MallikāsuttaMallikā
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj, sya-all)Near Sāvatthī.
Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo mallikāya deviyā saddhiṁ uparipāsādavaragato hoti.
pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | pasenadi kosalo → pasenadi-kosalo (pts)On that occasion King Pasenadi Kosala had gone with Queen Mallikā to the upper palace.
Atha kho rājā pasenadi kosalo mallikaṁ deviṁ etadavoca:
deviṁ etadavoca → devim avoca (pts) | pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | pasenadi kosalo → pasenadi-kosalo (pts)Then he said to her,
“atthi nu kho te, mallike, kocañño attanā piyataro”ti?
kocañño → ko cañño (bjt, th) | kocañño → koc-añño (pts) | piyataroti → piyataro ti (pts)“Mallikā, is there anyone dearer to you than yourself?”
“Natthi kho me, mahārāja, kocañño attanā piyataro.
koc-añño → S1-2 kociñño; S3 koci añño. (pts note) | piyataro → S2 and B. add ti. (pts note) | kocañño → ko cañño (bjt, th)“No, great king. There is no one dearer to me than myself.
Tuyhaṁ pana, mahārāja, atthañño koci attanā piyataro”ti?
atthañño → atth-añño (pts) | piyataroti → piyataro ti (pts)And what about you, great king? Is there anyone dearer to you than yourself?”
“Mayhampi kho, mallike, natthañño koci attanā piyataro”ti.
mayhampi → mayhaṁ pi (pts) | natthañño → natth-añño (pts) | piyataroti → piyataro ti (pts)“No, Mallikā. There is no one dearer to me than myself.”
Atha kho rājā pasenadi kosalo pāsādā orohitvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca:
orohitvā → otaritvā (bj: sīmu) | orohitvā → otaritvā (sya-all: sī.) | orohitvā → SS. otaritvā. (pts note) | pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | pasenadi kosalo → pasenadi-kosalo (pts) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca → pasenadi-kosalo bhagavantam etad avoca (pts)Then the king, descending from the palace, went to the Blessed One and, on arrival, having bowed down to him, sat to one side. As he was sitting there, he said to the Blessed One,
“idhāhaṁ, bhante, mallikāya deviyā saddhiṁ uparipāsādavaragato mallikaṁ deviṁ etadavocaṁ:
etadavocaṁ → etad avocaṁ (pts)“Just now, lord, when I had gone with Queen Mallikā to the upper palace, I said to her,
‘atthi nu kho te, mallike, kocañño attanā piyataro’ti?
te → (sya-all) | te → SS. omit te. (pts note) | kocañño → ko cañño (bjt, th) | kocañño → koc-añño (pts) | piyataroti → piyataro ti (pts)‘Mallikā, is there anyone dearer to you than yourself?’
Evaṁ vutte, bhante, mallikā devī maṁ etadavoca:
mallikā devī → mallikādevī (bjt) | maṁ etadavoca → mam etad avoca (pts)“When this was said, she said to me,
‘natthi kho me, mahārāja, kocañño attanā piyataro.
piyataro → piyataroti (sya-all) | kocañño → koci añño (pts) | kocañño → ko cañño (bjt, th) | natthi → n-atthi (pts) | + → ti (pts)‘No, great king. There is no one dearer to me than myself.
Tuyhaṁ pana, mahārāja, atthañño koci attanā piyataro’ti?
tuyhaṁ → ti tuyham (pts) | atthañño → atth-añño (pts) | piyataroti → piyataro ti (pts)And what about you, great king? Is there anyone dearer to you than yourself?’
Evaṁ vuttāhaṁ, bhante, mallikaṁ deviṁ etadavocaṁ:
deviṁ etadavocaṁ → devim etad avocaṁ (pts)“When this was said, I said to her,
‘mayhampi kho, mallike, natthañño koci attanā piyataro’”ti.
mayhampi → mayham pi (pts) | natthañño → n-atth-añño (pts) | piyataroti → piyataro ti (pts)‘No, Mallikā. There is no one dearer to me than myself.’”
Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ gāthaṁ abhāsi:
etamatthaṁ → etam attham (pts) | velāyaṁ imaṁ gāthaṁ → velāyam imam gātham (pts)Then, on realizing the significance of that, the Blessed One at that time said this verse:
“Sabbā disā anuparigamma cetasā, nevajjhagā piyataramattanā kvaci;
disā anuparigamma → disānuparigamma (pts) | disānuparigamma → SS. disā anupari-. (pts note) nevajjhagā piyataramattanā → n-ev-ajjhagā piyataram attanā (pts)“Searching all directions with your awareness, you find no one dearer than yourself. Evaṁ piyo puthu attā paresaṁ, tasmā na hiṁse paramattakāmo”ti.
evaṁ → evam (pts) paramattakāmoti → param attakāmo ti sāvatthi (pts) | attakāmoti → paramattakāmo (bj: machasaṁ) | paramattakāmoti → paraṁ attakāmoti (bjt, th)In the same way, others are thickly dear to themselves. so you shouldn’t hurt others if you love yourself.”