Pāṭaliyasutta
Pāṭaliyasutta → pātali (or manāpo) (pts1ed)๑๓ ปาฏลิยสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā koliyesu viharati uttaraṁ nāma koliyānaṁ nigamo.
uttaraṁ nāma → uttarakaṁ nāma (bj); uttarannāma (sya-all) | uttaraṁ → uttarakaṁ (bj) | koliyesu → koḷiyesu (sya-all, pts) | uttaraṁ nāma koliyānaṁ → uttarannāma koḷiyānaṁ (sya-all) | koliyānaṁ nigamo → koḷiyānaṁ nigame (pts) | uttarakaṁ → uttara (bj: machasaṁ, syā) | nigamo → nigame (bj: sī.pavi) | nāma → uttarakaṁ nāma (cck: sī.) | Uttaram → B2 uttare; S1-3 uttarakan (pts note) | nigame → B1 nigamo (pts note) | ekaṁ samayaṁ → ekam samayam (pts)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ที่นิคมของชาวโกฬิยะชื่ออุตตระ ในแคว้นโกฬิยะ
Atha kho pāṭaliyo gāmaṇi yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho pāṭaliyo gāmaṇi bhagavantaṁ etadavoca:
gāmaṇi → gāmaṇī (sya-all) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)ครั้งนั้น ผู้ใหญ่บ้านชื่อปาฏลิยะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“sutaṁ metaṁ, bhante:
sutaṁ metaṁ → sutammetaṁ (th) | sutaṁ metaṁ → sutam me tam (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ได้ยินมาว่า
‘samaṇo gotamo māyaṁ jānātī’ti.‘พระสมณโคดมทรงรู้จักมารยา’
Ye te, bhante, evamāhaṁsu: ‘samaṇo gotamo māyaṁ jānātī’ti, kacci te, bhante, bhagavato vuttavādino, na ca bhagavantaṁ abhūtena abbhācikkhanti, dhammassa cānudhammaṁ byākaronti, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṁ ṭhānaṁ āgacchati?
gotamo → gotame (bj) | vādānuvādo → vādānupāto (bj, sya-all, pts) | evamāhaṁsu → evam ahaṁsu (pts) | vādānupāto → B2 -vādo always (pts note) | byākaronti → vyākaronti (bjt, pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ṭhānaṁ → ṭhānam (pts)สมณพราหมณ์ที่กล่าวว่า ‘พระสมณโคดมทรงรู้จักมารยา’ ชื่อว่าพูดตรงตามที่ พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ ไม่ชื่อว่ากล่าวตู่พระผู้มีพระภาคด้วยคำเท็จหรือ ชื่อว่า กล่าวแก้อย่างสมเหตุสมผลหรือ ไม่มีบ้างหรือที่คำกล่าวเช่นนั้นและคำที่กล่าวต่อ ๆ กันมาจะเป็นเหตุให้ถูกตำหนิได้
Anabbhācikkhitukāmā hi mayaṁ, bhante, bhagavantan”ti.
anabbhācikkhitukāmā → anabbhakkhātukāmā (bj, sya-all, pts) | anabbhakkhātukāmā → anabbhāvikkhātukāmā (bj: machasaṁ) | anabbhakkhātukāmā → evaṁ. ba. anabbhācikkhātukāmā (sya-all: sī.) | mayaṁ → mayam (pts)เพราะพวกข้าพระองค์ไม่ประสงค์จะกล่าวตู่พระผู้มี พระภาคเลย”
“Ye te, gāmaṇi, evamāhaṁsu: ‘samaṇo gotamo māyaṁ jānātī’ti, vuttavādino ceva me, te na ca maṁ abhūtena abbhācikkhanti, dhammassa cānudhammaṁ byākaronti, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṁ ṭhānaṁ āgacchatī”ti.
vādānuvādo → vādānupāto (bj, sya-all, pts) | byākaronti na ca → vyākaronti naca (bjt) | evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts) | maṁ → mam (pts) | byākaronti → vyākaronti (pts) | ṭhānaṁ → ṭhānam (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า “ผู้ใหญ่บ้าน สมณพราหมณ์ที่กล่าวว่า ‘พระ สมณโคดมทรงรู้จักมารยา’ ชื่อว่าพูดตรงตามคำที่เราพูดไว้ ไม่ชื่อว่ากล่าวตู่เราด้วย คำเท็จ ชื่อว่ากล่าวแก้อย่างสมเหตุสมผล ไม่มีที่คำกล่าวเช่นนั้นและคำที่กล่าวต่อ ๆ กันมาจะเป็นเหตุให้ถูกตำหนิได้”
“Saccaṁyeva kira, bho, mayaṁ tesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ na saddahāma:
saccaṁyeva → saccaṁ yeva (bjt, th, pts) | mayaṁ → mayam (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข่าวที่ได้ยินมาจริงทีเดียว ข้าพระองค์ไม่เชื่อสมณพราหมณ์เหล่านั้นว่า
‘samaṇo gotamo māyaṁ jānātī’ti, samaṇo khalu bho gotamo māyāvī”ti.‘พระสมณโคดมทรงรู้จักมารยา’ แต่ได้ยินว่า ‘พระสมณโคดม ทรงมีมารยา”
“Yo nu kho, gāmaṇi, evaṁ vadeti: ‘ahaṁ māyaṁ jānāmī’ti, so evaṁ vadeti: ‘ahaṁ māyāvī’”ti.
yo nu → yonu (bjt) | evaṁ → evam (pts) | ahaṁ → aham (pts)“ผู้ใหญ่บ้าน ผู้ใดกล่าวว่า ‘เรารู้จักมารยา’ ผู้นั้นก็เท่ากับกล่าวว่า ‘เรามี มารยา”
“Tatheva taṁ bhagavā hoti, tatheva taṁ sugata hotī”ti.
taṁ sugata → tam sugato (pts)“ข้าแต่พระผู้มีพระภาค ข้อนั้นเป็นอย่างนั้นทีเดียว ข้าแต่พระสุคต ข้อนั้น เป็นอย่างนั้นทีเดียว”
“Tena hi, gāmaṇi, taññevettha paṭipucchissāmi; yathā te khameyya, tathā taṁ byākareyyāsi—
tathā → tathā naṁ vyākareyyāsi (bj) | byākareyyāsi taṁ kiṁ maññasi → kimmaññasi (bj) | taññevettha → tañcevettha (sya-all) | tena hi → tenahi (th)“ผู้ใหญ่บ้าน ถ้าเช่นนั้น เราจักย้อนถามท่านในเรื่องนี้ท่านพึงตอบตามสมควร
Taṁ kiṁ maññasi, gāmaṇi,
kiṁ → kim (pts)ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
jānāsi tvaṁ koliyānaṁ lambacūḷake bhaṭe”ti?
