MadhupiṇḍikasuttaLe Petit Gâteau de Miel
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ me → evam-me (pts)Ainsi ai-je entendu.
ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme.Une fois le Bouddha résidait dans le pays des Sakyas, près de Kapilavatthu dans le monastère du Banian.
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya kapilavatthuṁ piṇḍāya pāvisi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (pts) | pattacīvaramādāya → pattacīvaram-ādāya (pts)Alors le Bouddha s’habilla le matin, prenant son bol et sa robe, entra dans Kapilavatthu pour l’aumône.
Kapilavatthusmiṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena mahāvanaṁ tenupasaṅkami divāvihārāya.
tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)Il marcha dans Kapilavatthu pour l’aumône. Après le repas, à son retour de la tournée d’aumônes, il alla dans le Grand Bois pour la méditation du jour,
Mahāvanaṁ ajjhogāhetvā beluvalaṭṭhikāya mūle divāvihāraṁ nisīdi.
ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (bj); ajjhogāhitvā (pts) | beluvalaṭṭhikāya → veluvalaṭṭhikāya (sya-all) | ajjhogahetvā → ajjhogāhetvā (bj: machasaṁ) | beluvalaṭṭhikāya → veluvalaṭṭhikāya (bj: syā)il entra profondemment dans le bois, et s’assit au pied d’un jeune jamrosat pour méditer.
Daṇḍapāṇipi kho sakko jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena mahāvanaṁ tenupasaṅkami.
jaṅghāvihāraṁ → jaṅghavihāraṁ (mr) | jaṅghāvihāraṁ → jaṅghavihāraṁ (cck: ka.) | daṇḍapāṇipi → daṇḍapāṇi pi (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)Daṇḍapāṇi le Sakya, qui se promenait,
Mahāvanaṁ ajjhogāhetvā yena beluvalaṭṭhikā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
beluvalaṭṭhikā → veluvalaṭṭhikā (sya-all) | ajjhogāhetvā → ajjhogāhitvā (pts) | ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (bjt) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)entra profondemment dans le Grand Bois. Il s’approcha du Bouddha et échangea les salutations avec lui.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā daṇḍamolubbha ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho daṇḍapāṇi sakko bhagavantaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (sya-all, pts) | daṇḍapāṇi → daṇḍapāṇī (pts) | daṇḍamolubbha → daṇḍam-olubbha (pts)Quand les salutations et la conversation polie prirent fin, il se tint sur le côté en s’appuyant sur son baton, et dit au Bouddha,
“kiṁvādī samaṇo kimakkhāyī”ti?
kimakkhāyīti → kimakkhāyī ti (pts)« Quelle est la doctrine de l’ascète ? Que déclare t-il ? »
“Yathāvādī kho, āvuso, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya na kenaci loke viggayha tiṭṭhati, yathā ca pana kāmehi visaṁyuttaṁ viharantaṁ taṁ brāhmaṇaṁ akathaṅkathiṁ chinnakukkuccaṁ bhavābhave vītataṇhaṁ saññā nānusenti—
nānusenti → nānusentīti (sya-all) | akathaṅkathiṁ → akathaṁkathiṁ (my, th, ms2005, pts)« Bon sire, ma doctrine est telle que dans ce monde avec ces dieux, Māras, et Divinités, cette population avec ces ascètes et brahmins, ces dieux et ces humains, on n’a de conflit avec personne. Et elle est telle que les perceptions ne sont pas sous-jascentes chez le brahmin qui vit détaché des plaisirs des sens, sans indécision, dénudé de l’inquiétude, et débarrassé du désir de renaissance dans cet état ou dans cet autre.
evaṁvādī kho ahaṁ, āvuso, evamakkhāyī”ti.
evamakkhāyīti → evamakkhāyī ti (pts)Ceci est ma doctrine, et c’est ce que je déclare. »
Evaṁ vutte, daṇḍapāṇi sakko sīsaṁ okampetvā, jivhaṁ nillāḷetvā, tivisākhaṁ nalāṭikaṁ nalāṭe vuṭṭhāpetvā daṇḍamolubbha pakkāmi.
nalāṭikaṁ nalāṭe → naḷāṭikaṁ naḷāṭe (bj) | daṇḍapāṇi → daṇḍapāṇī (pts) | nillāḷetvā → nillāṭetvā (bj: machasaṁ) | daṇḍamolubbha → daṇḍam-olubbha (pts)Quand il eût parlé, Daṇḍapāṇi secoua la tête, remua la langue, haussa les sourcils tant que son front se creusa de trois gros sillons, et il partit en s’appuyant sur ton baton.
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena nigrodhārāmo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all) | paṭisallānā → patisallāṇā (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)Puis en fin d’après-midi, le Bouddha sorti de sa retraite et alla au monastère du Banian, s’assit sur le siège préparé
Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi:et dit aux moines et aux nonnes ce qui c’était passé.
