Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Aṅguttara Nikāya 8.45อังคุตตรนิกาย
  • 5. Uposathavagga

Bojjhasutta
Bojjhasutta → bojjhaṅguposathasuttaṁ (bj)
๔๕ โพชฌาสูตร

Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของ อนาถบิณฑิกเศรษฐี Atha kho bojjhā upāsikā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho bojjhaṁ upāsikaṁ bhagavā etadavoca:
Bojjhā → M8 Bocch- throughout; M6 Bojjaṅg- and Bojj- (pts note) | atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
ครั้งนั้นแล โพชฌาอุบาสิกาเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึง ที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วนั่ง ณ ที่สมควร พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสดังนี้ว่า

“Aṭṭhaṅgasamannāgato, bojjhe, uposatho upavuttho mahapphalo hoti mahānisaṁso mahājutiko mahāvipphāro.
+ → kho (bjt)
“โพชฌา อุโบสถประกอบด้วยองค์ ๘ ประการ ที่บุคคลอยู่จำแล้ว ย่อมมี ผลมาก มีอานิสงส์มาก มีความรุ่งเรืองมาก แผ่ไพศาลมาก
Kathaṁ upavuttho ca, bojjhe, aṭṭhaṅgasamannāgato uposatho mahapphalo hoti mahānisaṁso mahājutiko mahāvipphāro?
ca → omitted by Ph. M8; M. inserts kho. (pts note)
อุโบสถประกอบด้วยองค์ ๘ ประการ ที่บุคคลอยู่จำแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก มีความรุ่งเรืองมาก แผ่ไพศาลมาก เป็นอย่างไร

Idha, bojjhe, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati:คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เห็นประจักษ์ดังนี้ว่า ‘yāvajīvaṁ arahanto pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭiviratā nihitadaṇḍā nihitasatthā lajjī dayāpannā sabbapāṇabhūtahitānukampino viharanti.
sabbapāṇabhūtahitānukampino → sabbapāṇabhūtahitānukampī (pts)
๑. พระอรหันต์ทั้งหลายละเว้นขาดจากการฆ่าสัตว์ คือ วางทัณฑาวุธ และศัสตราวุธ มีความละอาย มีความเอ็นดู มุ่งประโยชน์เกื้อกูล ต่อสรรพสัตว์อยู่ตลอดชีวิต
Ahampajja imañca rattiṁ imañca divasaṁ pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭivirato nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī viharāmi.
sabbapāṇabhūtahitānukampī → M. Ph. S. -pino. (pts note) | ahampajja → ahaṁ pajja (my) | ahampajja → ahaṁpajja (th) | ahampajja imañca → ahaṁ p ajja imañ ca (pts) | imañca → imañ ca (pts)
แม้เราก็ละเว้นขาดจากการฆ่าสัตว์ คือ วางทัณฑาวุธและศัสตราวุธ มีความละอาย มีความเอ็นดู มุ่งประโยชน์เกื้อกูลต่อสรรพสัตว์อยู่ตลอดวันหนึ่งและคืนหนึ่งนี้ ในวันนี้
Imināpaṅgena arahataṁ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatī’ti.
imināpaṅgena → imināpahaṁ aṅgena (bj); iminā pi aṅgena (pts) | aṅgena → iminā paṅgena (bj: machasaṁ) | aṅgena → M. Ph. M8. S. p'aṅg- (pts note) | bhavissatīti → bhavissatī ti (pts)
เพราะองค์แม้นี้ เราชื่อว่าทำตามพระอรหันต์ทั้งหลายและ อยู่จำอุโบสถ
Iminā paṭhamena aṅgena samannāgato hoti …pe….
pe → M. Ph. pa; omitted by M8. (pts note)
อุโบสถเป็นอันประกอบด้วยองค์ที่ ๑ นี้ ฯลฯ

