุรูปที่ถูกพวกภิกษุโจทด้วย อาบัตินั้น กลับแกว่งแขนในท่ามกลางสงฆ์
Seyyathāpi so, bhikkhave, assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā laṅghati, purimakāyaṁ paggaṇhati purime pāde;
assakhaḷuṅko → assakhaluṅko (bj); assakhaḷuṅgo (sya-all) | purimakāyaṁ paggaṇhati → purimaṁ kāyaṁ paggaṇhāti (bj) | laṅghati purimakāyaṁ paggaṇhati → laṅgheti purimaṁ kāyaṁ paggaṇhāti (sya-all, pts) | laṅgheti → M. Ph. laṅghati. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | pehīti → pehī ti (pts)เรากล่าวเปรียบบุคคล ประเภทนี้ว่าเหมือนม้ากระจอกที่นายสารถีสั่งว่า ‘เดินไป’ ถูกแทง ด้วยประตักเตือนอยู่ เชิดกายด้านหน้า เผ่นขึ้นไป
tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.ฉะนั้น
Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco purisakhaḷuṅko hoti.
purisakhaḷuṅko → purisakhaluṅko (bj); purisakhaḷuṅgo (sya-all) | evarūpopi → evarūpo pi (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts)คนกระจอก บางคนในธรรมวินัยนี้เป็นอย่างนี้ก็มี
Ayaṁ, bhikkhave, pañcamo purisadoso.นี้เป็นโทษของคนกระจอก ประการที่ ๕
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhū bhikkhuṁ āpattiyā codenti.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | + → bhikkhuṁ (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)๖. ภิกษุทั้งหลายโจทภิกษุด้วยอาบัติ
So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codiyamāno anādiyitvā saṅghaṁ anādiyitvā codakaṁ sāpattikova yena kāmaṁ pakkamati.
anādiyitvā → anādayitvā (sya-all) | va → M8 ca. (pts note) | yena kāmaṁ → yenakāmaṁ (th) | saṅghaṁ → saṁghaṁ (ms2005) | sāpattikova yena kāmaṁ → sāpattiko va yenakāmaṁ (pts)ภิกษุรูปที่ถูกพวกภิกษุโจท ด้วยอาบัตินั้น ไม่เอื้อเฟื้อสงฆ์ ไม่เอื้อเฟื้อภิกษุผู้เป็นโจทก์ ทั้งที่มี อาบัติติดตัวอยู่ ก็หลีกไปตามความประสงค์
Seyyathāpi so, bhikkhave, assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā anādiyitvā sārathiṁ anādiyitvā patodalaṭṭhiṁ dantehi mukhādhānaṁ vidhaṁsitvā yena kāmaṁ pakkamati;
assakhaḷuṅko → assakhaluṅko (bj); assakhaḷuṅgo (sya-all) | patodalaṭṭhiṁ → patodaṁ (bj, pts) | vidhaṁsitvā → vidaṁsitvā (bj) | anādiyitvā sārathiṁ anādiyitvā patodalaṭṭhiṁ → anādayitvā paṭodayaṭṭhiṁ (sya-all) | vidaṁsitvā → viddhaṁsitvā (bj: sīmu) | assakhaḷuṅko → M6 continues: hoti. Ayaṁ bh- chaṭṭho purisadoso and so on. (pts note) | anādiyitvā → omitted by M7. S. (pts note) | patodaṁ → S. paṭodayaṭṭhiṁ; M. patodalaṭṭhiṁ; Ph. -laṭṭhihi; M8 paṭodaṁ laṭṭhihi. (pts note) | dantehi → omitted by M. Ph. M8. (pts note) | mukhādhānaṁ → Ph. M7 -dānaṁ; M. -ṭhānaṁ. (pts note) | viddhaṁsitvā → M. vidha-; Ph. vidhaṁsetvā; M8. T. M7 vidaṁsitvā. (pts note) | vidhaṁsitvā yena kāmaṁ → viddhaṁsitvā yenakāmaṁ (th, pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | pehīti → pehī ti (pts)เรากล่าวเปรียบบุคคล ประเภทนี้ว่าเหมือนม้ากระจอกที่นายสารถีสั่งว่า ‘เดินไป’ ถูกแทง ด้วยประตักเตือนอยู่ ก็ไม่คำนึงถึงนายสารถี ไม่คำนึงถึงประตัก กัดบังเหียน หลีกไปตามประสงค์
tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.ฉะนั้น
Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco purisakhaḷuṅko hoti.