“idhāhaṁ, bhikkhave, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya kapilavatthuṁ piṇḍāya pāvisiṁ.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj, pts) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, pts)
Kapilavatthusmiṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena mahāvanaṁ tenupasaṅkamiṁ divāvihārāya.
tenupasaṅkamiṁ → ten upasaṅkamiṁ (pts)
Mahāvanaṁ ajjhogāhetvā beluvalaṭṭhikāya mūle divāvihāraṁ nisīdiṁ.
ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (bj); ajjhogāhitvā (pts) | beluvalaṭṭhikāya → veluvalaṭṭhikāya (sya-all)
Daṇḍapāṇipi kho, bhikkhave, sakko jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena mahāvanaṁ tenupasaṅkami.
daṇḍapāṇipi → daṇḍapāṇi pi (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)
Mahāvanaṁ ajjhogāhetvā yena beluvalaṭṭhikā yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mayā saddhiṁ sammodi.
ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (bj); ajjhogāhitvā (pts) | mayā → mama (bj, sya-all, pts) | beluvalaṭṭhikā → veluvalaṭṭhikā (sya-all) | saddhiṁ → mayā saddhiṁ (bj: machasaṁ) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā daṇḍamolubbha ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho, bhikkhave, daṇḍapāṇi sakko maṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | daṇḍamolubbha → daṇḍam-olubbha (pts) | etadavoca → etad-avoca (pts)
‘kiṁvādī samaṇo kimakkhāyī’ti?
kiṁvādī → kiṁ vādī (th) | kimakkhāyīti → kimakkhāyī ti (pts)
Evaṁ vutte, ahaṁ, bhikkhave, daṇḍapāṇiṁ sakkaṁ etadavocaṁ:
‘yathāvādī kho, āvuso, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya na kenaci loke viggayha tiṭṭhati, yathā ca pana kāmehi visaṁyuttaṁ viharantaṁ taṁ brāhmaṇaṁ akathaṅkathiṁ chinnakukkuccaṁ bhavābhave vītataṇhaṁ saññā nānusenti—
nānusenti → nānusentīti (sya-all) | akathaṅkathiṁ → akathaṁkathiṁ (my, th, ms2005, pts)
evaṁvādī kho ahaṁ, āvuso, evamakkhāyī’ti.
evamakkhāyīti → evamakkhāyī ti (pts)
Evaṁ vutte, bhikkhave, daṇḍapāṇi sakko sīsaṁ okampetvā, jivhaṁ nillāḷetvā, tivisākhaṁ nalāṭikaṁ nalāṭe vuṭṭhāpetvā daṇḍamolubbha pakkāmī”ti.
nalāṭikaṁ nalāṭe → naḷāṭikaṁ naḷāṭe (bj) | daṇḍamolubbha → daṇḍam-olubbha (pts)
Evaṁ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)Quand il eût parlé, un des moines et des nonnes lui dit,
“kiṁvādī pana, bhante, bhagavā sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya na kenaci loke viggayha tiṭṭhati?« Mais sire, en affirmant quelle doctrine le Bouddha n’a de conflit avec personne dans ce monde avec ces dieux, Māras, et Divinités, cette population avec ces ascètes et brahmins, ces dieux et ces humains ?
Kathañca pana, bhante, bhagavantaṁ kāmehi visaṁyuttaṁ viharantaṁ taṁ brāhmaṇaṁ akathaṅkathiṁ chinnakukkuccaṁ bhavābhave vītataṇhaṁ saññā nānusentī”ti?
kathañca → kathaṁ (sya-all) | bhagavantaṁ → (sya-all) | akathaṅkathiṁ → akathaṁkathiṁ (my, th, ms2005, pts) | kathañca → kathañ-ca (pts)Et comment est-ce que les perceptions ne sont pas sous-jascentes chez le Bouddha, le brahmin qui vit détaché des plaisirs des sens, sans indécision, dénudé de l’inquiétude, et débarrassé du désir de renaissance dans cet état ou dans cet autre ? »
“Yatonidānaṁ, bhikkhu, purisaṁ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti.« Moines et nonnes, les jugements guidés par les perceptions proliférentes tourmentent une personne.
Ettha ce natthi abhinanditabbaṁ abhivaditabbaṁ ajjhositabbaṁ.
ajjhositabbaṁ → ajjhosetabbaṁ (bj) | ajjhosetabbaṁ → ajjhositabbaṁ (bj: machasaṁ) | natthi → na-tthi (pts)S’ils ne trouvent rien à approuver, à accueillir, ou auquel s’attacher à la source d’où ils apparaissent,
Esevanto rāgānusayānaṁ, esevanto paṭighānusayānaṁ, esevanto diṭṭhānusayānaṁ, esevanto vicikicchānusayānaṁ, esevanto mānānusayānaṁ, esevanto bhavarāgānusayānaṁ, esevanto avijjānusayānaṁ, esevanto daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ.
daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ → daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvaṁtuvaṁ-pesuñña-musāvādānaṁ (my) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ → daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvantuvampesuññamusāvādānaṁ (bjt) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ → daṇḍādāna satthādāna kalaha viggaha vivāda tuvaṁtuva pesuññamusāvādānaṁ (th) | esevanto → es ev anto (pts) | esevanto bhavarāgānusayānaṁ esevanto → es ev anto bhavarāgānusayānam es ev anto (pts) | esevanto daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ → es ev anto daṇḍādāna-satthādānakalaha-viggaha-vivāda-tuvantuva-pesuñña-musāvādānaṁ (pts)juste ceci est la fin des tendances sous-jascentes du désir, de la répulsion, des vues, du doute, de l’orgueil, du désir de renaître, et de l’ignorance. Ceci est la fin de s’emparer du baton et de l’épée, la fin des querelles, des arguments, et des disputes, des accusations, des discours qui divisent, et des mensonges.
Etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantī”ti.
etthete → etth ete (pts)Ceci est où toutes ces qualités mauvaises et malhabilles cessent sans laisser aucun résidu.
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam-avoca (pts)Ceci est ce que le Bouddha dit.
Idaṁ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi.
vatvā → vatvāna (bj: machasaṁ) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)Quand il eût parlé, le Saint se leva de son siège et entra dans son logis.
Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ acirapakkantassa bhagavato etadahosi:
etadahosi → etad-ahosi (pts)Peu après que le Bouddha soit parti, ces moines et ces nonnes considérèrent,
“idaṁ kho no, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā, vitthārena atthaṁ avibhajitvā, uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)« Le Bouddha vient de nous donner ce bref résumé, puis il est entré dans son logis sans en expliquer le sens en détail.
‘yatonidānaṁ, bhikkhu, purisaṁ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti.
yatonidānaṁ → yatonidānam (pts)
Ettha ce natthi abhinanditabbaṁ abhivaditabbaṁ ajjhositabbaṁ.
ajjhositabbaṁ → ajjhosetabbaṁ (bj)
Esevanto rāgānusayānaṁ …pe…
pe → spelled out in full (bjt)
etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantī’ti.
etthete pāpakā akusalā dhammā → (pts)
Ko nu kho imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajeyyā”ti?
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005)Qui peut expliquer en détail le sens de ce bref résumé donné par le Bouddha ? »
Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi:
etadahosi → etad-ahosi (pts)Alors ces moines et ces nonnes pensèrent,
“ayaṁ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṁvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ.
ceva → eva (pts)« Ce Vénérable Mahākaccāna est loué par le Bouddha et est estimé par ses sages compagnons spirituels.
Pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajituṁ.
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | cāyasmā → āyasmā (pts)Il est capable d’expliquer en détail le sens de ce bref résumé donné par le Bouddha.
Yannūna mayaṁ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etamatthaṁ paṭipuccheyyāmā”ti.
yannūna → yaṁnūna (my) | yannūna → yan-nūna (pts) | yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkameyyāma → ten upasaṅkameyyāma (pts) | etamatthaṁ → etam-atthaṁ (pts)Allons le voir, et posons-lui la question à ce sujet. »
Atha kho te bhikkhū yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākaccānena saddhiṁ sammodiṁsu.
yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkamiṁsu → ten upasaṅkamiṁsu (pts)Alors ces moines et ces nonnes allèrent voir Mahākaccāna, et échangèrent les salutations avec lui.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etadavocuṁ:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | nisīdiṁsu → visīdiṁsu (sya-all) | etadavocuṁ → etad-avocuṁ (pts)Quand les salutations et la conversation polie furent terminées, ils s’assirent sur le côté. Ils lui racontèrent ce qui c’était passé, et dirent :
“idaṁ kho no, āvuso kaccāna, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)
‘yatonidānaṁ, bhikkhu, purisaṁ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti.
Ettha ce natthi abhinanditabbaṁ abhivaditabbaṁ ajjhositabbaṁ.
ajjhositabbaṁ → ajjhosetabbaṁ (bj) | abhivaditabbaṁ ajjhositabbaṁ esevanto rāgānusayānaṁ → (sya-all)
Esevanto rāgānusayānaṁ …pe…
etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantī’ti.
etthete pāpakā akusalā dhammā → (pts)
Tesaṁ no, āvuso kaccāna, amhākaṁ acirapakkantassa bhagavato etadahosi:
etadahosi → etad-ahosi (pts)
‘idaṁ kho no, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā → (pts) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005)
“yatonidānaṁ, bhikkhu, purisaṁ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti.