‘Yāvajīvaṁ arahanto uccāsayanamahāsayanaṁ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭiviratā nīcaseyyaṁ kappenti—mañcake vā tiṇasanthārake vā.
uccāsayanamahāsayanaṁ pahāya → (sya-all) | tiṇasanthārake → tiṇasantharake (sya-all) | tiṇasanthārake → M7. S. -tharake; M8 -saṇṭharake always. (pts note)
๘. พระอรหันต์ทั้งหลายละเว้นขาดจากที่นอนสูงและที่นอนใหญ่ นอน บนที่นอนต่ำ คือ บนเตียงหรือบนที่นอนที่ปูลาดด้วยหญ้าอยู่ตลอด ชีวิต
Ahampajja imañca rattiṁ imañca divasaṁ uccāsayanamahāsayanaṁ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭivirato nīcaseyyaṁ kappemi—mañcake vā tiṇasanthārake vā.
tiṇasanthārake → tiṇasantharake (sya-all) | uccāsayanamahāsayanā → uccāsayanamahāsayānā (pts) | ahampajja → ahaṁ pajja (my) | ahampajja → ahaṁpajja (th) | ahampajja imañca → ahaṁ p ajja imañ ca (pts) | imañca → imañ ca (pts)
แม้เราก็ละเว้นขาดจากที่นอนสูงและที่นอนใหญ่ นอนบนที่นอนต่ำ คือ บนเตียงหรือบนที่นอนที่ปูลาดด้วยหญ้าอยู่ตลอดวันหนึ่งและ คืนหนึ่งนี้ในวันนี้
Imināpaṅgena arahataṁ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatī’ti.
imināpaṅgena → imināpahaṁ aṅgena (bj); iminā pi aṅgena (pts) | aṅgena → M. S. p'aṅg- (pts note) | bhavissatīti → bhavissatī ti (pts)
เพราะองค์แม้นี้ เราชื่อว่าทำตามพระอรหันต์ ทั้งหลายและอยู่จำอุโบสถ
Iminā aṭṭhamena aṅgena samannāgato hoti.
Iminā → T. adds pi. (pts note)
อุโบสถเป็นอันประกอบด้วยองค์ที่ ๘ นี้
Evaṁ upavuttho kho, bojjhe, aṭṭhaṅgasamannāgato uposatho mahapphalo hoti mahānisaṁso mahājutiko mahāvipphāro.
mahāvipphāro → mahāvipphāroti (bj)
โพชฌา อุโบสถประกอบด้วยองค์ ๘ ประการ ที่บุคคลอยู่จำแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก มีความรุ่งเรืองมาก แผ่ไพศาลมาก เป็นอย่างนี้

Kīvamahapphalo hoti, kīvamahānisaṁso, kīvamahājutiko, kīvamahāvipphāro?
Kīva → M. Ph. M8 kiṁ va throughout. (pts note)
อุโบสถประกอบด้วยองค์ ๘ ประการ ที่บุคคลอยู่จำแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก มีความรุ่งเรืองมาก แผ่ไพศาลมาก เพียงไร
Seyyathāpi, bojjhe, yo imesaṁ soḷasannaṁ mahājanapadānaṁ pahūtarattaratanānaṁ issariyādhipaccaṁ rajjaṁ kāreyya, seyyathidaṁ—
pahūtarattaratanānaṁ → pahūtasattaratanānaṁ (bj) | pahūtarattaratanānaṁ issariyādhipaccaṁ → pahūtasattaratanānaṁ issarādhipaccaṁ (sya-all, pts) | pahūtasattaratanānaṁ → M. Ph. M8 bahuta- (pts note) | kāreyya → Ph. M8. T. kar- (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bjt, th, pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
คือ เปรียบเหมือนพระราชาพระองค์ใดพึงครองราชย์ เป็นอิสราธิบดี (เป็นผู้ยิ่ง ใหญ่เหนือผู้อื่น)แห่งชนบทใหญ่ ๑๖ แคว้นที่สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการเหล่านี้ คือ
aṅgānaṁ magadhānaṁ kāsīnaṁ kosalānaṁ vajjīnaṁ mallānaṁ cetīnaṁ vaṅgānaṁ kurūnaṁ pañcālānaṁ macchānaṁ sūrasenānaṁ assakānaṁ avantīnaṁ gandhārānaṁ kambojānaṁ, aṭṭhaṅgasamannāgatassa uposathassa etaṁ kalaṁ nāgghati soḷasiṁ.
vaṅgānaṁ → vaṁsānaṁ (sya-all, pts) | Cetīnaṁ → Ph. Cetiyānaṁ. (pts note) | etaṁ → Ph. ekaṁ; omitted by M. (pts note) | nāgghati → T. M6. M7 -gghanti; M. naggh-; Ph. M8 nagghanti. (pts note)
อังคะ มคธะ กาสี โกสละ วัชชี มัลละ เจตี วังสะ กุรุ ปัญจาละ มัจฉะ สุรเสนะ อัสสกะ อวันตี คันธาระ กัมโพชะ การครองราชย์ของพระราชาพระองค์นั้น ยังมี ค่าไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๖ แห่งอุโบสถที่ประกอบด้วยองค์ ๘
Taṁ kissa hetu?
kissa hetu → kissahetu (th)
ข้อนั้นเพราะเหตุไร
Kapaṇaṁ, bojjhe, mānusakaṁ rajjaṁ dibbaṁ sukhaṁ upanidhāya.
dibbaṁ sukhaṁ → dibbasukhaṁ (pts)
เพราะ ราชสมบัติของมนุษย์เมื่อนำไปเปรียบกับสุขที่เป็นทิพย์ ถือว่าเป็นของเล็กน้อย

