BālapaṇḍitasuttaIl discorso sullo stolto e l’astuto
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)Così ho sentito.
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.Una volta il Buddha dimorava vicino a Sāvatthī, nel bosco di Jeta, il monastero di Anāthapiṇḍika.
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:Lì il Buddha si rivolse ai monaci:
“bhikkhavo”ti.
bhikkhavoti → bhikkhavo ti (pts)“Monaci!”
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
bhadanteti → bhadante ti (pts)“Venerabile Signore”, risposero i monaci.
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Il Buddha disse:
“Tīṇimāni, bhikkhave, bālassa bālalakkhaṇāni bālanimittāni bālāpadānāni.
bālāpadānāni → bālapadānāni (pts) | bālapadānāni → So Sy Bu; Si Sk bālāp. (pts note) | tīṇimāni → tīṇ imāni (pts)“Queste sono le tre caratteristiche, aspetti, e manifestazioni di uno stolto
Katamāni tīṇi?Quali tre?
Idha, bhikkhave, bālo duccintitacintī ca hoti dubbhāsitabhāsī ca dukkaṭakammakārī ca.
dukkaṭakammakārī → dukkatakammakārī (bj) | ca dukkaṭakammakārī ca → dukkatakammakārī (pts) | dukkatakammakārī → Si dukkaṭak as in I. Ang. 102. Si also inserts ca after and before this word both here and infra. (pts note)Uno stolto pensa male, parla male, e agisce male.
No cetaṁ, bhikkhave, bālo duccintitacintī ca abhavissa dubbhāsitabhāsī ca dukkaṭakammakārī ca kena naṁ paṇḍitā jāneyyuṁ:
ca kena naṁ → na tena naṁ (mr); na naṁ (?) | dukkaṭakammakārī → dukkatakammakārī (bj) | ca dukkaṭakammakārī ca → dukkatakammakārī (pts) | cetaṁ → no cedaṁ (cck: saṁ. ni. 3.27-28) | naṁ → na tena naṁ (cck: ka.); na naṁ (cck: ?) | naṁ → So Sky; Si ke naṁ here and infra. (pts note) | cetaṁ → ce taṁ (pts) | jāneyyuṁ → jāneyyum (pts)Se uno stolto non pensasse male, parlasse male, e agisse male, allora come potrebbe un astuto sapere di lui:
‘bālo ayaṁ bhavaṁ asappuriso’ti?
asappurisoti → asappuriso ti (pts)‘Questo è uno stolto, una persona non retta’?
Yasmā ca kho, bhikkhave, bālo duccintitacintī ca hoti dubbhāsitabhāsī ca dukkaṭakammakārī ca tasmā naṁ paṇḍitā jānanti:
dukkaṭakammakārī → dukkatakammakārī (bj) | ca dukkaṭakammakārī ca → dukkatakammakārī (pts)Ma dato che uno stolto pensa male, parla male, e agisce male, allora un astuto sa di lui:
‘bālo ayaṁ bhavaṁ asappuriso’ti.
asappurisoti → asappuriso ti (pts)‘Questo è uno stolto, una persona non retta’.
Sa kho so, bhikkhave, bālo tividhaṁ diṭṭheva dhamme dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.
diṭṭheva → diṭṭh eva (pts)Uno stolto prova tre tipi di sofferenza e tristezza nella vita presente.
Sace, bhikkhave, bālo sabhāyaṁ vā nisinno hoti, rathikāya vā nisinno hoti, siṅghāṭake vā nisinno hoti;
rathikāya → rathiyāya (bahūsu) | rathikāya → rathiyāya (bj, sya-all, pts) | rathiyāya → athikāya (bj: machasaṁ, sīmu) | rathikāya → rathiyāya (cck: bahūsu) | rathiyāya → So Sky; Si rathiyā. Cf. vol. ii. 108. (pts note)Immaginate uno stolto che siede in una sala, una strada, o un incrocio,
tatra ce jano tajjaṁ tassāruppaṁ kathaṁ manteti.
ce → (sya-all) | ce → So Sky Bu; Si omits. (pts note)dove la gente parla di ciò che è appropriato e valido.
Sace, bhikkhave, bālo pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī hoti.
bālo → balo (pts) | kāmesumicchācārī → kāmesu micchācārī (pts)E immaginate che quello stolto uccida, rubi, abbia condotta sessuale sbagliata, menta, e usi bevande alcoliche.
Tatra, bhikkhave, bālassa evaṁ hoti:Penserebbe:
‘yaṁ kho jano tajjaṁ tassāruppaṁ kathaṁ manteti,‘Queste persone stanno parlando di ciò che è appropriato e valido.
saṁvijjanteva te dhammā mayi, ahañca tesu dhammesu sandissāmī’ti.
saṁvijjanteva te → saṁvijjante te ca (bj, sya-all, km, pts1ed) | te → te ca (pts) | te → saṁvijjante te ca (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | ahañca → ahañ ca (pts)Ma quelle cose cattive si trovano in me, e io le esibisco!’
Idaṁ, bhikkhave, bālo paṭhamaṁ diṭṭheva dhamme dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.
paṭisaṁvedeti → Cf. for this list I. Aṅguttara 47, Milinda 197. (pts note) | diṭṭheva → diṭṭh eva (pts)Questo è il primo tipo di sofferenza e tristezza che uno stolto prova nella vita presente.
Puna caparaṁ, bhikkhave, bālo passati rājāno coraṁ āgucāriṁ gahetvā vividhā kammakāraṇā kārente—
kammakāraṇā → So Si; Sky k--karaṇā here, but k--kāraṇā sts. infra. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)Inoltre, uno stolto vede che i re arrestano un bandito, un criminale, e lo sottopongono a varie punizioni:
kasāhipi tāḷente vettehipi tāḷente addhadaṇḍakehipi tāḷente hatthampi chindante pādampi chindante hatthapādampi chindante kaṇṇampi chindante nāsampi chindante kaṇṇanāsampi chindante bilaṅgathālikampi karonte saṅkhamuṇḍikampi karonte rāhumukhampi karonte jotimālikampi karonte hatthapajjotikampi karonte erakavattikampi karonte cīrakavāsikampi karonte eṇeyyakampi karonte baḷisamaṁsikampi karonte kahāpaṇikampi karonte khārāpatacchikampi karonte palighaparivattikampi karonte palālapīṭhakampi karonte tattenapi telena osiñcante sunakhehipi khādāpente jīvantampi sūle uttāsente asināpi sīsaṁ chindante.
baḷisamaṁsikampi → balisamaṁsikampi (bj, sya-all) | kahāpaṇikampi → kahāpaṇakampi (bj, sya-all, pts) | palighaparivattikampi → palīghaparivattikampi (sya-all) | palālapīṭhakampi → palālapiṭhakam pi (pts) | khārāpatacchikampi → khārāpaṭicchakampi (cck: ka.) | palālapīṭhakampi → palālapiṭṭhakampi (cck: pī.) | kasāhipi → kasāhi pi (pts) | vettehipi → vettehi pi (pts) | addhadaṇḍakehipi → addhadaṇḍakehi pi (pts) | hatthampi → hattham pi (pts) | pādampi → pādam pi (pts) | hatthapādampi → hatthapādam pi (pts) | kaṇṇampi → kaṇṇam pi (pts) | nāsampi → nāsam pi (pts) | kaṇṇanāsampi → kaṇṇanāsam pi (pts) | bilaṅgathālikampi → bilaṅgathālikam pi (pts) | saṅkhamuṇḍikampi → saṅkhamuṇḍikam pi (pts) | rāhumukhampi → rāhumukham pi (pts) | jotimālikampi → jotimālikam pi (pts) | hatthapajjotikampi → hatthapajjotikam pi (pts) | erakavattikampi → erakavattikam pi (pts) | cīrakavāsikampi → cīrakavāsikam pi (pts) | eṇeyyakampi → eṇeyyakam pi (pts) | baḷisamaṁsikampi → baḷisamaṁsikam pi (pts) | kahāpaṇikampi → kahāpaṇakam pi (pts) | khārāpatacchikampi → khārāpatacchikam pi (pts) | palighaparivattikampi → palighaparivattikam pi (pts) | tattenapi → tattena pi (pts) | sunakhehipi → sunakhehi (pts) | jīvantampi → jīvantam pi (pts) | asināpi → asinā pi (pts)frustate, bastonate, e mazzate; taglio delle mani o dei piedi, o entrambi; taglio delle orecchie o del naso, o entrambi; la ‘pentola del porridge’, la ‘rasatura a conchiglia’, la ‘bocca del demone’, la ‘collana di fuoco’, la ‘mano che brucia’, la ‘torsione del giunco’, il ‘vestito di corteccia’, l’‘antilope’, l’‘uncino da carne’, le ‘monete’, il ‘cetriolo caustico’, la ‘barra che si torce’, la ‘stuoia di paglia’; gli viene versato addosso olio bollente, viene dato in pasto ai cani, viene impalato vivo, e viene decapitato.
Tatra, bhikkhave, bālassa evaṁ hoti:Lo stolto pensa:
‘yathārūpānaṁ kho pāpakānaṁ kammānaṁ hetu rājāno coraṁ āgucāriṁ gahetvā vividhā kammakāraṇā kārenti—
kārenti → kāronti (bj)‘Il tipo di azioni malvagie per le quali i re infliggono tali punizioni
kasāhipi tāḷenti …pe… asināpi sīsaṁ chindanti;
tāḷenti → Si tāḷenti --pe-- asinā pi sīsaṁ chindanti. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt)
saṁvijjanteva te dhammā mayi, ahañca tesu dhammesu sandissāmi.
te → te ca (bj, sya-all, pts) | saṁvijjanteva → vijjante (pts) | saṁvijjanteva → saṁvijjante (bjt, th) | ahañca → ahañ ca (pts)si trovano in me, e io le esibisco!
Mañcepi rājāno jāneyyuṁ, mampi rājāno gahetvā vividhā kammakāraṇā kāreyyuṁ—
Mañcepi rājāno → sace mampi (mr) | jāneyyuṁ → ājāneyyuṁ (bj) | rājāno → sace mampi (cck: ka.) | mañcepi → maṁ cepi (my) | mañcepi → mañ ce pi (pts) | mampi → mam pi (pts)Se i re mi scoprissero, mi infliggerebbero gli stessi tipi di punizioni!’
kasāhipi tāḷeyyuṁ …pe… jīvantampi sūle uttāseyyuṁ, asināpi sīsaṁ chindeyyun’ti.
tāḷeyyuṁ → Si tāḷeyyuṁ --pe-- jīvantaṁ pi sūle uttāseyyuṁ, asinā sīsaṁ chindeyyun ti. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt)
Idampi, bhikkhave, bālo dutiyaṁ diṭṭheva dhamme dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.
idampi → idam pi (pts) | diṭṭheva → diṭṭh eva (pts)Questo è il secondo tipo di sofferenza e tristezza che uno stolto prova nella vita presente.
Puna caparaṁ, bhikkhave, bālaṁ pīṭhasamārūḷhaṁ vā mañcasamārūḷhaṁ vā chamāyaṁ vā semānaṁ, yānissa pubbe pāpakāni kammāni katāni kāyena duccaritāni vācāya duccaritāni manasā duccaritāni tānissa tamhi samaye olambanti ajjholambanti abhippalambanti.
chamāyaṁ → chamāya (bj, pts1ed) | chamāyaṁ vā → chamāyavā (bj) | pīṭhasamārūḷhaṁ → pīṭhasamāruḷhaṁ (pts) | mañcasamārūḷhaṁ → mañcasamāruḷhaṁ (pts) | chamāyavā → chamāyaṁ (bj: machasaṁ, sīmu, syā) | katāni → pāpakāni kammāni (bj: PTS) | chamāyaṁ → chamāya (cck: sī. pī.) | pīṭhasamāruḷhaṁ → So Sky; Si p--ūḷhaṁ, throughout. (pts note) | chamāya → Si chamāyaṁ. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | bālaṁ pīṭhasamārūḷhaṁ → balām pīṭhasamāruḷhaṁ (pts) | yānissa → yāni ssa (pts) | tānissa → tāni ssa (pts)Inoltre, quando uno stolto si riposa su una sedia, o su un letto, o per terra, le sue azioni malvagie passate, la sua condotta malvagia attraverso corpo, parola, e mente, affiorano in lui, vengono a galla, e si posano su di lui.
