Lokantagamanasutta
Lokantagamanasutta → lokakāmaguṇa 1 (pts1ed)๑๑๖ โลกันตคมนสูตร
“Nāhaṁ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṁ ñāteyyaṁ, daṭṭheyyaṁ, patteyyanti vadāmi.
daṭṭheyyaṁ → diṭṭheyyaṁ (sya-all, km, mr) | ñāteyyaṁ daṭṭheyyaṁ patteyyanti → ñātayyaṁ daṭṭhayyaṁ pattayyan ti (pts) | ñāteyyaṁ → jñātayyaṁ (bj: sī.pavi) | daṭṭheyyaṁ → diṭṭheyyaṁ (bj: syā) | daṭṭheyyaṁ → diṭṭheyyaṁ (cck: syā. kaṁ. ka.) | antaṁ → B lokassantam always (pts note) | ti → So S1-3; B1 ñāteyyaṁ diṭṭheyyaṁ patteyyanti both always; when S1-3 have patteyan, e is erased (pts note) | nāhaṁ → nāham (pts)“ภิกษุทั้งหลาย เราไม่กล่าวว่า ‘ที่สุดแห่งโลก บุคคลพึงรู้ พึงเห็น พึงถึงด้วยการไป’
Na ca panāhaṁ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṁ dukkhassa antakiriyaṁ vadāmī”ti.
dukkhassa antakiriyaṁ → dukkhassantakiriyaṁ (sya-all) | antakiriyaṁ → S1-3 dukkhassanta- here and there (pts note) | panāhaṁ → panāham (pts) | appatvā → apatvā (pts) | antaṁ → antam (pts)แต่เราก็ไม่กล่าวว่าบุคคลยังไม่ถึงที่สุดแห่งโลก แล้ว จะทำที่สุด แห่งทุกข์ได้”
Idaṁ vatvā bhagavā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi.
idaṁ → idam (pts) | vihāraṁ → vihāram (pts)ครั้นตรัสดังนี้แล้วก็เสด็จลุกขึ้นจากพุทธอาสน์เข้าไปยังพระวิหาร
Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ acirapakkantassa bhagavato etadahosi:
tesaṁ bhikkhūnaṁ → tesam bhikkhūnam (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)ลำดับนั้น เมื่อพระผู้มีพระภาคเสด็จจากไปไม่นาน ภิกษุเหล่านั้นจึงได้ปรึกษากันว่า
“idaṁ kho no, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
no → idaṁ kho nu (bj: sī.pavi) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | uddesaṁ → uddesam (pts) | atthaṁ → attham (pts) | vihāraṁ → vihāram (pts)“ผู้มีอายุทั้งหลาย พระผู้มีพระภาคของเราทั้งหลายทรงแสดงอุทเทส นี้โดย ย่อว่า
‘“nāhaṁ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṁ ñāteyyaṁ, daṭṭheyyaṁ, patteyyan”ti vadāmi.
daṭṭheyyaṁ → diṭṭheyyaṁ (sya-all) | ñāteyyaṁ daṭṭheyyaṁ patteyyanti → ñātayyaṁ daṭṭhayyam pattayyam ti (pts) | patteyyanti → patteyyan ti (ms2005) | nāhaṁ → nāham (pts)‘ภิกษุทั้งหลาย เราไม่กล่าวว่า ‘ที่สุดแห่งโลก บุคคลพึงรู้ พึงเห็น พึงถึงด้วย การไป’
Na ca panāhaṁ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṁ dukkhassa antakiriyaṁ vadāmī’ti.
dukkhassa antakiriyaṁ → dukkhassantakiriyaṁ (th) | panāhaṁ → panāham (pts) | appatvā → apatvā (pts) | antaṁ → antam (pts)แต่เราก็ไม่กล่าวว่าบุคคลยังไม่ถึงที่สุดแห่งโลกแล้ว จะทำที่สุดแห่งทุกข์ได้’
Ko nu kho imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajeyyā”ti?
avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajeyyāti → vibhajjeyyāti (pts) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005)ไม่ทรงจำแนกเนื้อความไว้โดยพิสดาร เสด็จลุกขึ้นจากพุทธอาสน์เข้าไปยังพระวิหาร ใครหนอจะพึงจำแนกเนื้อความแห่งอุทเทสที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงไว้โดยย่อ ไม่ ทรงจำแนกไว้โดยพิสดารนี้ให้พิสดารได้”
Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi:
tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi → tesam bhikkhūnam etad ahosi (pts)ลำดับนั้น ภิกษุเหล่านั้นมีความเห็นร่วมกันว่า
“ayaṁ kho āyasmā ānando satthu ceva saṁvaṇṇito, sambhāvito ca viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ.
