PaṭhamagelaññasuttaEnfermedad (1)
Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.
vesāliyaṁ → vesaliyaṁ (pts) | kūṭāgārasālāyaṁ → kuṭāgārasālāyaṁ (pts) | samayaṁ → samayam (pts)Una vez, el Buda estaba en el pabellón cubierto en el gran bosque de Vesāli.
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena gilānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all) | sāyanhasamayaṁ paṭisallānā → sāyaṇhasamayaṁ paṭisallāṇā (pts)Al atardecer, salió de su reclusión, fue hacia la enfermería y se sentó en su asiento designado.
Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi:Una vez sentado, se dirigió a los mendicantes:
“Sato, bhikkhave, bhikkhu sampajāno kālaṁ āgameyya.
kālaṁ → kālam (pts)“Mendicantes, tenéis que esperar vuestra hora con presencia y plena consciencia;
Ayaṁ vo amhākaṁ anusāsanī.
vo → B1-2 kho (pts note) | anusāsanī → B1-2 -sāsani always (pts note) | amhākaṁ → amhākam (pts)esta es mi instrucción para vosotros.
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sato hoti?
kathañca → kathaṁ ca (pts)¿Y cómo es estar presente?
Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;
abhijjhādomanassaṁ → abhijjhā domanassaṁ (bjt) | vineyya loke → vineyyaloke (pts)En relación al cuerpo, uno vive contemplando el cuerpo, con fervor, plenamente consciente y presente, dejando atrás el anhelo y el disgusto por el mundo.
vedanāsu vedanānupassī viharati …pe…
viharati → (bj) | vedanānupassī viharati → (sya-all, pts)En relación a las sensaciones, uno vive contemplando las sensaciones …
citte cittānupassī viharati …pe…
viharati → (bj) | citte → S1-- cirattā cittā--; S3--citte cittā-- (pts note)En relación a la mente, uno vive contemplando la mente …
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
dhammesu → S1-3 dhamme (pts note) | vineyya loke → vineyyaloke (pts)En relación a los procesos, uno vive contemplando los procesos, con fervor, plenamente consciente y presente, dejando atrás el anhelo y el disgusto por el mundo.
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sato hoti.Así es como estar presente.
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sampajāno hoti?
kathañca → kathaṁ ca (pts)¿Y cómo es ser plenamente consciente?
Idha, bhikkhave, bhikkhu abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.
saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe → saṅghātipattacīvaradhāraṇe (pts) | pīte → pite (pts) | sammiñjite → B1-2 samañchite; B2 samañjite (pts note) | saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe → saṅghāti-pattacīvaradhāraṇe (pts)Uno actúa conscientemente cuando va y cuando vuelve, cuando mira hacia adelante y hacia atrás, cuando extiende y flexiona, cuando lleva el hábito y el cuenco, cuando come y cuando bebe, cuando defeca y cuando orina, cuando camina, está de pie o se sienta, cuando está dormido y despierto, cuando habla y cuando está en silencio.
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sampajānakārī hoti.
sampajānakārī → sampajāno (bj, pts) | sampajāno → sampajānakārī (bj: machasaṁ, syā) | sampajāno → B1-2 sampajānakārī (pts note)Así es como actuar conscientemente.
Sato, bhikkhave, bhikkhu sampajāno kālaṁ āgameyya.
kālaṁ → kālam (pts)Mendicantes, tenéis que esperar vuestra hora con presencia y plena consciencia;
Ayaṁ vo amhākaṁ anusāsanī.
vo amhākaṁ → kho amhākam (pts) | kho → B1-2 vo (pts note) | anusāsanī → S3 anusāsanīti (pts note)esta es mi instrucción para vosotros.
Tassa ce, bhikkhave, bhikkhuno evaṁ satassa sampajānassa appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati sukhā vedanā, so evaṁ pajānāti:
bhikkhave → (sya-all) | ce → S1-3 omit ce (pts note) | evaṁ → evam (pts)Cuando alguien vive presente y plenamente consciente de esta forma —con cuidado, entusiasmo y dedicación—, si aparece una sensación placentera, reconoce:
‘uppannā kho myāyaṁ sukhā vedanā.
myāyaṁ → me ayaṁ (sya-all, pts) | myāyaṁ → me ayaṁ (bj: sī.pavi, syā)‘Me ha aparecido una sensación placentera.