Seyyathāpi, bhikkhave, mahataṁ pabbatakūṭānaṁ chāyā sāyanhasamayaṁ pathaviyā olambanti ajjholambanti abhippalambanti;
mahataṁ → mahantānaṁ (bj) | sāyanhasamayaṁ pathaviyā → sāyaṇhasamayaṁ paṭhaviyā (sya-all) | mahantānaṁ → mahataṁ (bj: machasaṁ)È come l’ombra di un grande picco montuoso la sera che si posa sulla terra.
evameva kho, bhikkhave, bālaṁ pīṭhasamārūḷhaṁ vā mañcasamārūḷhaṁ vā chamāyaṁ vā semānaṁ, yānissa pubbe pāpakāni kammāni katāni kāyena duccaritāni vācāya duccaritāni manasā duccaritāni tānissa tamhi samaye olambanti ajjholambanti abhippalambanti.
chamāya → chamāyaṁ (bj: machasaṁ, sīmu, syā) | evameva → evam eva (pts) | pīṭhasamārūḷhaṁ → pīṭhasamāruḷhaṁ (pts) | mañcasamārūḷhaṁ → mañcasamāruḷhaṁ (pts) | yānissa → yāni ssa (pts) | tānissa → tāni ssa (pts)Allo stesso modo, quando uno stolto si riposa su una sedia, o su un letto, o per terra, le sue azioni malvagie passate, la sua condotta immorale attraverso corpo, parola, e mente, affiorano in lui, vengono a galla, e si posano su di lui.
Tatra, bhikkhave, bālassa evaṁ hoti:Lo stolto pensa:
‘akataṁ vata me kalyāṇaṁ, akataṁ kusalaṁ, akataṁ bhīruttāṇaṁ;‘Ahimè! Non ho compiuto cose buone e sane che mi tengono al sicuro.
kataṁ pāpaṁ, kataṁ luddaṁ, kataṁ kibbisaṁ.
luddaṁ → luddakaṁ (bj)E ho compiuto cose malvagie, violente, e depravate.
Yāvatā, bho, akatakalyāṇānaṁ akatakusalānaṁ akatabhīruttāṇānaṁ katapāpānaṁ kataluddānaṁ katakibbisānaṁ gati taṁ gatiṁ pecca gacchāmī’ti.
yāvatā bho → yā ca hoti (bj) | bho → hoti (sya-all, pts)Quando morirò, andrò nel posto dove va la gente che fa queste cose’.
So socati kilamati paridevati urattāḷiṁ kandati sammohaṁ āpajjati.Si intristisce, geme e si lamenta, battendosi il petto e cadendo in confusione.
Idampi, bhikkhave, bālo tatiyaṁ diṭṭheva dhamme dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.
idampi → idaṁ kho (sya-all, pts) | diṭṭheva → diṭṭh eva (pts)Questo è il terzo tipo di sofferenza e tristezza che uno stolto prova nella vita presente.
Sa kho so, bhikkhave, bālo kāyena duccaritaṁ caritvā vācāya duccaritaṁ caritvā manasā duccaritaṁ caritvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.
bhikkhave → bhikkhu (pts) | upapajjati → uppajjati (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ → param (pts)Avendo compiuto cose immorali attraverso corpo, parola, e mente, alla dissoluzione del corpo, dopo la morte, rinasce in un posto di perdizione, un brutto posto, in un regno inferiore, all’inferno.
Yaṁ kho taṁ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya:E se c’è qualcosa riguardo a cui si può dire giustamente che
‘ekantaṁ aniṭṭhaṁ ekantaṁ akantaṁ ekantaṁ amanāpan’ti, nirayameva taṁ sammā vadamāno vadeyya:
nirayameva taṁ → nirayamevetaṁ (bj) | nirayamevetaṁ → nirayameva taṁ (bj: machasaṁ) | amanāpanti nirayameva taṁ → amanāpan ti nirayam eva etaṁ (pts)è del tutto spiacevole, indesiderabile, e sgradevole, è dell’inferno che si dovrebbe dire.
‘ekantaṁ aniṭṭhaṁ ekantaṁ akantaṁ ekantaṁ amanāpan’ti.
amanāpanti → amanāpan ti (pts)
Yāvañcidaṁ, bhikkhave, upamāpi na sukarā yāva dukkhā nirayā”ti.
upamāpi → upamāhipi (si) | na → upamāhipi (bj: sīmu) | upamāpi → upamāhipi (cck: sī.) | upamāpi → upamā pi (pts) | nirayāti → nirayā ti (pts)Così tanto che non è facile trovare una similitudine per quanto doloroso sia l’inferno”.
Evaṁ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Detto ciò, uno dei monaci chiese al Buddha:
“sakkā pana, bhante, upamaṁ kātun”ti?
pana → pana me (bj, pts) | upamaṁ → upamā (sya-all) | upamaṁ kātunti → upamā kātun ti (pts) | bhante → “sakkā pana bhante” aṭṭhakathāyaṁ (bj note)“Ma, Signore, è possibile usare una similitudine?”
“Sakkā, bhikkhū”ti bhagavā avoca.“È possibile”, disse il Buddha.
“Seyyathāpi, bhikkhu, coraṁ āgucāriṁ gahetvā rañño dasseyyuṁ:
bhikkhu → bhikkhave (sya-all)“Immagina che arrestino un bandito, un criminale, e lo presentino al re, dicendo:
‘ayaṁ kho, deva, coro āgucārī, imassa yaṁ icchasi taṁ daṇḍaṁ paṇehī’ti.
kho → te (sya-all) | ayaṁ kho → ayan te (pts)‘Sua Maestà, questo è un bandito, un criminale. Lo punisca come vuole’.
Tamenaṁ rājā evaṁ vadeyya:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)Il re dice:
‘gacchatha, bho, imaṁ purisaṁ pubbaṇhasamayaṁ sattisatena hanathā’ti.“Andate, miei uomini, e di mattina colpite quest’uomo con cento lance!’
Tamenaṁ pubbaṇhasamayaṁ sattisatena haneyyuṁ.
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)Gli uomini del re fanno come lui ha ordinato.
Atha rājā majjhanhikasamayaṁ evaṁ vadeyya:
majjhanhikasamayaṁ → majjhantikasamayaṁ (bj, sya-all); majjhantikaṁ samayaṁ (pts) | majjhanhikasamayaṁ → majjhantikasamayaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. ka.); majjhantikaṁ samayaṁ (cck: pī.)Poi a mezzogiorno il re dice:
‘ambho, kathaṁ so puriso’ti?
purisoti → puriso ti (pts)‘Miei uomini, come sta quell’uomo?’
‘Tatheva, deva, jīvatī’ti.
tatheva → tath eva (pts)‘È ancora vivo, Sua Maestà’.
Tamenaṁ rājā evaṁ vadeyya:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)Il re dice:
‘gacchatha, bho, taṁ purisaṁ majjhanhikasamayaṁ sattisatena hanathā’ti.
majjhanhikasamayaṁ → majjhantikasamayaṁ (bj, sya-all); majjhantikaṁ samayaṁ (pts)“Andate, miei uomini, a mezzogiorno colpite quest’uomo con cento lance!’
Tamenaṁ majjhanhikasamayaṁ sattisatena haneyyuṁ.
majjhanhikasamayaṁ → majjhantikasamayaṁ (bj, sya-all) | tamenaṁ majjhanhikasamayaṁ → tam enaṁ majjhantikaṁ samayaṁ (pts)Gli uomini del re fanno come lui ha ordinato.
Atha rājā sāyanhasamayaṁ evaṁ vadeyya:
sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all, pts)Poi la sera il re dice:
‘ambho, kathaṁ so puriso’ti?
purisoti → puriso ti (pts)‘Miei uomini, come sta quell’uomo?’
‘Tatheva, deva, jīvatī’ti.
tatheva → tath eva (pts)‘È ancora vivo, Sua Maestà’.
Tamenaṁ rājā evaṁ vadeyya:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)Il re dice:
‘gacchatha, bho, taṁ purisaṁ sāyanhasamayaṁ sattisatena hanathā’ti.
sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all, pts)“Andate, miei uomini, la sera colpite quest’uomo con cento lance!’
Tamenaṁ sāyanhasamayaṁ sattisatena haneyyuṁ.
sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all) | tamenaṁ sāyanhasamayaṁ → tam enaṁ sāyaṇhasamayaṁ (pts)Gli uomini del re fanno come lui ha ordinato.
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
kiṁ maññatha → kimmaññatha (bjt) | kiṁ → kim (pts)Cosa ne pensate, monaci?
api nu so puriso tīhi sattisatehi haññamāno tatonidānaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvediyethā”ti?
tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt)Quell’uomo non proverebbe dolore e angoscia nel venire colpito da trecento lance?”
“Ekissāpi, bhante, sattiyā haññamāno so puriso tatonidānaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvediyetha, ko pana vādo tīhi sattisatehī”ti?
tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | ekissāpi → ekissā pi (pts)“Signore, quell’uomo proverebbe dolore e angoscia nel venire colpito da una lancia, figuriamoci trecento!”
Atha kho bhagavā parittaṁ pāṇimattaṁ pāsāṇaṁ gahetvā bhikkhū āmantesi:Allora il Buddha, raccogliendo una pietra delle dimensioni del proprio palmo, si rivolse ai monaci:
“Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
kiṁ → kim (pts)“Cosa ne pensate, monaci?
katamo nu kho mahantataro—yo cāyaṁ mayā paritto pāṇimatto pāsāṇo gahito, yo ca himavā pabbatarājā”ti?
yo ca → (sya-all, pts) | pabbatarājāti → vā pabbatarājā ti appamatto (pts)Cos’è più grande: la pietra delle dimensioni del mio palmo che ho raccolto, o l’Himalaya, il re delle montagne?”
“Appamattako ayaṁ, bhante, bhagavatā paritto pāṇimatto pāsāṇo gahito, himavantaṁ pabbatarājānaṁ upanidhāya saṅkhampi na upeti, kalabhāgampi na upeti, upanidhampi na upe”ti.
upanidhampi → upanidhimpi (bj, pts1ed) | appamattako → appamatto kho (bj) | upeti → upetīti (bj, sya-all) | upanidhampi → upanidhim pi (pts) | upeti evameva → upetīti evam eva (pts) | upanidhimpi → upanidhampi (bj: machasaṁ, syā) | upanidhampi → upanidhimpi (cck: sī. pī.) | upanidhim → So Bu and Sky infra; Si, and Sky here, upanidham. (pts note) | saṅkhampi → saṅkham pi (pts) | kalabhāgampi → kalabhāgam pi (pts)‘Signore, la pietra che ha raccolto è piccola. Rispetto all’Himalaya non conta niente, nemmeno una frazione, non c’è confronto”
“Evameva kho, bhikkhave, yaṁ so puriso tīhi sattisatehi haññamāno tatonidānaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti taṁ nirayakassa dukkhassa upanidhāya saṅkhampi na upeti, kalabhāgampi na upeti, upanidhampi na upeti.
nirayakassa → nerayikassa (bj) | upanidhampi → upanidhimpi (bj, pts) | kho → (sya-all) | so → (sya-all) | nirayakassa dukkhassa → nirayassa dukkhaṁ (sya-all); nerayikassa (pts) | dukkhassa → nirayakassa dukkhassa (bj: machasaṁ); nerayikassa (bj: PTS) | evameva → evameva khoti dissati (sya-all: yu.) | nerayikassa → Si nirayassa dukkhaṁ. (pts note) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | evameva → evam eva (pts) | saṅkhampi → saṅkham pi (pts) | kalabhāgampi → kalabhāgam pi (pts) | upanidhampi → upanidhim pi (pts)“Allo stesso modo, rispetto alla sofferenza dell’inferno, il dolore e angoscia provati da quell’uomo nel venire colpito da trecento lance non conta niente, nemmeno una frazione, non c’è confronto.
Tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā pañcavidhabandhanaṁ nāma kammakāraṇaṁ karonti—
nirayapālā → nirayapālā punappunaṁ (mr) | kammakāraṇaṁ → kāraṇaṁ (bj, pts) | kammakāraṇaṁ karonti → kāraṇaṁ kārenti (sya-all) | kāraṇaṁ → kammakāraṇaṁ (bj: machasaṁ, sīmu) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | pañcavidhabandhanaṁ → pañcavidhabandhanan (pts)I guardiani dell’inferno puniscono la gente con la quintuplice crocifissione.
tattaṁ ayokhilaṁ hatthe gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ dutiye hatthe gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ pāde gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ dutiye pāde gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ majjhe urasmiṁ gamenti.
ayokhilaṁ → ayokhīlaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | ayokhilaṁ → ayokhīlaṁ (pts) | ayokhilaṁ → ayokhīlaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)Martellano loro chiodi incandescenti nelle mani e nei piedi, e un altro nel centro del petto.
So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti, na ca tāva kālaṁ karoti yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhoti.
byantīhoti → byantihoti (cck, pts1ed, mr) | tibbā kharā → tippā (sya-all) | byantīhoti → byantihoti (cck: pī. ka.) | pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bjt) | yāva → yā va (pts) | pāpakammaṁ byantīhoti → pāpaṁ kammaṁ byantihoti (pts)E lì provano sensazioni dolorose, pungenti, intense, e acute, ma non muoiono finché quelle azioni malvagie non vengono eliminate.
Tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā saṁvesetvā kuṭhārīhi tacchanti.
kuṭhārīhi → kudhārīhi (cck, mr); kūṭhārīhi (pts1ed) | saṁvesetvā → saṁvedhetvā (sya-all) | saṁvesetvā → saṁvedhetvā (bj: syā) | kuṭhārīhi → kudhārīhi (cck: ka.) | saṁvedhetvā → saṁvesetvāti dissati (sya-all: yu.) | saṁvesetvā → Bu s--itvā; Si saṁvedhetvā. (pts note) | kūṭhārīhi → Si kudhārīhi. (pts note) | tamenaṁ bhikkhave → tam enaṁ (pts)I guardiani dell’inferno li gettano a terra e li tagliano con delle asce. …
So tattha dukkhā tibbā …pe… byantīhoti.
tibbā → tippā (sya-all) | tippa → Si tippā --pe-- byantihoti. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt)
Tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā uddhampādaṁ adhosiraṁ gahetvā vāsīhi tacchanti.
uddhapādaṁ → uddhaṁ pādaṁ (bj: syā) | gahetvā → ṭhapetvā (bj: PTS) | uddhampādaṁ → uddhaṁpādaṁ (my, th) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | uddhampādaṁ adhosiraṁ gahetvā → uddhaṁ pādaṁ adho siraṁ ṭhapetvā (pts)Li appendono a testa in giù e li tagliano con delle accette. …
So tattha dukkhā tibbā …pe… byantīhoti.
tibbā → tippā (sya-all) | dukkhā tibbā → (pts) | tattha → Si adds dukkhā tippā, and omits yāva . . . kammaṁ. (pts note) | + → yāva na taṁ pāpaṁ kammaṁ (bjt) | byantīhoti → yāva na taṁ pāpaṁ kammaṁ byantihoti (pts)
Tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā rathe yojetvā ādittāya pathaviyā sampajjalitāya sajotibhūtāya sārentipi paccāsārentipi.
sajotibhūtāya → sañjotibhūtāya (sya-all, km, pts1ed) | pathaviyā → paṭhaviyā (sya-all, pts) | sajotibhūtāya → sañjotibhūtāya (cck: syā. kaṁ. pī.) | sañjotibhūtāya → Sky sajot. (pts note) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | sajotibhūtāya sārentipi paccāsārentipi → sañjotibhūtāya sārenti pi paccāsārenti pi (pts)Li legano a una carrozza e vanno avanti e indietro sul terreno ardente, rovente, e incandescente. …
So tattha dukkhā tibbā …pe… byantīhoti.
tibbā → tippā (sya-all) | dukkhā tibbā → (pts) | + → yāva na taṁ pāpaṁ kammaṁ (bjt) | byantīhoti → yāva na taṁ pāpaṁ kammaṁ byantihoti (pts)
Tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā mahantaṁ aṅgārapabbataṁ ādittaṁ sampajjalitaṁ sajotibhūtaṁ āropentipi oropentipi.
sajotibhūtaṁ → sañjotibhūtaṁ (sya-all) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | sajotibhūtaṁ āropentipi oropentipi → sañjotibhūtaṁ āropenti pi oropenti pi (pts)Li fanno arrampicare su e giù da un’enorme montagna di braci ardenti, roventi, e incandescenti. …
So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti, na ca tāva kālaṁ karoti yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhoti.
tibbā kharā → tippā (sya-all) | tibbā kharā kaṭukā → tippā kaṭuka (pts) | pāpakammaṁ byantīhoti → pāpaṁ kammaṁ byantihoti (pts)
Tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā uddhampādaṁ adhosiraṁ gahetvā tattāya lohakumbhiyā pakkhipanti ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya.
sajotibhūtāya → sañjotibhūtāya (sya-all) | uddhampādaṁ → uddhaṁpādaṁ (my, th) | uddhampādaṁ → uddhapādaṁ (bjt) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | uddhampādaṁ adhosiraṁ → uddhaṁ pādaṁ adho siraṁ (pts)Li girano a testa in giù e li gettano in un pentolone incandescente, infuocato, rovente.
So tattha pheṇuddehakaṁ paccati.
So tattha pheṇuddehakaṁ paccamāno sakimpi uddhaṁ gacchati, sakimpi adho gacchati, sakimpi tiriyaṁ gacchati.
sakimpi → sakim pi (pts)Lì vengono bruciati dall’olio bollente, e vengono trascinati su e giù, a destra e a sinistra.
So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti, na ca tāva kālaṁ karoti yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhoti.
tibbā kharā → tippā (bj, sya-all) | pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj) | kālaṁ karoti → kālaṅkaroti (my) | pāpakammaṁ byantīhoti → pāpaṁ kammaṁ byantihoti (pts)E lì provano sensazioni dolorose, pungenti, intense, e acute, ma non muoiono finché quelle azioni malvagie non vengono eliminate.
Tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā mahāniraye pakkhipanti.
nirayapālā → nirayapālā punappunaṁ (cck: ka.) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)I guardiani dell’inferno li gettano nel Grande Inferno.
So kho pana, bhikkhave, mahānirayo—Ora, riguardo al Grande Inferno:
Catukkaṇṇo catudvāro, vibhatto bhāgaso mito;‘Quattro sono i suoi angoli, quattro le sue porte, divisi ordinatamente in parti eguali. Ayopākārapariyanto, ayasā paṭikujjito.
paṭikujjito → paṭikkujjito (th)Circondato da un muro di ferro, col tetto di ferro.Tassa ayomayā bhūmi, jalitā tejasā yutā;
yutā → yuttā (th)Il pavimento è di ferro, e brucia di un fuoco feroce. Samantā yojanasataṁ, pharitvā tiṭṭhati sabbadā.Il calore si diffonde sempre per cento leghe.
Anekapariyāyenapi kho ahaṁ, bhikkhave, nirayakathaṁ katheyyaṁ;
anekapariyāyenapi → anekapariyāyena pi (pts)Potrei dirvi molte cose sull’inferno.
yāvañcidaṁ, bhikkhave, na sukarā akkhānena pāpuṇituṁ yāva dukkhā nirayā.
sukarā → sukarāṁ (bj); sukaraṁ (sya-all, pts) | nirayā → nirayāti (bj) | sukarāṁ → sukarā (bj: machasaṁ, sīmu)Così tanto che non è facile descrivere la sofferenza dell’inferno.
Santi, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā tiṇabhakkhā.Ci sono, monaci, animali che si nutrono di erba.
Te allānipi tiṇāni sukkhānipi tiṇāni dantullehakaṁ khādanti.
sukkhānipi tiṇāni → (sya-all) | sukkhānipi tiṇāni dantullehakaṁ → sukkāni dantullahakaṁ (pts) | allānipi → allāni pi (pts)Mangiano spezzando erba fresca o secca con i denti.
Katame ca, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā tiṇabhakkhā?E quali animali si nutrono di erba?
Hatthī assā goṇā gadrabhā ajā migā, ye vā panaññepi keci tiracchānagatā pāṇā tiṇabhakkhā.
hatthī → (bj, sya-all, pts) | assā → hatthi assā (bj: machasaṁ) | panaññepi → pan aññe pi (pts)Elefanti, cavalli, bestiame, asini, capre, cervi, e molti altri.
Sa kho so, bhikkhave, bālo idha pubbe rasādo idha pāpāni kammāni karitvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā tesaṁ sattānaṁ sahabyataṁ upapajjati ye te sattā tiṇabhakkhā.
kammāni → kāmmāni (pts) | sahabyataṁ upapajjati → sahavyataṁ uppajjati (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ → param (pts)Uno stolto ghiotto che compie azioni malvagie qui, alla dissoluzione del corpo, dopo la morte, rinasce in compagnia di quegli esseri viventi che si nutrono di erba.
Santi, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā gūthabhakkhā.Ci sono animali che si nutrono di sterco.
Te dūratova gūthagandhaṁ ghāyitvā dhāvanti:
dūratova → dūrato va (pts)Quando fiutano dello sterco corrono lì, pensando:
‘ettha bhuñjissāma, ettha bhuñjissāmā’ti.‘Lì mangeremo! Lì mangeremo!’
Seyyathāpi nāma brāhmaṇā āhutigandhena dhāvanti:
āhutigandhena → So Si; Sky ahūti. Cf. SṆ., p. 21. (pts note)È come quando i bramini fiutano un’offerta che brucia, corrono lì, pensando:
‘ettha bhuñjissāma, ettha bhuñjissāmā’ti;‘Lì mangeremo! Lì mangeremo!’
evameva kho, bhikkhave, santi tiracchānagatā pāṇā gūthabhakkhā,
gūthabhakkhā → gūṭhabhakkhā (pts) | + → santi (th) | evameva → evam eva (pts)Allo stesso modo, ci sono animali che si nutrono di sterco.
te dūratova gūthagandhaṁ ghāyitvā dhāvanti:
dūratova → dūrato va (pts)Quando fiutano dello sterco corrono lì, pensando:
‘ettha bhuñjissāma, ettha bhuñjissāmā’ti.‘Lì mangeremo! Lì mangeremo!’
Katame ca, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā gūthabhakkhā?E quali animali si nutrono di sterco?
Kukkuṭā sūkarā soṇā siṅgālā, ye vā panaññepi keci tiracchānagatā pāṇā gūthabhakkhā.
siṅgālā → sigālā (bj, pts) | panaññepi → pan aññe pi (pts)Polli, maiali, cani, sciacalli, e molti altri.
Sa kho so, bhikkhave, bālo idha pubbe rasādo idha pāpāni kammāni karitvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā tesaṁ sattānaṁ sahabyataṁ upapajjati ye te sattā gūthabhakkhā.
sahabyataṁ upapajjati → sahavyataṁ uppajjati (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ → param (pts)Uno stolto ghiotto che compie azioni malvagie qui, alla dissoluzione del corpo, dopo la morte, rinasce in compagnia di quegli esseri viventi che si nutrono di sterco.
Santi, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā andhakāre jāyanti andhakāre jīyanti andhakāre mīyanti.
jīyanti → jiyyanti (mr) | mīyanti → miyyanti (mr) | jīyanti → jiyyanti (cck: ka.) | mīyanti → miyyanti (cck: ka.)Ci sono animali che nascono, vivono, e muoiono al buio.
Katame ca, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā andhakāre jāyanti andhakāre jīyanti andhakāre mīyanti?E quali animali nascono, vivono, e muoiono al buio?
Kīṭā puḷavā gaṇḍuppādā, ye vā panaññepi keci tiracchānagatā pāṇā andhakāre jāyanti andhakāre jīyanti andhakāre mīyanti.
puḷavā → pulavā (bj); paṭaṅgā (sya-all, km, mr) | puḷavā → paṭaṅgā (cck: syā. kaṁ. ka.) | panaññepi → pan aññe pi (pts)Falene, vermi, lombrichi, e molti altri.
Sa kho so, bhikkhave, bālo idha pubbe rasādo, idha pāpāni kammāni karitvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā tesaṁ sattānaṁ sahabyataṁ upapajjati ye te sattā andhakāre jāyanti andhakāre jīyanti andhakāre mīyanti.
idha → (bj) | sahabyataṁ upapajjati → sahavyataṁ uppajjati (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ → param (pts)Uno stolto ghiotto che compie azioni malvagie qui, alla dissoluzione del corpo, dopo la morte, rinasce in compagnia di quegli esseri viventi che nascono, vivono, e muoiono al buio.
Santi, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā udakasmiṁ jāyanti udakasmiṁ jīyanti udakasmiṁ mīyanti.Ci sono animali che nascono, vivono, e muoiono nell’acqua.
Katame ca, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā udakasmiṁ jāyanti udakasmiṁ jīyanti udakasmiṁ mīyanti?E quali animali nascono, vivono, e muoiono nell’acqua?
Macchā kacchapā susumārā, ye vā panaññepi keci tiracchānagatā pāṇā udakasmiṁ jāyanti udakasmiṁ jīyanti udakasmiṁ mīyanti.
susumārā → suṁsumārā (bj, pts); saṁsumārā (sya-all) | suṁsumārā → susumārā (bj: machasaṁ) | panaññepi → pan aññe pi (pts)Pesci, tartarughe, coccodrilli, e molti altri.
Sa kho so, bhikkhave, bālo idha pubbe rasādo idha pāpāni kammāni karitvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā tesaṁ sattānaṁ sahabyataṁ upapajjati ye te sattā udakasmiṁ jāyanti udakasmiṁ jīyanti udakasmiṁ mīyanti.
sahabyataṁ upapajjati → sahavyataṁ uppajati (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ → param (pts)Uno stolto ghiotto che compie azioni malvagie qui, alla dissoluzione del corpo, dopo la morte, rinasce in compagnia di quegli esseri viventi che nascono, vivono, e muoiono nell’acqua.
Santi, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā asucismiṁ jāyanti asucismiṁ jīyanti asucismiṁ mīyanti.Ci sono animali che nascono, vivono, e muoiono nello sporco.
Katame ca, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā asucismiṁ jāyanti asucismiṁ jīyanti asucismiṁ mīyanti?E quali animali nascono, vivono, e muoiono nello sporco?
