Apagatasutta
Apagatasutta → mānāpagatasuttaṁ (bj)๒๒ อปคตสูตร
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthiyaṁ viharati (sya-all)พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ... เขตกรุงสาวัตถี ...
Atha kho āyasmā rāhulo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā rāhulo bhagavantaṁ etadavoca:
bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)ครั้งนั้น ท่านพระราหุลเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาท แล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“kathaṁ nu kho, bhante, jānato kathaṁ passato imasmiṁ ca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṁ mānasaṁ hoti vidhā samatikkantaṁ santaṁ suvimuttan”ti?
ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṁ → ahiṁkāramamiṁkāramānāpagataṁ (bj); ahaṅkaramamaṅkāramānāpagataṁ (pts) | imasmiṁ ca saviññāṇake → imasmiñca viññāṇake (pts) | kathaṁ nu → kathannu (bjt) | vidhā samatikkantaṁ → vidhāsamatikkantaṁ (bjt, pts) | ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṁ → ahaṅkāra mamaṅkāra mānāpagataṁ (th) | kathaṁ → katham (pts) | ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṁ → ahaṅkara-mamaṅkāra-mānāpagataṁ (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เมื่อบุคคลรู้เห็นอย่างไร ใจจึงปราศจากอหังการ มมังการ และมานะ ในกายที่มีวิญญาณครองนี้ และในสรรพนิมิตภายนอก ก้าวล่วงส่วนแห่ง มานะ สงบระงับ หลุดพ้นดีแล้ว”
“Yaṁ kiñci, rāhula, rūpaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā sabbaṁ rūpaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā anupādā vimutto hoti.
hoti → hoti pañcannaṁ khandhānaṁ evaṁ kattabbaṁ (bj); hoti pañcannam khandhānam evam kāttabbam (pts) | oḷārikaṁ → oḷarikaṁ (pts) | yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | rūpaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ → rūpam atītānāgatapaccuppannam (pts) | nesohamasmi → neso ham asmi (pts) | meso → me so (pts) | evametaṁ → evam etam (pts)“ราหุล รูปอย่างใดอย่างหนึ่งทั้งที่เป็นอดีต อนาคต และปัจจุบัน เป็นไปภายใน หรือภายนอก หยาบ หรือละเอียด เลว หรือประณีต อยู่ไกล หรืออยู่ใกล้ รูป ทั้งหมดนั้น อริยสาวกเห็นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา” เป็นผู้หลุดพ้นเพราะไม่ยึดมั่นถือมั่น
Yā kāci vedanā …pe…
kāttabbam → B kātabbaṁ (pts note) | yā kāci → pañcannaṁ khandhānaṁ evaṁ kātabbaṁ yākāci (th) | + → pañcannam khandhānam evam kāttabbam (pts)เวทนาอย่างใดอย่างหนึ่ง ฯลฯ
yā kāci saññā …
yā kāci → yākāci (th)สัญญาอย่างใดอย่างหนึ่ง ...
ye keci saṅkhārā …
ye keci → yekeci (th)สังขารเหล่าใด เหล่าหนึ่ง ...
yaṁ kiñci viññāṇaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā, sabbaṁ viññāṇaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā anupādā vimutto hoti.
atītānāgatapaccuppannaṁ → ātītānāgatapaccuppannam (pts) | anupādā vimutto → anupādāvimutto (bjt) | yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | netaṁ → netam (pts) | nesohamasmi → neso ham asmi (pts) | meso → me so (pts) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)วิญญาณอย่างใดอย่างหนึ่งทั้งที่เป็นอดีต อนาคต และปัจจุบัน เป็นไป ภายใน หรือภายนอก หยาบ หรือละเอียด เลว หรือประณีต อยู่ไกล หรืออยู่ใกล้ วิญญาณทั้งหมดนั้น อริยสาวกเห็นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’ เป็นผู้หลุดพ้นเพราะไม่ ยึดมั่นถือมั่น
Evaṁ kho, rāhula, jānato evaṁ passato imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṁ mānasaṁ hoti vidhā samatikkantaṁ santaṁ suvimuttan”ti.
ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṁ → ahiṅkāramamiṅkāramānāpagataṁ (bj) | vidhā samatikkantaṁ → vidhāsamatikkantaṁ (bjt, pts) | ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṁ → ahaṅkāra mamaṅkāra mānāpagataṁ (th) | evaṁ → evam (pts) | ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṁ mānasaṁ → ahaṅkāramamaṅkāra-mānāpagataṁ mānasam (pts)ราหุล เมื่อบุคคลรู้เห็นอย่างนี้ ใจจึงปราศจากอหังการ มมังการ และมานะ ในกายที่มีวิญญาณครองนี้ และในสรรพนิมิตภายนอก ก้าวล่วงส่วนแห่งมานะ สงบระงับ หลุดพ้นดีแล้ว”
Dvādasamaṁ.
dvādasamaṁ → vaggo (bj) | + → dutiyavaggo (th)อปคตสูตรที่ ๑๒ จบ
Dutiyo vaggo.
vaggo cakkhu → cakkhuṁ (bj); tassa uddānaṁ cakkhuṁ (sya-all) | dutiyo vaggo → rāhula-saṁyuttaṁ (pts)ทุติยวรรค จบ
Tassuddānaṁรวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
Cakkhu rūpañca viññāṇaṁ, samphasso vedanāya ca;
cakkhu → cakkhuṁ (bjt, th) samphasso → S1-3 phasso (pts note)๑. จักขุสูตร ๒. รูปสูตร ๓. วิญญาณสูตร ๔. สัมผัสสสูตร ๕. เวทนาสูตร Saññā sañcetanā taṇhā, dhātu khandhena te dasa;
sañcetanā → ca cetanā (sya-all) | Sañcetanā → S1-3 cetanā (pts note)๖. สัญญาสูตร ๗. สัญเจตนาสูตร ๘. ตัณหาสูตร ๙. ธาตุสูตร ๑๐. ขันธสูตร Anusayaṁ apagatañceva, vaggo tena pavuccatīti.
ceva → S1-3 asaṁyaṁ anupagataṁ vedana (pts note) | anusayaṁ apagatañceva → anusayāpagatañ ceva (pts) vuccatīti → S1-3 pavuccati (pts note)๑๑. อนุสยสูตร ๑๒. อปคตสูตร