2.2. Saccakathā
Purimanidānaṁ.
purimanidānaṁ → paripuṇṇanidāni (bj); paripuṇṇakathānidānaṁ (sya-all) | purimanidānaṁ cattārimāni → (pts) | paripuṇṇanidāni → purimatidānaṁ (bj: machasaṁ, paripuṇṇakathānidātaṁ – syā, PTS)
“Cattārimāni, bhikkhave, tathāni avitathāni anaññathāni.
anaññathāni → anaññāthāni (bj) | bhikkhave → saṁ. ni. 5.1090 (cck note)
Katamāni cattāri?
‘Idaṁ dukkhan’ti, bhikkhave, tathametaṁ avitathametaṁ anaññathametaṁ;
‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti tathametaṁ avitathametaṁ anaññathametaṁ, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti tathametaṁ avitathametaṁ anaññathametaṁ, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti tathametaṁ avitathametaṁ anaññathametaṁ.
Imāni kho, bhikkhave, cattāri tathāni avitathāni anaññathāni”.
anaññathāni → saccasaṁyutta > dhammacakkappavattanavagga (bj: 10)
2.2.1. Paṭhamasuttantaniddesa
Kathaṁ dukkhaṁ tathaṭṭhena saccaṁ?
tathaṭṭhena → tathena, S. (pts note)
Cattāro dukkhassa dukkhaṭṭhā tathā avitathā anaññathā.
Dukkhassa pīḷanaṭṭho, saṅkhataṭṭho, santāpaṭṭho, vipariṇāmaṭṭho—
pīḷanaṭṭho → miṭṭhaṭṭho, S. S2. (pts note) | santāpaṭṭho → paṭṭho, S2.; S. omits. (pts note)
ime cattāro dukkhassa dukkhaṭṭhā tathā avitathā anaññathā.
Evaṁ dukkhaṁ tathaṭṭhena saccaṁ.
Kathaṁ samudayo tathaṭṭhena saccaṁ?
Cattāro samudayassa samudayaṭṭhā tathā avitathā anaññathā.
Samudayassa āyūhanaṭṭho, nidānaṭṭho, saṁyogaṭṭho palibodhaṭṭho—
palibodhaṭṭho → paḷibodhaṭṭho (bj) | āyūhanaṭṭho → āyuhanaṭṭho (sya-all, pts) | palibodhaṭṭho → bahulibodhaṭṭho, S.; bahulīkataṭṭho, S2. (pts note)
ime cattāro samudayassa samudayaṭṭhā tathā avitathā anaññathā.
Evaṁ samudayo tathaṭṭhena saccaṁ.
Kathaṁ nirodho tathaṭṭhena saccaṁ?
Cattāro nirodhassa nirodhaṭṭhā tathā avitathā anaññathā.
Nirodhassa nissaraṇaṭṭho, vivekaṭṭho, asaṅkhataṭṭho, amataṭṭho—
vivekaṭṭho → vitonaṭṭho, S. S2. (pts note)
ime cattāro nirodhassa nirodhaṭṭhā tathā avitathā anaññathā.
nirodhassa → nirossa (bj)
Evaṁ nirodho tathaṭṭhena saccaṁ.
Kathaṁ maggo tathaṭṭhena saccaṁ?
Cattāro maggassa maggaṭṭhā tathā avitathā anaññathā.
Maggassa niyyānaṭṭho, hetuṭṭho, dassanaṭṭho, ādhipateyyaṭṭho—
ādhipateyyaṭṭho → ādhipatyeyaṭṭho (bj) | hetuṭṭho → hetaṭṭho (sya-all) | hetuṭṭho → hetaṭṭho (bj: syā) | hetuṭṭho → hetaṭṭho, S2 K. (pts note)
ime cattāro maggassa maggaṭṭhā tathā avitathā anaññathā.
Evaṁ maggo tathaṭṭhena saccaṁ.
Katihākārehi cattāri saccāni ekappaṭivedhāni?
katihākārehi → katīhākārehi (bj) | ekapaṭivedhāni → ekappaṭivedhāni (bj: machasaṁ)
Catūhākārehi cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
Tathaṭṭhena, anattaṭṭhena, saccaṭṭhena, paṭivedhaṭṭhena—
imehi catūhākārehi cattāri saccāni ekasaṅgahitāni.
Yaṁ ekasaṅgahitaṁ taṁ ekattaṁ.
Ekattaṁ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti—
cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
ekappaṭivedhāni kathaṁ → ekapaṭivedhāni kataṁ (bj)
Kathaṁ tathaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni?
Catūhākārehi tathaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
Dukkhassa dukkhaṭṭho tathaṭṭho, samudayassa samudayaṭṭho tathaṭṭho, nirodhassa nirodhaṭṭho tathaṭṭho, maggassa maggaṭṭho tathaṭṭho—
imehi catūhākārehi tathaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni.
Yaṁ ekasaṅgahitaṁ taṁ ekattaṁ.