Ye te, bhikkhave, sattā pūtimacche vā jāyanti pūtimacche vā jīyanti pūtimacche vā mīyanti pūtikuṇape vā …pe…Quegli animali che nascono, vivono, e muoiono nel pesce marcio, in carcasse marce,
pūtikummāse vā …nel porridge andato a male,
candanikāya vā …o nelle fogne.
oligalle vā jāyanti, ye vā panaññepi keci tiracchānagatā pāṇā asucismiṁ jāyanti asucismiṁ jīyanti asucismiṁ mīyanti.
ye vā panaññepi keci tiracchānagatā pāṇā asucismiṁ jāyanti asucismiṁ jīyanti asucismiṁ mīyanti → etthantare pāṭho pts1ed potthake | oligalle → oḷigalle (sya-all, pts) | mīyanti → ( ) natthi sī. syā. kaṁ. pī. potthakesu (cck note) | oḷigalle → So all MSS. (pts note) | pe → Si adds: ye vā pan'; . . . mīyanti. (pts note)
Sa kho so, bhikkhave, bālo idha pubbe rasādo idha pāpāni kammāni karitvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā tesaṁ sattānaṁ sahabyataṁ upapajjati ye te sattā asucismiṁ jāyanti asucismiṁ jīyanti asucismiṁ mīyanti.
sahabyataṁ upapajjati → sahavyataṁ uppajjati (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ → param (pts)Uno stolto ghiotto che compie azioni malvagie qui, alla dissoluzione del corpo, dopo la morte, rinasce in compagnia di quegli esseri viventi che nascono, vivono, e muoiono nello sporco.
Anekapariyāyenapi kho ahaṁ, bhikkhave, tiracchānayonikathaṁ katheyyaṁ;
anekapariyāyenapi → anekapariyāyena pi (pts)Potrei dirvi molte cose sul regno animale.
yāvañcidaṁ, bhikkhave, na sukaraṁ akkhānena pāpuṇituṁ yāva dukkhā tiracchānayoni.
tiracchānayoni → tiracchānayonīti (bj) | yāvañcidaṁ → yāvañ idaṁ (pts)Così tanto che non è facile descrivere la sofferenza del regno animale.
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso ekacchiggalaṁ yugaṁ mahāsamudde pakkhipeyya.
ekacchiggalaṁ → ekacchiggaḷaṁ (sya-all) | seyyathāpi → seyyathāpi puriso (pts) | puriso ekacchiggalaṁ → ekacchigaḷaṁ (pts) | mahāsamudde → samudde (pts)Monaci, immaginate una persona che lancia un giogo con un solo buco nell’oceano.
Tamenaṁ puratthimo vāto pacchimena saṁhareyya, pacchimo vāto puratthimena saṁhareyya, uttaro vāto dakkhiṇena saṁhareyya, dakkhiṇo vāto uttarena saṁhareyya.
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)Il vento dell’est lo sposta a ovest; il vento dell’ovest lo sposta a est; il vento del nord lo sposta a sud; e il vento del sud lo sposta a nord.
Tatrāssa kāṇo kacchapo, so vassasatassa vassasatassa accayena sakiṁ ummujjeyya.
vassasatassa → …pe… (bj); vassasatassa (sya-all, km, pts1ed) | kāṇo kacchapo → kāṇakacchapo (bj) | tatrāssa → tatr assa (pts) | vassasatassa → (pts) | vassasatassa → vassasatassa vassasahassassa vassasatasahassassa (cck: sī.); vassasatassa (cck: syā. kaṁ. pī.) | vassasatassa → Sky add: vassasahassassa vassasatasahassassa. (pts note)E c’è una tartaruga con un occhio solo che emerge in superficie ogni cento anni.
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
kiṁ maññatha → kimmaññatha (bjt) | kiṁ → kim (pts)Cosa ne pensate, monaci?
api nu so kāṇo kacchapo amusmiṁ ekacchiggale yuge gīvaṁ paveseyyā”ti?
ekacchiggale → ekacchiggaḷe (sya-all) | amusmiṁ ekacchiggale → amukasmiṁ ekacchiggaḷe (pts)Quella tartaruga con un occhio solo infilerebbe il collo nel buco di quel giogo?”
“No hetaṁ, bhante”.
bhante → ( ) natthi sī. pī. potthakesu (cck note)“No, Signore.
“Yadi pana, bhante, kadāci karahaci dīghassa addhuno accayenā”ti.
Yadi pana → yadi nūna (bj, sya-all, km, pts1ed) | pana → nu na (bj); nūna (pts) | na → yadi pana (bj: machasaṁ, sīmu) | pana → yadi nūna (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)Solo dopo molto tempo, Signore, se mai accadesse”
“Khippataraṁ kho so, bhikkhave, kāṇo kacchapo amusmiṁ ekacchiggale yuge gīvaṁ paveseyya, ato dullabhatarāhaṁ, bhikkhave, manussattaṁ vadāmi sakiṁ vinipātagatena bālena.
ekacchiggale → ekacchiggaḷe (sya-all) | amusmiṁ ekacchiggale → amukasmiṁ ekacchiggaḷe (pts)“Quella tartaruga con un occhio solo infilerebbe il collo nel buco di quel giogo prima che uno stolto che è caduto in un regno inferiore rinasca come essere umano, dico io.
Taṁ kissa hetu?Perché questo?
Na hettha, bhikkhave, atthi dhammacariyā samacariyā kusalakiriyā puññakiriyā.
hettha → h ettha (pts)Perché in quel posto non esiste condotta morale con principi, e non esistono azioni buone e sane.
Aññamaññakhādikā ettha, bhikkhave, vattati dubbalakhādikā.
dubbalakhādikā → dubbalamārikā (sya-all, pts) | dubbalamārikā → So Si; Sky dubbalakhādikā. (pts note)Si cacciano solo a vicenda, predando sui deboli.
Sa kho so, bhikkhave, bālo sace kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena manussattaṁ āgacchati, yāni tāni nīcakulāni—E immaginate che quello stolto, dopo molto tempo, torni nel regno umano.
caṇḍālakulaṁ vā nesādakulaṁ vā venakulaṁ vā rathakārakulaṁ vā pukkusakulaṁ vā.
venakulaṁ → veṇakulaṁ (bj, pts1ed); venukulaṁ (sya-all) | venakulaṁ → veṇakulaṁ (pts) | veṇakulaṁ → venukulaṁ (bj: syā) | venakulaṁ → veṇakulaṁ (cck: sī. pī.) | veṇakulaṁ → Si venukulaṁ; Sky venakulaṁ. Cf. vol. ii. 183. (pts note)Rinascerebbe in una famiglia di bassa classe sociale, di becchini, di cacciatori, di coltivatori di bambù, di carrai, o di spazzini.
Tathārūpe kule paccājāyati dalidde appannapānabhojane kasiravuttike, yattha kasirena ghāsacchādo labbhati.
dalidde → daḷidde (bj) | paccājāyati dalidde → pacchā jāyati daḷidde (sya-all) | dalidde appannapānabhojane → daḷidde appannapāṇabhojane (pts)Le famiglie così sono povere, con poco da mangiare o da bere, dove la vita è dura, e il cibo e un riparo sono difficili da trovare.
So ca hoti dubbaṇṇo duddasiko okoṭimako bavhābādho kāṇo vā kuṇī vā khujjo vā pakkhahato vā na lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa.
bavhābādho → bahvābādho (sya-all, mr) | khujjo → khañjo (sya-all, pts) | kuṇī → kunī (pts) | bavhābādho → bahvābādho (cck: ka.)E sarebbe brutto, brutto da vedere, deforme, malaticcio, con un occhio solo, storpio, zoppo, o mezzo paralizzato. Non otterrebbe cibo, bevande, vestiti, e veicoli; collane, profumi, e trucchi; o letto, casa, e luce.
So kāyena duccaritaṁ carati vācāya duccaritaṁ carati manasā duccaritaṁ carati.E fa cose immorali attraverso corpo, parola, e mente.
So kāyena duccaritaṁ caritvā vācāya duccaritaṁ caritvā manasā duccaritaṁ caritvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.
upapajjati → uppajjati (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ → param (pts)Alla dissoluzione del corpo, dopo la morte, rinascerebbe in un posto di perdizione, un brutto posto, in un regno inferiore, all’inferno.
Seyyathāpi, bhikkhave, akkhadhutto paṭhameneva kaliggahena puttampi jīyetha, dārampi jīyetha, sabbaṁ sāpateyyampi jīyetha, uttaripi adhibandhaṁ nigaccheyya.
adhibandhaṁ → anubandhaṁ (bj, pts1ed); addhubandhaṁ (sya-all, km) | uttaripi adhibandhaṁ → uttarimpi anubandhaṁ (bj, pts); uttarimpi addhubandhaṁ (sya-all) | sabbaṁ sāpateyyampi → sabbasāpateyyam pi (pts) | anubandhaṁ → andubandhaṁ (bj: syā) | adhibandhaṁ → anubandhaṁ (cck: sī. pī.); addhubandhaṁ (cck: syā. kaṁ.) | addhubandhaṁ → anubandhanti dissati (sya-all: yu.) | sabbasāpateyyam → Si sabbaṁ s. (pts note) | anubandhaṁ → So Sky Bu ("attanā pi bandhaṁ nig."); Si andhubandhaṁ. (pts note) | paṭhameneva → paṭhamen eva (pts) | puttampi → puttam pi (pts) | dārampi → dāram pi (pts) | uttaripi adhibandhaṁ → uttarim pi anubandhaṁ (pts)Immaginate un giocatore d’azzardo che perde moglie e figlio, ogni proprietà, e viene gettato in prigione alla prima mano perdente.
Appamattako so, bhikkhave, kaliggaho yaṁ so akkhadhutto paṭhameneva kaliggahena puttampi jīyetha, dārampi jīyetha, sabbaṁ sāpateyyampi jīyetha, uttaripi adhibandhaṁ nigaccheyya.
uttaripi adhibandhaṁ → uttarimpi anubandhaṁ (bj, pts); uttarimpi addhubandhaṁ (sya-all) | sabbaṁ sāpateyyampi → sabbasāpateyyam pi (pts) | paṭhameneva → paṭhamen eva (pts) | puttampi → puttam pi (pts) | dārampi → dāram pi (pts) | uttaripi adhibandhaṁ → uttarim pi anubandhaṁ (pts)Una mano perdente così è banale in confronto alla
Atha kho ayameva tato mahantataro kaliggaho yaṁ so bālo kāyena duccaritaṁ caritvā vācāya duccaritaṁ caritvā manasā duccaritaṁ caritvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.
ayameva tato → ayam eva (pts) | upapajjati ayaṁ → uppajjati ayam pi (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ → param (pts) | duggatiṁ → duggatim (pts)mano perdente per la quale uno stolto, avendo fatto cose immorali attraverso corpo, parola, e mente, alla dissoluzione del corpo, dopo la morte, rinasce in un posto di perdizione, un brutto posto, in un regno inferiore, all’inferno.
Ayaṁ, bhikkhave, kevalā paripūrā bālabhūmīti.
kevalā paripūrā → kevalaparipūrā (bj, pts1ed) | ayaṁ → ayaṁmpi (bj) | kevalaparipūrā → kevalaṁ paripūrā (bj: machasaṁ) | paripūrā → kevalaparipūrā (sī. pī.) ma. ni. 1.244 pāḷiyā saṁsandetabbā (cck note) | kevalaparipūrā → Si kevalā p. here and in fine. (pts note)Questo è il livello più alto che uno stolto può raggiungere.
Tīṇimāni, bhikkhave, paṇḍitassa paṇḍitalakkhaṇāni paṇḍitanimittāni paṇḍitāpadānāni.
paṇḍitāpadānāni → paṇḍitapadānāni (pts) | tīṇimāni → tiṇ imāni (pts)Ci sono tre caratteristiche, aspetti, e manifestazioni di un astuto.
Katamāni tīṇi?Quali tre?
Idha, bhikkhave, paṇḍito sucintitacintī ca hoti subhāsitabhāsī ca sukatakammakārī ca.
ca → (pts)Un astuto pensa bene, parla bene, e agisce bene.
No cetaṁ, bhikkhave, paṇḍito sucintitacintī ca abhavissa subhāsitabhāsī ca sukatakammakārī ca, kena naṁ paṇḍitā jāneyyuṁ:
ca, kena naṁ → na tena naṁ (mr); na naṁ (?) | cetaṁ bhikkhave → ce taṁ (pts) | ca → (pts) | jāneyyuṁ → jāneyyaṁ (pts) | naṁ → na tena naṁ (cck: ka.); na naṁ (cck: ?) | kena → ke (th)Se un astuto non pensasse bene, parlasse bene, e agisse bene, allora come potrebbe un astuto sapere di lui:
‘paṇḍito ayaṁ bhavaṁ sappuriso’ti?
sappurisoti → sappuriso ti (pts)‘Questo è un astuto, una persona retta’?
Yasmā ca kho, bhikkhave, paṇḍito sucintitacintī ca hoti subhāsitabhāsī ca sukatakammakārī ca tasmā naṁ paṇḍitā jānanti:
naṁ → taṁ (sya-all) | ca → (pts)Ma dato che un astuto pensa bene, parla bene, e agisce bene, allora un astuto sa di lui:
‘paṇḍito ayaṁ bhavaṁ sappuriso’ti.
sappurisoti → sappuriso it (pts)‘Questo è un astuto, una persona retta’.