ānando → ānanda (pts)“ท่านอานนท์นี้แลพระศาสดา ทรงสรรเสริญแล้วและเพื่อนพรหมจารีผู้รู้ทั้งหลายก็ยกย่อง
Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajituṁ.
cāyasmā → ca āyasmā (pts) | avibhattassa vitthārena atthaṁ → (pts) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005)และท่านสามารถจะ จำแนกเนื้อความแห่งอุทเทสที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงไว้โดยย่อ ไม่ทรงจำแนกไว้ โดยพิสดารนี้ให้พิสดารได้
Yannūna mayaṁ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ etamatthaṁ paṭipuccheyyāmā”ti.
yannūna → yaṁnūna (my) | yannūna → yaṁ nūna (pts) | āyasmantaṁ ānandaṁ etamatthaṁ → āyasmantam ānandam etam attham (pts)ทางที่ดี พวกเราควรจะเข้าไปหาท่านอานนท์ถึงที่อยู่ แล้วเรียนถามเนื้อความนี้กับท่าน”
Atha kho te bhikkhū yenāyasmā ānando tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṁ sammodiṁsu.
yenāyasmā → yena āyasmā (th)ครั้นแล้วภิกษุเหล่านั้นจึงเข้าไปหาท่านพระอานนท์ถึงที่อยู่ ได้สนทนาปราศรัย
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṁ ānandaṁ etadavocuṁ:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | sāraṇīyaṁ → sārāṇīyam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | āyasmantaṁ ānandaṁ etadavocuṁ → āyasmantam ānandam etad avocuṁ (pts)พอเป็นที่บันเทิงใจ พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้เรียนว่า
“Idaṁ kho no, āvuso ānanda, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | uddesaṁ → uddesam (pts) | atthaṁ → attham (pts) | vihāraṁ → vihāram (pts)“ท่านอานนท์ พระผู้มีพระภาคของเราทั้งหลายทรงแสดงอุทเทสนี้โดยย่อว่า
‘nāhaṁ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṁ ñāteyyaṁ, daṭṭheyyaṁ, patteyyanti vadāmi.
daṭṭheyyaṁ → diṭṭheyyaṁ (sya-all) | ñāteyyaṁ daṭṭheyyaṁ patteyyanti → ñātayyam daṭṭhayyam pattayyan ti (pts) | nāhaṁ → nāham (pts)‘ภิกษุทั้งหลาย เราไม่กล่าวว่า ‘ที่สุดแห่งโลก บุคคลพึงรู้ พึงเห็น พึงถึงด้วยการไป’
Na ca panāhaṁ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṁ dukkhassa antakiriyaṁ vadāmī’ti.
dukkhassa antakiriyaṁ vadāmīti → dukkhassantakiriyaṁ vadāmi (th) | panāhaṁ → panāham (pts) | appatvā → apatvā (pts) | antaṁ → antam (pts) | antakiriyaṁ → antakiriyam (pts)แต่เราก็ไม่กล่าวว่าบุคคลยังไม่ถึงที่สุดแห่งโลกแล้ว จะทำที่สุดแห่งทุกข์ได้’ ไม่ทรง จำแนกเนื้อความไว้โดยพิสดาร เสด็จลุกขึ้นจากพุทธอาสน์เข้าไปยังพระวิหาร
Tesaṁ no, āvuso, amhākaṁ acirapakkantassa bhagavato etadahosi:
amhākaṁ → (pts) | tesaṁ no → tesanno (th) | tesaṁ → tesam (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)เมื่อ พระผู้มีพระภาคเสด็จจากไปไม่นาน พวกกระผมจึงได้ปรึกษากันว่า
‘idaṁ kho no, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho—
saṅkhittena → saṁkhittena (my, bjt, ms2005) | uddesaṁ → uddesam (pts) | atthaṁ → attham (pts) | vihāraṁ → vihāram (pts)‘ผู้มีอายุทั้งหลาย พระผู้มีพระภาคของเราทั้งหลายทรงแสดงอุทเทสนี้โดยย่อว่า
nāhaṁ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṁ ñāteyyaṁ, daṭṭheyyaṁ, patteyyanti vadāmi.
