Saṁyojanasutta๕๓ สังโยชนสูตร
Sāvatthiyaṁ viharati.
viharati saṁyojaniyesu → saññojanīyesu (bj)พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ... เขตกรุงสาวัตถี ณ ที่นั้น พระผู้มีพระภาค...
“Saṁyojaniyesu, bhikkhave, dhammesu assādānupassino viharato taṇhā pavaḍḍhati.
saṁyojaniyesu → tatra kho bhagavā saññojaniyesu (sya-all)“ภิกษุทั้งหลาย เมื่อภิกษุพิจารณาเห็นความพอใจเนือง ๆ ในธรรมทั้งหลายที่ เป็นปัจจัยแห่งสังโยชน์ ตัณหาย่อมเจริญ
Taṇhāpaccayā upādānaṁ;เพราะตัณหาเป็นปัจจัย อุปาทานจึงมี
upādānapaccayā bhavo;
upādānapaccayā bhavo → upādānāpaccayābhavo (pts)เพราะอุปาทานเป็นปัจจัย ภพจึงมี
bhavapaccayā jāti;
bhavapaccayā jāti → bhavapaccayājāti (pts)เพราะภพเป็นปัจจัย ชาติจึงมี
jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā (th) | jātipaccayā jarāmaraṇaṁ → jatipaccayājarāmaraṇaṁ (pts)เพราะชาติเป็น ปัจจัย ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสจึงมี
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
evametassa → evam etassa (pts)ความเกิดขึ้นแห่ง กองทุกข์ทั้งมวลนี้ มีได้ด้วยประการฉะนี้
Seyyathāpi, bhikkhave, telañca paṭicca vaṭṭiñca paṭicca telappadīpo jhāyeyya.
telañca → telaṁ ca (bjt, pts) | vaṭṭiñca → vaṭṭiṁ ca (bjt) | vaṭṭiñca → vaṭṭim ca (pts)เปรียบเหมือนประทีปน้ำมันพึงติดไฟได้ ก็เพราะอาศัยน้ำมันและไส้
Tatra puriso kālena kālaṁ telaṁ āsiñceyya vaṭṭiṁ upasaṁhareyya.
kālaṁ telaṁ → kalaṁ telam (pts) | āsiñceyya → abhisiñceyya (bj: sīmu3) | upasaṁhareyya → upahareyya (bj: sīmu3, sī.pævi) | āsiñceyya → āsiñ ceyya (th) | vaṭṭiṁ upasaṁhareyya → vaṭṭim upasamhareyya (pts)บุรุษเติม น้ำมันและใส่ไส้ในประทีปน้ำมันนั้นทุก ๆ ระยะ
Evañhi so, bhikkhave, telappadīpo tadāhāro tadupādāno ciraṁ dīghamaddhānaṁ jaleyya.
jaleyya → S3 jāleyya (pts note) | evañhi → evaṁ hi (bjt) | tadāhāro → tadā hāro (th) | tadupādāno → tad upādāno (pts) | dīghamaddhānaṁ → dīgham addhānaṁ (pts)เมื่อเป็นอย่างนี้ ประทีปน้ำมันนั้น ได้อาหารอย่างนั้น ได้เชื้ออย่างนั้น พึงลุกโพลงตลอดกาลนาน
Evameva kho, bhikkhave, saṁyojaniyesu dhammesu assādānupassino viharato taṇhā pavaḍḍhati.
saṁyojaniyesu → saññojanīyesu (bjt) | saṁyojaniyesu → saññojaniyesu (th, pts) | evameva → evam eva (pts)อุปมานี้ฉันใด อุปไมย ก็ฉันนั้น เมื่อภิกษุพิจารณาเห็นความพอใจเนือง ๆ ในธรรมทั้งหลายที่เป็นปัจจัย แห่งสังโยชน์ ตัณหาย่อมเจริญ ฉันนั้นเหมือนกัน
Taṇhāpaccayā upādānaṁ;เพราะตัณหาเป็นปัจจัย อุปาทาน จึงมี
upādānapaccayā bhavo;เพราะอุปาทานเป็นปัจจัย ภพจึงมี
bhavapaccayā jāti;เพราะภพเป็นปัจจัย ชาติจึงมี
jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.