Sa kho so, bhikkhave, paṇḍito tividhaṁ diṭṭheva dhamme sukhaṁ somanassaṁ paṭisaṁvedeti.
bhikkhave → bhikkhave ayaṁ (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)Un astuto prova tre tipi di felicità e allegria nella vita presente.
Sace, bhikkhave, paṇḍito sabhāyaṁ vā nisinno hoti, rathikāya vā nisinno hoti, siṅghāṭake vā nisinno hoti;
rathikāya → rathiyāya (bj, sya-all, pts) | sabhāya → sabhāyaṁ (bj: sīmu, machasaṁ)Immaginate un astuto che siede in una sala, una strada, o un incrocio,
tatra ce jano tajjaṁ tassāruppaṁ kathaṁ manteti.
ce → (sya-all) | ce → Si omits; Sky ca. Cf. supra p 163. (pts note)dove la gente parla di ciò che è appropriato e valido.
Sace, bhikkhave, paṇḍito pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, surāmerayamajjappamādaṭṭhānā paṭivirato hoti;
surāmerayamajjappamādaṭṭhānā → surāmerayamajjapamādaṭṭhānā (th, pts) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (pts)E immaginate che quell’astuto sia qualcuno che non uccide, non ruba, non ha condotta sessuale sbagliata, non mente, e non beve bevande alcoliche.
tatra, bhikkhave, paṇḍitassa evaṁ hoti:L’astuto pensa:
‘yaṁ kho jano tajjaṁ tassāruppaṁ kathaṁ manteti;‘Queste persone stanno parlando di ciò che è appropriato e valido.
saṁvijjanteva te dhammā mayi, ahañca tesu dhammesu sandissāmī’ti.
saṁvijjanteva → saṁvijjante (th, pts) | ahañca → ahañ ca (pts)E quelle cose buone si trovano in me, e io le esibisco!’
Idaṁ, bhikkhave, paṇḍito paṭhamaṁ diṭṭheva dhamme sukhaṁ somanassaṁ paṭisaṁvedeti.
diṭṭheva dhamme → diṭṭhe va dhammo (pts)Questo è il primo tipo di felicità e allegria che un astuto prova nella vita presente.
Puna caparaṁ, bhikkhave, paṇḍito passati rājāno coraṁ āgucāriṁ gahetvā vividhā kammakāraṇā kārente—
caparaṁ → ca paraṁ (pts)Inoltre, un astuto vede che i re arrestano un bandito, un criminale, e lo sottopongono a varie punizioni:
kasāhipi tāḷente vettehipi tāḷente addhadaṇḍakehipi tāḷente hatthampi chindante pādampi chindante hatthapādampi chindante kaṇṇampi chindante nāsampi chindante kaṇṇanāsampi chindante bilaṅgathālikampi karonte saṅkhamuṇḍikampi karonte rāhumukhampi karonte jotimālikampi karonte hatthapajjotikampi karonte erakavattikampi karonte cīrakavāsikampi karonte eṇeyyakampi karonte balisamaṁsikampi karonte kahāpaṇikampi karonte khārāpatacchikampi karonte palighaparivattikampi karonte palālapīṭhakampi karonte tattenapi telena osiñcante sunakhehipi khādāpente jīvantampi sūle uttāsente asināpi sīsaṁ chindante.
balisamaṁsikampi → baḷisamaṁsikampi (sya-all) | kahāpaṇikampi → kahāpaṇakampi (sya-all) | palighaparivattikampi → palīghaparivattikampi (sya-all)frustate, bastonate, e mazzate; taglio delle mani o dei piedi, o entrambi; taglio delle orecchie o del naso, o entrambi; la ‘pentola del porridge’, la ‘rasatura a conchiglia’, la ‘bocca del demone’, la ‘collana di fuoco’, la ‘mano che brucia’, la ‘torsione del giunco’, il ‘vestito di corteccia’, l’‘antilope’, l’‘uncino da carne’, le ‘monete’, il ‘cetriolo caustico’, la ‘barra che si torce’, la ‘stuoia di paglia’; gli viene versato addosso olio bollente, viene dato in pasto ai cani, viene impalato vivo, e viene decapitato.
Tatra, bhikkhave, paṇḍitassa evaṁ hoti:L’astuto pensa:
‘yathārūpānaṁ kho pāpakānaṁ kammānaṁ hetu rājāno coraṁ āgucāriṁ gahetvā vividhā kammakāraṇā kārenti kasāhipi tāḷenti, vettehipi tāḷenti, addhadaṇḍakehipi tāḷenti, hatthampi chindanti, pādampi chindanti, hatthapādampi chindanti, kaṇṇampi chindanti, nāsampi chindanti, kaṇṇanāsampi chindanti, bilaṅgathālikampi karonti, saṅkhamuṇḍikampi karonti, rāhumukhampi karonti, jotimālikampi karonti, hatthapajjotikampi karonti, erakavattikampi karonti, cīrakavāsikampi karonti, eṇeyyakampi karonti, balisamaṁsikampi karonti, kahāpaṇikampi karonti, khārāpatacchikampi karonti, palighaparivattikampi karonti, palālapīṭhakampi karonti, tattenapi telena osiñcanti, sunakhehipi khādāpenti, jīvantampi sūle uttāsenti, asināpi sīsaṁ chindanti, na te dhammā mayi saṁvijjanti, ahañca na tesu dhammesu sandissāmī’ti.
vettehipi tāḷenti → (sya-all) | balisamaṁsikampi karonti kahāpaṇikampi → baḷisamaṁsikampi (sya-all) | palighaparivattikampi → palīghaparivattikampi (sya-all)‘Il tipo di azioni per le quali i re infliggono tali punizioni non si trovano in me e io non le esibisco!’
Idampi, bhikkhave, paṇḍito dutiyaṁ diṭṭheva dhamme sukhaṁ somanassaṁ paṭisaṁvedeti.
idampi → idaṁ (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)Questo è il secondo tipo di felicità e allegria che un astuto prova nella vita presente.
Puna caparaṁ, bhikkhave, paṇḍitaṁ pīṭhasamārūḷhaṁ vā mañcasamārūḷhaṁ vā chamāyaṁ vā semānaṁ, yānissa pubbe kalyāṇāni kammāni katāni kāyena sucaritāni vācāya sucaritāni manasā sucaritāni tānissa tamhi samaye olambanti …pe…
pīṭhasamārūḷhaṁ → pīṭhasamāruḷhaṁ (pts) | mañcasamārūḷhaṁ → mañcasamāruḷhaṁ (pts) | chamāya → chamāyaṁ (bj: sīmu, machasaṁ) | + → ajjholambanti abhippalambanti (bjt, th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | yānissa → yāni ssa (pts) | tānissa → tāni ssa (pts)Inoltre, quando un astuto si riposa su una sedia, o su un letto, o per terra, le sue buone azioni passate, la sua condotta morale attraverso corpo, parola, e mente, affiorano in lui, vengono a galla, e si posano su di lui.
seyyathāpi, bhikkhave, mahataṁ pabbatakūṭānaṁ chāyā sāyanhasamayaṁ pathaviyā olambanti ajjholambanti abhippalambanti;
mahataṁ → mahantānaṁ (bj, pts) | pathaviyā → paṭhaviyā (bj) | sāyanhasamayaṁ pathaviyā → sāyaṇhasamayaṁ paṭhaviyā (sya-all, pts) | mahantānaṁ → mahataṁ (bj: machasaṁ)È come l’ombra di un grande picco montuoso la sera che si posa sulla terra.
evameva kho, bhikkhave, paṇḍitaṁ pīṭhasamārūḷhaṁ vā mañcasamārūḷhaṁ vā chamāyaṁ vā semānaṁ yānissa pubbe kalyāṇāni kammāni katāni kāyena sucaritāni vācāya sucaritāni manasā sucaritāni tānissa tamhi samaye olambanti ajjholambanti abhippalambanti.
pīṭhasamārūḷhaṁ → pīṭhasamāruḷhaṁ (pts) | mañcasamārūḷhaṁ → mañcasamāruḷhaṁ (pts) | evameva → eva meva (bjt) | chamāyaṁ → chamāya (bjt)Allo stesso modo, quando un astuto si riposa su una sedia, o su un letto, o per terra, le sue buone azioni passate, la sua condotta morale attraverso corpo, parola, e mente, affiorano in lui, vengono a galla, e si posano su di lui.
Tatra, bhikkhave, paṇḍitassa evaṁ hoti:L’astuto pensa:
‘akataṁ vata me pāpaṁ, akataṁ luddaṁ, akataṁ kibbisaṁ;‘Bene, non ho compiuto cose malvagie, violente, e depravate.
kataṁ kalyāṇaṁ, kataṁ kusalaṁ, kataṁ bhīruttāṇaṁ.
bhīruttāṇaṁ → bhīruttānaṁ (sya-all)E ho compiuto cose buone e sane che mi tengono al sicuro.
Yāvatā, bho, akatapāpānaṁ akataluddānaṁ akatakibbisānaṁ katakalyāṇānaṁ katakusalānaṁ katabhīruttāṇānaṁ gati taṁ gatiṁ pecca gacchāmī’ti.
bho → hoti (bj, sya-all, pts) | hoti → yāvatā bho (bj: machasaṁ)Quando morirò, andrò nel posto dove va la gente che fa queste cose’.
So na socati, na kilamati, na paridevati, na urattāḷiṁ kandati, na sammohaṁ āpajjati.Non si intristisce, o geme, o si lamenta battendosi il petto e cadendo in confusione.
Idampi, bhikkhave, paṇḍito tatiyaṁ diṭṭheva dhamme sukhaṁ somanassaṁ paṭisaṁvedeti.
idampi → idaṁ (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)Questo è il terzo tipo di felicità e allegria che un astuto prova nella vita presente.
Sa kho so, bhikkhave, paṇḍito kāyena sucaritaṁ caritvā vācāya sucaritaṁ caritvā manasā sucaritaṁ caritvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.
upapajjati → uppajjati (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ → param (pts)Avendo praticato condotta morale di corpo, parola, e mente, alla dissoluzione del corpo, dopo la morte, rinasce in un buon posto, in paradiso.
Yaṁ kho taṁ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya:E se c’è qualcosa riguardo a cui si può dire giustamente che
‘ekantaṁ iṭṭhaṁ ekantaṁ kantaṁ ekantaṁ manāpan’ti, saggameva taṁ sammā vadamāno vadeyya:
vadeyya → vadayya (sya-all) | kantaṁ → Sky omit ekan taṁ kantaṁ. (pts note) | manāpanti saggameva → manāpan ti saggam eva (pts)è del tutto piacevole, desiderabile, e gradevole, è del paradiso che si dovrebbe dire.
‘ekantaṁ iṭṭhaṁ ekantaṁ kantaṁ ekantaṁ manāpan’ti.
manāpanti → manāpan ti (pts)
Yāvañcidaṁ, bhikkhave, upamāpi na sukarā yāva sukhā saggā”ti.
yāva sukhā → yāvasukhā (bjt) | upamāpi → upamā pi (pts) | saggāti → saggā ti (pts)Così tanto che non è facile trovare una similitudine per quanto felice sia il paradiso”.
Evaṁ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Detto ciò, uno dei monaci gli disse:
“sakkā pana, bhante, upamaṁ kātun”ti?
upamaṁ → upamā (sya-all) | upamaṁ kātunti → upamā kātun ti (pts)“Ma, Signore, è possibile usare una similitudine?”
“Sakkā, bhikkhū”ti bhagavā avoca.“È possibile”, disse il Buddha.
“Seyyathāpi, bhikkhave, rājā cakkavattī sattahi ratanehi samannāgato catūhi ca iddhīhi tatonidānaṁ sukhaṁ somanassaṁ paṭisaṁvedeti.
bhikkhave → bhikkhu (bj, pts) | cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | bhikkhu → bhikkhave (bj: machasaṁ) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | catūhi → catuhi (pts)“Immaginate un re, un monarca che mette in moto la ruota che possiede i sette tesori e le quattro benedizioni, e che prova felicità e allegria grazie a questi.
Katamehi sattahi?Quali sette?
Idha, bhikkhave, rañño khattiyassa muddhāvasittassa tadahuposathe pannarase sīsaṁnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṁ cakkaratanaṁ pātubhavati sahassāraṁ sanemikaṁ sanābhikaṁ sabbākāraparipūraṁ.
bhikkhave → bhikkhu (bj, pts) | pannarase sīsaṁnhātassa → paṇṇarase sīsaṁ nahātassa (bj); paṇṇarase sīsanhātassa (sya-all) | sīsaṁnhātassa → sīsaṁ nahātassa (pts) | tadahuposathe → tadahu posathe (pts)È quando, nel quindicesimo giorno di festa, un re aristocratico consacrato si lava la testa e va al piano di sopra del palazzo reale per rispettare il giorno di festa. E il tesoro celeste della ruota gli appare, con mille raggi, con cerchione e centro, completo in ogni dettaglio.