daṭṭheyyaṁ → diṭṭheyyaṁ (sya-all) | gamanena → gamaṇena (pts) | antaṁ ñāteyyaṁ daṭṭheyyaṁ patteyyanti → antam ñātayyaṁ daṭṭhayyam pattayyanti (pts) | pattayyanti → S3 pattayiyanti (pts note)‘ภิกษุทั้งหลาย เรา ไม่กล่าวว่า ‘ที่สุดแห่งโลกบุคคลพึงรู้ พึงเห็น พึงถึงด้วยการไป’
Na ca panāhaṁ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṁ dukkhassa antakiriyaṁ vadāmīti.
dukkhassa antakiriyaṁ → dukkhassantakiriyaṁ (sya-all) | panāhaṁ → panāham (pts) | appatvā → apatvā (pts) | vadāmīti → vadāmī ti (pts)แต่เราก็ไม่กล่าว ว่าบุคคลยังไม่ถึงที่สุดแห่งโลกแล้ว จะทำที่สุดแห่งทุกข์ได้’
Ko nu kho imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajeyyā’ti?
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | atthaṁ → attham (pts)ไม่ทรงจำแนกเนื้อความ ไว้โดยพิสดาร เสด็จลุกขึ้นจากพุทธอาสน์เข้าไปยังพระวิหาร ใครหนอจะพึงจำแนก เนื้อความแห่งอุทเทสที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงไว้โดยย่อ ไม่ทรงจำแนกไว้โดย พิสดารนี้ให้พิสดารได้
Tesaṁ no, āvuso, amhākaṁ etadahosi:
tesaṁ no → tesanno (th) | amhākaṁ etadahosi → amhākam etad ahosi (pts)ผู้มีอายุ พวกกระผมได้มีความเห็นร่วมกันว่า
‘ayaṁ kho, āvuso, āyasmā ānando satthu ceva saṁvaṇṇito, sambhāvito ca viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ.
āvuso → (sya-all) | satthu → Missing in S1 (pts note) | ca → Omitted dy S1-3 (pts note)‘ท่านอานนท์นี้แลพระศาสดา ทรงสรรเสริญแล้วและเพื่อนพรหมจารีผู้รู้ทั้งหลายก็ยกย่อง
Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajituṁ.
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | atthaṁ → attham (pts)และท่านสามารถจะ จำแนกเนื้อความแห่งอุทเทสที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงไว้โดยย่อ ไม่ทรงจำแนกไว้ โดยพิสดารนี้ให้พิสดารได้
Yannūna mayaṁ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ etamatthaṁ paṭipuccheyyāmā’ti.
yannūna → yaṁ nuna (pts) | yannūna → yaṁnūna (my) | āyasmantaṁ ānandaṁ etamatthaṁ → āyasmantam ānandam etam attham (pts)ทางที่ดี พวกเราควรจะเข้าไปหาท่านอานนท์ถึงที่อยู่ แล้วเรียนถามเนื้อความนี้กับท่าน’
Vibhajatāyasmā ānando”ti.
ānandoti → ānando ti (pts)ขอท่านอานนท์จงจำแนกเถิด”
“Seyyathāpi, āvuso, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva, mūlaṁ atikkammeva, khandhaṁ sākhāpalāse sāraṁ pariyesitabbaṁ maññeyya;
atikkammeva → atikkamma (bj, sya-all) | seyyathāpi → seyyathāpi nāma (sya-all) | mahato → (pts) | mūlaṁ atikkammeva → mūlam atikkamma (pts) | atikkamma → atikkammeva (bj: machasaṁ) | sāratthiko → B1 sāratthako (pts note) | sākhāpalāse → S1-3 -palāso (pts note) | maññeyya → S1 maññe (pts note) | sāraṁ pariyesitabbaṁ → sāram pariyesitabbam (pts)ท่านพระอานนท์กล่าวว่า “ผู้มีอายุทั้งหลาย เมื่อพระศาสดาประทับอยู่เฉพาะ หน้าท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ท่านทั้งหลายละเลยพระผู้มีพระภาคพระองค์นั้นเสีย สำคัญเนื้อความนี้ว่าควรถามผม เปรียบเหมือนบุรุษผู้ต้องการแก่นไม้ แสวงหา แก่นไม้ เที่ยวแสวงหาแก่นไม้อยู่ เมื่อต้นไม้ใหญ่มีแก่นมีอยู่ ก็มองข้ามรากและลำต้น ไปเสีย สำคัญกิ่งและใบว่าเป็นแก่นไม้ที่ตนแสวงหา
evaṁ sampadamidaṁ āyasmantānaṁ satthari sammukhībhūte taṁ bhagavantaṁ atisitvā amhe etamatthaṁ paṭipucchitabbaṁ maññatha.
