PurisasuttaA Man
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthiyaṁ ārāme (sya-all)Near Sāvatthī.
Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca:
pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | pasenadi kosalo → pasenadi-kosalo (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca → pasenadi-kosalo bhagavantam etad avoca (pts)Then King Pasenadi Kosala went to the Blessed One and, on arrival, having bowed down to him, sat to one side. As he was sitting there, he said to the Blessed One,
“kati nu kho, bhante, purisassa dhammā ajjhattaṁ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāyā”ti?
ajjhattaṁ uppajjamānā → ajjhattam uppajjamāna (pts)“Lord, what qualities, arising in a man, arise for his harm, suffering, & discomfort?”
“Tayo kho, mahārāja, purisassa dhammā ajjhattaṁ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.“Three qualities, great king, arising in a man, arise for his harm, suffering, & discomfort.
Katame tayo?Which three?
Lobho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.“Greed is a quality that, arising in a man, arises for his harm, suffering, & discomfort.
Doso kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.“Aversion is a quality that, arising in a man, arises for his harm, suffering, & discomfort.
Moho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.
ajjhattaṁ → ajjhattam (pts)“Delusion is a quality that, arising in a man, arises for his harm, suffering, & discomfort.
Ime kho, mahārāja, tayo purisassa dhammā ajjhattaṁ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāyā”ti.
ajjhattaṁ → ajjhattam (pts) | aphāsuvihārāyāti → aphāsuvihārāyā ti (pts)“These are the three qualities, great king, that, arising in a man, arise for his harm, suffering, & discomfort.”
Idamavoca …pe…That is what the Blessed One said. Having said that, the One Well-Gone, the Teacher, said further:
“Lobho doso ca moho ca, purisaṁ pāpacetasaṁ;“Greed, aversion, & delusion arisen from within oneself, Hiṁsanti attasambhūtā, tacasāraṁva samphalan”ti.
samphalan”ti → sapphalanti (sya-all, km) | samphalanti → sapphalanti (sya-all) | samphalanti → sapphalanti (bj: syā) | samphala’’nti → sapphalanti (cck: syā. kaṁ.) | ti → S1-2 tañcasāram-; S3 omits va; C. tecasāraṁ va saphalan-ti. All this sutta, prose and verse, will be found again, III. 3. (pts note) | tacasāraṁva samphalanti → tacasāraṁ va samphalan ti sāvatthiyaṁ ekam antaṁ (pts)destroy the man of evil awareness, like its own fruit, the reed.”