purisakhaḷuṅko → purisakhaluṅko (bj); purisakhaḷuṅgo (sya-all) | evarūpopi → eva rūpopi (bjt) | evarūpopi → evarūpo pi (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts)คนกระจอกบางคนใน ธรรมวินัยนี้เป็นอย่างนี้ก็มี
Ayaṁ, bhikkhave, chaṭṭho purisadoso.นี้เป็นโทษของคนกระจอกประการที่ ๖
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhū bhikkhuṁ āpattiyā codenti.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | + → bhikkhuṁ (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)๗. ภิกษุทั้งหลายโจทภิกษุด้วยอาบัติ
So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codiyamāno ‘nevāhaṁ āpannomhi, na panāhaṁ āpannomhī’ti so tuṇhībhāvena saṅghaṁ viheṭheti.
viheṭheti → viheseti (pts1ed, mr) | āpannomhi → āpattomhi (bj) | āpannomhīti so → āpattomhīti (bj) | viheṭheti → viheseti (bj) | viheṭheti seyyathāpi → viheseti seyyathā pi (pts) | viheṭheti → viheseti (cck: pī. ka.) | codiyamāno → M6 codiyamāhaṁ l. co- nevāhaṁ. (pts note) | nevāhaṁ → T. nev'; ahaṁ. (pts note) | mhi → T. M6. M7 continue: ti tuṇhibhāvena and so on. (pts note) | viheseti → M6. S. viheṭheti; M7 -hesenti. (pts note) | saṅghaṁ → saṁghaṁ (ms2005) | āpannomhi → āpanno mhi (pts) | āpannomhīti → āpanno mhī ti (pts)ภิกษุรูปที่ถูกพวกภิกษุโจทด้วย อาบัตินั้น กล่าวอย่างนี้ว่า ‘ผมไม่ได้ต้องอาบัติเลย ผมไม่ได้ต้อง อาบัติเลย’ เธอใช้ความนิ่งทำให้สงฆ์ลำบาก
Seyyathāpi so, bhikkhave, assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā neva abhikkamati no paṭikkamati tattheva khīlaṭṭhāyī ṭhito hoti;
assakhaḷuṅko → assakhaluṅko (bj); assakhaḷuṅgo (sya-all) | khīlaṭṭhāyī ṭhito → khīlaṭṭhāyiṭṭhito (sya-all) | tattheva khīlaṭṭhāyī ṭhito → tatth eva khīlaṭṭhāyiṭhito (pts) | neva → M8 nevābh- (pts note) | paṭikkamati → T. adds no. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | pehīti → pehī ti (pts)เรากล่าวเปรียบบุคคล ประเภทนี้ว่าเหมือนม้ากระจอกที่นายสารถีสั่งว่า ‘เดินไป’ ถูกแทง ด้วยประตักเตือนอยู่ ก็ไม่ก้าวไป ไม่ถอยกลับ ยืนทื่ออยู่เหมือน เสาเขื่อน ณ ที่ตรงนั้นนั่นเอง
tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.ฉะนั้น
Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco purisakhaḷuṅko hoti.
purisakhaḷuṅko → purisakhaluṅko (bj); purisakhaḷuṅgo (sya-all) | hoti → M. inserts: ayaṁ bh- idh'; ekacco purisa- hoti. (pts note) | evarūpopi → evarūpo pi (pts)คนกระจอกบางคนในธรรม วินัยนี้เป็นอย่างนี้ก็มี
Ayaṁ, bhikkhave, sattamo purisadoso.นี้เป็นโทษของคนกระจอกประการที่ ๗
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhū bhikkhuṁ āpattiyā codenti.
