Pahānasutta๓ ปหานสูตร
“Tisso imā, bhikkhave, vedanā.“ภิกษุทั้งหลาย เวทนา ๓ ประการนี้ Katamā tisso?เวทนา ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā.
adukkhamasukhā vedanā → adukkhamasukhāvedanā (bjt)๑. สุขเวทนา ๒. ทุกขเวทนา ๓. อทุกขมสุขเวทนา
Sukhāya, bhikkhave, vedanāya rāgānusayo pahātabbo, dukkhāya vedanāya paṭighānusayo pahātabbo, adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo pahātabbo.
dukkhāya → ya is missing in S1, erased in S3 (pts note) | vedanāya → ya is missing in S1 (pts note) | adukkhamasukhāya → adukkham asukhāya (pts)เธอทั้งหลายพึงละราคานุสัย (กิเลสที่นอนเนื่องอยู่ในสันดานคือราคะ) ในสุขเวทนา พึงละปฏิฆานุสัย (กิเลสที่นอนเนื่องอยู่ในสันดานคือความกระทบกระทั่งในใจ) ในทุกขเวทนา พึงละอวิชชานุสัย (กิเลสที่นอนเนื่องอยู่ในสันดานคืออวิชชา) ใน อทุกขมสุขเวทนา
Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno sukhāya vedanāya rāgānusayo pahīno hoti, dukkhāya vedanāya paṭighānusayo pahīno hoti, adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo pahīno hoti, ayaṁ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu niranusayo sammaddaso acchecchi taṇhaṁ, vivattayi saṁyojanaṁ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’ti.
acchecchi → acchejji (sya-all, pts1ed) | vivattayi → vāvattayi (bj) | niranusayo sammaddaso → pahīnarāgānusayo (bj) | vivattayi saṁyojanaṁ sammā mānābhisamayā → vāvattayī saññojanaṁ sammāmānābhisamayā (bj) | niranusayo → nirāgānusayo (sya-all) | bhikkhu niranusayo → bhikkhuno pahīnarāgānusayo (pts) | acchecchi → acchejji (pts) | bhikkhu → bhikkhuno (bj: sī.pævi, sī.pavi) | pahīnarāgānusayo → niranusayo sammaddaso (bj: machasaṁ); nirāgānusayo (bj: syā) | vāvattayī → vīvattayī (bj: syā) | acchecchi → acchejji (cck: bahūsu) | vivattayi → vāvattayi (cck: sī.) | pahīnarāgānusayo → B1 bhikkhu niranusayo || (pts note) | sammaddaso → sammaddaso is omitted by S1-3 which, instead of it, put a line -- (pts note) | taṇhaṁ → S1 acchecchaṇhaṁ; S3 acchecchiṇhā (pts note) | vivattayi → S1 vāvattasī (S3 -yī) (pts note) | antam → S1 antim (pts note) | sammā mānābhisamayā antamakāsi → sammāmānābhisamayā antam akāsi (pts)เพราะภิกษุละราคานุสัยในสุขเวทนา ละปฏิฆานุสัยในทุกขเวทนา ละอวิชชานุสัยในอทุกขมสุขเวทนาได้ ฉะนั้นภิกษุนี้เราจึงเรียกว่า ‘ผู้ไม่มีอนุสัย มี ความเห็นชอบ ตัดตัณหาได้ เพิกถอนสังโยชน์แล้ว ได้ทำที่สุดแห่งทุกข์ เพราะ รู้แจ้งมานะได้โดยชอบ’
Sukhaṁ vedayamānassa, vedanaṁ appajānato;
vedayamānassa → vediyamānassa (bj, pts1ed) | vedayamānassa vedanaṁ → vediyamānassa vedanam (pts) | vedayamānassa → vediyamānassa (cck: sī. pī.) | vediyamānassa → B1 vedaya- (pts note) vedanaṁ → vedanam (pts)ราคานุสัยนั้นย่อมมีแก่ภิกษุผู้เสวยสุขเวทนา ผู้ไม่รู้ชัด So rāgānusayo hoti, anissaraṇadassino.
So → Missing in S1-3 (pts note)มีปกติไม่เห็นธรรมเครื่องสลัดออกDukkhaṁ vedayamānassa, vedanaṁ appajānato;
vedayamānassa → vediyamānassa (bj) | vedayamānassa vedanaṁ → vediyamānassa vedanam (pts) vedanaṁ → vedanam (pts)ปฏิฆานุสัยย่อมมีแก่ภิกษุผู้เสวยทุกขเวทนา ผู้ไม่รู้ชัด Paṭighānusayo hoti, anissaraṇadassino.
paṭighānusayo → patighānusayo (pts)มีปกติไม่เห็นธรรมเครื่องสลัดออกAdukkhamasukhaṁ santaṁ, bhūripaññena desitaṁ;
santaṁ → santam (pts)บุคคลเพลิดเพลินอทุกขมสุขเวทนาซึ่งมีอยู่ ที่พระผู้มีพระภาคผู้มีปัญญาดุจแผ่นดินทรงแสดงไว้แล้ว Tañcāpi abhinandati, neva dukkhā pamuccati.
tañcāpi abhinandati → taṁ cāpi abhinandanto (bj) | tañcāpi → taṁ vāpi (sya-all) | abhinandanto → abhinandanti (bj: sīmu) | cāpi → S3 vāpa (pts note) | abhinandati → S1-3 abhinandanti (pts note)ย่อมไม่พ้นจากทุกข์Yato ca bhikkhu ātāpī, sampajaññaṁ na riñcati;
ca → vā (bj) | vā → yato vā kho (bj: sī.pævi, sī.pavi) sampajaññaṁ na → sampajaññena (sya-all)เมื่อใดภิกษุมีความเพียร ไม่ละสัมปชัญญะ Tato so vedanā sabbā, parijānāti paṇḍito.เมื่อนั้นเธอเป็นบัณฑิต กำหนดรู้เวทนาทั้งปวงได้So vedanā pariññāya, diṭṭhe dhamme anāsavo;
diṭṭhe → S1-3 diṭṭha always (pts note)เธอครั้นกำหนดรู้เวทนาแล้ว ไม่มีอาสวะในปัจจุบัน Kāyassa bhedā dhammaṭṭho, saṅkhyaṁ nopeti vedagū”ti.
saṅkhyaṁ → saṅkhaṁ (bj, pts) | nopeti → nūpeti (sya-all) | vedagūti tatiyaṁ → vedagū ti (pts) | nopeti → saṁkhasaṁ nopeti (bj: machasaṁ); nūpeti (bj: syā); na upeti (bj: sīmu) | nopeti → S1-3 na upeti (pts note)ตั้งอยู่ในธรรม จบเวท ตายไป ย่อมไม่เข้าถึงการบัญญัติ”