Ekattaṁ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti—
cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
ekappaṭivedhāni kathaṁ → ekapaṭivedhāni kataṁ (bj)
Kathaṁ anattaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni?
Catūhākārehi anattaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
Dukkhassa dukkhaṭṭho anattaṭṭho, samudayassa samudayaṭṭho anattaṭṭho, nirodhassa nirodhaṭṭho anattaṭṭho, maggassa maggaṭṭho anattaṭṭho—
imehi catūhākārehi anattaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni.
Yaṁ ekasaṅgahitaṁ taṁ ekattaṁ.
Ekattaṁ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti—
cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
ekappaṭivedhāni kathaṁ → ekapaṭivedhāni kataṁ (bj)
Kathaṁ saccaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni?
Catūhākārehi saccaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
Dukkhassa dukkhaṭṭho saccaṭṭho, samudayassa samudayaṭṭho saccaṭṭho, nirodhassa nirodhaṭṭho saccaṭṭho, maggassa maggaṭṭho saccaṭṭho—
imehi catūhākārehi saccaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni.
Yaṁ ekasaṅgahitaṁ taṁ ekattaṁ.
Ekattaṁ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti—
cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
ekappaṭivedhāni kathaṁ → ekapaṭivedhāni kataṁ (bj)
Kathaṁ paṭivedhaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni?
Catūhākārehi paṭivedhaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
Dukkhassa dukkhaṭṭho paṭivedhaṭṭho, samudayassa samudayaṭṭho paṭivedhaṭṭho nirodhassa nirodhaṭṭho paṭivedhaṭṭho, maggassa maggaṭṭho paṭivedhaṭṭho—
imehi catūhākārehi paṭivedhaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni yaṁ ekasaṅgahitaṁ taṁ ekattaṁ.
Ekattaṁ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti—
cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
ekappaṭivedhāni katihākārehi → ekapaṭivedhāni kataṁ (bj)
Katihākārehi cattāri saccāni ekappaṭivedhāni?
Yaṁ aniccaṁ taṁ dukkhaṁ, yaṁ dukkhaṁ taṁ aniccaṁ, yaṁ aniccañca dukkhañca taṁ anattā.
yaṁ dukkhaṁ taṁ aniccaṁ → (sya-all) | aniccaṁ → “yaṁ dukkhaṁ taṁ aniccaṁ” iti syā, PTS potthakesu na dissati (bj note)
Yaṁ aniccañca dukkhañca anattā ca taṁ tathaṁ.
Yaṁ aniccaṁ ca dukkhañca anattā ca tathañca taṁ saccaṁ.
Yaṁ aniccañca dukkhañca anattā ca tathañca saccañca taṁ ekasaṅgahitaṁ.
Yaṁ ekasaṅgahitaṁ taṁ ekattaṁ.
Ekattaṁ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti—
cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
ekappaṭivedhāni katihākārehi → ekapaṭivedhāni katīhākārehi (bj)
Katihākārehi cattāri saccāni ekappaṭivedhāni?
katīhākārehi → katihākārehi (bj: machasaṁ, syā)
Navahākārehi cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
Tathaṭṭhena, anattaṭṭhena, saccaṭṭhena, paṭivedhaṭṭhena, abhiññaṭṭhena, pariññaṭṭhena, pahānaṭṭhena, bhāvanaṭṭhena, sacchikiriyaṭṭhena—
imehi navahākārehi cattāri saccāni ekasaṅgahitāni.
Yaṁ ekasaṅgahitaṁ taṁ ekattaṁ.
Ekattaṁ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti—
cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
ekappaṭivedhāni kathaṁ → ekapaṭivedhāni kataṁ (bj)
Kathaṁ tathaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni?
Navahākārehi tathaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
Dukkhassa dukkhaṭṭho tathaṭṭho, samudayassa samudayaṭṭho tathaṭṭho, nirodhassa nirodhaṭṭho tathaṭṭho, maggassa maggaṭṭho tathaṭṭho, abhiññāya abhiññaṭṭho tathaṭṭho, pariññāya pariññaṭṭho tathaṭṭho, pahānassa pahānaṭṭho tathaṭṭho, bhāvanāya bhāvanaṭṭho tathaṭṭho, sacchikiriyāya sacchikiriyaṭṭho tathaṭṭho—
tathaṭṭho → tathāṭṭho (bj)
imehi navahākārehi tathaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni.
Yaṁ ekasaṅgahitaṁ taṁ ekattaṁ.
Ekattaṁ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti—
cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
ekappaṭivedhāni kathaṁ → ekapaṭivedhāni kataṁ (bj)
Kathaṁ anattaṭṭhena …
saccaṭṭhena …
paṭivedhaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni?