Ettha ce natthi abhinanditabbaṁ abhivaditabbaṁ ajjhositabbaṁ.
abhivaditabbaṁ ajjhositabbaṁ esevanto rāgānusayānaṁ → (sya-all)
Esevanto rāgānusayānaṁ …pe…
etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantī”’ti.
etthete pāpakā akusalā dhammā → (pts) | nirujjhantīti → nirujjhantī ti (ms2005)
Ko nu kho imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajeyyāti?
vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena → (pts) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005)
Tesaṁ no, āvuso kaccāna, amhākaṁ etadahosi:
etadahosi → etad-ahosi (pts)
‘ayaṁ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṁvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ, pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajituṁ.
kho → kho āvuso (sya-all) | vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena → (pts) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | ceva → eva (pts) | cāyasmā → āyasmā (pts)
Yannūna mayaṁ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etamatthaṁ paṭipuccheyyāmā’ti.
yannūna → yaṁnūna (my) | yannūna → yan-nūna (pts) | yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkameyyāma → ten upasaṅkameyyāma (pts) | etamatthaṁ → etam-atthaṁ (pts)
Vibhajatāyasmā mahākaccāno”ti.
vibhajatāyasmā mahākaccānoti → vibhajat āyasmā mahākaccāno ti (pts)« Puisse Vénérable Mahākaccāna expliquer ceci s’il-lui-plait. »
“Seyyathāpi, āvuso, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva mūlaṁ, atikkamma khandhaṁ, sākhāpalāse sāraṁ pariyesitabbaṁ maññeyya;
sāravato → sārato (sya-all) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | atikkammeva → atikkamm eva (pts) | khandhaṁ → khandham (pts)« Révérends, supposez qu’il y ait une personne ayant besoin de coeur de bois. Et alors qu’il erre à la recherche de coeur de bois, il trouve un grand arbre debout avec du coeur de bois. Mais il ignore les racines et le tronc, imaginant que le coeur de bois se trouve dans les branches et dans les feuilles.
evaṁsampadamidaṁ āyasmantānaṁ satthari sammukhībhūte, taṁ bhagavantaṁ atisitvā, amhe etamatthaṁ paṭipucchitabbaṁ maññatha.
maññatha → maññetha (pts) | evaṁsampadamidaṁ → evaṁ sampadamidaṁ (bjt, th) | evaṁsampadamidaṁ → evaṁsampadam-idaṁ (pts) | etamatthaṁ → etam-atthaṁ (pts)Telle est la conséquences pour les vénérables. Bien que vous étiez face à face avec le Bouddha, vous l’avez ignoré, imaginant que vous deviez me questionner à ce sujet.
So hāvuso, bhagavā jānaṁ jānāti, passaṁ passati, cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto, vattā pavattā, atthassa ninnetā, amatassa dātā, dhammassāmī tathāgato.
dhammassāmī → dhammasāmi (sya-all) | ñāṇabhūto → ñānabhūto (pts) | hāvuso → h āvuso (pts)Car il est le Bouddha, celui qui sait et qui voit. Il est la vision, il est le savoir, il est la manifestation du principe, il est la manifestation de la divinité. Il est l’enseignant, le proclamateur, celui qui élucide le sens, celui qui accorde la libération de la mort, le seigneur de la vérité, Celui-qui-a-Réalisé.
So ceva panetassa kālo ahosi, yaṁ bhagavantaṁyeva etamatthaṁ paṭipuccheyyātha.
bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (bjt, pts) | ceva panetassa → eva pan etassa (pts)C’était le moment d’approcher le Bouddha et de le questionner à ce sujet.
Yathā vo bhagavā byākareyya tathā naṁ dhāreyyāthā”ti.
vo → no (bj, sya-all, pts) | byākareyya → vyākareyya (bjt)Vous l’auriez retenu en accord avec la réponse du Bouddha. »
“Addhāvuso kaccāna, bhagavā jānaṁ jānāti, passaṁ passati, cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto, vattā pavattā, atthassa ninnetā, amatassa dātā, dhammassāmī tathāgato.
dhammassāmī → dhammasāmi (sya-all)« Certainement il est le Bouddha, celui qui sait et qui voit. Il est la vision, il est le savoir, il est la manifestation du principe, il est la manifestation de la divinité. Il est l’enseignant, le proclamateur, celui qui élucide le sens, celui qui accorde la libération de la mort, le seigneur de la vérité, Celui-qui-a-Réalisé.
So ceva panetassa kālo ahosi, yaṁ bhagavantaṁyeva etamatthaṁ paṭipuccheyyāma.
bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (bjt) | ceva panetassa → eva pan etassa (pts) | bhagavantaṁyeva etamatthaṁ → bhagavantaṁ yeva etam-atthaṁ (pts)C’était le moment d’approcher le Bouddha et de le questionner à ce sujet.
Yathā no bhagavā byākareyya tathā naṁ dhāreyyāma.
byākareyya → vyākareyya (bjt)Nous l’aurions retenu en accord avec la réponse du Bouddha.
Api cāyasmā mahākaccāno satthu ceva saṁvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ,
api cāyasmā → apicāyasmā (th) | cāyasmā → āyasmā (pts) | ceva → eva (pts)Toutefois, Mahākaccāna est loué par le Bouddha et estimé par ses sages compagnons spirituels.
pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajituṁ.
vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena → (pts) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | cāyasmā → āyasmā (pts)Vous êtes capable d’expliquer en détail le sens de ce bref résumé donné par le Bouddha.