tvaṁ → tvaṁ gāmaṇi (bj) | koliyānaṁ → koḷiyānaṁ (sya-all); gāmaṇi koḷiyānaṁ (pts) | gāmaṇi → B1-2 omit gāmaṇi (pts note) | bhaṭe → S1 has always bhave-bhavā (pts note) | bhaṭeti → bhaṭe ti (pts)ท่านรู้จักพวกทหารผมยาวชาวโกฬิยะหรือ”
“Jānāmahaṁ, bhante, koliyānaṁ lambacūḷake bhaṭe”ti.
koliyānaṁ → koḷiyānaṁ (sya-all) | koliyānaṁ lambacūḷake bhaṭeti → koḷiyānaṁ lambacūlake bhaṭe ti (pts)“ข้าพระองค์รู้จักพวกทหารผมยาวชาวโกฬิยะ พระพุทธเจ้าข้า”
“Taṁ kiṁ maññasi, gāmaṇi, kimatthiyā koliyānaṁ lambacūḷakā bhaṭā”ti?
koliyānaṁ → koḷiyānaṁ (sya-all) | kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts) | kimatthiyā → kim atthiyā (pts) | lambacūḷakā → lambacūlakā (pts)“ผู้ใหญ่บ้าน ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร พวกทหารผมยาวชาวโกฬิยะ มีไว้เพื่อประโยชน์อะไร”
“Ye ca, bhante, koliyānaṁ corā te ca paṭisedhetuṁ, yāni ca koliyānaṁ dūteyyāni tāni ca vahātuṁ, etadatthiyā, bhante, koliyānaṁ lambacūḷakā bhaṭā”ti.
ca vahātuṁ → tāni ca pahātuṁ (sya-all, km); tāni vahātuṁ (pts1ed); tāni ca yātuṁ (katthaci); tāni cāvahātuṁ (?) | ca → (bj, pts) | etadatthiyā → etadatthāya (bj) | koliyānaṁ → koḷiyānaṁ (sya-all, pts) | koliyānaṁ dūteyyāni → koḷiyānam duteyyāni (pts) | vahātuṁ → pahātuṁ (bj: syā) | etadatthāya → etadatthiyā (bj: machasaṁ) | vahātuṁ → tāni ca pahātuṁ (cck: syā. kaṁ.); tāni ca yātuṁ (cck: katthaci); tāni cāvahātuṁ (cck: ?) | vahātuṁ → S1 vahātu; B1 cahātuṁ; B2 cayātuṁ (pts note) | etadatthiyā → S1-3 etadatthāya (pts note) | bhaṭāti → S1 bhāvāti; S3 bhaṭoti (pts note)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พวกทหารผมยาวชาวโกฬิยะมีไว้เพื่อประโยชน์ คือ เพื่อป้องกันพวกโจรชาวโกฬิยะและเพื่อการทำหน้าที่เป็นตัวแทนของชาวโกฬิยะ”
“Taṁ kiṁ maññasi, gāmaṇi,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)“ผู้ใหญ่บ้าน ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
jānāsi tvaṁ koliyānaṁ lambacūḷake bhaṭe sīlavante vā te dussīle vā”ti?
koliyānaṁ → koḷiyānaṁ nigame (sya-all); koḷiyānaṁ (pts) | sīlavante → sīlavanto (sya-all); silavanto (pts) | dussīle → dussīlā (sya-all) | dussīle vāti jānāmahaṁ → dussīlā vā ti jānāmaham (pts) | Koḷiyānaṁ → B1-2 insert nigame (pts note) | dussīlā → S1-3 sīlavante . . . dussīle (pts note)ท่านรู้จักพวกทหารผมยาวใน นิคมของชาวโกฬิยะว่ามีศีลหรือทุศีล”
“Jānāmahaṁ, bhante, koliyānaṁ lambacūḷake bhaṭe dussīle pāpadhamme; ye ca loke dussīlā pāpadhammā koliyānaṁ lambacūḷakā bhaṭā tesaṁ aññatarā”ti.
koliyānaṁ → koḷiyānaṁ (sya-all, pts) | koliyānaṁ lambacūḷake → koḷiyānaṁ lambacūlake (pts) | dussīlā → dussilā (pts) | bhaṭā tesaṁ → tesam (pts) | jānāmahaṁ → jānāmaham (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์รู้จักพวกทหารผมยาวชาวโกฬิยะว่า ทุศีล มีธรรมเลวทราม และพวกทหารผมยาวชาวโกฬิยะเป็นพวกหนึ่งในบรรดาผู้ทุศีล มีธรรมเลวทรามในโลก”
“Yo nu kho, gāmaṇi, evaṁ vadeyya:
evaṁ → evam (pts)“ผู้ใหญ่บ้าน ผู้ใดพึงกล่าวว่า
‘pāṭaliyo gāmaṇi jānāti koliyānaṁ lambacūḷake bhaṭe dussīle pāpadhamme, pāṭaliyopi gāmaṇi dussīlo pāpadhammo’ti, sammā nu kho so vadamāno vadeyyā”ti?
gāmaṇi → gāmaṇī (sya-all) | koliyānaṁ → koḷiyānaṁ (sya-all, pts) | pāṭaliyo → pātaliyo (pts) | vadeyyāti → vadeyya (pts) | koliyānaṁ → koḷiyānam (pts) | pāṭaliyopi → pāṭaliyo pi (pts)‘ผู้ใหญ่บ้านชื่อปาฏลิยะรู้จักพวกทหารผมยาว ชาวโกฬิยะว่าทุศีล มีธรรมเลวทราม แม้ผู้ใหญ่บ้านชื่อปาฏลิยะก็ทุศีล มีธรรมเลว ทราม’ ผู้นั้นเมื่อกล่าว ชื่อว่ากล่าวถูกหรือ”
“No hetaṁ, bhante.
hetaṁ → hetam (pts)“กล่าวไม่ถูก พระพุทธเจ้าข้า
Aññe, bhante, koliyānaṁ lambacūḷakā bhaṭā, aññohamasmi. Aññathādhammā koliyānaṁ lambacūḷakā bhaṭā, aññathādhammohamasmī”ti.
koliyānaṁ → koḷiyānaṁ (sya-all, pts) | aññohamasmi → añño hamasmi (pts) | koliyānaṁ → koḷiyānam (pts) | aññathādhammohamasmīti → aññathādhammo hamasmīti tvaṁ (pts)พวกทหารผมยาวชาวโกฬิยะเป็นพวกหนึ่ง ข้าพระองค์ก็เป็นอีกพวกหนึ่ง พวกทหารผมยาวชาวโกฬิยะ มีธรรมอย่างหนึ่ง ข้า พระองค์ก็มีธรรมอีกอย่างหนึ่ง”
“Tvañhi nāma, gāmaṇi, lacchasi: ‘pāṭaliyo gāmaṇi jānāti koliyānaṁ lambacūḷake bhaṭe dussīle pāpadhamme, na ca pāṭaliyo gāmaṇi dussīlo pāpadhammo’ti, kasmā tathāgato na lacchati: ‘tathāgato māyaṁ jānāti, na ca tathāgato māyāvī’ti?