maññatha → maññetha (bj, pts1ed, mr) | sammukhībhūte taṁ → sammukhībhūtaṁ (sya-all) | amhe → tumhe (sya-all) | etamatthaṁ paṭipucchitabbaṁ maññatha → etam attham paṭipucchitabbam maññetha (pts) | sammukhībhūte → bhūtaṁ (bj: syā) | amhe → tumhe (bj: syā) | maññatha → maññetha (bj: sī.pavi, PTS) | maññatha → maññetha (cck: pī. ka.) | amhe → B1 tummhe (pts note) | evaṁ sampadamidaṁ → evam sampadam idam (pts) | taṁ bhagavantaṁ → tam bhagavantam (pts)
So hāvuso, bhagavā jānaṁ jānāti, passaṁ passati—
hāvuso → āvuso (pts) | āvuso → S1 hāvuso (pts note) | so hāvuso → sohāvuso (bjt)ผู้มีอายุทั้งหลาย แท้จริง พระ ผู้มีพระภาคพระองค์นั้น
cakkhubhūto, ñāṇabhūto, dhammabhūto, brahmabhūto, vattā, pavattā, atthassa ninnetā, amatassa dātā, dhammassāmī, tathāgato.
dhammassāmī → dhammasāmī (th)เป็นผู้มีพระจักษุ มีพระญาณ มีพระธรรม เป็นผู้ประเสริฐ ตรัสบอกได้ ทรงให้เป็นไปได้ ทรงแสดงประโยชน์ ประทานอมตธรรม เป็นเจ้าของ ธรรม เป็นพระตถาคต ทรงรู้ธรรมที่ควรรู้ ทรงเห็นธรรมที่ควรเห็น
So ceva panetassa kālo ahosi yaṁ bhagavantaṁyeva etamatthaṁ paṭipuccheyyātha.
so ceva → soceva (bjt) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaññeva (bjt) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (th) | yaṁ bhagavantaṁyeva etamatthaṁ → yam bhagavantaṁ yeva etam attham (pts)ก็เวลานี้แล เป็นเวลาสมควรที่ท่านทั้งหลายพึงเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคแล้วทูลถามเนื้อความนี้
Yathā vo bhagavā byākareyya tathā vo dhāreyyāthā”ti.
vo → naṁ (bj, sya-all) | vo dhāreyyāthāti → taṁ dhāreyyathā ti (pts) | naṁ → vo (bj: machasaṁ) | taṁ → B1 vo (pts note) | byākareyya → vyākareyya (bjt, pts)พึงทรงจำเนื้อความนั้นไว้ตามที่พระผู้มีพระภาคทรงตอบแก่ท่านทั้งหลาย”
“Addhāvuso ānanda, bhagavā jānaṁ jānāti, passaṁ passati—
passaṁ → passam (pts)ภิกษุเหล่านั้นเรียนว่า “ท่านอานนท์ พระผู้มีพระภาค
cakkhubhūto, ñāṇabhūto, dhammabhūto, brahmabhūto, vattā, pavattā, atthassa ninnetā, amatassa dātā, dhammassāmī, tathāgato.
dhammassāmī → dhammasāmī (th)ทรงเป็นผู้มีพระจักษุ มีพระญาณ มีพระธรรม เป็นผู้ประเสริฐ ตรัสบอกได้ ทรงให้เป็นไปได้ ทรง แสดงประโยชน์ ประทานอมตธรรม เป็นเจ้าของธรรม เป็นพระตถาคตทรงรู้ธรรม ที่ควรรู้ ทรงเห็นธรรมที่ควรเห็น
So ceva panetassa kālo ahosi yaṁ bhagavantaṁyeva etamatthaṁ paṭipuccheyyāma.
panetassa → (pts) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaññeva (bjt, th) | yaṁ bhagavantaṁyeva etamatthaṁ → yam bhagavantaṁ yeva etam attham (pts)ก็เวลานี้แลเป็นเวลาสมควรที่พวกกระผมพึงเข้า ไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคแล้วทูลถามเนื้อความนี้
Yathā no bhagavā byākareyya tathā naṁ dhāreyyāma.