Taṁ disvāna rañño khattiyassa muddhāvasittassa evaṁ hoti:
evaṁ hoti → etadahosi (sya-all, km, mr) | taṁ → (sya-all, pts) | hoti → etadahosi (cck: syā. kaṁ. ka.)Vedendo ciò, il re pensa:
‘sutaṁ kho pana metaṁ yassa rañño khattiyassa muddhāvasittassa tadahuposathe pannarase sīsaṁnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṁ cakkaratanaṁ pātubhavati sahassāraṁ sanemikaṁ sanābhikaṁ sabbākāraparipūraṁ, so hoti rājā cakkavattīti.
pannarase sīsaṁnhātassa → paṇṇarase sīsaṁ nahātassa (bj); paṇṇarase sīsanhātassa (sya-all) | khattiyassa → (sya-all) | cakkavattīti → cakkavatti (sya-all) | sīsaṁnhātassa → sīsaṁ nahātassa (pts) | cakkavattīti → MSS. omit ti. (pts note) | cakkavattīti → cakkavattī (bjt) | metaṁ → me taṁ (pts) | tadahuposathe → tadahu posathe (pts)‘Ho sentito che quando il tesoro celeste della ruota appare a un re in questo modo, lui diventa un monarca che mette in moto la ruota.
Assaṁ nu kho ahaṁ rājā cakkavattī’ti?
assaṁ → assan (pts)Sono quindi un monarca che mette in moto la ruota?’
Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhāvasitto vāmena hatthena bhiṅkāraṁ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakkaratanaṁ abbhukkirati:
muddhāvasitto → muddhāvasitto uṭṭhāyāsanā (bj, sya-all, pts) | bhiṅkāraṁ → bhiṅgāraṁ (sya-all) | abbhukkirati → abbhukīrati (sya-all) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāyāsanā (bj: machasaṁ natthi.) | bhiṅkāraṁ → bhiṅgāraṁ (bj: syā) | abbhukkirati → abbhukirati (bj: syā) | āsanā → So Si Bu; Sky omit uṭṭhāy'; āsanā. (pts note) | bhiṅkāraṁ → Si bhiṅgāraṁ. (pts note) | abbhukkirati → Si abbhukirati. (pts note)Allora il re aristocratico consacrato, prendendo un vaso cerimoniale nella mano sinistra, cosparge il tesoro della ruota con la mano destra, dicendo:
‘pavattatu bhavaṁ cakkaratanaṁ, abhivijinātu bhavaṁ cakkaratanan’ti.
cakkaratananti → cakkaratanan ti (pts)‘Rotola, oh tesoro della ruota! Trionfa, oh tesoro della ruota!’
Atha kho taṁ, bhikkhave, cakkaratanaṁ puratthimaṁ disaṁ pavattati. Anvadeva rājā cakkavattī saddhiṁ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṁ kho pana, bhikkhave, padese cakkaratanaṁ patiṭṭhāti tattha rājā cakkavattī vāsaṁ upeti saddhiṁ caturaṅginiyā senāya.
tattha → tatra (bj, sya-all, pts) | cakkavattī → cakkavatti (sya-all)Allora il tesoro della ruota rotola verso est. E il re lo segue insieme al proprio esercito da quattro divisioni. In qualsiasi posto il tesoro della ruota si ferma, lì il re si ferma con il suo esercito.
Ye kho pana, bhikkhave, puratthimāya disāya paṭirājāno te rājānaṁ cakkavattiṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu:
upasaṅkamitvā evamāhaṁsu → upasaṁkamitvā evam āhaṁsu (pts)E qualsiasi sovrano nemico dell’est viene dal monarca che mette in moto la ruota e dice:
‘ehi kho, mahārāja. Svāgataṁ te, mahārāja. Sakaṁ te, mahārāja. Anusāsa, mahārājā’ti.
Svāgataṁ te, mahārāja → svāgataṁ mahārāja (bj, sya-all, km, pts1ed) | te → (bj, sya-all) | svāgataṁ → svāgataṁ mahārāja sakan (pts) | mahārāja sakaṁ te mahārāja → mahārājā (pts) | mahārāja → svāgataṁ mahārāja (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | sakaṁ te → sakante (bjt, th)‘Vieni, grande re! Benvenuto, grande re! Siamo tuoi, grande re, istruiscici’.
Rājā cakkavattī evamāha:
cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | evamāha → evam āha (pts)Allora il monarca che mette in moto la ruota dice:
‘pāṇo na hantabbo, adinnaṁ nādātabbaṁ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṁ na pātabbaṁ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti.
yathābhuttañca → yathābhūtañca (sya-all) | yathābhuttañ → Si yathābhūtañ (bis). Cf. S.B.E. xi. 253 (note). 2 Si ahesuṁ. (pts note) | kāmesumicchā → kāmesu micchā (bjt, pts) | yathābhuttañca → yathābhuttañ ca (pts)‘Non uccidete. Non rubate. Non abbiate condotta sessuale sbagliata. Non mentite. Non bevete alcol. Mantenete il livello di tassazione attuale’.
Ye kho pana, bhikkhave, puratthimāya disāya paṭirājāno te rañño cakkavattissa anuyantā bhavanti.
bhavanti → ahesuṁ (sya-all, km, mr) | anuyantā → anuyuttā (bj, sya-all, km, pts1ed) | anuyantā bhavanti → anuyuttā ahesuṁ (sya-all) | anuyantā → anuyuttā (pts) | anuyuttā → anuyantā (bj: machasaṁ, sīmu) | anuyantā → anuyuttā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | bhavanti → ahesuṁ (cck: syā. kaṁ. ka.)E quindi i sovrani nemici dell’est diventano suoi vassalli.
Atha kho taṁ, bhikkhave, cakkaratanaṁ puratthimaṁ samuddaṁ ajjhogāhetvā paccuttaritvā dakkhiṇaṁ disaṁ pavattati …pe…
ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (bj, sya-all, km, pts1ed) | puratthimaṁ samuddaṁ ajjhogāhetvā → puratthimasamuddaṁ ajjhogahetvā (bj) | ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (pts) | ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)Poi il tesoro della ruota, tuffandosi nell’oceano dell’est e riemergendo, rotola verso sud. …
dakkhiṇaṁ samuddaṁ ajjhogāhetvā paccuttaritvā pacchimaṁ disaṁ pavattati …pe…
ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (bj, sya-all, pts) | dakkhiṇaṁ → dakkhiṇaṁ disaṁ (sya-all) | pacchimaṁ → pacchamaṁ (sya-all)Tuffandosi nell’oceano del sud e riemergendo, rotola verso ovest. …
pacchimaṁ samuddaṁ ajjhogāhetvā paccuttaritvā uttaraṁ disaṁ pavattati anvadeva rājā cakkavattī saddhiṁ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṁ kho pana, bhikkhave, padese cakkaratanaṁ patiṭṭhāti tattha rājā cakkavattī vāsaṁ upeti saddhiṁ caturaṅginiyā senāya.
ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (bj, sya-all); (pts) | pacchimaṁ → pacchimaṁ disaṁ (sya-all) | cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | tattha → tatra (sya-all, pts) | uttaraṁ → uttariṁ (pts) | pacchimaṁ → Si (but not Bu) adds disaṁ. (pts note)Tuffandosi nell’oceano dell’ovest e riemergendo, rotola verso nord, e il re lo segue insieme al proprio esercito da quattro divisioni. In qualsiasi posto il tesoro della ruota si ferma, lì il re si ferma con il suo esercito.
Ye kho pana, bhikkhave, uttarāya disāya paṭirājāno te rājānaṁ cakkavattiṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu:
upasaṅkamitvā evamāhaṁsu → upasaṁkamitvā evam āhaṁsu (pts)E qualsiasi sovrano nemico del nord viene dal monarca che mette in moto la ruota e dice:
‘ehi kho, mahārāja. Svāgataṁ te, mahārāja. Sakaṁ te, mahārāja. Anusāsa, mahārājā’ti.
te → (bj, sya-all) | svāgataṁ te mahārāja sakaṁ → svāgatam mahārājā sakan (pts) | sakaṁ te → sakante (th)‘Vieni, grande re! Benvenuto, grande re! Siamo tuoi, grande re, istruiscici’.
Rājā cakkavattī evamāha:
cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | evamāha → evam āha (pts)Allora il monarca che mette in moto la ruota dice:
‘pāṇo na hantabbo, adinnaṁ nādātabbaṁ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṁ na pātabbaṁ; yathābhuttañca bhuñjathā’ti.
yathābhuttañca → yathābhūtañca (sya-all) | kāmesumicchā → kāmesu micchā (bjt)‘Non uccidete. Non rubate. Non abbiate condotta sessuale sbagliata. Non mentite. Non bevete alcol. Mantenete il livello di tassazione attuale’.
Ye kho pana, bhikkhave, uttarāya disāya paṭirājāno te rañño cakkavattissa anuyantā bhavanti.
anuyantā → anuyuttā (bj); anuyutta (pts) | anuyantā bhavanti → anuyuttā ahesuṁ (sya-all)E quindi i sovrani nemici del nord diventano suoi vassalli.
Atha kho taṁ, bhikkhave, cakkaratanaṁ samuddapariyantaṁ pathaviṁ abhivijinitvā tameva rājadhāniṁ paccāgantvā rañño cakkavattissa antepuradvāre akkhāhataṁ maññe tiṭṭhati rañño cakkavattissa antepuradvāraṁ upasobhayamānaṁ.
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all, pts) | tameva → tamenaṁ (sya-all) | eva → Si tam evaṁ. (pts note) | antepuradvāre → ante puradvāre (bjt) | tameva → tam eva (pts)Allora il tesoro della ruota, avendo trionfato sulla terra circondata dall’oceano, torna alla capitale reale. Lì si ferma al cancello del complesso reale, come se fosse fissato a un’asse, illuminando il complesso reale.
Rañño, bhikkhave, cakkavattissa evarūpaṁ cakkaratanaṁ pātubhavati.È così il tesoro della ruota che appare al monarca che mette in moto la ruota.
Puna caparaṁ, bhikkhave, rañño cakkavattissa hatthiratanaṁ pātubhavati—
caparaṁ → ca paraṁ (pts)Poi, il tesoro dell’elefante appare al monarca che mette in moto la ruota.
sabbaseto sattappatiṭṭho iddhimā vehāsaṅgamo uposatho nāma nāgarājā.
nāma → (bj) | uposatho → uposathonāma (bj: sīmu)È un elefante tutto bianco, che cammina nel cielo con poteri psichici, toccando terra in sette posti, un elefante reale di nome Giorno di Festa.
Taṁ disvāna rañño cakkavattissa cittaṁ pasīdati:
taṁ → (sya-all, pts) | cittaṁ → cittam (pts)Vedendolo, il re ne è impressionato:
‘bhaddakaṁ vata bho hatthiyānaṁ, sace damathaṁ upeyyā’ti.‘Questo sarebbe davvero un bell’elefante da usare come trasporto, se si lasciasse domare’.
Atha kho taṁ, bhikkhave, hatthiratanaṁ seyyathāpi nāma bhaddo hatthājānīyo dīgharattaṁ suparidanto evameva damathaṁ upeti.
evameva → evam eva (pts)Allora il tesoro dell’elefante si lascia domare, come se fosse un bell’elefante purosangue domato da molto tempo.
Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, rājā cakkavattī tameva hatthiratanaṁ vīmaṁsamāno pubbaṇhasamayaṁ abhiruhitvā samuddapariyantaṁ pathaviṁ anusaṁyāyitvā tameva rājadhāniṁ paccāgantvā pātarāsamakāsi.
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, pts) | cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | pathaviṁ anusaṁyāyitvā → paṭhaviṁ anupariyāyitvā (sya-all) | anusaṁyāyitvā → So Sky; Si anupariyāyitvā. (pts note) | pātarāsamakāsi → pātarāsaṁ akāsi (bjt) | abhiruhitvā → abhirūhitvā (th, pts) | tameva → tam eva (pts) | pātarāsamakāsi → pātarāsam akāsi (pts)Una volta accadde che il monarca che mette in moto la ruota, testando quello stesso tesoro dell’elefante, lo montò al mattino e attraversò la terra circondata dall’oceano prima di tornare alla capitale reale in tempo per la colazione.
Rañño, bhikkhave, cakkavattissa evarūpaṁ hatthiratanaṁ pātubhavati.È così il tesoro dell’elefante che appare al monarca che mette in moto la ruota.
Puna caparaṁ, bhikkhave, rañño cakkavattissa assaratanaṁ pātubhavati—
caparaṁ → ca paraṁ (pts)Poi, il tesoro del cavallo appare al monarca che mette in moto la ruota.
sabbaseto kāḷasīso muñjakeso iddhimā vehāsaṅgamo valāhako nāma assarājā.
kāḷasīso → kākasīso (bj, sya-all) | nāma → (bj) | sabbaseto kāḷasīso → sabbaseso kākasīso (pts) | valāhako → valāho (pts) | kākasīso → kāḷasīso (bj: machasaṁ) | valāhako → valāhakānāma (bj: sīmu) | Valāho → So Sky Bu; Si Valāhako. (pts note)È un cavallo tutto bianco, che cammina nel cielo con poteri psichici, con la testa nera e la criniera come canne intrecciate, un destriero reale di nome Nube da Temporale.