tvañhi nāma → tvaṁ hi (bj) | gāmaṇi → gāmaṇī (sya-all) | koliyānaṁ → koḷiyānaṁ (sya-all, pts) | kasmā → tasmā (sya-all) | gāmaṇi → tvaṁ hi nāma gāmaṇi (bj: machasaṁ, syā) | lacchasi → taccha lacchasi (bj: syā) | kasmā → tasmā (bj: syā) | nāma → Missing in S1-3 (pts note) | ca → B2 neva instead of na ca (pts note)“ผู้ใหญ่บ้าน ที่จริงท่านเองจักกล่าวไม่ได้ว่า ‘ผู้ใหญ่บ้านชื่อปาฏลิยะรู้จักพวก ทหารผมยาวชาวโกฬิยะว่าทุศีล มีธรรมเลวทราม แต่ผู้ใหญ่บ้านชื่อปาฏลิยะไม่ใช่ผู้ ทุศีล มีธรรมเลวทราม’ เพราะฉะนั้นตถาคตก็จักกล่าวไม่ได้ว่า ‘ตถาคตรู้จักมารยา แต่ตถาคตไม่ใช่ผู้มีมารยา’
Māyañcāhaṁ, gāmaṇi, pajānāmi, māyāya ca vipākaṁ, yathāpaṭipanno ca māyāvī kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati tañca pajānāmi.
māyañcāhaṁ → māyaṁ cāhaṁ (my, bjt) | yathāpaṭipanno → yathā paṭipanno (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | paraṁ → param (pts) | nirayaṁ → nirayam (pts)เรารู้ชัดมารยา ผลของมารยา และข้อปฏิบัติที่เป็นเหตุให้บุคคลผู้มีมารยา หลังจากตายแล้วจะไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก
Pāṇātipātañcāhaṁ, gāmaṇi, pajānāmi, pāṇātipātassa ca vipākaṁ, yathāpaṭipanno ca pāṇātipātī kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati tañca pajānāmi.
pāṇātipātañcāhaṁ → paṇātipātañcāhaṁ (pts) | pāṇātipātī → pāṇātipātā (pts) | pāṇātipātañcāhaṁ → pāṇātipātaṁ cāhaṁ (my, bjt) | yathāpaṭipanno → yathā paṭipanno (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | paraṁ → param (pts) | nirayaṁ → nirayam (pts)เรารู้ชัดการฆ่าสัตว์ ผลของการฆ่าสัตว์ และข้อปฏิบัติที่เป็นเหตุให้บุคคลผู้ฆ่า สัตว์หลังจากตายแล้วจะไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก
Adinnādānañcāhaṁ, gāmaṇi, pajānāmi, adinnādānassa ca vipākaṁ, yathāpaṭipanno ca adinnādāyī kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati tañca pajānāmi.
adinnādānañcāhaṁ → adinnādānaṁ cāhaṁ (my, bjt, th) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | adinnādānañcāhaṁ → adinnādānañcāham (pts) | paraṁ → param (pts) | nirayaṁ → nirayam (pts)เรารู้ชัดการลักทรัพย์ ผลของการลักทรัพย์ และข้อปฏิบัติที่เป็นเหตุให้บุคคล ผู้ลักทรัพย์หลังจากตายแล้วจะไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก
Kāmesumicchācārañcāhaṁ, gāmaṇi, pajānāmi, kāmesumicchācārassa ca vipākaṁ, yathāpaṭipanno ca kāmesumicchācārī kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati tañca pajānāmi.
kāmesumicchācārañcāhaṁ → kāmesumicchācāraṁ cāhaṁ (my) | kāmesumicchācārañcāhaṁ → kāmesu micchācāraṁ cāhaṁ (bjt) | kāmesumicchācārassa → kāmesu micchācārassa (bjt, th, pts) | kāmesumicchācārī → kāmesu micchācārī (bjt, th, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | kāmesumicchācārañcāhaṁ → kāmesu micchācārañcāhaṁ (th) | kāmesumicchācārañcāhaṁ → kāmesu micchācārañ cāhaṁ (pts) | paraṁ → param (pts) | vinipātaṁ nirayaṁ → vinipātam nirayam (pts)เรารู้ชัดการประพฤติผิดในกาม ผลของการประพฤติผิดในกาม และข้อ ปฏิบัติที่เป็นเหตุให้บุคคลผู้ประพฤติผิดในกามหลังจากตายแล้วจะไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก
Musāvādañcāhaṁ, gāmaṇi, pajānāmi, musāvādassa ca vipākaṁ, yathāpaṭipanno ca musāvādī kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati tañca pajānāmi.
musāvādañcāhaṁ → musāvādaṁ cāhaṁ (my, bjt) | yathāpaṭipanno → yathā paṭipanno (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | musāvādañcāhaṁ → musāvādañcāham (pts) | paraṁ → param (pts) | duggatiṁ → duggatim (pts) | nirayaṁ → nirayam (pts)เรารู้ชัดการพูดเท็จ ผลของการพูดเท็จ และข้อปฏิบัติที่เป็นเหตุให้บุคคลผู้ พูดเท็จหลังจากตายแล้วจะไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก
Pisuṇavācañcāhaṁ, gāmaṇi, pajānāmi, pisuṇavācāya ca vipākaṁ, yathāpaṭipanno ca pisuṇavāco kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati tañca pajānāmi.
pisuṇavācañcāhaṁ → pisunāvācaṁ cāhaṁ (bj) | pisuṇavācāya → pisunāvācāya (bj) | pisuṇavāco → pisunāvāco (bj); pisunavāco (pts) | pajānāmi pisuṇavācāya → pijānāmi pasuṇavācāya (pts) | pasuṇavācāya → S3 pisuṇā- (pts note) | ca → B1 inserts na (pts note) | pisunavāco → Missing in S1-3 (pts note) | pisuṇavācañcāhaṁ → pisuṇavācaṁ cāhaṁ (my, th) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | paraṁ → param (pts) | nirayaṁ → nirayam (pts)เรารู้ชัดการพูดคำส่อเสียด ผลของการพูดคำส่อเสียด และข้อปฏิบัติที่เป็น เหตุให้บุคคลผู้พูดคำส่อเสียดหลังจากตายแล้วจะไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก
Pharusavācañcāhaṁ, gāmaṇi, pajānāmi, pharusavācāya ca vipākaṁ, yathāpaṭipanno ca pharusavāco kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati tañca pajānāmi.