byākareyya → vyākareyya (bjt, pts)และทรงจำเนื้อความนั้นไว้ตามที่พระ ผู้มีพระภาคทรงตอบแก่พวกกระผมอย่างแน่นอน
Api cāyasmā ānando satthu ceva saṁvaṇṇito, sambhāvito ca viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ.
api cāyasmā → apicāyasmā (bjt)ท่านอานนท์เองพระศาสดาทรง สรรเสริญและเพื่อนพรหมจารีผู้รู้ทั้งหลายก็ยกย่อง
Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajituṁ.
atthaṁ → (sya-all) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | atthaṁ → attham (pts)และท่านสามารถจะจำแนก เนื้อความแห่งอุทเทสที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงไว้โดยย่อ ไม่ทรงจำแนกไว้โดย พิสดารนี้ให้พิสดารได้
Vibhajatāyasmā ānando agaruṁ karitvā”ti.
karitvāti → karitvā ti (pts)ถ้าท่านอานนท์ไม่มีความหนักใจแล้ว ขอจงจำแนกเถิด”
“Tenahāvuso, suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.
manasi karotha → manasikarotha (bjt, th) | tenahāvuso → tena hāvuso (pts) | sādhukaṁ → sādhukam (pts)ท่านพระอานนท์กล่าวว่า “ผู้มีอายุทั้งหลาย ถ้าเช่นนั้น ขอท่านทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี ผมจักกล่าว”
“Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paccassosuṁ.
evamāvusoti → evam āvuso ti (pts) | paccassosuṁ → paccassossuṁ (pts)ภิกษุเหล่านั้นรับคำแล้ว
Āyasmā ānando etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)ท่านพระอานนท์จึงได้กล่าว เรื่องนี้ว่า
“Yaṁ kho vo, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
vo → Missing in S1-3 (pts note) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | uddesaṁ → uddesam (pts) | vihāraṁ → vihāram (pts)“ผู้มีอายุทั้งหลาย พระผู้มีพระภาคของท่านทั้งหลายทรงแสดงอุทเทสโดยย่อ ว่า
‘nāhaṁ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṁ ñāteyyaṁ, daṭṭheyyaṁ, patteyyanti vadāmi.
daṭṭheyyaṁ → diṭṭheyyaṁ (sya-all) | ñāteyyaṁ daṭṭheyyaṁ patteyyanti → ñātayyam daṭṭhayyam pattayyanti (pts) | nāhaṁ → nāham (pts)‘ภิกษุทั้งหลาย เราไม่กล่าวว่า ‘ที่สุดแห่งโลกบุคคลพึงรู้ พึงเห็น พึงถึงด้วย การไป’
Na ca panāhaṁ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṁ dukkhassa antakiriyaṁ vadāmī’ti,
dukkhassa antakiriyaṁ → dukkhassantakiriyaṁ (sya-all) | panāhaṁ → panāham (pts) | appatvā → apatvā (pts) | antaṁ → antam (pts) | antakiriyaṁ vadāmīti → antakiriyam vadāmī ti (pts)แต่เราก็ไม่กล่าวว่าบุคคลยังไม่ถึงที่สุดแห่งโลกแล้วจะทำที่สุดแห่งทุกข์ได้’ ไม่ทรงจำแนกเนื้อความไว้โดยพิสดารเสด็จลุกขึ้นจากพุทธอาสน์เข้าไปยังพระวิหาร
imassa khvāhaṁ, āvuso, bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ ājānāmi.
avibhattassa → avibhattassa evaṁ (bj) | vitthārena atthaṁ → vitthāreṇa attham (pts); vitthāreṇa evam (pts) | vitthārena → avibhattassa vitthārena (bj: machasaṁ, syā) | avibhattassa → S1 inserts evaṁ (pts note) | evam → Missing in B (pts note) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | khvāhaṁ → khvāham (pts)ผู้มีอายุทั้งหลาย ผมย่อมรู้เนื้อความแห่งอุทเทสที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงไว้ โดยย่อไม่ทรงจำแนกไว้โดยพิสดารนี้ให้พิสดารได้
Yena kho, āvuso, lokasmiṁ lokasaññī hoti lokamānī—
lokamānī → S3 -māṇī always (pts note)ผู้มีอายุทั้งหลาย บุคคลมีความ หมายรู้และกำหนดหมายโลกว่าเป็นโลกด้วยธรรมใด
ayaṁ vuccati ariyassa vinaye loko.
ayaṁ → ayam (pts)นี้เรียกว่าโลกในอริยวินัย
Kena cāvuso, lokasmiṁ lokasaññī hoti lokamānī?
kena cāvuso → kenevāvuso (sya-all)บุคคลมีความหมายรู้และกำหนดหมายโลกว่าเป็นโลกด้วยธรรมอะไรเล่า
Cakkhunā kho, āvuso, lokasmiṁ lokasaññī hoti lokamānī.คือ บุคคลมีความหมายรู้และกำหนดหมายโลกว่าเป็นโลกด้วยจักขุ ...
