Dutiyahatthakasutta
Dutiyahatthakasutta → hatthakāḷavakasaṅgahavatthusuttaṁ (bj)๒๔ ทุติยหัตถกสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā āḷaviyaṁ viharati aggāḷave cetiye.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ อัคคาฬวเจดีย์ เขตเมืองอาฬวี
Atha kho hatthako āḷavako pañcamattehi upāsakasatehi parivuto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho hatthakaṁ āḷavakaṁ bhagavā etadavoca:
parivuto → M8 -vutto. (pts note) | atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)ลำดับนั้น หัตถกอุบาสกชาวเมืองอาฬวี มีอุบาสกประมาณ ๕๐๐ คนแวดล้อม เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วนั่ง ณ ที่สมควร พระผู้มี พระภาคจึงได้ตรัสกับหัตถกอุบาสกชาวเมืองอาฬวีว่า
“mahatī kho tyāyaṁ, hatthaka, parisā.
tyāyaṁ → M. Ph. tāyaṁ; M8 'va tāyaṁ. (pts note)“หัตถกะ บริษัทของท่านนี้มากนัก
Kathaṁ pana tvaṁ, hatthaka, imaṁ mahatiṁ parisaṁ saṅgaṇhāsī”ti?
saṅgaṇhāsīti → saṅgaṇhāhīti (bj) | saṅgaṇhāsīti → saṁgaṇhāsī ti (pts)ท่านสงเคราะห์บริษัทจำนวนมากนี้อย่างไร”
“Yānimāni, bhante, bhagavatā desitāni cattāri saṅgahavatthūni, tehāhaṁ imaṁ mahatiṁ parisaṁ saṅgaṇhāmi.
tehāhaṁ → tenāhaṁ (bj) | mahatiṁ → (bj) | desitāni → a. ni. 4.32; dī. ni. 3.313 (cck note) | tehāhaṁ → tenāhaṁ (cck: sī.) | tehāhaṁ → T. M6. M7 tenāhaṁ. (pts note) | yānimāni → yān imāni (pts) | saṅgahavatthūni → saṁgahavatthūni (pts) | saṅgaṇhāmi → saṁgaṇhāmi (pts)หัตถกอุบาสกชาวเมืองอาฬวีกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ สงเคราะห์บริษัทจำนวนมากนี้ด้วยสังคหวัตถุ ๔ ประการ ที่พระผู้มีพระภาคได้ ทรงแสดงไว้แล้ว คือ
Ahaṁ, bhante, yaṁ jānāmi:ข้าพระองค์รู้ว่า
‘ayaṁ dānena saṅgahetabbo’ti, taṁ dānena saṅgaṇhāmi;
saṅgahetabboti → saṅgahetabbo ti (bjt) | saṅgahetabboti → saṁgahetabbo ti (pts) | saṅgaṇhāmi → saṁgaṇhāmi (pts)‘ผู้นี้ควรสงเคราะห์ด้วยทาน’ ก็สงเคราะห์ ด้วยทาน
yaṁ jānāmi:รู้ว่า
‘ayaṁ peyyavajjena saṅgahetabbo’ti, taṁ peyyavajjena saṅgaṇhāmi;
peyyavajjena → peyyavācena (sya-all) | peyyavajjena → S. -vācena throughout; M8 veyyāvaccena. (pts note) | peyyavajjena → M8 veyyāraccena. (pts note) | saṅgahetabboti → saṁgahetabbo ti (pts) | saṅgaṇhāmi → saṁgaṇhāmi (pts)‘ผู้นี้ควรสงเคราะห์ด้วยคำพูดอันไพเราะ’ ก็สงเคราะห์ด้วยคำพูดอัน ไพเราะ
yaṁ jānāmi:รู้ว่า
‘ayaṁ atthacariyāya saṅgahetabbo’ti, taṁ atthacariyāya saṅgaṇhāmi;
saṅgahetabboti → saṁgahetabbo ti (pts) | saṅgaṇhāmi → saṁgaṇhāmi (pts)‘ผู้นี้ควรสงเคราะห์ด้วยการทำประโยชน์ให้’ ก็สงเคราะห์ด้วยการ ทำประโยชน์ให้
yaṁ jānāmi:รู้ว่า
‘ayaṁ samānattatāya saṅgahetabbo’ti, taṁ samānattatāya saṅgaṇhāmi.
