Gotamasutta
Gotamasutta → mahā sakyamuni gotamo (pts1ed, pts2ed)๑๐ โคตมสูตร
“Pubbeva me, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi:
pubbeva → (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)“ภิกษุทั้งหลาย ก่อนแต่ตรัสรู้ เมื่อเราเป็นโพธิสัตว์ยังไม่ได้ตรัสรู้
‘kicchaṁ vatāyaṁ loko āpanno jāyati ca jīyati ca mīyati ca cavati ca upapajjati ca.
jīyati → jiyyati (sya-all) | mīyati → miyyati (sya-all) | upapajjati → upapajjati (bj note) | Kiccham → S3 kiccho S1 kicchivitāyaṁ (pts note)ได้มี ความคิดคำนึงอย่างนี้ว่า ‘โลกนี้ถึงความคับแค้น จึงเกิด แก่
Atha ca panimassa dukkhassa nissaraṇaṁ nappajānāti jarāmaraṇassa.
nappajānāti → nappajānātī (sya-all) | panimassa → pan imassa (pts) | nissaraṇaṁ → nissaraṇam (pts)ตาย จุติ และอุบัติ ก็บุคคลไม่รู้อุบายสลัดออกจากทุกข์
Kudāssu nāma imassa dukkhassa nissaraṇaṁ paññāyissati jarāmaraṇassā’ti?
kudāssu → kudassu (bj, sya-all, pts) | kudassu → kudāssu (bj: machasaṁ, sīmu3)คือชราและมรณะนี้ เมื่อไรจึงจะพ้นจากทุกข์ คือ ชราและมรณะนี้ได้’
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)เรานั้นได้มีความคิดคำนึงอย่างนี้ว่า
‘kimhi nu kho sati jarāmaraṇaṁ hoti, kiṁpaccayā jarāmaraṇan’ti?
jarāmaraṇa?”nti → jarāmaraṇaṁ (bj: sīmu3) | kiṁpaccayā jarāmaraṇanti → kimpaccayā jarāmaraṇa nti (bjt) | kiṁpaccayā → kimpaccayā (pts)‘เมื่ออะไรมี ชราและมรณะจึงมี เพราะอะไร เป็นปัจจัย ชราและมรณะจึงมี’
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (th)เพราะมนสิการโดยแยบคาย จึงได้รู้แจ้งด้วยปัญญาว่า
‘jātiyā kho sati jarāmaraṇaṁ hoti, jātipaccayā jarāmaraṇan’ti.
jarāmaraṇanti → jarāmaraṇan ti (pts)‘เมื่อชาติมี ชราและมรณะจึงมี เพราะชาติเป็นปัจจัย ชราและมรณะจึงมี’
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
mayhaṁ → mayham (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)จากนั้น จึงดำริว่า
‘kimhi nu kho sati jāti hoti …pe…‘เมื่ออะไรมี ชาติจึงมี ฯลฯ
bhavo …ภพ ...
upādānaṁ …อุปาทาน ...
taṇhā …ตัณหา ...
vedanā …เวทนา ...
phasso …ผัสสะ ...
saḷāyatanaṁ …สฬายตนะ ...
nāmarūpaṁ …นามรูป ...
viññāṇaṁ …วิญญาณ ...
saṅkhārā honti, kiṁpaccayā saṅkhārā’ti?
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā saṅkhārāti → kimpaccayā saṅkhārā ti (pts)สังขาร ทั้งหลายจึงมี เพราะอะไรเป็นปัจจัย สังขารทั้งหลายจึงมี’
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (th)เพราะมนสิการโดย แยบคาย จึงได้รู้แจ้งด้วยปัญญาว่า
‘avijjāya kho sati saṅkhārā honti, avijjāpaccayā saṅkhārā’ti.
avijjāpaccayā → avijjā paccayā (pts)‘เมื่ออวิชชามี สังขารทั้งหลายจึงมี เพราะ อวิชชาเป็นปัจจัย สังขารทั้งหลายจึงมี’
Iti hidaṁ avijjāpaccayā saṅkhārā;
hidaṁ → itihidaṁ bhikkhave (bj: sīmu3, sī.pævi, sī.pavi) | hidam → S1-3 add bhikkhave (pts note)เพราะอวิชชาเป็นปัจจัย สังขารทั้งหลายจึงมี
saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ …pe…เพราะสังขารเป็นปัจจัย วิญญาณจึงมี ฯลฯ
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
evametassa → evam etassa (pts)ดังพรรณนามาฉะนี้ ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ มีได้ด้วยประการฉะนี้
‘Samudayo, samudayo’ti kho me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
me → Omitted by S1-3 (pts note) | samudayoti → samudayo ti (pts) | cakkhuṁ → cakkhum (pts) | ñāṇaṁ → ñāṇam (pts)ภิกษุทั้งหลาย จักขุ ญาณ ปัญญา วิชชา แสงสว่างในธรรมทั้งหลายที่ไม่เคย ได้ฟังมาก่อนได้เกิดขึ้นแก่เราว่า ‘สมุทัย สมุทัย’
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
mayhaṁ → mayham (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)จากนั้น จึงดำริว่า
‘kimhi nu kho asati jarāmaraṇaṁ na hoti, kissa nirodhā jarāmaraṇanirodho’ti?
