Paṭhamahatthakasutta
Paṭhamahatthakasutta → hatthakāḷavakasuttaṁ (bj)About Hatthaka (1)
Ekaṁ samayaṁ bhagavā āḷaviyaṁ viharati aggāḷave cetiye.
Āḷaviyaṁ → T. M6. M7 Āl- (pts note) | cetiye → T. Aggāḷace-; M6. M7 Aggālave ce- (pts note)On one occasion the Blessed One was staying near Āḷavī at the Aggāḷava Shrine.
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
bhikkhū → bhikkhu (bj) | pe → omitted by M. Ph. M8. S. (pts note)There he addressed the monks:
“sattahi, bhikkhave, acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgataṁ hatthakaṁ āḷavakaṁ dhāretha.
abbhutehi dhammehi → abbhutadhammehi (sya-all) | hatthakaṁ → hatthaṁ (sya-all)“Monks, remember Hatthaka of Āḷavī as being endowed with seven amazing, astounding qualities.
Katamehi sattahi?Which seven?
Saddho hi, bhikkhave, hatthako āḷavako;
hi → (bj, sya-all, pts)Monks, Hatthaka of Āḷavī is endowed with conviction.
sīlavā, bhikkhave, hatthako āḷavako;He is virtuous.
hirīmā, bhikkhave, hatthako āḷavako;
hirīmā → hirimā (bj, sya-all, pts) | hirimā → M8 pa || -tto bahu- cā- pa- bh- (pts note)He has a sense of shame.
ottappī, bhikkhave, hatthako āḷavako;
ottappī → ottāpī (pts) | ottāpī → M. Ph. M8. S. ottappī throughout. (pts note)He has a sense of compunction.
bahussuto, bhikkhave, hatthako āḷavako;He is learned.
cāgavā, bhikkhave, hatthako āḷavako;He is generous.
paññavā, bhikkhave, hatthako āḷavako—He is discerning.
imehi kho, bhikkhave, sattahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgataṁ hatthakaṁ āḷavakaṁ dhārethā”ti.
abbhutehi dhammehi → abbhutadhammehi (sya-all) | dhārethāti → dhārethā ti (pts)Remember Hatthaka of Āḷavī as being endowed with these seven amazing, astounding qualities.”
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)That is what the Blessed One said.
Idaṁ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi.
vatvā → M. Ph. S. vatvāna; M8 vatvā ca. (pts note)Having said it, the One Well-Gone, getting up from his seat, went into his dwelling.
Atha kho aññataro bhikkhu pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena hatthakassa āḷavakassa nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | atha kho → athakho (th) | pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)Then early in the morning a certain monk, having adjusted his lower robe and carrying his bowl & outer robe, went to Hatthaka of Āḷavī’s home. On arrival, he sat down on a seat made ready.
Atha kho hatthako āḷavako yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṁ bhikkhuṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho hatthakaṁ āḷavakaṁ so bhikkhu etadavoca:
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Then Hatthaka of Āḷavī approached the monk and, having bowed down to him, sat to one side. As he was sitting there the monk said to him,
“Sattahi kho tvaṁ, āvuso, acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākato.
abbhutehi dhammehi → abbhutadhammehi (sya-all) | byākato → vyākato (bjt, pts)“Friend, the Blessed One has described you as being endowed with seven amazing, astounding qualities.
Katamehi sattahi?
sattahi → omitted by T. M6. M7. (pts note)Which seven?
‘Saddho, bhikkhave, hatthako āḷavako;
Āḷavako → T. M6 pe || sī- (pts note)‘Hatthaka of Āḷavī is endowed with conviction.
sīlavā …pe…
sīlavā → sīlavā bhikkhave (bj)He is virtuous.
hirīmā …
hirīmā → hirimā (cck)He has a sense of shame.
ottappī …
ottappī → ottāpī (pts)He has a sense of compunction.
bahussuto …He is learned.
cāgavā …He is generous.
paññavā, bhikkhave, hatthako āḷavako’ti.
āḷavakoti → āḷavako (pts)He is discerning.’
Imehi kho tvaṁ, āvuso, sattahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākato”ti.
abbhutehi dhammehi → abbhutadhammehi (sya-all) | byākatoti → vyākatoti (bjt) | byākatoti → vyākato ti (pts)Friend, the Blessed One has described you as being endowed with these seven amazing, astounding qualities.”
“Kaccittha, bhante, na koci gihī ahosi odātavasano”ti?
ttha → Ph. kiñ c'ettha; M8 kiñci 'ttha. (pts note) | kaccittha → kacci ttha (pts) | odātavasanoti → odātavasano ti (pts)“I hope, sir, that there were no white-clad householders there.”
“Na hettha, āvuso, koci gihī ahosi odātavasano”ti.
hettha → khottha (bj, pts) | khottha → nahettha (bj: machasaṁ) | ttha → M. Ph. M8. S. h'ettha. (pts note) | ti → M6 pi. (pts note) | hettha → kho ttha (pts) | odātavasanoti → odātavasano ti (pts)“No, friend, there were no white-clad householders there.”