pe → See note1 (pts note) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā (th)เพราะชาติ เป็นปัจจัย ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสจึงมี
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
evametassa → evam etassa (pts)ความเกิดขึ้น แห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ มีได้ด้วยประการฉะนี้
Saṁyojaniyesu, bhikkhave, dhammesu ādīnavānupassino viharato taṇhā nirujjhati.
saṁyojaniyesu → saññojanīyesu (bjt) | saṁyojaniyesu → saññojaniyesu (th, pts)เมื่อภิกษุพิจารณาเห็นโทษเนือง ๆ ในธรรมทั้งหลายที่เป็นปัจจัยแห่งสังโยชน์ ตัณหาย่อมดับ
Taṇhānirodhā upādānanirodho;
taṇhānirodhā → tanhānirodhā (pts)เพราะตัณหาดับ อุปาทานจึงดับ
upādānanirodhā bhavanirodho;เพราะอุปาทานดับ ภพจึงดับ
bhavanirodhā jātinirodho;เพราะภพดับ ชาติจึงดับ
jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā → soka paridevadukkhadomanassupāyāsā (th)เพราะชาติดับ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสจึงดับ
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
evametassa → evam etassa (pts)ความดับแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ มีได้ด้วยประการฉะนี้
Seyyathāpi, bhikkhave, telañca paṭicca vaṭṭiñca paṭicca telappadīpo jhāyeyya.
telañca → telaṁ ca (bjt, pts) | vaṭṭiñca → vaṭṭiṁ ca (bjt, pts)ภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนประทีปน้ำมันพึงติดไฟได้ ก็เพราะอาศัยน้ำมัน และไส้
Tatra puriso na kālena kālaṁ telaṁ āsiñceyya na vaṭṭiṁ upasaṁhareyya.
vaṭṭiṁ → vaṭṭiṁ ca (bj, pts) | ca → ‘ca’ iti natthi syā, machasaṁ (bj note) | telaṁ → telam (pts) | vaṭṭiṁ → vaṭṭiñca (pts)บุรุษไม่เติมน้ำมันและไม่ใส่ไส้ในประทีปน้ำมันนั้นทุก ๆ ระยะ
Evañhi so, bhikkhave, telappadīpo purimassa ca upādānassa pariyādānā aññassa ca anupahārā anāhāro nibbāyeyya.
upādānassa → upādañassa (pts) | anupahārā → anupāhārā (pts) | evañhi → evaṁ hi (bjt) | telappadīpo → telap padīpo (th) | anupahārā → anu pahārā (th)เมื่อเป็นอย่างนี้ ประทีปน้ำมันนั้น ไม่ได้อาหารอย่างนั้น ไม่ได้เชื้ออย่างนั้น พึงดับไป เพราะสิ้น เชื้อเก่าและไม่เติมเชื้อใหม่
Evameva kho, bhikkhave, saṁyojaniyesu dhammesu ādīnavānupassino viharato taṇhā nirujjhati.
saṁyojaniyesu → saññojanīyesu (bjt) | saṁyojaniyesu → saññojaniyesu (th, pts) | evameva → evam eva (pts)อุปมานี้ฉันใด อุปไมยก็ฉันนั้น เมื่อภิกษุพิจารณาเห็นโทษ เนือง ๆ ในธรรมทั้งหลาย ที่เป็นปัจจัยแห่งสังโยชน์ ตัณหาย่อมดับ
Taṇhānirodhā upādānanirodho …pe…
taṇhānirodhā → taṇhā nirodhā (th)เพราะตัณหาดับ อุปาทานจึงดับ ฯลฯ
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī”ti.
evametassa → evam etassa (pts)ความดับแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ มีได้ด้วยประการฉะนี้”