bhikkhū → bhikkhu (bj) | + → bhikkhuṁ (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)๘. ภิกษุทั้งหลายโจทภิกษุด้วยอาบัติ
So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codiyamāno evamāha:
evamāha → evam āha (pts)ภิกษุรูปที่ถูกพวกภิกษุโจทด้วย อาบัตินั้น กล่าวอย่างนี้ว่า
‘kiṁ nu kho tumhe āyasmanto atibāḷhaṁ mayi byāvaṭā yāva idānāhaṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’ti.
yāva → idaṁ padaṁ bj potthake | yāva → (bj) | yāva → idaṁ padaṁ sīhaḷapotthake natthi (cck note) | atibāḷhaṁ → M. M8 -hā. (pts note) | mayi → M. Ph. insert ca. (pts note) | vyāvaṭā → S. -ṭo; M. Ph. -to. (pts note) | yāva → omitted by T. M6. M7. (pts note) | nu kho → nukho (bjt) | hīnāyāvattissāmīti → hīnāyāvattissāmī ti (pts)‘ทำไมหนอ ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย จึงพยายามกล่าวหาผมนัก เอาละ ผมจักบอกคืนสิกขากลับมาเป็น คฤหัสถ์’
So sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattitvā evamāha:
paccakkhāya → T. sikkhāsaya (all). (pts note) | hīnāyāvattitvā → T. M6 hīnāya- (pts note) | evamāha → evam āha (pts)เธอบอกคืนสิกขากลับมาเป็นคฤหัสถ์แล้วจึงกล่าวอย่างนี้ว่า
‘idāni kho tumhe āyasmanto attamanā hothā’ti?
hothāti → hothā ti (pts)‘บัดนี้ ขอท่านผู้มีอายุทั้งหลายโปรดเบาใจเถิด’
Seyyathāpi so, bhikkhave, assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā purime ca pāde saṁharitvā pacchime ca pāde saṁharitvā tattheva cattāro pāde abhinisīdati;
assakhaḷuṅko → assakhaluṅko (bj); assakhaḷuṅgo (sya-all) | ca → va (bj); (sya-all) | purime ca → purimeva (sya-all) | ca → S. 'va. (pts note) | ca → omitted by M. S.; T. omits pa- ca pāde saṁh- (pts note) | saṁharitvā → M. Ph. M8 saṅkh- (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | pehīti → pehī ti (pts) | tattheva → tatth eva (pts)เรากล่าวเปรียบ บุคคลประเภทนี้ว่าเหมือนม้ากระจอกที่นายสารถีสั่งว่า ‘เดินไป’ ถูกแทงด้วยประตักเตือนอยู่ คุกเท้าหน้าและเท้าหลังลงหมอบทับเท้า ทั้ง ๔ อยู่ที่ตรงนั้นนั่นเอง
tathūpamāhaṁ, bhikkhave, imaṁ puggalaṁ vadāmi.ฉะนั้น
Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco purisakhaḷuṅko hoti.
purisakhaḷuṅko → purisakhaluṅko (bj); purisakhaḷuṅgo (sya-all) | evarūpopi → evarūpo pi (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts)คนกระจอกบางคนในธรรมวินัยนี้ เป็นอย่างนี้ก็มี
Ayaṁ, bhikkhave, aṭṭhamo purisadoso.นี้เป็นโทษของคนกระจอกประการที่ ๘
Ime kho, bhikkhave, aṭṭha purisakhaḷuṅkā aṭṭha ca purisadosā”ti.
purisakhaḷuṅkā → purisakhaluṅkā (bj); purisakhaḷuṅgā (sya-all) | purisadosāti catutthaṁ → purisadosā ti aṭṭh imāni (pts) | aṭṭha → Ph. inserts ca. (pts note) | ca → omitted by M6. (pts note)ภิกษุทั้งหลาย คนกระจอก ๘ จำพวก และโทษของคนกระจอก ๘ ประการนี้แล