Sā ca kho paṭicca, no appaṭicca.
appaṭicca → apaṭicca (bjt, pts)Esta sensación es dependiente, no independente.
Kiṁ paṭicca?
kiṁ → kim (pts)¿De qué depende?
Imameva kāyaṁ paṭicca.
imameva kāyaṁ → imaṁ eva kāyam (pts)Pues de este mismo cuerpo,
Ayaṁ kho pana kāyo anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno.
paṭiccasamuppanno → paṭicca samuppanno (pts)que es temporal, condicionado y aparece de manera dependiente.
Aniccaṁ kho pana saṅkhataṁ paṭiccasamuppannaṁ kāyaṁ paṭicca uppannā sukhā vedanā kuto niccā bhavissatī’ti.
bhavissatīti → bhavissatī ti (bjt) | saṅkhataṁ paṭiccasamuppannaṁ kāyaṁ → saṅkhatam paṭicca samuppannam kāyam (pts)Y si esta sensación placentera depende de este cuerpo temporal, condicionado, que aparece de manera dependiente, ¿cómo va a ser permanente?’
So kāye ca sukhāya ca vedanāya aniccānupassī viharati, vayānupassī viharati, virāgānupassī viharati, nirodhānupassī viharati, paṭinissaggānupassī viharati.
ca → S1 omits ca; S3 puts it after vedanāya (pts note)Vive contemplando la impermanencia, la disolución, la desaparición, el cese y el soltar en el cuerpo y en las sensaciones placenteras.
Tassa kāye ca sukhāya ca vedanāya aniccānupassino viharato, vayānupassino viharato, virāgānupassino viharato, nirodhānupassino viharato, paṭinissaggānupassino viharato, yo kāye ca sukhāya ca vedanāya rāgānusayo, so pahīyati.
viharato virāgānupassino viharato nirodhānupassino → (bj) | pahīyati → pahiyyati (sya-all) | ca → S1-3 omit ca (pts note) | ca → S1-3 omit ca (pts note) | rāgānusayo → Instead of rāgānusayo, S1-3 have virāgānupassī [no] viharato yo; [no], missing in S1, is superadded between the lines of S3 (pts note)Al hacerlo, abandona la tendencia a la codicia por el cuerpo y las sensaciones placenteras.
Tassa ce, bhikkhave, bhikkhuno evaṁ satassa sampajānassa appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati dukkhā vedanā.Cuando alguien vive presente y plenamente consciente de esta forma —con cuidado, entusiasmo, dedicación—, si aparece una sensación dolorosa,
So evaṁ pajānāti:
evaṁ → evam (pts)reconoce:
‘uppannā kho myāyaṁ dukkhā vedanā.
myāyaṁ → me ayaṁ (bj: sī.pavi, syā)‘Me ha aparecido una sensación dolorosa.
Sā ca kho paṭicca, no appaṭicca.
appaṭicca → apaṭicca (bjt, pts)Esta sensación es dependiente, no independente.
Kiṁ paṭicca?
kiṁ → kim (pts)¿De qué depende?
Imameva kāyaṁ paṭicca.
imameva kāyaṁ → imam eva kāyam (pts)Pues de este mismo cuerpo,
Ayaṁ kho pana kāyo anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno.
paṭiccasamuppanno → paṭicca samuppanno (pts)que es temporal, condicionado y aparece de manera dependiente.
Aniccaṁ kho pana saṅkhataṁ paṭiccasamuppannaṁ kāyaṁ paṭicca uppannā dukkhā vedanā kuto niccā bhavissatī’ti.
paṭiccasamuppannaṁ kāyaṁ → (pts) | paṭicca → paṭicca samuppannam kāyam paticca (pts)Y si esta sensación dolorosa depende de este cuerpo temporal, condicionado, que aparece de manera dependiente, ¿cómo va a ser permanente?’