Navahākārehi paṭivedhaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
Dukkhassa dukkhaṭṭho paṭivedhaṭṭho, samudayassa samudayaṭṭho paṭivedhaṭṭho, nirodhassa nirodhaṭṭho paṭivedhaṭṭho, maggassa maggaṭṭho paṭivedhaṭṭho, abhiññāya abhiññaṭṭho paṭivedhaṭṭho, pariññāya pariññaṭṭho paṭivedhaṭṭho, pahānassa pahānaṭṭho paṭivedhaṭṭho, bhāvanāya bhāvanaṭṭho paṭivedhaṭṭho, sacchikiriyāya sacchikiriyaṭṭho paṭivedhaṭṭho—
imehi navahākārehi paṭivedhaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni.
Yaṁ ekasaṅgahitaṁ taṁ ekattaṁ.
Ekattaṁ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti—
cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
ekappaṭivedhāni katihākārehi → ekapaṭivedhāni katīhākārehi (bj)
Katihākārehi cattāri saccāni ekappaṭivedhāni?
ekappaṭivedhāni dvādasahākārehi → eka paṭivedhāni dvādasahi ākārehi (bj, pts)
Dvādasahākārehi cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
dvādasahākārehi → dvādasahi ākārehi (cck)
Tathaṭṭhena, anattaṭṭhena, saccaṭṭhena, paṭivedhaṭṭhena, abhijānanaṭṭhena, parijānanaṭṭhena, dhammaṭṭhena, tathaṭṭhena, ñātaṭṭhena, sacchikiriyaṭṭhena, phassanaṭṭhena, abhisamayaṭṭhena—
parijānanaṭṭhena → parijānaṭṭhena (bj) | tathaṭṭhena → dhātuṭṭhena (bj) | phassanaṭṭhena → phusanaṭṭhena (bj) | dhātuṭṭhena → tathaṭṭhena (bj: machasaṁ, syā, sī, PTS) | phusanaṭṭhena → phassanaṭṭhena (bj: machasaṁ, syā, sī) | abhijānanaṭṭhena → abhijānaṭṭhena, M. S2. (pts note) | parijānanaṭṭhena → parijānaṭṭhena, S. S2. M. (pts note) | tathaṭṭhena → S. S2. omit tathaṭṭhena, which thus occurs twice in the list. (?) tatvaṭṭhena. (pts note) | phassanaṭṭhena → passanaṭṭhena, M. (pts note)
imehi dvādasahi ākārehi cattāri saccāni ekasaṅgahitāni.
dvādasahi ākārehi → dvādasahākārehi (sya-all)
Yaṁ ekasaṅgahitaṁ taṁ ekattaṁ.
Ekattaṁ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti—
cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
Kathaṁ tathaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni?
ekappaṭivedhāni soḷasahākārehi → ekapaṭivedhāni soḷasahi ākārehi (bj, sya-all, pts)
Soḷasahākārehi tathaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
soḷasahākārehi → soḷasahi ākārehi (cck)
Dukkhassa pīḷanaṭṭho, saṅkhataṭṭho, santāpaṭṭho, vipariṇāmaṭṭho, tathaṭṭho;
vipariṇāmaṭṭho → viparināmaṭṭho (bj) | tathaṭṭho → tataṭṭho, S. S2., always. (pts note)
samudayassa āyūhanaṭṭho, nidānaṭṭho, saṁyogaṭṭho, palibodhaṭṭho tathaṭṭho;
palibodhaṭṭho → paḷibodhaṭṭho (bj) | āyūhanaṭṭho → āyuhanaṭṭho (sya-all, pts)
nirodhassa nissaraṇaṭṭho, vivekaṭṭho, asaṅkhataṭṭho, amataṭṭho tathaṭṭho;
maggassa niyyānaṭṭho, hetuṭṭho, dassanaṭṭho, ādhipateyyaṭṭho tathaṭṭho—
hetuṭṭho → hetaṭṭho (sya-all) | hetuṭṭho → hetaṭṭho (bj: syā)
imehi soḷasahi ākārehi tathaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni.
ekasaṅgahitāni → ekaṅgahitāni (bj)
Yaṁ ekasaṅgahitaṁ taṁ ekattaṁ.
Ekattaṁ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti—
cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
Kathaṁ anattaṭṭhena …pe…
saccaṭṭhena …
paṭivedhaṭṭhena …
abhijānanaṭṭhena …
parijānanaṭṭhena …
dhammaṭṭhena …
tathaṭṭhena …
tathaṭṭhena → tataṭṭhena, S2.; tathaṭṭhena, S. (pts note)
ñātaṭṭhena …
sacchikiriyaṭṭhena …
phassanaṭṭhena …
phusanaṭṭhena → phassanaṭṭhena (bj: machasaṁ, syā, sī)
abhisamayaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni?