Yāni, bojjhe, mānusakāni paññāsa vassāni, cātumahārājikānaṁ devānaṁ eso eko rattindivo.
paññāsa → paññāsaṁ (sya-all) | paññāsa vassāni cātumahārājikānaṁ → paññāsavassāni cātummahārājikānaṁ (bjt) | cātumahārājikānaṁ → cātummahārājikānaṁ (th, pts)
๕๐ ปีของมนุษย์เท่ากับวันและคืนหนึ่งของเทวดาชั้นจาตุมหาราช
Tāya rattiyā tiṁsarattiyo māso.
tiṁsarattiyo → tiṁsa rattiyo (pts)
๓๐ ราตรี ีโดยราตรีนั้น เป็น ๑ เดือน
Tena māsena dvādasamāsiyo saṁvaccharo.
dvādasamāsiyo → dvādasa māsiyo (pts)
๑๒ เดือนโดยเดือนนั้น เป็น ๑ ปี
Tena saṁvaccharena dibbāni pañca vassasatāni cātumahārājikānaṁ devānaṁ āyuppamāṇaṁ.
dibbāni pañca vassasatāni cātumahārājikānaṁ → pañcavassasatāni cātummahārājikānaṁ (bj) | āyuppamāṇaṁ → āyuppamānaṁ (pts)
๕๐๐ ปีทิพย์โดยปีนั้น เป็นประมาณอายุของเทวดาชั้นจาตุมหาราช
Ṭhānaṁ kho panetaṁ, bojjhe, vijjati yaṁ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṁ uposathaṁ upavasitvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā cātumahārājikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjeyya.
itthī → itthi (bj) | idhekacco itthī → idh ekacco itthi (pts) | paraṁ maraṇā cātumahārājikānaṁ → parammaraṇā cātummahārājikānaṁ (bjt, th, pts) | sahabyataṁ → sahavyataṁ (bjt, pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)
ก็เรื่องนี้เป็นสิ่งที่เป็นไปได้ คือ สตรี หรือบุรุษบางคนในโลกนี้รักษาอุโบสถที่ประกอบด้วยองค์ ๘ หลังจากตายแล้วพึงไป เกิดร่วมกับเทวดาชั้นจาตุมหาราช
Idaṁ kho panetaṁ, bojjhe, sandhāya bhāsitaṁ:
panetaṁ → pana metaṁ (sya-all, pts) | panetaṁ → pana me taṁ (pts)
ข้อนี้เรากล่าวหมายถึงเรื่องนี้แลว่า
‘kapaṇaṁ mānusakaṁ rajjaṁ dibbaṁ sukhaṁ upanidhāya’.
dibbaṁ sukhaṁ → dibbasukhaṁ (pts)
ราชสมบัติ ของมนุษย์เมื่อนำไปเปรียบกับสุขที่เป็นทิพย์ ถือว่าเป็นของเล็กน้อย

Yaṁ, bojjhe, mānusakaṁ vassasataṁ …pe…
pe → M. la; Ph. M8 pa. (pts note)
๑๐๐ ปีของมนุษย์ ฯลฯ

tāni, bojjhe, mānusakāni dve vassasatāni …pe…
tāni → yāni (bj, sya-all, pts) | pe → M. la; Ph. pa; omitted by T. M6. M7. (pts note)
๒๐๐ ปีของมนุษย์ ฯลฯ

cattāri vassasatāni …pe…๔๐๐ ปีของมนุษย์ ฯลฯ

aṭṭha vassasatāni …pe…
pe → M. la; Ph. M8 la; omitted by T. M6. M7. (pts note) | aṭṭha vassasatāni → aṭṭhavassasatāni (bjt)
๘๐๐ ปีของมนุษย์ ฯลฯ