Vibhajatāyasmā mahākaccāno agaruṁ katvā”ti.
agaruṁ katvā”ti → agarukatvāti (bj); agarukaritvāti (sya-all, pts1ed) | agaruṁ katvāti tena hāvuso → agarukatvāti tenahāvuso (bj); agarukaritvāti tenahāvuso (sya-all) | agaruṁ katvāti → agarukaritvā ti (pts) | katvā’’ti → agarukatvā (cck: sī.); agarukaritvā (cck: syā. pī.) | vibhajatāyasmā → vibhajat āyasmā (pts)S’il vous plait, expliquez ceci, si ce n’est pas trop vous demander. »
“Tena hāvuso, suṇātha, sādhukaṁ manasikarotha, bhāsissāmī”ti.
tena hāvuso → tenahāvuso (bjt, th) | hāvuso → h āvuso (pts)« Bien alors, révérends, écoutez et appliquez bien vos esprits, je vais parler. »
“Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato mahākaccānassa paccassosuṁ.
evamāvusoti → evam-āvuso ti (pts)« Oui, révérend, » répondirent-ils.
Āyasmā mahākaccāno etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)Vénérable Mahākaccāna dit ceci :
“Yaṁ kho no, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā → (pts) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005)« Révérends, le Bouddha donna ce bref résumé, puis il est entré dans son logis sans en expliquer le sens en détail :
‘yatonidānaṁ, bhikkhu, purisaṁ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti.‘ Les jugements guidés par les perceptions proliférentes tourmentent une personne.
Ettha ce natthi abhinanditabbaṁ abhivaditabbaṁ ajjhositabbaṁ, esevanto rāgānusayānaṁ …pe…
abhivaditabbaṁ ajjhositabbaṁ esevanto rāgānusayānaṁ → (sya-all)S’ils ne trouvent rien à approuver, à accueillir, ou auquel s’attacher à la source d’où ils apparaissent,
etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantī’ti, imassa kho ahaṁ, āvuso, bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa evaṁ vitthārena atthaṁ ājānāmi—
etthete pāpakā akusalā dhammā → (pts) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005)juste ceci est la fin des tendances sous-jascentes du désir, de la répulsion, des vues, du doute, de l’orgueil, du désir de renaître, et de l’ignorance. Ceci est la fin de s’emparer du baton et de l’épée, la fin des querelles, des arguments, et des disputes, des accusations, des discours qui divisent, et des mensonges. Ceci est où toutes ces qualités mauvaises et malhabilles cessent sans laisser aucun résidu.’ C’est ainsi que je comprends le sens détaillé de ce résumé.
Cakkhuñcāvuso, paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, yaṁ vedeti taṁ sañjānāti, yaṁ sañjānāti taṁ vitakketi, yaṁ vitakketi taṁ papañceti, yaṁ papañceti tatonidānaṁ purisaṁ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti atītānāgatapaccuppannesu cakkhuviññeyyesu rūpesu.
cakkhuñcāvuso → cakkhuñ-c āvuso (pts)La conscience de l’oeil apparait dépendante de l’oeil et des objets visuels. La rencontre des trois est le contact. Le contact est la condition requise pour la sensation. Ce que l’on ressent, on le perçoit. Ce que l’on perçoit, on y pense. Ce à quoi on pense, on le prolifère. Ce que l’on prolifère est la source de laquelle les jugements guidés par les perceptions proliférentes tourmentent une personne. Ceci se produit au sujet des objets visuels qui se pésentent à l’oeil dans le passé, dans le futur, et au présent.
Sotañcāvuso, paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṁ …pe…
sotañcāvuso → sotañ-c āvuso (pts)La conscience de l’oreille apparait dépendante de l’oreille et des sons…
ghānañcāvuso, paṭicca gandhe ca uppajjati ghānaviññāṇaṁ …pe…
ghānañcāvuso → ghānañ-c āvuso (pts)La conscience du nez apparait dépendante du nez et des odeurs…
jivhañcāvuso, paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṁ …pe…
jivhañcāvuso → jivhañ-c āvuso (pts)La conscience de la langue apparait dépendante de la langue et des saveurs…
kāyañcāvuso, paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati kāyaviññāṇaṁ …pe…
kāyañcāvuso → kāyañ-c āvuso (pts)La conscience du corps apparait dépendante du corps et des sensations tactiles…
manañcāvuso, paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, yaṁ vedeti taṁ sañjānāti, yaṁ sañjānāti taṁ vitakketi, yaṁ vitakketi taṁ papañceti, yaṁ papañceti tatonidānaṁ purisaṁ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti atītānāgatapaccuppannesu manoviññeyyesu dhammesu.
manañcāvuso → manañ-c āvuso (pts)La conscience de l’esprit apparait dépendante de l’esprit et des idées. La rencontre des trois est le contact. Le contact est la condition requise pour la sensation. Ce que l’on ressent, on le perçoit. Ce que l’on perçoit, on y pense. Ce à quoi on pense, on le prolifère. Ce que l’on prolifère est la source de laquelle les jugements guidés par les perceptions proliférentes tourmentent une personne. Ceci se produit au sujet des idées qui se pésentent à l’esprit dans le passé, dans le futur, et au présent.