Sotena kho, āvuso …
āvuso → āvuso lokasmiṁ lokasaññī hoti lokamānī (bj) | āvuso → avuso (pts)ด้วย โสตะ ...
ghānena kho, āvuso …
āvuso → āvuso lokasmiṁ lokasaññī hoti lokamānī (bj)ด้วยฆานะ
jivhāya kho, āvuso, lokasmiṁ lokasaññī hoti lokamānī.บุคคลมีความหมายรู้และกำหนดหมายโลกว่าเป็นโลกด้วยชิวหา ...
Kāyena kho, āvuso …
āvuso → āvuso lokasmiṁ lokasaññī hoti lokamānī (bj)ด้วยกาย
manena kho, āvuso, lokasmiṁ lokasaññī hoti lokamānī.บุคคลมีความหมายรู้และกำหนดหมายในโลกว่าเป็นโลกด้วยมโน
Yena kho, āvuso, lokasmiṁ lokasaññī hoti lokamānī—ผู้มี อายุทั้งหลาย เหตุที่บุคคลมีความหมายรู้และกำหนดหมายโลกว่าเป็นโลก ayaṁ vuccati ariyassa vinaye loko.นี้เรียกว่า โลกในอริยวินัย
Yaṁ kho vo, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | uddesaṁ → uddesam (pts) | atthaṁ → attham (pts) | vihāraṁ → vihāram (pts)ผู้มีอายุทั้งหลาย พระผู้มีพระภาคของท่านทั้งหลายทรงแสดงอุทเทสโดยย่อว่า
‘nāhaṁ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṁ ñāteyyaṁ, daṭṭheyyaṁ, patteyyanti vadāmi.
daṭṭheyyaṁ → diṭṭheyyaṁ (sya-all) | ñāteyyaṁ daṭṭheyyaṁ patteyyanti → ñātayyam daṭṭhayyam pattayanti (pts) | nāhaṁ → nāham (pts)‘ภิกษุทั้งหลาย เราไม่กล่าวว่า ‘ที่สุดแห่งโลกบุคคลพึงรู้ พึงเห็น พึงถึงด้วยการไป’
Na ca panāhaṁ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṁ dukkhassa antakiriyaṁ vadāmī’ti,
dukkhassa antakiriyaṁ → dukkhassantakiriyaṁ (sya-all) | panāhaṁ → panāham (pts) | appatvā → apatvā (pts)แต่เราก็ไม่กล่าวว่าบุคคลยังไม่ถึงที่สุดแห่งโลกแล้วจะทำที่สุดแห่งทุกข์ได้’ ไม่ทรง จำแนกเนื้อความไว้โดยพิสดาร เสด็จลุกขึ้นจากพุทธอาสน์เข้าไปยังพระวิหาร
imassa khvāhaṁ, āvuso, bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa evaṁ vitthārena atthaṁ ājānāmi.
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | khvāhaṁ → khvāham (pts) | atthaṁ → attham (pts)ผู้มีอายุทั้งหลาย ผมย่อมรู้เนื้อความแห่งอุทเทสที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงไว้ โดยย่อ ไม่ทรงจำแนกไว้โดยพิสดารนี้ให้พิสดารได้อย่างนี้
Ākaṅkhamānā ca pana tumhe āyasmanto bhagavantaṁyeva upasaṅkamitvā etamatthaṁ paṭipuccheyyātha.
bhagavantaṁyeva → bhagavantaññeva (bjt, th, pts) | etamatthaṁ → etam attham (pts)ก็ท่านทั้งหลายเมื่อหวัง อยู่พึงเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคแล้วทูลถามเนื้อความนี้เถิด
Yathā vo bhagavā byākaroti tathā naṁ dhāreyyāthā”ti.