jarāmaraṇanirodhoti → jarāmaraṇanirodho ti (bjt) | jarāmaraṇanirodhoti → jarāmaraṇa nirodhoti (pts)‘เมื่ออะไรไม่มี ชราและมรณะจึงไม่มี เพราะอะไรดับ ชรา และมรณะจึงดับ’
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (th) | mayhaṁ → mayham (pts)เพราะมนสิการโดยแยบคาย จึงได้รู้แจ้งด้วยปัญญาว่า
‘jātiyā kho asati jarāmaraṇaṁ na hoti, jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’ti.‘เมื่อชาติ ไม่มี ชราและมรณะจึงไม่มี เพราะชาติดับ ชราและมรณะจึงดับ’
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
mayhaṁ → mayham (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)จากนั้น จึงดำริว่า
‘kimhi nu kho asati jāti na hoti …pe…‘เมื่ออะไรไม่มี ชาติจึงไม่มี ฯลฯ
bhavo …ภพ ...
upādānaṁ …อุปาทาน ...
taṇhā …ตัณหา ...
vedanā …เวทนา ...
phasso …ผัสสะ ...
saḷāyatanaṁ …สฬายตนะ ...
nāmarūpaṁ …นามรูป ...
viññāṇaṁ …วิญญาณ ...
saṅkhārā na honti, kissa nirodhā saṅkhāranirodho’ti?
saṅkhāranirodhoti → saṅkhāranirodho ti (bjt, pts)สังขาร ทั้งหลายจึงไม่มี เพราะอะไรดับ สังขารจึงดับ’
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (th) | mayhaṁ → mayham (pts)เพราะมนสิการโดยแยบคาย จึงได้ รู้แจ้งด้วยปัญญาว่า
‘avijjāya kho asati saṅkhārā na honti, avijjānirodhā saṅkhāranirodho’ti.
saṅkhāranirodhoti → saṅkhāranirodho ti (pts)‘เมื่ออวิชชาไม่มี สังขารทั้งหลายจึงไม่มี เพราะอวิชชาดับ สังขารจึงดับ’
Iti hidaṁ avijjānirodhā saṅkhāranirodho;
hidaṁ → hidam (pts)อนึ่ง เพราะอวิชชาดับ สังขารจึงดับ
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho …pe…เพราะสังขารดับ วิญญาณจึงดับ ฯลฯ
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
evametassa → evam etassa (pts)ดังพรรณนามาฉะนี้ ความดับแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ มีได้ด้วยประการฉะนี้
‘Nirodho, nirodho’ti kho me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādī”ti.
me → Omitted by S1-3 (pts note) | cakkhuṁ → cakkhum (pts) | ñāṇaṁ → ñāṇam (pts) | udapādīti → udapādī ti (pts)ภิกษุทั้งหลาย จักขุ ญาณ ปัญญา วิชชา แสงสว่างในธรรมทั้งหลายที่ ไม่เคยได้ฟังมาก่อนได้เกิดขึ้นแก่เราว่า ‘นิโรธ นิโรธ”
Dasamo.
dasamo → dasamaṁ (sya-all)โคตมสูตรที่ ๑๐ จบ
Buddhavaggo paṭhamo.
+ → tassa uddānaṁ (th)
Tassuddānaṁ
tassuddānaṁ → tassa uddānaṁ bhavati (bj: syā)รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
Desanā vibhaṅgapaṭipadā ca, vipassī sikhī ca vessabhū;
vibhaṅgapaṭipadā → vibhaṅgam paṭipadā (pts) | ca → vibhaṅgaṁ paṭipadaṁ (bj: syā) | vibhaṅgapaṭipadā → vibhaṅga paṭipadā (bjt) | desanā vibhaṅgapaṭipadā ca → bhavati desanāvibhaṅgaṁ paṭipadañca (th) vessabhū → vessabhu (pts) | Sikhī → B vipassi sikkhi (pts note)๑. ปฏิจจสมุปปาทสูตร ๒. วิภังคสูตร ๓. ปฏิปทาสูตร ๔. วิปัสสีสูตร ๕. สิขีสูตร ๖. เวสสภูสูตร Kakusandho koṇāgamano kassapo, mahāsakyamuni ca gotamoti.
koṇāgamano → koṇāgamano ca (bj); konāgamano ca (sya-all); konāgamano (pts) | kakusandho → kakusandho ca (bj: sīmu3) | ca → konāgamano (bj: machasaṁ) | Kakusandho → B kakku- (pts note) | Konāgamano → S1-3 koṇāgamanañca (pts note) mahāsakyamuni → mahāyaso sakyamunī (bj); mahāsakyamunī (sya-all) | gotamoti → gotamanti (pts) | gotamoti → mahāsakyamunī ca gotamoti (bj: machasaṁ, syā) | Sakyamuni → S1-3 mahāyaso sakyamunā (pts note) | mahāsakyamuni → mahā sakyamuni (pts)๗. กกุสันธสูตร ๘. โกนาคมนสูตร ๙. กัสสปสูตร ๑๐. โคตมสูตร