So vatāvuso, cakkhusmiṁ sati rūpe sati cakkhuviññāṇe sati phassapaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
vatāvuso → vat āvuso (pts) | ṭhānametaṁ → ṭhānaṁ etaṁ (pts)Où il y a l’oeil, les objets visuels, et la conscience de l’oeil, il sera possible de découvrir l’évidence de contact.
Phassapaññattiyā sati vedanāpaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
ṭhānametaṁ → ṭhānam-etaṁ (pts)Où il y a l’évidence de contact, il sera possible de découvrir l’évidence de la sensation.
Vedanāpaññattiyā sati saññāpaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
ṭhānametaṁ → ṭhānaṁ-etaṁ (pts)Où il y a l’évidence de la sensation, il sera possible de découvrir l’évidence de la perception.
Saññāpaññattiyā sati vitakkapaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
ṭhānametaṁ → ṭhānam-etaṁ (pts)Où il y a l’évidence de la perception, il sera possible de découvrir l’évidence de pensées.
Vitakkapaññattiyā sati papañcasaññāsaṅkhāsamudācaraṇapaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
ṭhānametaṁ → ṭhānaṁ-etaṁ (pts)Où il y a l’évidence de pensées, il sera possible de découvrir l’évidence d’être tourmenté par les jugements guidés par les perceptions proliférentes.
So vatāvuso, sotasmiṁ sati sadde sati …pe…
sati → sati sotaviññāṇe sati (bj) | vatāvuso → vat āvuso (pts)Où il y a l’oreille…
ghānasmiṁ sati gandhe sati …pe…
gandhe → gandhe sati ghānaviññāṇe (bj) | + → ghānaviññāṇe sati (bjt)le nez…
jivhāya sati rase sati …pe…
sati → sati jivhāviññāṇe sati (bj)la langue…
kāyasmiṁ sati phoṭṭhabbe sati …pe…
phoṭṭhabbe → phoṭṭhabbe sati kāyaviññāṇe (bj) | + → kāyaviññāṇe sati (bjt)le corps…
manasmiṁ sati dhamme sati manoviññāṇe sati phassapaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.l’esprit, les idées, et la conscience de l’esprit, il sera possible de découvrir l’évidence de contact.
Phassapaññattiyā sati vedanāpaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.Où il y a l’évidence de contact, il sera possible de découvrir l’évidence de la sensation.
Vedanāpaññattiyā sati saññāpaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.Où il y a l’évidence de la sensation, il sera possible de découvrir l’évidence de la perception.
Saññāpaññattiyā sati vitakkapaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.Où il y a l’évidence de la perception, il sera possible de découvrir l’évidence de pensées.
Vitakkapaññattiyā sati papañcasaññāsaṅkhāsamudācaraṇapaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
ṭhānametaṁ → ṭhānam-etaṁ (pts)Où il y a l’évidence de pensées, il sera possible de découvrir l’évidence d’être tourmenté par les jugements guidés par les perceptions proliférentes.
So vatāvuso, cakkhusmiṁ asati rūpe asati cakkhuviññāṇe asati phassapaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
vatāvuso → vat āvuso (pts) | netaṁ → n etaṁ (pts)Où il n’y a ni oeil, ni objets visuels, et ni conscience de l’oeil, il ne sera pas possible de découvrir l’évidence de contact.
Phassapaññattiyā asati vedanāpaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
netaṁ → n etaṁ (pts)Où il n’y pas évidence de contact, il ne sera pas possible de découvrir l’évidence de la sensation.
Vedanāpaññattiyā asati saññāpaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
netaṁ → n etaṁ (pts)Où il n’y a pas évidence de la sensation, il ne sera pas possible de découvrir l’évidence de la perception.
Saññāpaññattiyā asati vitakkapaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
netaṁ → n etaṁ (pts)Où il n’y a pas évidence de la perception, il ne sera pas possible de découvrir l’évidence de pensées.
Vitakkapaññattiyā asati papañcasaññāsaṅkhāsamudācaraṇapaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
netaṁ → n etaṁ (pts)Où il n’y a pas évidence de pensées, il ne sera pas possible de découvrir l’évidence d’être tourmenté par les jugements guidés par les perceptions proliférentes.
So vatāvuso, sotasmiṁ asati sadde asati …pe…
asati → asati sotaviññāṇe asati (bj) | vatāvuso → vat āvuso (pts)Où il n’y a ni oreille…
ghānasmiṁ asati gandhe asati …pe…
gandhe → gandhe asati ghānaviññāṇe (bj) | + → ghānaviññāṇe asati (bjt)ni nez…
jivhāya asati rase asati …pe…
asati → asati jivhāviññāṇe asati (bj)ni langue…
kāyasmiṁ asati phoṭṭhabbe asati …pe…
phoṭṭhabbe → phoṭṭhabbe asati kāyaviññāṇe (bj) | + → kāyaviññāṇe asati (bjt)ni corps…
manasmiṁ asati dhamme asati manoviññāṇe asati phassapaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.ni esprit, ni idées, et ni conscience de l’esprit, il ne sera pas possible de découvrir l’évidence de contact.