pharusavāco → S1-3 pharūsā- (pts note) | pharusavācañcāhaṁ → pharusavācaṁ cāhaṁ (my, bjt, th) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | paraṁ → param (pts) | duggatiṁ → duggatim (pts) | nirayaṁ → nirayam (pts)เรารู้ชัดการพูดคำหยาบ ผลของการพูดคำหยาบ และข้อปฏิบัติที่เป็นเหตุให้ บุคคลผู้พูดคำหยาบหลังจากตายแล้วจะไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก
Samphappalāpañcāhaṁ, gāmaṇi, pajānāmi, samphappalāpassa ca vipākaṁ, yathāpaṭipanno ca samphappalāpī kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati tañca pajānāmi.
samphappalāpañcāhaṁ → samphappalāpaṁ cāhaṁ (my, bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | vipākaṁ → vipākam (pts) | paraṁ → param (pts) | nirayaṁ → nirayam (pts)เรารู้ชัดการพูดเพ้อเจ้อ ผลของการพูดเพ้อเจ้อ และข้อปฏิบัติที่เป็นเหตุให้บุคคล ผู้พูดเพ้อเจ้อหลังจากตายแล้วจะไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก
Abhijjhañcāhaṁ, gāmaṇi, pajānāmi, abhijjhāya ca vipākaṁ, yathāpaṭipanno ca abhijjhālu kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati tañca pajānāmi.
nirayaṁ → niyaṁ (sya-all) | abhijjhañcāhaṁ → abhijjhaṁ cāhaṁ (my, bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | paraṁ → param (pts) | nirayaṁ → nirayam (pts)เรารู้ชัดความเพ่งเล็งอยากได้ของเขา ผลของความเพ่งเล็งอยากได้ของเขา และข้อปฏิบัติที่เป็นเหตุให้บุคคลผู้เพ่งเล็งอยากได้ของเขาหลังจากตายแล้วจะไปเกิด ในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก
Byāpādapadosañcāhaṁ, gāmaṇi, pajānāmi, byāpādapadosassa ca vipākaṁ, yathāpaṭipanno ca byāpannacitto kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati tañca pajānāmi.
byāpādapadosañcāhaṁ gāmaṇi → vyāpādapadosañcāham gāmani (pts) | byāpādapadosañcāhaṁ → byāpādapadosaṁ cāhaṁ (my) | byāpādapadosañcāhaṁ → vyāpādapadosañcāhaṁ (bjt) | byāpādapadosassa → vyāpādapadosassa (bjt, pts) | byāpannacitto → vyāpannacitto (bjt, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | paraṁ → param (pts) | vinipātaṁ nirayaṁ → vinipātam nirayam (pts)เรารู้ชัดความประทุษร้ายที่เกิดจากพยาบาท ผลของความประทุษร้ายที่เกิด จากพยาบาท และข้อปฏิบัติที่เป็นเหตุให้บุคคลผู้มีจิตพยาบาทหลังจากตายแล้วจะ ไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก
Micchādiṭṭhiñcāhaṁ, gāmaṇi, pajānāmi, micchādiṭṭhiyā ca vipākaṁ, yathāpaṭipanno ca micchādiṭṭhiko kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati tañca pajānāmi.
micchādiṭṭhiñcāhaṁ → micchādiṭṭhiṁ cāhaṁ (my, th) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | micchādiṭṭhiñcāhaṁ → micchādiṭṭhiñcāham (pts) | paraṁ → param (pts) | nirayaṁ → nirayam (pts)เรารู้ชัดมิจฉาทิฏฐิ ผลของมิจฉาทิฏฐิ และข้อปฏิบัติที่เป็นเหตุให้บุคคลผู้เป็น มิจฉาทิฏฐิหลังจากตายแล้วจะไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก
Santi hi, gāmaṇi, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
hi → (pts) | Santi → B1-2 insert hi (pts note) | evaṁdiṭṭhino → evam diṭṭhino (pts)ผู้ใหญ่บ้าน มีสมณพราหมณ์พวกหนึ่งผู้มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า
‘yo koci pāṇamatipāteti, sabbo so diṭṭheva dhamme dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedayati.
paṭisaṁvedayati → paṭisaṁvediyati (bj) | pāṇamatipāteti → pāṇamatimāpeti (sya-all, pts) | domanassaṁ paṭisaṁvedayati → domanassam paṭisaṁvediyati (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | pāṇamatipāteti → pāṇam atimāpeti (pts)‘ผู้ ฆ่าสัตว์ทั้งหมดย่อมเสวยทุกข์โทมนัสในปัจจุบัน
Yo koci adinnaṁ ādiyati, sabbo so diṭṭheva dhamme dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedayati.
paṭisaṁvedayati → paṭisaṁvediyati (bj) | domanassaṁ paṭisaṁvedayati → domanassam paṭisaṁvediyati (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | adinnaṁ → adinnam (pts)ผู้ลักทรัพย์ทั้งหมดย่อมเสวยทุกข์ โทมนัสในปัจจุบัน
Yo koci kāmesu micchā carati, sabbo so diṭṭheva dhamme dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedayati.
paṭisaṁvedayati → paṭisaṁvediyati (bj) | domanassaṁ paṭisaṁvedayati → domanassam paṭisaṁvediyati (pts) | micchā carati → micchācarati (th, pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th)ผู้ประพฤติผิดในกามทั้งหมดย่อมเสวยทุกข์โทมนัสในปัจจุบัน
Yo koci musā bhaṇati, sabbo so diṭṭheva dhamme dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedayatī’ti.
paṭisaṁvedayatīti → paṭisaṁvediyatīti (bj) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | domanassaṁ paṭisaṁvedayatīti → domanassam paṭisaṁvediyatīti (pts)ผู้ พูดเท็จทั้งหมดย่อมเสวยทุกข์โทมนัสในปัจจุบัน
Dissati kho pana, gāmaṇi, idhekacco mālī kuṇḍalī sunhāto suvilitto kappitakesamassu itthikāmehi rājā maññe paricārento.
sunhāto → sunahāto (bj) | kho → kho ca (sya-all) | gāmaṇi → gāmani (pts) | itthikāmehi rājā maññe → itthikamehi rājāmaññe (pts) | sunahāto → sunhāto (bj: machasaṁ, syā) | itthikāmehi → kāmesuhi (bj: sī.pævi, sī.pavi) | sunhāto → sunahāto (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | kuṇḍalī → S1-3 mālākuṇḍalī (S3 -kulī) (pts note) | sunhāto → S1-3 sunahāto (pts note)แต่ปรากฏว่า คนบางคนในโลกนี้คล้องพวงมาลัย ใส่ตุ้มหู อาบน้ำอย่างดี ลูบไล้อย่างดี แต่งผมและหนวด บำเรอตนด้วยกามกับสตรี อย่างพระราชา
Tamenaṁ evamāhaṁsu:
tamenaṁ evamāhaṁsu → tam ekam āhaṁsu (pts) | tam → B1-2 insert enam (pts note)คน ทั้งหลายพูดถึงผู้นั้นว่า
‘ambho, ayaṁ puriso kiṁ akāsi mālī kuṇḍalī sunhāto suvilitto kappitakesamassu itthikāmehi rājā maññe paricāretī’ti?