byākaroti → vyākaroti (bjt, pts) | dhāreyyāthāti → dhāreyyāthā ti (pts)ขอท่านทั้งหลายพึง ทรงจำเนื้อความนั้นไว้ตามที่พระผู้มีพระภาคตรัสตอบแก่ท่านทั้งหลายเถิด”
“Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paṭissutvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
te → ti (pts) | āvuso → B2 reappearing here, the gap is over (pts note) | evamāvusoti → evam āvuso ti (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavocuṁ → bhagavantam etad avocuṁ (pts)ภิกษุเหล่านั้นกล่าวรับคำท่านพระอานนท์แล้วลุกขึ้นจากอาสนะเข้าไปเฝ้าพระ ผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มี พระภาคดังนี้ว่า
“Yaṁ kho no, bhante, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
no → pana (pts) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | uddesaṁ → uddesam (pts) | atthaṁ → attham (pts) | vihāraṁ → vihāram (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระผู้มีพระภาคของข้าพระองค์ทั้งหลาย ทรงแสดงอุทเทสโดยย่อว่า
‘nāhaṁ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṁ ñāteyyaṁ, daṭṭheyyaṁ, patteyyanti vadāmi.
daṭṭheyyaṁ → diṭṭheyyaṁ (sya-all) | ñāteyyaṁ daṭṭheyyaṁ patteyyanti → ñātayyam daṭṭhayyaṁ pattayyanti (pts) | pattayyanti → B1-2 have ñateyyaṁ diṭṭheyyaṁ patteyanti (pts note) | nāhaṁ → nāham (pts)‘ภิกษุทั้งหลาย เราไม่กล่าวว่า ‘ที่สุดแห่งโลกบุคคล พึงรู้ พึงเห็น พึงถึงด้วยการไป’
Na ca panāhaṁ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṁ dukkhassa antakiriyaṁ vadāmī’ti.
dukkhassa antakiriyaṁ → dukkhassantakiriyaṁ (sya-all) | panāhaṁ → panāham (pts) | appatvā → apatvā (pts)แต่เราก็ไม่กล่าวว่าบุคคลยังไม่ถึงที่สุดแห่งโลก แล้วจะทำที่สุดแห่งทุกข์ได้’ ไม่ทรงจำแนกเนื้อความไว้โดยพิสดารเสด็จลุกขึ้นจาก พุทธอาสน์เข้าไปยังพระวิหาร
Tesaṁ no, bhante, amhākaṁ acirapakkantassa bhagavato etadahosi:
amhākaṁ acirapakkantassa → amhākam acirapakkhantassa (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)เมื่อพระผู้มีพระภาคทรงจากไปไม่นาน ข้าพระองค์ทั้งหลายได้ปรึกษากันว่า
‘idaṁ kho no, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho—
Idaṁ → B1 etam (pts note) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | uddesaṁ → uddesam (pts) | atthaṁ → attham (pts) | vihāraṁ → vihāram (pts)‘ผู้มีอายุทั้งหลาย พระผู้มีพระภาคของเราทั้งหลายทรงแสดงอุทเทสไว้โดยย่อว่า
nāhaṁ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṁ ñāteyyaṁ, daṭṭheyyaṁ, patteyyanti vadāmi.
daṭṭheyyaṁ patteyyanti → diṭṭheyyaṁ ptateyyanti (sya-all) | ñāteyyaṁ daṭṭheyyaṁ patteyyanti → ñātayyaṁ daṭṭhayyam pattayanti (pts) | pattayanti → S3 pattayiyanti once more (pts note) | nāhaṁ → nāham (pts)‘ภิกษุทั้งหลาย เราไม่กล่าวว่า ที่สุดแห่งโลกบุคคลพึงรู้ พึงเห็น พึงถึงด้วยการไป’
Na ca panāhaṁ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṁ dukkhassa antakiriyaṁ vadāmīti.
dukkhassa antakiriyaṁ → dukkhassantakiriyaṁ (sya-all) | panāhaṁ → panāham (pts) | appatvā → apatvā (pts) | antaṁ → antam (pts)แต่เราก็ไม่กล่าวว่าบุคคลยังไม่ถึงที่สุดแห่งโลกแล้วจะทำที่สุดแห่งทุกข์ได้’
Ko nu kho imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajeyyā’ti?
atthaṁ → S1-3 omit avibhattassa- -atthaṁ (pts note) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | atthaṁ → attham (pts) | vibhajeyyāti → vibhajjeyyāti (pts)ไม่ทรง จำแนกเนื้อความไว้โดยพิสดาร เสด็จลุกขึ้นจากพุทธอาสน์เข้าไปยังพระวิหาร ใคร หนอจะพึงจำแนกเนื้อความแห่งอุทเทสที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงไว้โดยย่อ ไม่ ทรงจำแนกไว้โดยพิสดารนี้ให้พิสดารได้
Tesaṁ no, bhante, amhākaṁ etadahosi:
amhākaṁ etadahosi → amhākam etad ahosi (pts)ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์เหล่านั้นได้มีความเห็นร่วมกันว่า
‘ayaṁ kho āyasmā ānando satthu ceva saṁvaṇṇito, sambhāvito ca viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ.