samānattatāya → omitted by M8. (pts note) | saṅgahetabboti → saṁgahetabbo ti (pts) | saṅgaṇhāmi → saṁgaṇhāmi (pts)‘ผู้นี้ควรสงเคราะห์ด้วยการวางตัวสม่ำเสมอ’ ก็สงเคราะห์ด้วย การวางตัวสม่ำเสมอ
Saṁvijjanti kho pana me, bhante, kule bhogā.
saṁvijjanti → saṁvijjante (sya-all, pts) | Saṁvijjante → M. -ti. (pts note)ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ โภคทรัพย์ในตระกูลของข้าพระองค์มี อยู่พร้อม คนทั้งหลายย่อมเข้าใจคำพูดของข้าพระองค์ว่าควรฟัง
Daliddassa kho no tathā sotabbaṁ maññantī”ti.
daliddassa → daḷiddassa (bj, sya-all) | daliddassa → M8. S. daḷ- (pts note) | sotabbaṁ → Ph. saṅgahetabbaṁ. (pts note) | maññantī → Ph. M8. M6. M7 maññatī. (pts note) | maññantīti → maññantī ti (pts)ไม่เหมือนคำพูด ของคนจน”
“Sādhu sādhu, hatthaka.พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ดีละ ดีละ หัตถกะ
Yoni kho tyāyaṁ, hatthaka, mahatiṁ parisaṁ saṅgahetuṁ.
tyāyaṁ → tyāhaṁ (pts) | yoni → Ph. M8. T. yāni. (pts note) | tyāhaṁ → M. M7. S. tyāyaṁ; T. tyāya. (pts note) | saṅgahetuṁ → saṁgahetuṁ (pts)วิธีนี้ของท่านเป็นอุบายที่จะ สงเคราะห์บริษัทจำนวนมากได้
Ye hi keci, hatthaka, atītamaddhānaṁ mahatiṁ parisaṁ saṅgahesuṁ, sabbe te imeheva catūhi saṅgahavatthūhi mahatiṁ parisaṁ saṅgahesuṁ.
mahatiṁ → (bj) | ye → yepi (sya-all) | Ye → S. ye pi. (pts note) | keci → T. kehici. (pts note) | catūhi → catuhi (bjt) | saṅgahesuṁ → saṁgahesuṁ (pts) | imeheva → imeh eva (pts) | saṅgahavatthūhi → saṁgahavatthūhi (pts)จริงอยู่ ใครก็ตามที่สงเคราะห์บริษัทจำนวนมากได้ ในอดีตกาล ก็ล้วนแต่สงเคราะห์ด้วยสังคหวัตถุ ๔ ประการนี้แล
Yepi hi keci, hatthaka, anāgatamaddhānaṁ mahatiṁ parisaṁ saṅgaṇhissanti, sabbe te imeheva catūhi saṅgahavatthūhi mahatiṁ parisaṁ saṅgaṇhissanti.
saṅgaṇhissanti → saṅgahessanti (bj); saṅgahissanti (bj) | catūhi → catuhi (bjt) | saṅgaṇhissanti → saṅgaṇ hissanti (th) | yepi → ye pi (pts) | saṅgaṇhissanti → saṁgaṇhissanti (pts) | imeheva → imeh eva (pts) | saṅgahavatthūhi → saṁgahavatthūhi (pts)ใครก็ตามที่จัก สงเคราะห์บริษัทจำนวนมากในอนาคตกาล ก็ล้วนแต่จักสงเคราะห์ด้วยสังคหวัตถุ ๔ ประการนี้แล
Yepi hi keci, hatthaka, etarahi mahatiṁ parisaṁ saṅgaṇhanti, sabbe te imeheva catūhi saṅgahavatthūhi mahatiṁ parisaṁ saṅgaṇhantī”ti.