Soḷasahi ākārehi abhisamayaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
Dukkhassa pīḷanaṭṭho, saṅkhataṭṭho, santāpaṭṭho, vipariṇāmaṭṭho, abhisamayaṭṭho;
vipariṇāmaṭṭho → viparināmaṭṭho (bj)
samudayassa āyūhanaṭṭho, nidānaṭṭho, saṁyogaṭṭho, palibodhaṭṭho, abhisamayaṭṭho;
palibodhaṭṭho → paḷibodhaṭṭho (bj) | āyūhanaṭṭho → āyuhanaṭṭho (sya-all, pts)
nirodhassa nissaraṇaṭṭho, vivekaṭṭho, asaṅkhataṭṭho, amataṭṭho, abhisamayaṭṭho;
maggassa niyyānaṭṭho, hetuṭṭho, dassanaṭṭho, ādhipateyyaṭṭho, abhisamayaṭṭho—
hetuṭṭho → hetaṭṭho (sya-all) | hetuṭṭho → hetaṭṭho (bj: syā)
imehi soḷasahi ākārehi abhisamayaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni.
Yaṁ ekasaṅgahitaṁ taṁ ekattaṁ.
Ekattaṁ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti—
cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
Saccānaṁ kati lakkhaṇāni?
saccānaṁ → saccāni (bj: sī.mopa, sī.pævi) | Saccānaṁ → saccāni, S. S2. (pts note)
Saccānaṁ dve lakkhaṇāni.
Saṅkhatalakkhaṇañca, asaṅkhatalakkhaṇañca—
saccānaṁ imāni dve lakkhaṇāni.
Saccānaṁ kati lakkhaṇāni?
lakkhaṇāni → lakkhāni (bj)
Saccānaṁ cha lakkhaṇāni.
Saṅkhatānaṁ saccānaṁ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitānaṁ aññathattaṁ paññāyati asaṅkhatassa saccassa na uppādo paññāyati, na vayo paññāyati, na ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati—
na → nana (bj); va (pts) | ṭhitānaṁ → paññāyatītikānaṁ, S. S2. (pts note) | ṭhitassa → titassa, S. (pts note)
saccānaṁ imāni cha lakkhaṇāni.
Saccānaṁ kati lakkhaṇāni?
lakkhaṇāni → lakkhāni (bj)
Saccānaṁ dvādasa lakkhaṇāni.
Dukkhasaccassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati;
ṭhitassa → ṭhitānaṁ (bj)
samudayasaccassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati;
maggasaccassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati;
paññāyati → paññāti (bj)
nirodhasaccassa na uppādo paññāyati, na vayo paññāyati, na ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati—
saccānaṁ imāni dvādasa lakkhaṇāni.
Catunnaṁ saccānaṁ kati kusalā, kati akusalā, kati abyākatā? Samudayasaccaṁ akusalaṁ, maggasaccaṁ kusalaṁ, nirodhasaccaṁ abyākataṁ. Dukkhasaccaṁ siyā kusalaṁ, siyā akusalaṁ, siyā abyākataṁ.
Siyā tīṇi saccāni ekasaccena saṅgahitāni, ekasaccaṁ tīhi saccehi saṅgahitaṁ?
siyā → (sya-all, pts) | ekasaccaṁ → ekaṁ saccaṁ (sya-all, pts) | Tīṇi → S. S2. M. insert siyā before tīṇi. (pts note)
Vatthuvasena pariyāyena siyāti.
Kathañca siyā?
Yaṁ dukkhasaccaṁ akusalaṁ, samudayasaccaṁ akusalaṁ—
evaṁ akusalaṭṭhena dve saccāni ekasaccena saṅgahitāni, ekasaccaṁ dvīhi saccehi saṅgahitaṁ.
ekasaccaṁ → ekaṁ saccaṁ (sya-all)
Yaṁ dukkhasaccaṁ kusalaṁ, maggasaccaṁ kusalaṁ—
evaṁ kusalaṭṭhena dve saccāni ekasaccena saṅgahitāni, ekasaccaṁ dvīhi saccehi saṅgahitaṁ.
ekasaccaṁ → ekaṁ saccaṁ (sya-all, pts)
Yaṁ dukkhasaccaṁ abyākataṁ, nirodhasaccaṁ abyākataṁ—
evaṁ abyākataṭṭhena dve saccāni ekasaccena saṅgahitāni, ekasaccaṁ dvīhi saccehi saṅgahitaṁ.
ekasaccaṁ → ekaṁ saccaṁ (sya-all)
Evaṁ siyā tīṇi saccāni ekasaccena saṅgahitāni, ekasaccaṁ tīhi saccehi saṅgahitaṁ vatthuvasena pariyāyenāti.
ekasaccaṁ → ekaṁ saccaṁ (sya-all)
2.2.2. Dutiyasuttantapāḷi
“Pubbe me, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi—
pubbe → sāvatthinidānaṁ pubbeva (bj) | pubbeva → pubbe (bj: machasaṁ, syā, sī, PTS, a.paṭi) | bhikkhave → saṁ. ni. 3.26 (cck note) | sambodhā → sambodhānaṁ, S. (pts note)
‘ko nu kho rūpassa assādo, ko ādīnavo, kiṁ nissaraṇaṁ;
ko vedanāya assādo, ko ādīnavo, kiṁ nissaraṇaṁ;
ko saññāya assādo, ko ādīnavo, kiṁ nissaraṇaṁ;
ko saṅkhārānaṁ assādo, ko ādīnavo, kiṁ nissaraṇaṁ;
saṅkhārānaṁ → saṅkhārāṇaṁ (pts)
ko viññāṇassa assādo, ko ādīnavo, kiṁ nissaraṇan’ti?