Taṁ disvāna rañño cakkavattissa cittaṁ pasīdati:
taṁ → (bj, pts) | cittaṁ → cittam (pts)Vedendolo, il re ne è impressionato:
‘bhaddakaṁ vata bho assayānaṁ, sace damathaṁ upeyyā’ti.‘Questo sarebbe davvero un bel cavallo da usare come trasporto, se si lasciasse domare’.
Atha kho taṁ, bhikkhave, assaratanaṁ seyyathāpi nāma bhaddo assājānīyo dīgharattaṁ suparidanto evameva damathaṁ upeti.
evameva damathaṁ → evaṁ eva dhamathaṁ (pts)Allora il tesoro del cavallo si lascia domare, come se fosse un bel cavallo purosangue domato da molto tempo.
Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, rājā cakkavattī tameva assaratanaṁ vīmaṁsamāno pubbaṇhasamayaṁ abhiruhitvā samuddapariyantaṁ pathaviṁ anusaṁyāyitvā tameva rājadhāniṁ paccāgantvā pātarāsamakāsi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | pathaviṁ anusaṁyāyitvā → paṭhaviṁ anupariyāyitvā (sya-all) | pathaviṁ → paṭhaviṁ (pts) | pātarāsamakāsi → pātarāsaṁ akāsi (bjt) | abhiruhitvā → abhirūhitvā (th, pts) | tameva → tam eva (pts) | pātarāsamakāsi → pātarāsam akāsi (pts)Una volta accadde che il monarca che mette in moto la ruota, testando quello stesso tesoro del cavallo, lo montò al mattino e attraversò la terra circondata dall’oceano prima di tornare alla capitale reale in tempo per la colazione.
Rañño, bhikkhave, cakkavattissa evarūpaṁ assaratanaṁ pātubhavati.È così il tesoro del cavallo che appare al monarca che mette in moto la ruota.
Puna caparaṁ, bhikkhave, rañño cakkavattissa maṇiratanaṁ pātubhavati.
caparaṁ → ca paraṁ (pts)Poi, il tesoro del gioiello appare al monarca che mette in moto la ruota.
So hoti maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṁso suparikammakato.
jātimā → jotimā (sya-all)È un berillo di bellezza naturale, con otto facce, ben lavorato.
Tassa kho pana, bhikkhave, maṇiratanassa ābhā samantā yojanaṁ phuṭā hoti.E lo splendore di quel gioiello si irradia tutt’intorno per una lega.
Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, rājā cakkavattī tameva maṇiratanaṁ vīmaṁsamāno caturaṅginiṁ senaṁ sannayhitvā maṇiṁ dhajaggaṁ āropetvā rattandhakāratimisāya pāyāsi.
rattandhakāratimisāya → rattandhakāratimisāyaṁ (bj, pts) | caturaṅginiṁ → caturaṅginaṁ (pts) | cakkavattī → cakkavatti (th) | tameva → tam eva (pts) | rattandhakāratimisāya → rattandhakāratimisāyam (pts)Una volta accadde che il monarca che mette in moto la ruota, testando quello stesso tesoro del gioiello, mobilizzò il proprio esercito di quattro divisioni e, con il gioiello issato sul proprio stendardo, si avviò nel buio della notte.
Ye kho pana, bhikkhave, samantā gāmā ahesuṁ te tenobhāsena kammante payojesuṁ ‘divā’ti maññamānā.
tenobhāsena → ten obhāsena (pts) | divāti → divā ti (pts)Gli abitanti del villaggio attorno a loro si alzarono per andare a lavorare, pensando che fosse giorno.
Rañño, bhikkhave, cakkavattissa evarūpaṁ maṇiratanaṁ pātubhavati.È così il tesoro del gioiello che appare al monarca che mette in moto la ruota.
Puna caparaṁ, bhikkhave, rañño cakkavattissa itthiratanaṁ pātubhavati.
pātubhavati → Si adds sā. (pts note) | itthiratanaṁ → itthīratanaṁ (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)Poi, il tesoro della donna appare al monarca che mette in moto la ruota.
Sā abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā nātidīghā nātirassā nātikisā nātithūlā nātikāḷikā nāccodātā, atikkantā mānusaṁ vaṇṇaṁ, appattā dibbaṁ vaṇṇaṁ.
nātikāḷikā → nātikāḷī (bj, pts1ed) | sā → (bj, pts) | nātikāḷikā nāccodātā → nātikāḷī nāccodāta (pts) | nātikāḷī → nātikāḷikā (bj: machasaṁ, syā) | nātikāḷikā → nātikāḷī (cck: sī. pī.) | nātikisā → Si nātikīsā. Cf. vol. ii. 121. (pts note) | nātikāḷī → Si nātikālikā. (pts note)È attraente, bella, affascinante, di bellezza senza pari. Non è né troppo alta né troppo bassa, né troppo magra né troppo grassa, né troppo scura né troppo chiara. Supera la bellezza umana senza raggiungere quella divina.
Tassa kho pana, bhikkhave, itthiratanassa evarūpo kāyasamphasso hoti, seyyathāpi nāma tūlapicuno vā kappāsapicuno vā.
itthiratanassa → itthīratanassa (sya-all) | tūlapicuno → tulapicuno (sya-all)E il suo tocco è come un ciuffo di cotone o di capoc.
Tassa kho pana, bhikkhave, itthiratanassa sīte uṇhāni gattāni honti, uṇhe sītāni gattāni honti.
itthiratanassa → itthīratanassa (sya-all)Quando fa freddo le sue membra sono calde, e quando fa caldo le sue membra sono fresche.
Tassa kho pana, bhikkhave, itthiratanassa kāyato candanagandho vāyati, mukhato uppalagandho vāyati.
itthiratanassa → itthīratanassa (sya-all)Il suo corpo emana fragranza di sandalo, e la sua bocca emana fragranza di loto.
Taṁ kho pana, bhikkhave, itthiratanaṁ rañño cakkavattissa pubbuṭṭhāyinī hoti pacchānipātinī kiṅkārapaṭissāvinī manāpacārinī piyavādinī.
itthiratanaṁ rañño → itthīratanaṁ (sya-all) | kiṅkārapaṭissāvinī → kiṁkārapaṭissāvinī (my, bjt, th, ms2005, pts)Si alza prima del re e va a dormire dopo di lui, ed è premurosa, si comporta bene e parla gentilmente.
Taṁ kho pana, bhikkhave, itthiratanaṁ rājānaṁ cakkavattiṁ manasāpi no aticarati, kuto pana kāyena?
itthiratanaṁ → itthīratanaṁ (sya-all) | pana → (pts) | kuto → Si adds pana. (pts note) | manasāpi → manasā pi (pts)Il tesoro della donna non tradisce il monarca che mette in moto la ruota nemmeno in pensiero, figuriamoci in azione.
Rañño, bhikkhave, cakkavattissa evarūpaṁ itthiratanaṁ pātubhavati.
itthiratanaṁ → itthīratanaṁ (sya-all)È così il tesoro della donna che appare al monarca che mette in moto la ruota.
Puna caparaṁ, bhikkhave, rañño cakkavattissa gahapatiratanaṁ pātubhavati.
gahapatiratanaṁ → gahapatiratamaṁ (pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)Poi, il tesoro del laico appare al monarca che mette in moto la ruota.
Tassa kammavipākajaṁ dibbacakkhu pātubhavati, yena nidhiṁ passati sassāmikampi assāmikampi.
dibbacakkhu → dibbaṁ cakkhuṁ (bj); dibbaṁ cakkhu (sya-all, pts) | sassāmikampi → sasāmikampi (th) | sassāmikampi assāmikampi → sassāmikam pi assāmikam pi (pts)Il potere della chiaroveggenza si manifesta in lui come risultato di azioni passate, attraverso il quale vede tesori nascosti, sia con proprietario che senza.
So rājānaṁ cakkavattiṁ upasaṅkamitvā evamāha:
upasaṅkamitvā evamāha → upasaṁkamitvā evam āha (pts)Va dal monarca che mette in moto la ruota e gli dice:
‘appossukko tvaṁ, deva, hohi. Ahaṁ te dhanena dhanakaraṇīyaṁ karissāmī’ti.
dhanakaraṇīyaṁ → dhanena karaṇīyaṁ (mr) | dhanakaraṇīyaṁ → dhanena karaṇīyaṁ (cck: ka.) | ahaṁ te → ahante (th) | ahaṁ → ahan (pts)‘Non preoccuparti, sire. Mi prenderò cura del tesoro’.
Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, rājā cakkavattī tameva gahapatiratanaṁ vīmaṁsamāno nāvaṁ abhiruhitvā majjhe gaṅgāya nadiyā sotaṁ ogāhitvā gahapatiratanaṁ etadavoca:
ogāhitvā → ogahetvā (bj, pts1ed) | rājā cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | ogāhitvā → ogahetvā (pts) | ogāhitvā → ogahetvā (cck: sī. pī.) | ogahetvā → So Sky; Si ogāhitvā. (pts note) | majjhe gaṅgāya → majjhegaṅgāya (bjt) | abhiruhitvā → abhirūhitvā (th, pts) | tameva → tam eva (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Una volta accadde che il monarca che mette in moto la ruota, testando quello stesso tesoro del laico, salì su una barca e navigò nel mezzo del fiume Gange. Poi disse al tesoro del laico:
‘attho me, gahapati, hiraññasuvaṇṇenā’ti.‘Laico, necessito di monete e lingotti d’oro’
‘Tena hi, mahārāja, ekaṁ tīraṁ nāvā upetū’ti.
tena hi → tenahi (th)‘Beh, allora, grande re, porta la barca a riva’
‘Idheva me, gahapati, attho hiraññasuvaṇṇenā’ti.
idheva → idh eva (pts)‘È proprio qui, laico, che necessito di monete e lingotti d’oro’.
Atha kho taṁ, bhikkhave, gahapatiratanaṁ ubhohi hatthehi udake omasitvā pūraṁ hiraññasuvaṇṇassa kumbhiṁ uddharitvā rājānaṁ cakkavattiṁ etadavoca:
etadavoca alamettāvatā → evamāha alaṁ ettāvatā (bj, pts) | taṁ → naṁ (pts) | udake → udakaṁ (pts) | evamāha → etadavoca (bj: sīmu, machasaṁ) | udakaṁ → Si udake. (pts note) | etadavoca → evam āha (pts)Allora il tesoro del laico, immergendo entrambe le mani nell’acqua, tirò fuori un recipiente pieno di monete e lingotti d’oro e disse al re:
‘alamettāvatā, mahārāja. Katamettāvatā, mahārāja. Pūjitamettāvatā, mahārājā’ti.
ettāvatā → Sky omit this line. (pts note) | alamettāvatā → alaṁ ettāvatā (bjt) | katamettāvatā → kataṁ ettāvatā (bjt) | pūjitamettāvatā → pūjitaṁ ettāvatā (bjt) | alamettāvatā → alam ettāvatā (pts) | katamettāvatā → katam ettāvatā (pts) | pūjitamettāvatā → pūjitam ettāvatā (pts)‘È sufficiente questo, grande re? È stato fatto abbastanza, grande re, offerto abbastanza?’
Rājā cakkavattī evamāha:
cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | cakkavattī evamāha → cakkhavattī evam āha (pts)Allora il monarca che mette in moto la ruota disse:
‘alamettāvatā, gahapati. Katamettāvatā, gahapati. Pūjitamettāvatā, gahapatī’ti.
alamettāvatā → alaṁ ettāvatā (bjt) | katamettāvatā → kataṁ ettāvatā (bjt) | pūjitamettāvatā → pūjitaṁ ettāvatā (bjt) | alamettāvatā → alam ettāvatā (pts) | katamettāvatā gahapati pūjitamettāvatā → katam ettāvatā gahāpati pūjitam ettāvatā (pts)‘È sufficiente, laico. È stato fatto abbastanza, offerto abbastanza’.
Rañño, bhikkhave, cakkavattissa evarūpaṁ gahapatiratanaṁ pātubhavati.È così il tesoro del laico che appare al monarca che mette in moto la ruota.
Puna caparaṁ, bhikkhave, rañño cakkavattissa pariṇāyakaratanaṁ pātubhavati—
pariṇāyakaratanaṁ → parināyakaratanaṁ (bj, sya-all) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)Poi, il tesoro del consigliere appare al monarca che mette in moto la ruota.
paṇḍito byatto medhāvī paṭibalo rājānaṁ cakkavattiṁ upayāpetabbaṁ upayāpetuṁ apayāpetabbaṁ apayāpetuṁ ṭhapetabbaṁ ṭhapetuṁ.
upayāpetabbaṁ upayāpetuṁ → upaṭṭhāpetabbaṁ upaṭṭhāpetuṁ (bj, sya-all, km); upaṭṭhapetabbaṁ upaṭṭhapetuṁ (pts1ed) | upayāpetabbaṁ upayāpetuṁ → upaṭṭhapetabbaṁ upaṭṭhāpetuṁ (sya-all); upaṭṭhapetabbaṁ upaṭṭhapetuṁ (pts) | upaṭṭhāpetabbaṁ → upayāpetabbaṁ (bj: sīmu, machasaṁ) | upaṭṭhāpetuṁ → upayāpetuṁ (bj: sīmu, machasaṁ) | upayāpetuṁ → upaṭṭhapetabbaṁ upaṭṭhapetuṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | paṭibalo → Si patibalo. (pts note) | byatto → vyatto (bjt, pts)È astuto, competente, intelligente, e capace di far nominare al re chi deve essere nominato, congedare chi deve essere congedato, e tenere chi deve essere tenuto.