sunhāto → sunahāto (bj) | kuṇḍalī → S1-3 mālakuṇḍalī (pts note) | itthikāmehi → S1-3 itthikamesu hi (pts note) | ayaṁ → ayam (pts) | kiṁ → kim (pts) | rājā maññe → rājāmaññe (pts)‘ท่านผู้เจริญ บุรุษนี้ได้ทำอะไร จึงคล้องพวงมาลัย ใส่ตุ้มหู อาบน้ำอย่างดี ลูบไล้อย่างดี แต่งผมและหนวด บำเรอตนด้วยกามกับสตรี อย่าง พระราชา’
Tamenaṁ evamāhaṁsu:
enam → S1-3 ena (pts note) | tamenaṁ evamāhaṁsu → tam enam evam āhaṁsu ayam (pts)คนทั้งหลายพูดถึงผู้นั้นอีกว่า
‘ambho, ayaṁ puriso rañño paccatthikaṁ pasayha jīvitā voropesi.
voropesi → (sya-all) | ayaṁ → (pts) | voropesi → voropati (bj: syā) | paccatthikaṁ → paccatthikam (pts)‘ท่านผู้เจริญ บุรุษนี้ข่มข้าศึกของพระราชาแล้ว ปลิดชีพมันเสีย
Tassa rājā attamano abhihāramadāsi.
tassa → tassa voropeti (sya-all) | abhihāramadāsi → abhihāram adāsi (pts)พระราชาทรงพอพระทัยได้พระราชทานรางวัลแก่เขา
Tenāyaṁ puriso mālī kuṇḍalī sunhāto suvilitto kappitakesamassu, itthikāmehi rājā maññe paricāretī’ti.
sunhāto → sunahāto (bj) | mālī → S1 māla-; S3 mālā- (pts note) | itthikāmehi → S3 itthikāme (pts note) | tenāyaṁ → tenāyam (pts) | rājā maññe → rājāmaññe (pts)ด้วยเหตุนั้น บุรุษนี้จึงคล้องพวงมาลัย ใส่ตุ้มหู อาบน้ำอย่างดี ลูบไล้อย่างดี แต่งผมและหนวด บำเรอตนด้วยกามกับสตรี อย่างพระราชา’
Dissati kho, gāmaṇi, idhekacco daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ bandhitvā khuramuṇḍaṁ karitvā kharassarena paṇavena rathiyāya rathiyaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ parinetvā, dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā, dakkhiṇato nagarassa sīsaṁ chijjamāno.
rathiyāya rathiyaṁ → rathikāya rathikaṁ (bj) | kho → kho pana (bj, pts) | nikkhāmetvā → nikkhamitvā (sya-all) | nikkhāmetvā → nikkhamitvā (bj: syā) | rathiyaṁ → rathikāya rathikaṁ (cck: sī.) | pana → Missing in B1-2 (pts note) | nikkhāmetva → B1-2 nikkhamitvā (pts note) | rathiyāya → rathiyā (th) | gāḷhabandhanaṁ → gāḷhabandhanam (pts) | khuramuṇḍaṁ → khuramuṇḍam (pts) | siṅghāṭakaṁ parinetvā → siṅghāṭakam pariṇetvā (pts)ปรากฏว่า คนบางคนในโลกนี้ถูกมัดแขนไพล่หลังอย่างมั่นคงด้วยเชือกที่เหนียว แล้ว โกนศีรษะ แห่ประจานไปตามถนน ตามตรอก ด้วยบัณเฑาะว์เสียงดังสนั่น ออกทางประตูด้านทิศใต้ แล้วตัดศีรษะด้านทิศใต้ของเมือง
Tamenaṁ evamāhaṁsu:
enam → Missing in S3 (pts note) | tamenaṁ evamāhaṁsu → tam enam evam āhaṁsu (pts)คนทั้งหลายพูดถึง ผู้นั้นว่า
‘ambho, ayaṁ puriso kiṁ akāsi, daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ bandhitvā khuramuṇḍaṁ karitvā kharassarena paṇavena rathiyāya rathiyaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇato nagarassa sīsaṁ chindatī’ti?
chindatī’ti → chijjatīti (katthaci) | rathiyāya rathiyaṁ → rathikāya rathikaṁ (bj) | nikkhāmetvā → nikkhamitvā (sya-all) | chindatī’ti → chijjatīti (cck: katthaci) | gaḷhabandhanam → S1 daḷhabandhanam (pts note) | nikkhāmetvā → B1 nikkhamitvā (pts note) | chindatīti → B2 chijjatīti (pts note) | rathiyāya → rathiyā (th) | ayaṁ → ayam (pts) | kiṁ → kim (pts) | khuramuṇḍaṁ → khuramuṇḍam (pts) | kharassarena → kharasarena (pts) | rathiyaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ → rathiyam siṅghātakena siṅghāṭakam (pts) | sīsaṁ → sīsam (pts)‘ท่านผู้เจริญ บุรุษนี้ได้ทำอะไรจึงถูกมัดแขนไพล่หลังอย่างมั่นคงด้วยเชือก ที่เหนียวแล้ว โกนศีรษะ แห่ประจานไปตามถนน ตามตรอก ด้วยบัณเฑาะว์เสียง ดังสนั่น ออกทางประตูด้านทิศใต้ แล้วตัดศีรษะด้านทิศใต้ของเมือง’
Tamenaṁ evamāhaṁsu:
enam → Missing in S1-3 (pts note) | tamenaṁ evamāhaṁsu → tam enam evam āhaṁsu (pts)คนทั้งหลายพูดถึงผู้นั้นอีกว่า
‘ambho, ayaṁ puriso rājaverī itthiṁ vā purisaṁ vā jīvitā voropesi,
rājaverī → rājaveriṁ (sya-all) | voropesi → voropeti (sya-all) | rājaverī → S1 rājaveriyā; S3 -veriyā (pts note) | ayaṁ → ayam (pts)‘ท่านผู้เจริญ บุรุษนี้เป็นศัตรูของพระราชา ได้ ปลิดชีพสตรีหรือบุรุษ
tena naṁ rājāno gahetvā evarūpaṁ kammakāraṇaṁ kārentī’ti.
evarūpaṁ kammakāraṇaṁ → evarūpāni kammakaraṇāni (sya-all) | kammakāraṇaṁ kārentīti → kammakaraṇaṁ karontīti (pts) | kārentīti → karaṇāni kārentīti (bj: syā); karaṇaṁ karonti (bj: sī.pævi, sī.pavi) | karontīti → B1-2 evarūpāni kammakaraṇāni karentīti (pts note)ด้วยเหตุนั้นพระราชาทั้งหลายจึงรับสั่งให้จับเขาแล้วลงโทษ เช่นนี้’
Taṁ kiṁ maññasi, gāmaṇi,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)ผู้ใหญ่บ้าน ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
api nu te evarūpaṁ diṭṭhaṁ vā sutaṁ vā”ti?