So kāye ca dukkhāya ca vedanāya aniccānupassī viharati, vayānupassī viharati, virāgānupassī viharati, nirodhānupassī viharati, paṭinissaggānupassī viharati.
ca → (cck) | kāye → kaye (pts) | viharati → viharati paṭinissaggānupassī viharati (pts)Vive contemplando la impermanencia, la disolución, la desaparición, el cese y el soltar en el cuerpo y en las sensaciones dolorosas.
Tassa kāye ca dukkhāya ca vedanāya aniccānupassino viharato …pe… paṭinissaggānupassino viharato, yo kāye ca dukkhāya ca vedanāya paṭighānusayo, so pahīyati.
pahīyati → pahiyyati (sya-all) | + → vayānupassino viharato virāgānupassino viharato nirodhānupassino viharato (bjt)Al hacerlo, abandona la tendencia a rechazar el cuerpo y las sensaciones dolorosas.
Tassa ce, bhikkhave, bhikkhuno evaṁ satassa sampajānassa appamattassa ātāpino pahitattassa viharato uppajjati adukkhamasukhā vedanā, so evaṁ pajānāti:
evaṁ → evam (pts)Cuando alguien vive presente y plenamente consciente de esta forma —con cuidado, entusiasmo y dedicación—, si aparece una sensación neutra, reconoce:
‘uppannā kho myāyaṁ adukkhamasukhā vedanā.
myāyaṁ → myāyam (pts)‘Me ha aparecido una sensación neutra.
Sā ca kho paṭicca, no appaṭicca.Esta sensación es dependiente, no independente.
Kiṁ paṭicca?
kiṁ → kim (pts)¿De qué depende?
Imameva kāyaṁ paṭicca.
imameva kāyaṁ → imam eva kāyam (pts)Pues de este mismo cuerpo,
Ayaṁ kho pana kāyo anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno.
paṭiccasamuppanno → paṭicca samuppanno (pts)que es temporal, condicionado y aparece de manera dependiente.
Aniccaṁ kho pana saṅkhataṁ paṭiccasamuppannaṁ kāyaṁ paṭicca uppannā adukkhamasukhā vedanā kuto niccā bhavissatī’ti.
bhavissatīti → bhavissatī (bjt) | paṭiccasamuppannaṁ kāyaṁ → paṭicca samuppannaṁ kāyam (pts)Y si esta sensación neutra depende de este cuerpo temporal, condicionado, que aparece de manera dependiente, ¿cómo va a ser permanente?’
So kāye ca adukkhamasukhāya ca vedanāya aniccānupassī viharati, vayānupassī viharati, virāgānupassī viharati, nirodhānupassī viharati, paṭinissaggānupassī viharati.
viharati → (pts)Vive contemplando la impermanencia, la disolución, la desaparición, el cese y el soltar en el cuerpo y en las sensaciones neutras.
Tassa kāye ca adukkhamasukhāya ca vedanāya aniccānupassino viharato …pe… paṭinissaggānupassino viharato, yo kāye ca adukkhamasukhāya ca vedanāya avijjānusayo, so pahīyati.
pahīyati → pahiyyati (sya-all) | vedanāya → vedanāya ca (pts) | kāye → kaye (pts) | ca → Missing in S3 (pts note) | ca → Missing in S1; put in S3 after vedanāya, but erased (pts note) | pe → spelled out in full (bjt)Al hacerlo, abandona la tendencia a la ignorancia sobre el cuerpo y las sensaciones neutras.
So sukhañce vedanaṁ vedayati, sā aniccāti pajānāti, anajjhositāti pajānāti, anabhinanditāti pajānāti;
vedayati → vediyati (bj, pts) | ce → S1-3 ca (pts note) | pajānāti → S1-3 have --pe-- instead of Ana- (pts note) | sukhañce → sukhaṁ ce (pts) | anajjhositāti → anajjhositā ti (pts) | anabhinanditāti → anabhinanditā ti (pts)Si experimenta una sensación placentera, reconoce que es temporal y no se aferra ni se complace en ella.
dukkhañce vedanaṁ vedayati …pe…
dukkhañce vedanaṁ vedayati → dukkhaṁ ce vedanam vediyati (pts)Si experimenta una sensación dolorosa
adukkhamasukhañce vedanaṁ vedayati, sā aniccāti pajānāti, anajjhositāti pajānāti, anabhinanditāti pajānāti.
vedayati → vediyati (bj) | adukkhamasukhañce vedanaṁ vedayati → adukkhamasukhaṁ ce vedanam vediyati (pts) | pajānāti → This phrase is omitted by S1-3 (pts note) | anajjhositāti → anajjhositā ti (pts) | anabhinanditāti → anabhinanditā ti (pts)o una sensación neutra, reconoce que es temporal y no se aferra ni se complace en ella.