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi—
‘yaṁ kho rūpaṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ—
ayaṁ rūpassa assādo.
Yaṁ rūpaṁ aniccaṁ, taṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ—
taṁ → (bj, sya-all, pts) | vipariṇāmadhammaṁ → viparināmadhammaṁ (bj) | dukkhaṁ → taṁ dukkhaṁ (bj: machasaṁ) | dukkhaṁ → aniccaṁ taṁ dukkhaṁ, S. M. (pts note)
ayaṁ rūpassa ādīnavo.
Yo rūpasmiṁ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ—
idaṁ rūpassa nissaraṇaṁ.
Yaṁ vedanaṁ paṭicca …pe…
yaṁ saññaṁ paṭicca …
yaṁ saṅkhāre paṭicca …
yaṁ viññāṇaṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ—
ayaṁ viññāṇassa assādo.
Yaṁ viññāṇaṁ aniccaṁ taṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ—
taṁ → (bj, sya-all, pts) | vipariṇāmadhammaṁ → viparināmadhammaṁ (bj) | dukkhaṁ → taṁ dukkhaṁ (bj: machasaṁ)
ayaṁ viññāṇassa ādīnavo.
Yo viññāṇasmiṁ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ—
idaṁ viññāṇassa nissaraṇaṁ’.
Yāvakīvañcāhaṁ, bhikkhave, imesaṁ pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ evaṁ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ nābbhaññāsiṁ, neva tāvāhaṁ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti paccaññāsiṁ yato ca khvāhaṁ, bhikkhave, imesaṁ pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ evaṁ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ, athāhaṁ, bhikkhave, ‘sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti paccaññāsiṁ.
abhisambuddho’ti paccaññāsiṁ → abhisambuddho paccaññāsiṁ (sya-all, pts-vp-pli1) | sabrahmake → sabrahmako (bj) | imesaṁ → imesaṁ pañcannaṁ (bj) | nābbhaññāsiṁ → nabbhaññāsiṁ (sya-all, pts) | sassamaṇabrāhmaṇiyā → sassamanabrāhmaṇiyā (pts) | abhisambuddho’ti → abhisambuddho (bj: syā, PTS) | paccaññāsiṁ → abhisambuddho paccaññāsiṁ (syā.) saṁ. ni. 3.26 passitabbā (cck note) | cāhaṁ → cāyaṁ, S. S2. (pts note) | nabbhaññāsiṁ → nabbhaññāsi, S. S2. M. (pts note) | tāvāhaṁ → tāvaṁ, S. S2. (pts note) | abhisambuddho → abhisambodhiṁ, S2.; abhisambuddho ti, S. M. (pts note)
Ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi—
udapādi → udapādī (bj)
‘akuppā me vimutti.
vimutti → cetovimutti (bj, sya-all, pts-vp-pli1, mr) | vimutti ayamantimā → cetovimutti ayaṁ antimā (pts) | cetovimutti → akuppāme vimutti (bj: machasaṁ) | vimutti → cetovimutti (syā. ka.) saṁ. ni. 3.27 passitabbā (cck note)
Ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’”ti.
punabbhavo”ti → khandasaṁyutta > bhāravagga (bj note)
2.2.3. Dutiyasuttantaniddesa
Yaṁ rūpaṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ, ayaṁ rūpassa assādoti—
pahānappaṭivedho samudayasaccaṁ.
Yaṁ rūpaṁ aniccaṁ taṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, ayaṁ rūpassa ādīnavoti—
taṁ → (bj, sya-all, pts) | vipariṇāmadhammaṁ → viparināmadhammaṁ (bj) | dukkhaṁ → taṁ dukkhaṁ (bj: machasaṁ)
pariññāpaṭivedho dukkhasaccaṁ.
Yo rūpasmiṁ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ, idaṁ rūpassa nissaraṇanti—
sacchikiriyāpaṭivedho nirodhasaccaṁ.
Yā imesu tīsu ṭhānesu diṭṭhi saṅkappo vācā kammanto ājīvo vāyāmo sati samādhi—
bhāvanāpaṭivedho maggasaccaṁ.
Yaṁ vedanaṁ paṭicca …pe…
yaṁ saññaṁ paṭicca …
yaṁ saṅkhāre paṭicca …
yaṁ viññāṇaṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ, ayaṁ viññāṇassa assādoti—
pahānappaṭivedho samudayasaccaṁ.
Yaṁ viññāṇaṁ aniccaṁ taṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, ayaṁ viññāṇassa ādīnavoti—
taṁ → (bj, sya-all, pts) | vipariṇāmadhammaṁ → viparināmadhammaṁ (bj) | dukkhaṁ → taṁ dukkhaṁ (bj: machasaṁ)
pariññāpaṭivedho dukkhasaccaṁ.