So rājānaṁ cakkavattiṁ upasaṅkamitvā evamāha:
upasaṅkamitvā evamāha → upasaṁkamitvā evam āha (pts)Va dal monarca che mette in moto la ruota e gli dice:
‘appossukko tvaṁ, deva, hohi. Ahamanusāsissāmī’ti.
ahamanusāsissāmīti → ahaṁ anusāsissāmīti (bjt) | ahamanusāsissāmīti → aham anusāsissāmīti (pts)‘Non preoccuparti, sire. Darò io istruzioni’.
Rañño, bhikkhave, cakkavattissa evarūpaṁ pariṇāyakaratanaṁ pātubhavati.
pariṇāyakaratanaṁ → parināyakaratanaṁ (bj, sya-all)È così il tesoro del consigliere che appare al monarca che mette in moto la ruota.
Rājā, bhikkhave, cakkavattī imehi sattahi ratanehi samannāgato hoti.
cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | sattahi → (sya-all) | sattahi → Si omits. (pts note)Questi sono i sette tesori che un monarca che mette in moto la ruota possiede.
Katamāhi catūhi iddhīhi?
catūhi → catuhi (pts)E quali sono le quattro benedizioni?
Idha, bhikkhave, rājā cakkavattī abhirūpo hoti dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato ativiya aññehi manussehi.
cakkavattī → cakkavatti (sya-all)Un monarca che mette in moto la ruota è attraente, bello, affascinante, di bellezza senza pari, più del resto della gente.
Rājā, bhikkhave, cakkavattī imāya paṭhamāya iddhiyā samannāgato hoti.
cakkavattī → cakkavatti (sya-all)Questa è la prima benedizione.
Puna caparaṁ, bhikkhave, rājā cakkavattī dīghāyuko hoti ciraṭṭhitiko ativiya aññehi manussehi.
cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)Inoltre, vive a lungo, più del resto della gente.
Rājā, bhikkhave, cakkavattī imāya dutiyāya iddhiyā samannāgato hoti.
cakkavattī → cakkavatti (sya-all)Questa è la seconda benedizione.
Puna caparaṁ, bhikkhave, rājā cakkavattī appābādho hoti appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya ativiya aññehi manussehi.
cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)Inoltre, è raramente ammalato, o indisposto. Il suo stomaco digerisce bene, non essendo né troppo caldo né troppo freddo, più del resto della gente.
Rājā, bhikkhave, cakkavattī imāya tatiyāya iddhiyā samannāgato hoti.
cakkavattī → cakkavatti (sya-all)Questa è la terza benedizione.
Puna caparaṁ, bhikkhave, rājā cakkavattī brāhmaṇagahapatikānaṁ piyo hoti manāpo.
cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)Inoltre, un monarca che mette in moto la ruota è caro e amato dai bramini e dai laici
Seyyathāpi, bhikkhave, pitā puttānaṁ piyo hoti manāpo;
puttānaṁ → puttānam (pts)come un padre dai propri figli.
evameva kho, bhikkhave, rājā cakkavattī brāhmaṇagahapatikānaṁ piyo hoti manāpo.
cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | evameva → evam eva (pts) | brāhmaṇagahapatikānaṁ → brāhmaṇagahapatikānam (pts)
Raññopi, bhikkhave, cakkavattissa brāhmaṇagahapatikā piyā honti manāpā.
raññopi → rañño (th) | raññopi → rañño pi (pts)E i bramini e i laici sono cari al monarca che mette in moto la ruota
Seyyathāpi, bhikkhave, pitu puttā piyā honti manāpā;come i figli al proprio padre.
evameva kho, bhikkhave, raññopi cakkavattissa brāhmaṇagahapatikā piyā honti manāpā.
raññopi → rañño (th, pts) | evameva → evam eva (pts)
Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, rājā cakkavattī caturaṅginiyā senāya uyyānabhūmiṁ niyyāsi.
cakkavattī → cakkavatti (sya-all)Una volta accadde che il monarca che mette in moto la ruota andò a visitare un parco insieme al proprio esercito da quattro divisioni.
Atha kho, bhikkhave, brāhmaṇagahapatikā rājānaṁ cakkavattiṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu:
upasaṅkamitvā evamāhaṁsu → upasaṁkamitvā evam āhaṁsu (pts)I bramini e i laici andarono da lui e dissero:
‘ataramāno, deva, yāhi yathā taṁ mayaṁ cirataraṁ passeyyāmā’ti.
taṁ → tam (pts) | cirataraṁ → cirataram (pts)‘Rallenti, Sua Maestà, così che possiamo vederla più a lungo!’
Rājāpi, bhikkhave, cakkavattī sārathiṁ āmantesi:
cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | rājāpi → rājā pi (pts)E il re si rivolse al proprio cocchiere:
‘ataramāno, sārathi, pesehi yathā maṁ brāhmaṇagahapatikā cirataraṁ passeyyun’ti.
passeyyunti → passeyyanti (bj, sya-all, pts) | yathā maṁ brāhmaṇagahapatikā → yathāhaṁ brāhmaṇagahapatike (sya-all) | maṁ brāhmaṇagahapatikā → haṁ brāhmaṇagahapatike (pts) | passeyyunti → passeyyan ti (pts)‘Guida piano, cocchiere, così che io passa vedere i bramini e i laici più a lungo!’
Rājā, bhikkhave, cakkavattī imāya catutthāya iddhiyā samannāgato hoti.
cakkavattī → cakkavatti (sya-all)Questa è la quarta benedizione.
Rājā, bhikkhave, cakkavattī imāhi catūhi iddhīhi samannāgato hoti.
cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | catūhi → catuhi (pts)Queste sono le quattro benedizioni che un monarca che mette in moto la ruota possiede.
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
kiṁ → kim (pts)Cosa ne pensate, monaci?
api nu kho rājā cakkavattī imehi sattahi ratanehi samannāgato imāhi catūhi ca iddhīhi tatonidānaṁ sukhaṁ somanassaṁ paṭisaṁvediyethā”ti?
cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | catūhi → catuhi (pts)Un monarca che mette in moto la ruota che possiede questi sette tesori e queste quattro benedizioni proverebbe felicità e allegria grazie a questi?”
“Ekamekenapi, bhante, ratanena samannāgato rājā cakkavattī tatonidānaṁ sukhaṁ somanassaṁ paṭisaṁvediyetha, ko pana vādo sattahi ratanehi catūhi ca iddhīhī”ti?
Ekamekenapi, bhante, ratanena → tena bhante ratanena (bj, pts1ed) | ekamekenapi → ekamekenāpi (bj); ekamekena pi tena (pts) | cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | ratanena → tena ratanena (cck: sī.) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | catūhi → catuhi (pts)“Signore, un monarca che mette in moto la ruota che possiede anche solo uno di questi tesori proverebbe felicità e allegria grazie a questo, figuriamoci tutti e sette i tesori e le quattro benedizioni!”
Atha kho bhagavā parittaṁ pāṇimattaṁ pāsāṇaṁ gahetvā bhikkhū āmantesi:Allora il Buddha, raccogliendo una pietra delle dimensioni del proprio palmo, si rivolse ai monaci:
“Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
kiṁ → kim (pts)“Cosa ne pensate, monaci?
katamo nu kho mahantataro—yo cāyaṁ mayā paritto pāṇimatto pāsāṇo gahito yo ca himavā pabbatarājā”ti?
yo ca → (sya-all, pts) | pabbatarājāti → vā pabbatarājā ti (pts)Cos’è più grande: la pietra delle dimensioni del mio palmo che ho raccolto, o l’Himalaya, il re delle montagne?”
“Appamattako ayaṁ, bhante, bhagavatā paritto pāṇimatto pāsāṇo gahito; himavantaṁ pabbatarājānaṁ upanidhāya saṅkhampi na upeti; kalabhāgampi na upeti; upanidhampi na upetī”ti.
upanidhampi → upanidhimpi (bj, pts) | upetīti → upeti (bj) | saṅkhampi → saṅkham pi (pts) | kalabhāgampi → kalabhāgam pi (pts) | upanidhampi → upanidhim pi (pts)‘Signore, la pietra che ha raccolto è piccola. Rispetto all’Himalaya non conta niente, nemmeno una frazione, non c’è confronto”
“Evameva kho, bhikkhave, yaṁ rājā cakkavattī sattahi ratanehi samannāgato catūhi ca iddhīhi tatonidānaṁ sukhaṁ somanassaṁ paṭisaṁvedeti taṁ dibbassa sukhassa upanidhāya saṅkhampi na upeti; kalabhāgampi na upeti; upanidhampi na upeti.
upanidhampi → upanidhimpi (bj, pts) | yaṁ → ayaṁ (sya-all) | cakkavattī → cakkavatti (sya-all) | samannāgato catūhi → catuhi (pts) | yaṁ → Sky omit; Si ayaṁ. (pts note) | tatonidānaṁ → samannāgato tato nidānaṁ (bjt) | evameva → evam eva (pts) | saṅkhampi → saṅkham pi (pts) | kalabhāgampi → kalabhāgam pi (pts) | upanidhampi → upanidhim pi (pts)“Allo stesso modo, rispetto alla felicità del paradiso, la felicità e l’allegria provati da un monarca che mette in moto la ruota grazie a quei sette tesori e quattro benedizioni non conta niente, nemmeno una frazione, non c’è confronto.
Sa kho so, bhikkhave, paṇḍito sace kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena manussattaṁ āgacchati, yāni tāni uccākulāni—E immaginate che quell’astuto, dopo molto tempo, torni nel regno umano.
khattiyamahāsālakulaṁ vā brāhmaṇamahāsālakulaṁ vā gahapatimahāsālakulaṁ vā tathārūpe kule paccājāyati aḍḍhe mahaddhane mahābhoge pahūtajātarūparajate pahūtavittūpakaraṇe pahūtadhanadhaññe.
paccājāyati aḍḍhe → pacchā jāyati addhe (sya-all) | pahūtajātarūparajate pahūtavittūpakaraṇe pahūtadhanadhaññe → pahutajātarūparajate pahutavittūpakaraṇe pahutadhanadhaññe (pts) | aḍḍhe → Si addhe. (pts note)Rinascerebbe in una famiglia abbiente di aristocratici, bramini, o laici, ricco, benestante, e facoltoso, con molto oro e argento, molte proprietà e risorse, e molti soldi e grano.
So ca hoti abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato, lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa.E sarebbe attraente, bello, affascinante, dalla bellezza senza pari. Avrebbe cibo, bevande, vestiti, e veicoli; collane, profumi, e trucchi; letto, casa, e luce.
So kāyena sucaritaṁ carati, vācāya sucaritaṁ carati, manasā sucaritaṁ carati.E farebbe cose morali attraverso corpo, parola, e mente.
So kāyena sucaritaṁ caritvā, vācāya sucaritaṁ caritvā, manasā sucaritaṁ caritvā, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.
upapajjati → uppajjati (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ → param (pts)Avendo praticato condotta morale di corpo, parola, e mente, alla dissoluzione del corpo, dopo la morte, rinascerebbe in un buon posto, in paradiso.
Seyyathāpi, bhikkhave, akkhadhutto paṭhameneva kaṭaggahena mahantaṁ bhogakkhandhaṁ adhigaccheyya;
paṭhameneva → paṭhamen eva (pts)Immaginate un giocatore d’azzardo che vince una grossa pila di soldi alla prima mano vincente.
appamattako so, bhikkhave, kaṭaggaho yaṁ so akkhadhutto paṭhameneva kaṭaggahena mahantaṁ bhogakkhandhaṁ adhigaccheyya.
+ → kho (th) | paṭhameneva → paṭhamen eva (pts)Una mano vincente così è banale in confronto alla
Atha kho ayameva tato mahantataro kaṭaggaho yaṁ so paṇḍito kāyena sucaritaṁ caritvā, vācāya sucaritaṁ caritvā, manasā sucaritaṁ caritvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.
paraṁ maraṇā → param maraṇa (pts) | upapajjati → uppajjati (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | ayameva → ayam eva (pts)mano vincente per la quale una persona astuta, alla dissoluzione del corpo, dopo la morte, rinasce in un bel posto, in paradiso.
Ayaṁ, bhikkhave, kevalā paripūrā paṇḍitabhūmī”ti.
kevalā paripūrā → kevalaparipūrā (pts)Questo è il livello più alto che un astuto può raggiungere”.
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)Questo è ciò che il Buddha disse.
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
abhinandunti → abhinandun ti (pts)Contenti, i monaci trassero piacere da ciò che il Buddha disse.