“Sādhu, bhante, yadettha na koci gihī ahosi odātavasano”ti.
yadettha → yad ettha (pts) | odātavasanoti → odātavasano ti (pts)“It’s good, sir, that there were no white-clad householders there.”
Atha kho so bhikkhu hatthakassa āḷavakassa nivesane piṇḍapātaṁ gahetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
atha kho → athakho (th)Then the monk, having received alms at Hatthaka of Āḷavī’s home, departed.
Atha kho so bhikkhu pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)After his meal, returning from his alms round, he went to the Blessed One. On arrival, having bowed down to the Blessed One, he sat to one side. As he was sitting there, he [told the Blessed One what had happened].
“Idhāhaṁ, bhante, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena hatthakassa āḷavakassa nivesanaṁ tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdiṁ.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | tenupasaṅkamiṁ → ten upasaṅkami (pts) | pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts) | nisīdiṁ → nisīdi (pts)
Atha kho, bhante, hatthako āḷavako yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho ahaṁ, bhante, hatthakaṁ āḷavakaṁ etadavacaṁ:
etadavacaṁ → etadavocaṁ (bj, sya-all, pts) | etadavacaṁ → etad avocaṁ (pts)
‘sattahi kho tvaṁ, āvuso, acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākato.
abbhutehi dhammehi → abbhutadhammehi (sya-all) | byākato → vyākato (bjt, pts)
Katamehi sattahi?
sattahi → omitted by T. M6. M7. (pts note) | katamehi → katame (bjt)
Saddho, bhikkhave, hatthako āḷavako;
Āḷavako → T. M6. M7 continue: pe || sīla-; T. omits Āḷ- (pts note)
sīlavā …pe…
sīlavā → sīlavā bhikkhave (bj) | sīlavā → M6. M7 add bhikkhave Hatth- Āḷ-; T. adds only bh- Hattho (pts note)
hirīmā …
hirīmā → hirimā (cck)
ottappī …
ottappī → ottāpī (pts)
bahussuto …
cāgavā …
paññavā, bhikkhave, hatthako āḷavakoti.
āḷavakoti → āḷavako (pts)
Imehi kho tvaṁ, āvuso, sattahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākato’ti.
abbhutehi dhammehi → abbhutadhammehi (sya-all) | byākatoti → vyākatoti (bjt) | byākatoti → vyākato ti (pts)
Evaṁ vutte, bhante, hatthako maṁ etadavoca:
hatthako → hatthako āḷavako (bj, sya-all, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
‘kaccittha, bhante, na koci gihī ahosi odātavasano’ti?
ttha → Ph. kiñci 'ttha; M8 kidhañ c'attha. (pts note) | ti → T. M7 pi. (pts note) | kaccittha → kacci ttha (pts) | odātavasanoti → odātavasano ti (pts)
‘Na hettha, āvuso, koci gihī ahosi odātavasano’ti.
hettha → khottha (bj, pts) | ttha → M. Ph. M8. S. h'ettha. (pts note) | odātavasanoti → odāta vasanoti (bjt) | hettha → kho ttha (pts) | odātavasanoti → odātavasano ti (pts)
‘Sādhu, bhante, yadettha na koci gihī ahosi odātavasano’”ti.
Sādhu → M8 omits this phrase. (pts note) | yadettha → yad ettha (pts) | odātavasanoti → odātavasano ti (pts)
“Sādhu sādhu, bhikkhu.
bhikkhu → S. bhikkhave. (pts note)[The Blessed One replied:] “It’s good, monk, it’s very good
Appiccho so, bhikkhu, kulaputto.
bhikkhu → (sya-all) | bhikkhu → omitted by S. (pts note)that the clansman is modest
Santeyeva attani kusaladhamme na icchati parehi ñāyamāne.
ñāyamāne → paññāpayamāne (mr) | kusaladhamme → kusale dhamme (bj, sya-all, pts) | ñāyamāne → paññāpayamāne (cck: ka.) | ñāyamāne → M. paññāpayamāne; M8 paññayamāne. (pts note) | santeyeva → sante yeva (th, pts)and does not want others to know of the skillful qualities present in him.
Tena hi tvaṁ, bhikkhu, imināpi aṭṭhamena acchariyena abbhutena dhammena samannāgataṁ hatthakaṁ āḷavakaṁ dhārehi, yadidaṁ appicchatāyā”ti.
imināpi aṭṭhamena → iminā (sya-all) | abbhutena dhammena → abbhutadhammena (sya-all) | yadidaṁ appicchatāyāti tatiyaṁ → yad idam appicchatāyā ti (pts) | aṭṭhamena → omitted by M. Ph. M8. S. (pts note) | idam → M8 inserts pa; S. pe. (pts note) | tena hi → tenahi (th)In that case, monk, remember Hatthaka of Āḷavī as being endowed with this eighth amazing, astounding quality: modesty.”