sutaṁ vāti → sutaṁvāti (bjt) | diṭṭhaṁ → diṭṭham (pts) | vāti → vā ti (pts)เรื่องเช่นนี้ท่านได้เห็นหรือได้ยิน มาบ้างไหม”
“Diṭṭhañca no, bhante, sutañca suyyissati cā”ti.
suyyissati → sūyissati (bj) | suyyissati cāti → sūyissati cā ti (pts) | sūyissati → B1-2 suyyissati always (pts note)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ได้เห็น ได้ยิน ทั้งจักได้ยินต่อไป พระพุทธเจ้าข้า”
“Tatra, gāmaṇi, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
samaṇabrāhmaṇā → samaṇabrahmanā (pts)“ผู้ใหญ่บ้าน บรรดาสมณพราหมณ์เหล่านั้น สมณพราหมณ์ที่มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า
‘yo koci pāṇamatipāteti, sabbo so diṭṭheva dhamme dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedayatī’ti, saccaṁ vā te āhaṁsu musā vā”ti?
paṭisaṁvedayatīti → paṭisaṁvediyatīti (bj) | pāṇamatipāteti → pāṇamatimāpeti (sya-all, pts) | domanassaṁ paṭisaṁvedayatīti → domanassam paṭisaṁvediyatīti (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | pāṇamatipāteti → pāṇam atimāpeti (pts) | vāti → vā ti (pts)‘ผู้ฆ่าสัตว์ทั้งหมดย่อมเสวยทุกข์โทมนัสในปัจจุบัน’ พูดจริงหรือ พูดเท็จ”
“Musā, bhante”.“พูดเท็จ พระพุทธเจ้าข้า”
“Ye pana te tucchaṁ musā vilapanti, sīlavanto vā te dussīlā vā”ti?
tucchaṁ → tucchā (bj: sī.pævi, sī.pavi) | tucchaṁ → S1-3 tucchā (pts note) | vāti → vā ti (pts)“สมณพราหมณ์พวกที่พูดปดมดเท็จ มีศีลหรือทุศีล”
“Dussīlā, bhante”.“ทุศีล พระพุทธเจ้าข้า”
“Ye pana te dussīlā pāpadhammā micchāpaṭipannā vā te sammāpaṭipannā vā”ti?
vāti → vā ti (pts)“สมณพราหมณ์พวกที่ทุศีล มีธรรมเลวทราม ปฏิบัติผิด หรือปฏิบัติถูก”
“Micchāpaṭipannā, bhante”.“ปฏิบัติผิด พระพุทธเจ้าข้า”
“Ye pana te micchāpaṭipannā micchādiṭṭhikā vā te sammādiṭṭhikā vā”ti?
vāti → vā ti (pts)“สมณพราหมณ์พวกที่ปฏิบัติผิด เป็นมิจฉาทิฏฐิ หรือเป็นสัมมาทิฏฐิ”
“Micchādiṭṭhikā, bhante”.“เป็นมิจฉาทิฏฐิ พระพุทธเจ้าข้า”
“Ye pana te micchādiṭṭhikā kallaṁ nu tesu pasīditun”ti?
kallaṁ nu → kallannu (bjt) | pasīditunti → pasīditun ti (pts)“ควรหรือที่จะเลื่อมใสในสมณพราหมณ์ผู้เป็นมิจฉาทิฏฐิเหล่านั้น”
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)“ไม่ควรเลย พระพุทธเจ้าข้า” (๑)
“Dissati kho pana, gāmaṇi, idhekacco mālī kuṇḍalī …pe… itthikāmehi rājā maññe paricārento.
gāmaṇi → Missing in S1-3 (pts note) | mālī → S1-3 māla- always (pts note) | rājā maññe → rājāmaññe (pts)“ผู้ใหญ่บ้าน แต่ปรากฏว่า คนบางคนในโลกนี้คล้องพวงมาลัย ใส่ตุ้มหู ฯลฯ บำเรอตนด้วยกามกับสตรี อย่างพระราชา
Tamenaṁ evamāhaṁsu:
tamenaṁ evamāhaṁsu → tam enam evam āhaṁsu (pts)คนทั้งหลายพูดถึงผู้นั้นว่า
‘ambho, ayaṁ puriso kiṁ akāsi mālī kuṇḍalī …pe… itthikāmehi rājā maññe paricāretī’ti?
mālī → māli (pts) | ayaṁ → ayam (pts) | kiṁ → kim (pts) | rājā maññe → rājāmaññe (pts)‘ท่านผู้เจริญ บุรุษนี้ได้ทำอะไร จึงคล้องพวงมาลัย ใส่ตุ้มหู ฯลฯ บำเรอตนด้วยกามกับสตรี อย่างพระราชา’
Tamenaṁ evamāhaṁsu:
tamenaṁ evamāhaṁsu → tam enam evam āhaṁsu ayam (pts)คนทั้งหลายพูดถึงผู้นั้นอีกว่า
‘ambho, ayaṁ puriso rañño paccatthikassa pasayha ratanaṁ ahāsi.
pasayha ratanaṁ ahāsi → pasayha adinnaṁ ādiyati (sya-all); pasayha adinnaṁ ratanaṁ ādiyi (mr) | ayaṁ → (pts) | ahāsi → adinnaṁ ādiyati (bj: syā) | ahāsi → pasayha adinnaṁ ratanaṁ ādiyi (cck: ka.) | ambho → B1 ambho ayaṁ always (pts note) | pasayha → S1-2 pasayhaṁ (pts note) | ratanam → B1 adinnam (pts note) | ahāsi → S1-3 abhāsi; B2 āhāsi; B1 ādiyi (pts note)‘ท่านผู้เจริญ บุรุษนี้ได้ข่มขู่ยึดเอา รัตนะของข้าศึกของพระราชามาได้
Tassa rājā attamano abhihāramadāsi.
abhihāramadāsi → upahāramadāsi (bj) | upahāramadāsi → abhihāra (bj: machasaṁ, syā) | abhihāram → S3 upahāram; S1 pahāram (pts note) | abhihāramadāsi → abhihāram adāsi (pts)พระราชาทรงพอพระทัยได้พระราชทานรางวัล แก่เขา
Tenāyaṁ puriso mālī kuṇḍalī …pe… itthikāmehi rājā maññe paricāretī’ti.