Phassapaññattiyā asati vedanāpaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.Où il n’y pas évidence de contact, il ne sera pas possible de découvrir l’évidence de la sensation.
Vedanāpaññattiyā asati saññāpaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.Où il n’y a pas évidence de la sensation, il ne sera pas possible de découvrir l’évidence de la perception.
Saññāpaññattiyā asati vitakkapaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.Où il n’y a pas évidence de la perception, il ne sera pas possible de découvrir l’évidence de pensées.
Vitakkapaññattiyā asati papañcasaññāsaṅkhāsamudācaraṇapaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
netaṁ → n etaṁ (pts)Où il n’y a pas évidence de pensées, il ne sera pas possible de découvrir l’évidence d’être tourmenté par les jugements guidés par les perceptions proliférentes.
Yaṁ kho no, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005)C’est ainsi que je comprends le sens détaillé de ce résumé donné par le Bouddha.
‘yatonidānaṁ, bhikkhu, purisaṁ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti ettha ce natthi abhinanditabbaṁ abhivaditabbaṁ ajjhositabbaṁ esevanto rāgānusayānaṁ …pe…
ajjhositabbaṁ → ajjhosetabbaṁ (bj) | abhivaditabbaṁ ajjhositabbaṁ esevanto rāgānusayānaṁ → (sya-all) | yatonidānaṁ → yato nidānaṁ (bjt)
etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantī’ti, imassa kho ahaṁ, āvuso, bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa evaṁ vitthārena atthaṁ ājānāmi.
etthete pāpakā akusalā dhammā → (pts) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005)
Ākaṅkhamānā ca pana tumhe āyasmanto bhagavantaṁyeva upasaṅkamitvā etamatthaṁ paṭipuccheyyātha.
bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (pts) | etamatthaṁ → etam-atthaṁ (pts)Si vous voulez, vous pouvez aller vers le Bouddha et le questionner à propos de ceci.
Yathā vo bhagavā byākaroti tathā naṁ dhāreyyāthā”ti.
vo → no (bj, cck, sya-all, pts) | byākaroti → vyākaroti (bjt)Vous pourrez le retenir en accord avec la réponse du Bouddha. »
Atha kho te bhikkhū āyasmato mahākaccānassa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts) | tenupasaṅkamiṁsu → ten upasaṅkamiṁsu (pts) | etadavocuṁ → etad-avocuṁ (pts)Alors ces moines et ces nonnes, approuvant et étant d’accord avec ce que Mahākaccāna avait dit, se levèrent de leurs sièges et allèrent vers le Bouddha, s’inclinèrent, s’assirent sur un côté, et lui dirent ce qui c’était passé, en ajoutant :
“yaṁ kho no, bhante, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
yaṁ → idaṁ (pts) | vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā → (pts) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | avibhajitvā uṭṭhāyāsanā → avibhajitvāuṭṭhāyāsanā (bjt)
‘yatonidānaṁ, bhikkhu, purisaṁ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti.
papañcasaññāsaṅkhā → papañca saññāsaṅkhā (th)
Ettha ce natthi abhinanditabbaṁ abhivaditabbaṁ ajjhositabbaṁ.
ajjhositabbaṁ → ajjhosetabbaṁ (bj) | abhivaditabbaṁ ajjhositabbaṁ esevanto rāgānusayānaṁ → (sya-all)
Esevanto rāgānusayānaṁ …pe…
etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantī’ti.
etthete pāpakā akusalā dhammā → (pts)
Tesaṁ no, bhante, amhākaṁ acirapakkantassa bhagavato etadahosi:
‘idaṁ kho no, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)
“yatonidānaṁ, bhikkhu, purisaṁ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti.
Ettha ce natthi abhinanditabbaṁ abhivaditabbaṁ ajjhositabbaṁ.
ajjhositabbaṁ → ajjhosetabbaṁ (bj) | natthi → na-tthi (pts)
Esevanto rāgānusayānaṁ, esevanto paṭighānusayānaṁ, esevanto diṭṭhānusayānaṁ, esevanto vicikicchānusayānaṁ, esevanto mānānusayānaṁ, esevanto bhavarāgānusayānaṁ, esevanto avijjānusayānaṁ, esevanto daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ.
daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ → daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivādatuvaṁtuvaṁ-pesuñña-musāvādānaṁ (my) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ → daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvantuvampesuññamusāvādānaṁ (bjt) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ → daṇḍādāna satthādāna kalaha viggahavivāda tuvaṁtuva pesuñña musāvādānaṁ (th) | esevanto → es ev anto (pts) | esevanto daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ → es ev anto daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivādatuvantuva-pesuñña-musāvādānaṁ (pts)
Etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantī”ti.
nirujjhantīti → nirujjhantī ti (ms2005) | etthete → etth ete (pts)
Ko nu kho imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajeyyā’ti?