Yo viññāṇasmiṁ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ, idaṁ viññāṇassa nissaraṇanti—
sacchikiriyāpaṭivedho nirodhasaccaṁ.
Yā imesu tīsu ṭhānesu diṭṭhi saṅkappo vācā kammanto ājīvo vāyāmo sati samādhi—
bhāvanāpaṭivedho maggasaccaṁ.
maggasaccaṁ saccanti → maggasaccanti (sya-all)
Saccanti katihākārehi saccaṁ?
katihākārehi → katihākārehi saccaṁ tīhākārehi (sya-all) | saccanti → ‘saccanti’ tāyipotthake na dissati (bj note) | ti → K. omits saccan ti. (pts note)
Esanaṭṭhena, pariggahaṭṭhena, paṭivedhaṭṭhena.
Kathaṁ esanaṭṭhena saccaṁ?
Jarāmaraṇaṁ kiṁnidānaṁ, kiṁsamudayaṁ, kiṁjātikaṁ, kiṁpabhavanti—
kiṁsamudayaṁ → kiṁsasamudayaṁ (bj)
evaṁ esanaṭṭhena saccaṁ.
Jarāmaraṇaṁ jātinidānaṁ, jātisamudayaṁ, jātijātikaṁ, jātippabhavanti—
evaṁ pariggahaṭṭhena saccaṁ.
Jarāmaraṇañca pajānāti, jarāmaraṇasamudayañca pajānāti, jarāmaraṇanirodhañca pajānāti, jarāmaraṇanirodhagāminiṁ paṭipadañca pajānāti—
jarāmaraṇanirodhagāminiṁ paṭipadañca → jarāmaraṇanirodhagāminīpaṭipadañca (sya-all)
evaṁ paṭivedhaṭṭhena saccaṁ.
Jāti kiṁnidānā, kiṁsamudayā, kiṁjātikā, kiṁpabhavāti—
kiṁnidānā → kiṁnidānaṁ (bj)
evaṁ esanaṭṭhena saccaṁ.
Jāti bhavanidānā, bhavasamudayā, bhavajātikā, bhavappabhavāti—
bhavappabhavāti → bhavappabhāvāti (bj)
evaṁ pariggahaṭṭhena saccaṁ.
Jātiñca pajānāti, jātisamudayañca pajānāti, jātinirodhañca pajānāti, jātinirodhagāminiṁ paṭipadañca pajānāti—
jātinirodhagāminiṁ paṭipadañca → jātinirodhagāminīpaṭipadañca (sya-all)
evaṁ paṭivedhaṭṭhena saccaṁ.
Bhavo kiṁnidāno, kiṁsamudayo, kiṁjātiko, kiṁpabhavoti—
evaṁ esanaṭṭhena saccaṁ.
Bhavo upādānanidāno, upādānasamudayo, upādānajātiko, upādānappabhavoti—
bhavo → bhāvo (bj) | upādānappabhavoti → upādānappabhāvoti (bj)
evaṁ pariggahaṭṭhena saccaṁ.
Bhavaṁ ca pajānāti, bhavasamudayañca pajānāti, bhavanirodhañca pajānāti, bhavanirodhagāminiṁ paṭipadañca pajānāti—
bhavanirodhagāminiṁ paṭipadañca → bhavanirodhagāminīpaṭipadañca (sya-all)
evaṁ paṭivedhaṭṭhena saccaṁ.
Upādānaṁ kiṁnidānaṁ, kiṁsamudayaṁ, kiṁjātikaṁ, kiṁpabhavanti—
evaṁ esanaṭṭhena saccaṁ.
Upādānaṁ taṇhānidānaṁ, taṇhāsamudayaṁ, taṇhājātikaṁ, taṇhāpabhavanti—
evaṁ pariggahaṭṭhena saccaṁ.
Upādānañca pajānāti, upādānasamudayañca pajānāti, upādānanirodhañca pajānāti upādānanirodhagāminiṁ paṭipadañca pajānāti—
upādānanirodhagāminiṁ paṭipadañca → upādānanirodhagāminīpaṭipadañca (sya-all)
evaṁ paṭivedhaṭṭhena saccaṁ.
Taṇhā kiṁnidānā, kiṁsamudayā, kiṁjātikā, kiṁpabhavāti—
evaṁ esanaṭṭhena saccaṁ.
Taṇhā vedanānidānā, vedanāsamudayā, vedanājātikā, vedanāpabhavāti—
vedanāsamudayā vedanājātikā vedanāpabhavāti → vedānāsamudayā vedanā jātikā vedanāpabhāvāti (bj)
evaṁ pariggahaṭṭhena saccaṁ.
Taṇhañca pajānāti, taṇhāsamudayañca pajānāti, taṇhānirodhañca pajānāti, taṇhānirodhagāminiṁ paṭipadañca pajānāti—
taṇhāsamudayañca → taṇhā samuyañca (bj) | taṇhānirodhagāminiṁ paṭipadañca → taṇhānirodhagāminīpaṭipadañca (sya-all) | paṭipadañca → gāminipaṭipadañca (bj: PTS)
evaṁ paṭivedhaṭṭhena saccaṁ.
