KakudhasuttaWith Kakudha
Evaṁ me sutaṁ—
+ → sāvatthiyaṁ (bjt) | evaṁ me → evamme (th) | sutaṁ → sutam (pts)So I have heard.
ekaṁ samayaṁ bhagavā sākete viharati añjanavane migadāye.
ekaṁ → ekam (pts)At one time the Buddha was staying near Sāketa in the deer park at the Añjana Wood.
Atha kho kakudho devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṁ añjanavanaṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho kakudho devaputto bhagavantaṁ etadavoca:
Kakudho → C. kukkuṭo. (pts note) | añjanavanaṁ → añjanavanam (pts) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)Then, late at night, the glorious godling Kakudha, lighting up the entire Añjana Wood, went up to the Buddha, bowed, stood to one side, and said to him,
“nandasi, samaṇā”ti?
samaṇāti → samanā ti (pts)“Do you delight, ascetic?”
“Kiṁ laddhā, āvuso”ti?
āvusoti → āvuso ti (pts)“What have I gained, sir?”
“Tena hi, samaṇa, socasī”ti?
socasīti → socasī ti (pts)“Well then, ascetic, do you sorrow?”
“Kiṁ jīyittha, āvuso”ti?“What have I lost, sir?”
“Tena hi, samaṇa, neva nandasi na ca socasī”ti?
na ca → neva (bj, sya-all, km) | neva → naca (bj: machasaṁ, PTS) | ca → neva (cck: sī. syā. kaṁ.) | ca → S1-3 neva; S2 nova. (pts note) | neva → n-eva (pts)“Well then, ascetic, do you neither delight nor sorrow?”
“Evamāvuso”ti.
evamāvusoti → evam āvuso ti (pts)“Yes, sir.”
“Kacci tvaṁ anagho bhikkhu, kacci nandī na vijjati;
anagho → anigho (bj, sya-all, pts1ed, pts2ed) | tvaṁ anagho → tvam anigho (pts) | anagho → anigho (bj: sīmu7) | anagho → anigho (cck: sabbattha) nandī → nandi (bj, sya-all, km, pts2ed) | kacci → atho (pts) | nandi → atho nandī (bj: PTS) | nandī → nandi (cck: sī. syā. kaṁ.)“I hope you’re not gloomy, mendicant, I hope that delight isn’t found in you. Kacci taṁ ekamāsīnaṁ, aratī nābhikīratī”ti.
taṁ ekamāsīnaṁ → tamekamāsīnaṁ (th) | taṁ ekamāsīnaṁ → tam ekam āsīnaṁ (pts)I hope that discontent doesn’t overwhelm you as you sit alone.”“Anagho ve ahaṁ yakkha, atho nandī na vijjati;
anagho → bhagavā anīgho (bj); anigho (sya-all, pts) | anīgho → anigho (bj: sīmu7) nandī → nandi (bj, sya-all)“I’m genuinely not gloomy, spirit, and no delight is found in me. Atho maṁ ekamāsīnaṁ, aratī nābhikīratī”ti.
ekamāsīnaṁ → mamekamāsīnaṁ (bj: syā) | maṁ ekamāsīnaṁ → mam ekam āsīnaṁ (pts) nābhikīratīti → nābhikīratīti devaputto (bj)And also discontent doesn’t overwhelm me as I sit alone.”“Kathaṁ tvaṁ anagho bhikkhu, kathaṁ nandī na vijjati;
anagho → anigho (sya-all) | tvaṁ anagho → tvam anigho (pts) | anagho → anīgho (bj: sīmu7) | + → devaputto (bjt) nandī → nandi (bj, sya-all, pts)“How are you not gloomy, mendicant? how is delight not found in you? Kathaṁ taṁ ekamāsīnaṁ, aratī nābhikīratī”ti.
tam → SS. tvam. (pts note) | taṁ ekamāsīnaṁ → tamekamāsīnaṁ (th) | taṁ ekamāsīnaṁ → tam ekaṁ āsīnaṁ (pts) nābhikīratīti → nābhikīratīti bhagavā (bj)How does discontent not overwhelm you as you sit alone?”“Aghajātassa ve nandī, nandījātassa ve aghaṁ;
nandī nandījātassa → nandi nandijātassa (bj, sya-all) | Aghajātassa → SS. aghājātassa. (pts note) | + → bhagavā (bjt) nandījātassa → SS. nahijātassa; C. reads nandijātassa and explains jātagaṇhassa. (pts note)“Delight is born from gloom, gloom is born from delight; Anandī anagho bhikkhu, evaṁ jānāhi āvuso”ti.
anandī → anandi (bj) | anandī anagho → anandi anigho (sya-all) | anagho → anigho (pts) | anagho → anīgho (bj: sīmu7) āvusoti → āvusoti devaputto (bj) | āvusoti → āvuso ti (pts)sir, you should know me as a mendicant free of delight and gloom.”“Cirassaṁ vata passāmi, brāhmaṇaṁ parinibbutaṁ;
passāmi → passāma (bj: sī.pævi, sī.pavi) | + → devaputto (bjt)“After a long time I see a brahmin fully quenched. Anandiṁ anaghaṁ bhikkhuṁ, tiṇṇaṁ loke visattikan”ti.
anaghaṁ → anighaṁ (sya-all) | anandiṁ anaghaṁ → anandim anighaṁ (pts) visattikanti → visattikanti rājagaha nidānam ekam antaṁ (pts) | visattikanti → Cf. with the last verse of Devatā-S. I.1. (pts note) | nidānam → Missing in SS. (pts note)A mendicant free of delight and gloom, he has crossed over clinging to the world.”