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005)
Tesaṁ no, bhante, amhākaṁ etadahosi:
etadahosi → etad-ahosi (pts)
‘ayaṁ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṁvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ, pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajituṁ, yannūna mayaṁ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etamatthaṁ paṭipuccheyyāmā’ti.
vitthārena → viṭṭhārena (pts) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | yannūna → yaṁnūna (my) | ceva → eva (pts) | cāyasmā → āyasmā (pts) | yannūna → yan-nūna (pts) | yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkameyyāma → ten upasaṅkameyyāma (pts) | etamatthaṁ → etam-atthaṁ (pts)
Atha kho mayaṁ, bhante, yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkamimha; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etamatthaṁ paṭipucchimha.
yenāyasmā → yan āyasmā (pts) | tenupasaṅkamimha → ten upasaṅkamimha (pts) | etamatthaṁ → etam-atthaṁ (pts)
Tesaṁ no, bhante, āyasmatā mahākaccānena imehi ākārehi imehi padehi imehi byañjanehi attho vibhatto”ti.
vibhattoti → vibhatto ti (pts)« Mahākaccāna nous a clairement expliqué le sens de cette façon, avec ces mots et ces phrases. »
“Paṇḍito, bhikkhave, mahākaccāno; mahāpañño, bhikkhave, mahākaccāno.« Mahākaccāna est astucieux, moines et nonnes, il a une grande sagesse.
Mañcepi tumhe, bhikkhave, etamatthaṁ paṭipuccheyyātha, ahampi taṁ evamevaṁ byākareyyaṁ yathā taṁ mahākaccānena byākataṁ.
taṁ → naṁ (bj) | mañcepi → maṁ cepi (my) | byākareyyaṁ → vyākareyyaṁ (bjt) | byākataṁ → vyākataṁ (bjt) | mañcepi → mañ-ce pi (pts) | etamatthaṁ → etam-atthaṁ (pts) | ahampi → aham-pi (pts) | evamevaṁ → evam-evaṁ (pts)Si vous étiez venus vers moi et m’aviez posé cette question, j’y aurais répondu exactement de la même façon que Mahākaccāna.
Eso cevetassa attho. Evañca naṁ dhārethā”ti.
Evañca → evemeva ca (mr) | cevetassa → ceva etassa (sya-all) | Evañca → evemeva ca (cck: ka.) | cevetassa → ev etassa (pts) | evañca → evañ-ca (pts)Cela en est le sens, et c’est ainsi que vous devriez le retenir. »
Evaṁ vutte, āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)Quand il eût dit ceci, Vénérable Ānanda dit au Bouddha,
“seyyathāpi, bhante, puriso jighacchādubbalyapareto madhupiṇḍikaṁ adhigaccheyya, so yato yato sāyeyya, labhetheva sādurasaṁ asecanakaṁ.
sādurasaṁ → sāduṁ rasaṁ (bj, sya-all) | labhetheva sādurasaṁ → labhetha sāduṁ rasaṁ (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)« Sire, supposez qu’une personne affaiblie par la faim reçoive un petit gâteau de miel. Quand elle le goûterait, elle apprécierait une douce, délicieuse saveur.
Evameva kho, bhante, cetaso bhikkhu dabbajātiko, yato yato imassa dhammapariyāyassa paññāya atthaṁ upaparikkheyya, labhetheva attamanataṁ, labhetheva cetaso pasādaṁ.
labhetheva → labhetha (bj, pts); labhetha ceva (sya-all); labhetha ca (sya-all) | evameva → evam-eva (pts) | labhetheva → labheth eva (pts)De la même façon, chaque fois qu’un moine ou une nonne pourra examiner avec sagesse le sens de cet exposé de l’enseignement, il n’obtiendra que joie et clarté.
Ko nāmo ayaṁ, bhante, dhammapariyāyo”ti?
ayaṁ → ko nāmāyaṁ (sya-all) | nāmo ayaṁ → nāmāyaṁ (sya-all) | ayaṁ → ko nāmāyaṁ (cck: syā.) | ko nāmo → konāmo (pts) | dhammapariyāyoti → dhammapariyāyo ti (pts)Sire, quel est le nom de cet exposé de l’enseignement ? »
“Tasmātiha tvaṁ, ānanda, imaṁ dhammapariyāyaṁ madhupiṇḍikapariyāyotveva naṁ dhārehī”ti.
madhupiṇḍikapariyāyotveva → madhupiṇḍikapariyāyo tveva (my) | madhupiṇḍikapariyāyotveva → madhupiṇḍikapariyāyo t eva (pts)« Eh bien, Ānanda, vous pouvez retenir cet exposé de l’enseignement comme ‘Le Discours du Petit Gâteau de Miel’. »
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam-avoca (pts)Cela est ce que le Bouddha dit.
Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.Satisfait, Vénérable Ānanda approuva ce que le Bouddha avait dit.