Vedanā kiṁnidānā, kiṁsamudayā, kiṁjātikā, kiṁpabhavāti—
evaṁ esanaṭṭhena saccaṁ.
Vedanā phassanidānā, phassasamudayā, phassajātikā, phassappabhavāti—
phassapabhavāti → phassappabhavāti (bj: machasaṁ)
evaṁ pariggahaṭṭhena saccaṁ.
Vedanañca pajānāti, vedanāsamudayañca pajānāti, vedanānirodhañca pajānāti, vedanānirodhagāminiṁ paṭipadañca pajānāti—
vedanāsamudayañca → vedanāsamuyañca (bj) | vedanānirodhagāminiṁ → vedanānirodhagāminī (bj) | vedanānirodhagāminiṁ paṭipadañca → vedanānirodhagāminīpaṭipadañca (sya-all)
evaṁ paṭivedhaṭṭhena saccaṁ.
Phasso kiṁnidāno, kiṁsamudayo, kiṁjātiko, kiṁpabhavoti—
evaṁ esanaṭṭhena saccaṁ.
esanaṭṭhena → phasanaṭṭhena (bj)
Phasso saḷāyatananidāno, saḷāyatanasamudayo, saḷāyatanajātiko, saḷāyatanappabhavoti—
evaṁ pariggahaṭṭhena saccaṁ.
Phassañca pajānāti, phassasamudayañca pajānāti, phassanirodhañca pajānāti, phassanirodhagāminiṁ paṭipadañca pajānāti—
phassanirodhagāminiṁ → phassanirodhagāminī (bj) | phassanirodhagāminiṁ paṭipadañca → phassanirodhagāminīpaṭipadañca (sya-all)
evaṁ paṭivedhaṭṭhena saccaṁ.
Saḷāyatanaṁ kiṁnidānaṁ, kiṁsamudayaṁ, kiṁjātikaṁ, kiṁpabhavanti—
evaṁ esanaṭṭhena saccaṁ.
esanaṭṭhena → phasanaṭṭhena (bj)
Saḷāyatanaṁ nāmarūpanidānaṁ, nāmarūpasamudayaṁ, nāmarūpajātikaṁ, nāmarūpappabhavanti—
evaṁ pariggahaṭṭhena saccaṁ.
Saḷāyatanañca pajānāti, saḷāyatanasamudayañca pajānāti, saḷāyatananirodhañca pajānāti, saḷāyatananirodhagāminiṁ paṭipadañca pajānāti—
saḷāyatananirodhagāminiṁ paṭipadañca → saḷāyatananirodhagāminīpaṭipadañca (bj, sya-all)
evaṁ paṭivedhaṭṭhena saccaṁ.
Nāmarūpaṁ kiṁnidānaṁ, kiṁsamudayaṁ, kiṁjātikaṁ, kiṁpabhavanti—
kiṁnidānaṁ → niṁnidānaṁ (bj)
evaṁ esanaṭṭhena saccaṁ.
esanaṭṭhena → phasanaṭṭhena (bj)
Nāmarūpaṁ viññāṇanidānaṁ, viññāṇasamudayaṁ, viññāṇajātikaṁ, viññāṇappabhavanti—
viññāṇajātikaṁ viññāṇappabhavanti → viññānajātikaṁ viññāṇapabhavan ti (pts)
evaṁ pariggahaṭṭhena saccaṁ.
Nāmarūpañca pajānāti, nāmarūpasamudayañca pajānāti, nāmarūpanirodhañca pajānāti, nāmarūpanirodhagāminiṁ paṭipadañca pajānāti—
nāmarūpanirodhagāminiṁ → nāmarūpanirodhagāminī (bj) | nāmarūpanirodhagāminiṁ paṭipadañca → nāmarūpanirodhagāminīpaṭipadañca (sya-all)
evaṁ paṭivedhaṭṭhena saccaṁ.
Viññāṇaṁ kiṁnidānaṁ, kiṁsamudayaṁ, kiṁjātikaṁ, kiṁpabhavanti—
evaṁ esanaṭṭhena saccaṁ.
esanaṭṭhena → phasanaṭṭhena (bj)
Viññāṇaṁ saṅkhāranidānaṁ, saṅkhārasamudayaṁ, saṅkhārajātikaṁ, saṅkhārappabhavanti—
saṅkhāranidānaṁ → saṅkhārānidānaṁ (bj)
evaṁ pariggahaṭṭhena saccaṁ.
Viññāṇañca pajānāti, viññāṇasamudayañca pajānāti, viññāṇanirodhañca pajānāti, viññāṇanirodhagāminiṁ paṭipadañca pajānāti—
viññāṇanirodhagāminiṁ → viññāṇanirodhagāminī (bj) | viññāṇanirodhagāminiṁ paṭipadañca → viññāṇanirodhagāminīpaṭipadañca (sya-all)
evaṁ paṭivedhaṭṭhena saccaṁ.