So sukhañce vedanaṁ vedayati, visaññutto naṁ vedayati;
vedayati → vediyati (bj, pts) | vedayati dukkhañce → vediyati dukkhaṁ ce (pts) | sukhañce → sukhaṁ ce (pts)Si experimenta una sensación placentera, la experimenta sin ataduras.
dukkhañce vedanaṁ vedayati, visaññutto naṁ vedayati;
vedayati → vediyati (bj, pts) | vedayati adukkhamasukhañce → vediyati adukkhamasukhaṁ ce (pts)Si experimenta una sensación dolorosa, la experimenta sin ataduras.
adukkhamasukhañce vedanaṁ vedayati, visaññutto naṁ vedayati.
vedayati → vediyati (bj, pts) | adukkhamasukhañce → ce (pts)Si experimenta una sensación neutra, la experimenta sin ataduras.
So kāyapariyantikaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘kāyapariyantikaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti, jīvitapariyantikaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘jīvitapariyantikaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
vedayamāno → vediyamāno (bj, pts) | vedayāmīti → vediyāmīti (bj, pts)Al experimentar la sensación de que el cuerpo y la vida llegan a su fin, reconoce que está experimentando la sensación del cuerpo y la vida llegando a su fin.
‘Kāyassa bhedā uddhaṁ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītībhavissantī’ti pajānāti.
sītībhavissantī’ti → sītibhavissantīti (sya1ed, sya2ed, pts1ed, mr) | sītībhavissantīti → sītibhavissantīti (sya-all, pts) | sītībhavissantī’ti → sītibhavissantīti (cck: sī. pī. ka.) | anabhinanditāni → S1-3 abhinanditāni here and further on 5 As this sutta differs from the preceding only by the substitution of phassa to kāya, I give but the beginning of the identical paragraphs, putting the whole of the differing ones (pts note)Comprende que con la disolución del cuerpo, al consumirse la vida, todo lo que experimenta sin complacerse se apaciguará.
Seyyathāpi, bhikkhave, telañca paṭicca vaṭṭiñca paṭicca telappadīpo jhāyeyya,
paṭicca → (sya-all) | bhikkhave telañca → bhikkhu telaṁ ca (pts) | vaṭṭiñca paṭicca telappadīpo → vaṭṭiṁ ca telapadīpo (pts) | jhāyeyya → jhāpeyya (bj: sī.pævi, sī.pavi)Es como una lámpara que para quemar depende de la mecha y del aceite:
tasseva telassa ca vaṭṭiyā ca pariyādānā anāhāro nibbāyeyya;al consumirse la mecha y el aceite, sin combustible, se apagará.
evameva kho, bhikkhave, bhikkhu kāyapariyantikaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘kāyapariyantikaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti. Jīvitapariyantikaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘jīvitapariyantikaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
vedayamāno → vediyamāno (bj, pts) | vedayāmīti → vediyāmīti (bj, pts) | bhikkhu → bhikkhu ce (sya-all) | jīvitapariyantikaṁ → jīvitassa pariyantikaṁ (bj: sī.pævi) | evameva → evam eva (pts)De la misma forma, al experimentar la sensación de que el cuerpo y la vida llegan a su fin, el mendicante reconoce que está experimentando la sensación del cuerpo y la vida llegando a su fin.
‘Kāyassa bhedā uddhaṁ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītībhavissantī’ti pajānātī”ti.
sītībhavissantīti → sītibhavissantīti (sya-all, pts)Comprende que con la disolución del cuerpo, al consumirse la vida, todo lo que experimenta sin complacerse se apaciguará.”