saṅgaṇhanti → saṅgaṇhanni (bj) | keci → omitted by M6. (pts note) | catūhi → catuhi (bjt) | yepi → ye pi (pts) | saṅgaṇhanti → saṁgaṇhanti (pts) | imeheva → imeh eva (pts) | saṅgahavatthūhi → saṁgahavatthūhi (pts) | saṅgaṇhantīti → saṁgaṇhantī ti (pts)ใครก็ตามที่กำลังสงเคราะห์บริษัทจำนวนมากในปัจจุบัน ก็ล้วนแต่ สงเคราะห์ด้วยสังคหวัตถุ ๔ ประการนี้แล”
Atha kho hatthako āḷavako bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṁsito uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.
atha kho → athakho (th)หลังจากนั้น หัตถกอุบาสกชาวเมืองอาฬวีที่พระผู้มีพระภาคทรงชี้แจงให้เห็นชัด ชวนใจให้อยากรับเอาไปปฏิบัติ เร้าใจให้อาจหาญแกล้วกล้า ปลอบชโลมใจให้สดชื่น ร่าเริงด้วยธรรมีกถาแล้ว ลุกจากที่นั่ง ถวายอภิวาทพระผู้มีพระภาค ทำประทักษิณ แล้วจากไป
Atha kho bhagavā acirapakkante hatthake āḷavake bhikkhū āmantesi:
bhikkhū → bhikkhu (bj) | atha kho → athakho (th)ลำดับนั้น เมื่อหัตถกอุบาสกชาวเมืองอาฬวีหลีกไปไม่นาน พระผู้มีพระภาครับ สั่งเรียกภิกษุทั้งหลายมาตรัสว่า
“aṭṭhahi, bhikkhave, acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgataṁ hatthakaṁ āḷavakaṁ dhāretha.
abbhutehi dhammehi → abbhutadhammehi (sya-all)“ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงทรงจำหัตถกอุบาสก ชาวเมืองอาฬวีว่าเป็นผู้ประกอบด้วยธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ๘ ประการ
Katamehi aṭṭhahi?
aṭṭhahi → omitted by T. M6. M7. (pts note)ธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ๘ ประการ อะไรบ้าง คือ
Saddho, bhikkhave, hatthako āḷavako;หัตถกอุบาสกชาวเมืองอาฬวี ๑. เป็นผู้มีศรัทธา
sīlavā, bhikkhave …pe…๒. เป็นผู้มีศีล
hirīmā …
hirīmā → hirimā bhikkhave hatthako āḷavako (bjt) | hirīmā → hirimā (th, pts)๓. เป็นผู้มีหิริ
ottappī …
ottappī → ottappī bhikkhave hatthako āḷavako (bj) | ottappī → bhikkhave hatthako āḷavako ottāpī bhikkhave hatthako āḷavako (pts)๔. เป็นผู้มีโอตตัปปะ
bahussuto …
bahussuto → bahussuto bhikkhave hatthako āḷavako (bj, pts)๕. เป็นพหูสูต
cāgavā …
cāgavā → cāgavā bhikkhave hatthako āḷavako (bj, pts) | bhikkhave → omitted by S. (pts note) | Āḷavako → M. la; Ph. M8 pa || hi-; omitted by S. (pts note)๖. เป็นผู้มีจาคะ
paññavā, bhikkhave, hatthako āḷavako;๗. เป็นผู้มีปัญญา
appiccho, bhikkhave, hatthako āḷavako.
appiccho → appicche (bj)๘. เป็นผู้มีความมักน้อย
Imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgataṁ hatthakaṁ āḷavakaṁ dhārethā”ti.
abbhutehi dhammehi → abbhutadhammehi (sya-all) | dhārethāti catutthaṁ → dhārethā ti (pts)ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงทรงจำหัตถกอุบาสกชาวเมืองอาฬวีว่าเป็นผู้ ประกอบด้วยธรรมที่น่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ๘ ประการนี้แล”