tenāyaṁ → tenāyam (pts) | rājā maññe → rājāmaññe (pts)ด้วยเหตุนั้นบุรุษนี้จึงคล้องพวงมาลัย ใส่ตุ้มหู ฯลฯ บำเรอตนด้วยกาม กับสตรี อย่างพระราชา’
Dissati kho, gāmaṇi, idhekacco daḷhāya rajjuyā …pe… dakkhiṇato nagarassa sīsaṁ chijjamāno tamenaṁ evamāhaṁsu:
kho → kho pana (bj, pts) | pana → Missing in B1-2 (pts note) | sīsaṁ → sīsam (pts) | tamenaṁ evamāhaṁsu → tam enam evam āhaṁsu (pts)แต่ปรากฏว่า คนบางคนในโลกนี้ถูกมัดแขนไพล่หลังอย่างมั่นคงด้วยเชือกที่เหนียว ฯลฯ แล้วตัดศีรษะด้านทิศใต้ของเมือง คนทั้งหลายพูดถึงผู้นั้นว่า
‘ambho, ayaṁ puriso kiṁ akāsi daḷhāya rajjuyā …pe… dakkhiṇato nagarassa sīsaṁ chindatī’ti?
chindatīti → B2 chijjatīti (pts note) | ayaṁ → ayam (pts) | kiṁ → kim (pts)‘ท่านผู้เจริญ บุรุษนี้ได้ทำอะไรจึงถูกมัดแขนไพล่หลังอย่างมั่นคงด้วยเชือกที่เหนียว ฯลฯ แล้วตัด ศีรษะด้านทิศใต้ของเมือง’
Tamenaṁ evamāhaṁsu:
tamenaṁ evamāhaṁsu → tam enam evam āhaṁsu ayam (pts)คนทั้งหลายพูดถึงผู้นั้นอีกว่า
‘ambho, ayaṁ puriso gāmā vā araññā vā adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyi.
ādiyi → ādiyati (sya-all) | ayaṁ → (pts) | ādiyi → ādiyati (bj: syā) | ādiyi → B1 ādiyati (pts note) | theyyasaṅkhātaṁ → theyyasaṅkhātam (pts)‘ท่านผู้เจริญ บุรุษผู้นี้ลัก ทรัพย์จากบ้านบ้าง จากป่าบ้าง
Tena naṁ rājāno gahetvā evarūpaṁ kammakāraṇaṁ kārentī’ti.
kammakāraṇaṁ → kammakaraṇaṁ (sya-all) | kammakāraṇaṁ kārentīti → kammakāraṇam karontīti (pts) | kammakāraṇam → B1 S3 -karaṇaṁ (pts note) | karontīti → B1-2 karentīti (pts note)เพราะเหตุนั้นพระราชาทั้งหลายจึงรับสั่งให้จับเขา แล้วลงโทษเช่นนี้’
Taṁ kiṁ maññasi, gāmaṇi,
maññasi → maññesi (sya-all) | kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt)ผู้ใหญ่บ้าน ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
api nu te evarūpaṁ diṭṭhaṁ vā sutaṁ vā”ti?
vāti → vā ti diṭṭhaṁ (pts)เรื่องเช่นนี้ท่านได้เห็นหรือได้ ยินมาบ้างไหม”
“Diṭṭhañca no, bhante, sutañca suyyissati cā”ti.
suyyissati → sūyissati (bj) | cāti → S1-3 vāti (pts note) | diṭṭhañca → ca (pts) | sutañca suyyissati → sutañ ca suyissati (pts)“ข้าพระองค์ได้เห็น ได้ยิน ทั้งจักได้ยินต่อไป พระพุทธเจ้าข้า”
“Tatra, gāmaṇi, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
tatra → tattha (bj: sī.pævi, sī.pavi) | Tatra → S1-3 tattha (pts note) | samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino → samaṇa brāhmaṇā evaṁ vādino evaṁ diṭṭhino (pts)“ผู้ใหญ่บ้าน บรรดาสมณพราหมณ์เหล่านั้น สมณพราหมณ์ที่มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า
‘yo koci adinnaṁ ādiyati, sabbo so diṭṭheva dhamme dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedayatī’ti, saccaṁ vā te āhaṁsu musā vāti …pe…
paṭisaṁvedayatīti → paṭisaṁvediyatīti (bj) | domanassaṁ paṭisaṁvedayatīti → domanassam paṭisaṁvediyatīti (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | adinnaṁ → adinnam (pts) | vāti → vā ti (pts)‘ผู้ลักทรัพย์ทั้งหมดย่อมเสวยทุกข์โทมนัสในปัจจุบัน’ พูดจริงหรือ พูดเท็จ” ฯลฯ
kallaṁ nu tesu pasīditun”ti?
kallaṁ nu → kallannu (bjt) | pasīditunti → pasīditun ti (pts)“ควรหรือที่จะเลื่อมใสในสมณพราหมณ์ผู้เป็นมิจฉาทิฏฐิเหล่านั้น”
“No hetaṁ, bhante”.
no hetaṁ → nohetaṁ (bjt) | hetaṁ → hetam (pts)“ไม่ควรเลย พระพุทธเจ้าข้า” (๒)
“Dissati kho pana, gāmaṇi, idhekacco mālī kuṇḍalī …pe… itthikāmehi rājā maññe paricārento.
rājā maññe → rājāmaññe (pts)“ผู้ใหญ่บ้าน แต่ปรากฏว่า คนบางคนในโลกนี้คล้องพวงมาลัย ใส่ตุ้มหู ฯลฯ บำเรอตนด้วยกามกับสตรี อย่างพระราชา
Tamenaṁ evamāhaṁsu:
tamenaṁ evamāhaṁsu → tam enam evam āhaṁsu (pts)คนทั้งหลายพูดถึงผู้นั้นว่า
‘ambho, ayaṁ puriso kiṁ akāsi mālī kuṇḍalī …pe… itthikāmehi rājā maññe paricāretī’ti?
ayaṁ → ayam (pts) | kiṁ → kim (pts) | rājā maññe → rājāmaññe (pts)‘ท่านผู้เจริญ บุรุษนี้ได้ทำอะไร จึงคล้องพวงมาลัย ใส่ตุ้มหู ฯลฯ บำเรอตนด้วยกามกับสตรี อย่างพระราชา’
Tamenaṁ evamāhaṁsu:
tamenaṁ evamāhaṁsu → tam enam evam āhaṁsu ayam (pts)คนทั้งหลายพูดถึงผู้นั้นอีกว่า
‘ambho, ayaṁ puriso rañño paccatthikassa dāresu cārittaṁ āpajji.
cārittaṁ → sañcarittaṁ (bj) | ayaṁ → (pts) | cārittaṁ → cārittam (pts)‘ท่านผู้เจริญ บุรุษนี้ประพฤติผิดใน ภรรยาของข้าศึกของพระราชา
Tassa rājā attamano abhihāramadāsi.
abhihāramadāsi → abhihāram adāsi (pts)พระราชาทรงพอพระทัย ได้พระราชทานรางวัลแก่ เขา
Tenāyaṁ puriso mālī kuṇḍalī …pe… itthikāmehi rājā maññe paricāretī’ti.