soḷasa vassasatāni paranimmitavasavattīnaṁ devānaṁ eso eko rattindivo.
soḷasa vassasatāni → soḷasavassasatāni (bjt)
๑,๖๐๐ ปีของมนุษย์เท่ากับวันและคืนหนึ่งของเทวดาชั้นปรนิมมิตวสวัตดี
Tāya rattiyā tiṁsarattiyo māso.
tiṁsarattiyo → tiṁsa rattiyo (pts)
๓๐ ราตรีโดยราตรีนั้น เป็น ๑ เดือน
Tena māsena dvādasamāsiyo saṁvaccharo.
dvādasamāsiyo → dvādasa māsiyo (pts)
๑๒ เดือนโดยเดือนนั้น เป็น ๑ ปี
Tena saṁvaccharena dibbāni soḷasa vassasahassāni paranimmitavasavattīnaṁ devānaṁ āyuppamāṇaṁ.
soḷasa vassasahassāni → soḷasavassasahassāni (bjt)
๑๖,๐๐๐ ปีทิพย์ โดยปีนั้น เป็นประมาณอายุของเทวดาชั้นปรนิมมิตวสวัตดี
Ṭhānaṁ kho panetaṁ, bojjhe, vijjati yaṁ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṁ uposathaṁ upavasitvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā paranimmitavasavattīnaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjeyya.
paraṁ maraṇā paranimmitavasavattīnaṁ → parammaraṇā paranimmitasavattīnaṁ (bj) | idhekacco itthī → idh ekacco itthi (pts) | sahabyataṁ → sahavyataṁ (bjt, pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)
ก็เรื่องนี้เป็นสิ่งที่เป็นไปได้ คือ สตรีหรือบุรุษบางคนในโลกนี้รักษาอุโบสถที่ประกอบด้วยองค์ ๘ หลังจากตาย แล้วพึงไปเกิดร่วมกับเทวดาชั้นปรนิมมิตวสวัตดี
Idaṁ kho panetaṁ, bojjhe, sandhāya bhāsitaṁ:
panetaṁ → pana metaṁ (sya-all, pts) | taṁ → M. Ph. M8. T. M6. M7 pan'; etaṁ. (pts note) | panetaṁ → pana me taṁ (pts)
ข้อนี้เรากล่าวหมายถึงเรื่องนี้แลว่า
‘kapaṇaṁ mānusakaṁ rajjaṁ dibbaṁ sukhaṁ upanidhāyā’ti.
dibbaṁ sukhaṁ upanidhāyāti → dibbasukhaṁ upanidhāyā ti (pts)
ราชสมบัติของมนุษย์เมื่อนำไปเปรียบกับสุขที่เป็นทิพย์ ถือว่าเป็นของเล็กน้อย”

Pāṇaṁ na haññe na cadinnamādiye, musā na bhāse na ca majjapo siyā;
haññe → hāne (bj) | cadinnamādiye → cādinnamādiye (sya-all, pts) | haññe → M. Ph. M7 hane; M8 haṇe; M6 hāne. (pts note) | cādinnam → T. M6 ca di- (pts note) | cadinnamādiye → ca dinnamādiye (bjt) | cadinnamādiye → cādinnam ādiye (pts)
บุคคลไม่พึงฆ่าสัตว์ ไม่พึงลักทรัพย์ ไม่พึงพูดเท็จ ไม่พึงดื่มน้ำเมา
Abrahmacariyā virameyya methunā, rattiṁ na bhuñjeyya vikālabhojanaṁ.
rattiṁ → rattaṁ (bj)
พึงงดเว้นจากเมถุนที่เป็นความประพฤติไม่ประเสริฐ ไม่พึงบริโภคอาหารในเวลาวิกาลในเวลากลางคืน