Saṅkhārā kiṁnidānā, kiṁsamudayā, kiṁjātikā, kiṁpabhavāti—
kiṁsamudayā → kiṁsamudāyā (bj)
evaṁ esanaṭṭhena saccaṁ.
esanaṭṭhena → phasanaṭṭhena (bj)
Saṅkhārā avijjānidānā, avijjāsamudayā, avijjājātikā, avijjāpabhavāti—
evaṁ pariggahaṭṭhena saccaṁ.
Saṅkhāre ca pajānāti, saṅkhārasamudayañca pajānāti, saṅkhāranirodhañca pajānāti, saṅkhāranirodhagāminiṁ paṭipadañca pajānāti—
saṅkhāranirodhagāminiṁ → saṅkhāranirodhagāminī (bj) | saṅkhāranirodhagāminiṁ paṭipadañca → saṁkhāranirodhagāminīpaṭipadañca (sya-all)
evaṁ paṭivedhaṭṭhena saccaṁ.
Jarāmaraṇaṁ dukkhasaccaṁ, jāti samudayasaccaṁ, ubhinnampi nissaraṇaṁ nirodhasaccaṁ, nirodhappajānanā maggasaccaṁ.
nirodhappajānanā → nirodhappapajānanā (sya-all) | nirodhapajānanā → nirodhappajānatā (bj: machasaṁ, syā)
Jāti dukkhasaccaṁ, bhavo samudayasaccaṁ, ubhinnampi nissaraṇaṁ nirodhasaccaṁ, nirodhappajānanā maggasaccaṁ.
Bhavo dukkhasaccaṁ, upādānaṁ samudayasaccaṁ, ubhinnampi nissaraṇaṁ nirodhasaccaṁ, nirodhappajānanā maggasaccaṁ.
Upādānaṁ dukkhasaccaṁ, taṇhā samudayasaccaṁ, ubhinnampi nissaraṇaṁ nirodhasaccaṁ, nirodhappajānanā maggasaccaṁ.
Taṇhā dukkhasaccaṁ, vedanā samudayasaccaṁ, ubhinnampi nissaraṇaṁ nirodhasaccaṁ, nirodhappajānanā maggasaccaṁ.
Vedanā dukkhasaccaṁ, phasso samudayasaccaṁ, ubhinnampi nissaraṇaṁ nirodhasaccaṁ, nirodhappajānanā maggasaccaṁ.
Phasso dukkhasaccaṁ, saḷāyatanaṁ samudayasaccaṁ, ubhinnampi nissaraṇaṁ nirodhasaccaṁ, nirodhappajānanā maggasaccaṁ.
Saḷāyatanaṁ dukkhasaccaṁ, nāmarūpaṁ samudayasaccaṁ, ubhinnampi nissaraṇaṁ nirodhasaccaṁ, nirodhappajānanā maggasaccaṁ.
Nāmarūpaṁ dukkhasaccaṁ, viññāṇaṁ samudayasaccaṁ, ubhinnampi nissaraṇaṁ nirodhasaccaṁ, nirodhappajānanā maggasaccaṁ.
Viññāṇaṁ dukkhasaccaṁ, saṅkhārā samudayasaccaṁ, ubhinnampi nissaraṇaṁ nirodhasaccaṁ, nirodhappajānanā maggasaccaṁ.
Saṅkhārā dukkhasaccaṁ, avijjā samudayasaccaṁ, ubhinnampi nissaraṇaṁ nirodhasaccaṁ, nirodhappajānanā maggasaccaṁ.
Jarāmaraṇaṁ siyā dukkhasaccaṁ, siyā samudayasaccaṁ, ubhinnampi nissaraṇaṁ nirodhasaccaṁ, nirodhappajānanā maggasaccaṁ.
jarāmaraṇaṁ → jarāmaraṇaṁ dukkhasaccaṁ jāti (bj, sya-all) | siyā → (pts) | samudayasaccaṁ → jarāmaraṇaṁ siyā dukkhasaccaṁ siyā samudayasaccaṁ (bj: machasaṁ); jarāmaraṇaṁ dukkhasaccaṁ siyā samudayasaṁ (bj: sī) | samudayasaccaṁ → jarāmaraṇaṁ dukkhasaccaṁ siyā samudayasaccaṁ, S. S2. M. (pts note)
Jāti siyā dukkhasaccaṁ, siyā samudayasaccaṁ …pe…
siyā → (bj, sya-all)
bhavo siyā dukkhasaccaṁ, siyā samudayasaccaṁ, ubhinnampi nissaraṇaṁ nirodhasaccaṁ, nirodhappajānanā maggasaccanti.
maggasaccanti → ‘saṅkhārā dukkhasaccaṁ’ yāvapariyosānaṁ (bj: machasaṁ, katthaci sīhaḷapotthakesu ca na dissati.) | saṅkhārā → S. S2. M. omit from here to the end. (pts note)