sambhāvito → saṁbhāvito (bjt) | satthu ceva → satthuceva (pts)‘ท่าน อานนท์นี้แลพระศาสดาทรงสรรเสริญและเพื่อนพรหมจารีผู้รู้ทั้งหลายก็ยกย่อง
Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajituṁ.
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | atthaṁ → attham (pts)และ ท่านสามารถจะจำแนกเนื้อความแห่งอุทเทสที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงไว้โดยย่อ ไม่ทรงจำแนกไว้โดยพิสดารนี้ให้พิสดารได้
Yannūna mayaṁ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ etamatthaṁ paṭipuccheyyāmā’ti.
yannūna → yaṁnūna (my) | āyasmantaṁ ānandaṁ etamatthaṁ → āyasmantam ānandam etam attham (pts)ทางที่ดี พวกเราควรจะเข้าไปหาท่าน อานนท์ถึงที่อยู่แล้วเรียนถามเนื้อความนี้กับท่าน’
Atha kho mayaṁ, bhante, yenāyasmā ānando tenupasaṅkamimha; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ etamatthaṁ paṭipucchimha.
tenupasaṅkamimha → tenupasaṅkamimhā (sya-all) | paṭipucchimha → paṭipucchimhā (sya-all) | tenupasaṅkamimha → mahā (bj: syā) | mayaṁ → mayam (pts) | āyasmantaṁ ānandaṁ etamatthaṁ → āyasmantam ānandam etam attham (pts)ครั้นแล้วข้าพระองค์ทั้งหลายจึงเข้าไปหาท่านอานนท์ถึงที่อยู่แล้วเรียนถาม เนื้อความดังนี้
Tesaṁ no, bhante, āyasmatā ānandena imehi ākārehi imehi padehi imehi byañjanehi attho vibhatto”ti.
no → no hetaṁ (bj) | byañjanehi → vyañjanehi (bjt, pts) | vibhattoti → vibhatto ti (pts)ท่านอานนท์ได้จำแนกเนื้อความอย่างชัดเจนแก่ข้าพระองค์ทั้งหลาย ด้วยอาการเหล่านี้ ด้วยบทเหล่านี้ ด้วยพยัญชนะเหล่านี้”
“Paṇḍito, bhikkhave, ānando; mahāpañño, bhikkhave, ānando.
Ānando → S1-3 omit mahāpañño- -Anando (pts note)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย อานนท์เป็นบัณฑิต มีปัญญามาก
Mañcepi tumhe, bhikkhave, etamatthaṁ paṭipuccheyyātha, ahampi taṁ evamevaṁ byākareyyaṁ yathā taṁ ānandena byākataṁ.
ahampi → ahampi ca (bj) | taṁ → ahampitaṁ (bj: machasaṁ, syā) | yathā → S1 vyākareyyātha (pts note) | mañcepi → maṁ cepi (my) | evamevaṁ byākareyyaṁ → evameva vyākareyyaṁ (bjt) | byākataṁ → vyākataṁ (bjt, pts) | evamevaṁ → evameva (th) | mañcepi → maṁ ce pi (pts) | etamatthaṁ → etam attham (pts) | ahampi taṁ evamevaṁ byākareyyaṁ → aham pi ca tam evam eva vyākareyyaṁ (pts) | taṁ → tam (pts)แม้หากเธอทั้งหลายจะพึงถามเนื้อความนี้กับเรา ถึงเราเองก็พึงตอบเนื้อความนั้น อย่างที่อานนท์ได้ตอบแล้วนั่นเอง
Eso cevetassa attho, evañca naṁ dhāreyyāthā”ti.
naṁ → taṁ (bj) | cevetassa → ceva tassa (sya-all, pts) | tassa → S1-3 khovetassa instead of ceva tassa (pts note) | ca → S1-3 eva ca taṁ instead of evaṁ ca (pts note) | + → kho (bjt)นี้แลเป็นเนื้อความแห่งอุทเทสนั้น และเธอ ทั้งหลายพึงทรงจำเนื้อความนั้นไว้อย่างนั้นเถิด”