Mālaṁ na dhāre na ca gandhamācare, mañce chamāyaṁ va sayetha santhate;
dhāre → dhāraye (sya-all, pts) | dhāraye → M. dhāreyya; Ph. dhāre. (pts note) | ācare → M. ādhare; M8 āhare. (pts note) | gandhamācare → gandham ācare (pts) va → ca (bj) | chamāyaṁ va → chamāyaṁva (th) | va sayetha → vasayetha (pts)
ไม่พึงทัดทรงดอกไม้ ไม่พึงลูบไล้ของหอม และพึงนอนบนเตียง บนพื้น หรือบนที่ที่ปูลาดไว้
Etañhi aṭṭhaṅgikamāhuposathaṁ, buddhena dukkhantagunā pakāsitaṁ.
etañhi aṭṭhaṅgikamāhuposathaṁ → etaṁ hi aṭṭhaṅgikamāhu posathaṁ (bjt) | etañhi aṭṭhaṅgikamāhuposathaṁ → etaṁ hi aṭṭhaṅgikam āh uposathaṁ (pts)
บัณฑิตทั้งหลายกล่าวว่า อุโบสถที่ประกอบด้วยองค์ ๘ นี้แล ที่พระพุทธเจ้าผู้ถึงที่สุดทุกข์ทรงประกาศไว้

Cando ca suriyo ca ubho sudassanā, obhāsayaṁ anupariyanti yāvatā;
suriyo → sūro (sya-all) | ca → omitted by M. (pts note) | suriyo → S. sūro. (pts note) obhāsayaṁ anupariyanti → obhāsayantā anuyanti (sya-all) | obhāsayaṁ → M. -sayānu-; S. -sayantā. (pts note) | anupariyanti → S. anuyanti. (pts note)
ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ทั้งสอง งดงามส่องสว่าง โคจรไปทั่วสถานที่ประมาณเท่าใด
Tamonudā te pana antalikkhagā, nabhe pabhāsanti disāvirocanā.
antalikkhagā → M8 -likkhe. (pts note) pabhāsanti → pabhāsenti (bj) | disāvirocanā etasmiṁ → disā virocanā etamhi (sya-all)
ก็ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์นั้น กำจัดความมืดไปในอากาศ ทำให้ทิศสว่างไสว ส่องแสงอยู่ในอากาศ

Etasmiṁ yaṁ vijjati antare dhanaṁ, muttā maṇi veḷuriyañca bhaddakaṁ;
etasmiṁ → M8 ekasmiṁ; S. etamhi. (pts note) maṇi → maṇī (sya-all) | maṇi → M7 maniṁ. (pts note) | veḷuriyañca → veḷuriyañ ca (pts)
ทั่วสถานที่ประมาณเท่าใด ทรัพย์ คือ แก้วมุกดา แก้วมณี แก้วไพฑูรย์
Siṅgīsuvaṇṇaṁ atha vāpi kañcanaṁ, yaṁ jātarūpaṁ haṭakanti vuccati.
siṅgīsuvaṇṇaṁ atha vāpi kañcanaṁ → siṅgī suvaṇṇaṁ athavāpi kāñcanaṁ (sya-all) | kañcanaṁ → S. kā- (pts note) | vāpi → vā pi (pts) haṭakan → Ph. M8 sātakan. (pts note) | haṭakanti → haṭakan ti (pts)
ทองสิงคีและทองคำตลอดถึงทองชื่อว่าหฏกะ เท่าที่มีอยู่ในสถานที่ประมาณเท่านั้น

Aṭṭhaṅgupetassa uposathassa, kalampi te nānubhavanti soḷasiṁ;
kalampi → kalam pi (pts)
และแสงดวงจันทร์ หมู่ดาวทั้งหมด ยังไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๖ แห่งอุโบสถที่ประกอบด้วยองค์ ๘
Candappabhā tāragaṇā ca sabbe.
tāragaṇā ca → tāragaṇāva (sya-all) | ca → va (pts) | va → M8. T. M6. M7 ca. (pts note)

Tasmā hi nārī ca naro ca sīlavā, aṭṭhaṅgupetaṁ upavassuposathaṁ;
tasmā hi → tasmāhi (bjt) upavassuposathaṁ → upavass uposathaṁ (pts)
เพราะฉะนั้นแล สตรีหรือบุรุษผู้มีศีล รักษาอุโบสถที่ประกอบด้วยองค์ ๘
Puññāni katvāna sukhudrayāni, aninditā saggamupenti ṭhānan”ti.
sukhudrayāni → T. -ddayāni; Ph. M8 sukhindriyāni. (pts note) saggamupenti ṭhānanti pañcamaṁ → saggam upenti ṭhānan ti (pts)
ทำบุญที่มีสุขเป็นกำไร ไม่ถูกนินทา ย่อมเข้าถึงสวรรค์

Pañcamaṁ.
pañcamaṁ → ti (pts)
โพชฌาสูตรที่ ๕ จบ

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · ไทย