tenāyaṁ → tenāyam (pts) | rājā maññe → rājāmaññe (pts)ด้วยเหตุนั้นบุรุษนี้จึงคล้องพวงมาลัย ใส่ตุ้มหู ฯลฯ บำเรอตนด้วยกามกับสตรี อย่างพระราชา’
Dissati kho, gāmaṇi, idhekacco daḷhāya rajjuyā …pe… dakkhiṇato nagarassa sīsaṁ chijjamāno.
kho → kho pana (bj) | gāmaṇi → pana gāmani (pts) | pana → Missing in B1-2 (pts note)ปรากฏว่า คนบางคนในโลกนี้ถูกมัดแขนไพล่หลังอย่างมั่นคงด้วยเชือกที่เหนียว ฯลฯ แล้วตัดศีรษะด้านทิศใต้ของเมือง
Tamenaṁ evamāhaṁsu:
tamenaṁ evamāhaṁsu → tam enam evam āhaṁsu (pts)คนทั้งหลายพูดถึงผู้นั้นว่า
‘ambho, ayaṁ puriso kiṁ akāsi daḷhāya rajjuyā …pe… dakkhiṇato nagarassa sīsaṁ chindatī’ti?
ayaṁ → ayam (pts) | kiṁ → kim (pts) | sīsaṁ → sīsam (pts)‘ท่านผู้เจริญ บุรุษนี้ได้ทำอะไรจึงถูกมัดแขนไพล่หลังอย่างมั่นคงด้วยเชือกที่เหนียว ฯลฯ แล้วตัด ศีรษะด้านทิศใต้ของเมือง’
Tamenaṁ evamāhaṁsu:
tamenaṁ evamāhaṁsu → tam enam evam āhaṁsu ayam (pts)คนทั้งหลายพูดถึงผู้นั้นอีกว่า
‘ambho, ayaṁ puriso kulitthīsu kulakumārīsu cārittaṁ āpajji,
ayaṁ → (pts) | kulitthīsu → Missing in S1-3 (pts note) | cārittaṁ → cārittam (pts)‘ท่านผู้เจริญ บุรุษนี้ได้ ประพฤติผิดในเหล่ากุลสตรี ในเหล่ากุลกุมารี
tena naṁ rājāno gahetvā evarūpaṁ kammakāraṇaṁ kārentī’ti.
kammakāraṇaṁ → kammakaraṇaṁ (sya-all) | kārentīti → karontīti (pts) | kammakāraṇaṁ → S1-3 evarupā- -kāraṇaṁ (pts note)ด้วยเหตุนั้นพระราชาทั้งหลายจึง รับสั่งให้จับเขาแล้วลงโทษเช่นนี้’
Taṁ kiṁ maññasi, gāmaṇi,
maññasi → maññesi (sya-all) | kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)ผู้ใหญ่บ้าน ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
api nu te evarūpaṁ diṭṭhaṁ vā sutaṁ vā”ti?
api nu → apinu (bjt) | vāti → vā ti (pts)เรื่องเช่นนี้ท่านได้เห็นหรือได้ ยินมาบ้างไหม”
“Diṭṭhañca no, bhante, sutañca suyyissati cā”ti.
suyyissati → sūyissati (bj) | suyyissati cāti → sūyissati cā ti (pts) | sutañca → sutaṁ ca (th)“ข้าพระองค์ได้เห็น ได้ยิน ทั้งจักได้ยินต่อไป พระพุทธเจ้าข้า”
“Tatra, gāmaṇi, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:“ผู้ใหญ่บ้าน บรรดาสมณพราหมณ์เหล่านั้น สมณพราหมณ์ที่มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า
‘yo koci kāmesu micchā carati, sabbo so diṭṭheva dhamme dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedayatī’ti, saccaṁ vā te āhaṁsu musā vāti …pe…
paṭisaṁvedayatīti → paṭisaṁvediyatīti (bj) | domanassaṁ paṭisaṁvedayatīti → domanassam paṭisaṁvediyatīti (pts) | micchā carati → micchācarati (th, pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | diṭṭheva → diṭṭhave (pts) | vāti → vā ti (pts)‘ผู้ประพฤติผิดในกามทั้งหมดย่อมเสวยทุกข์โทมนัสในปัจจุบัน’ พูดจริงหรือพูดเท็จ” ฯลฯ
kallaṁ nu tesu pasīditun”ti?
kallaṁ nu → kallannu (bjt)“ควรหรือที่จะเลื่อมใสในสมณพราหมณ์ผู้เป็นมิจฉาทิฏฐิเหล่านั้น”
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)“ไม่ควรเลย พระพุทธเจ้าข้า” (๓)
“Dissati kho pana, gāmaṇi, idhekacco mālī kuṇḍalī sunhāto suvilitto kappitakesamassu itthikāmehi rājā maññe paricārento.
sunhāto → sunahāto (bj) | idhekacco → S1-3 ekacco (pts note) | rājā maññe → rājāmaññe (pts)“ผู้ใหญ่บ้าน แต่ปรากฏว่า คนบางคนในโลกนี้คล้องพวงมาลัย ใส่ตุ้มหู อาบน้ำอย่างดี ลูบไล้อย่างดี แต่งผมและหนวด บำเรอตนด้วยกามกับสตรี อย่าง พระราชา
Tamenaṁ evamāhaṁsu:
tamenaṁ evamāhaṁsu → tam enam evam āhaṁsu (pts)คนทั้งหลายพูดถึงผู้นั้นว่า
‘ambho, ayaṁ puriso kiṁ akāsi mālī kuṇḍalī sunhāto suvilitto kappitakesamassu itthikāmehi rājā maññe paricāretī’ti?
sunhāto → sunahāto (bj) | ayaṁ → ayam (pts) | kiṁ → kim (pts) | rājā maññe → rājāmaññe (pts)‘ท่านผู้เจริญ บุรุษนี้ได้ทำอะไร จึงคล้องพวง มาลัย ใส่ตุ้มหู อาบน้ำอย่างดี ลูบไล้อย่างดี แต่งผมและหนวด บำเรอตนด้วย กามกับสตรี อย่างพระราชา’
Tamenaṁ evamāhaṁsu:
enam → S1-3 tamena (pts note) | tamenaṁ evamāhaṁsu → tam enam evam āhaṁsu ayam (pts)คนทั้งหลายพูดถึงผู้นั้นอีกว่า
‘ambho, ayaṁ puriso rājānaṁ musāvādena hāsesi.
hāsesi → hāseti (sya-all) | ayaṁ → (pts) | hāsesi → bhāseti (bj: syā) | hāsesi → B1 hāseti (pts note) | rājānaṁ → rājānam (pts)‘ท่านผู้เจริญ บุรุษนี้ทำ ให้พระราชาทรงพระสรวลด้วยการพูดเท็จ
Tassa rājā attamano abhihāramadāsi.
abhihāramadāsi tenāyaṁ → abhihāram adāsi tenāham (pts)พระราชาทรงพอพระทัยได้พระราชทาน รางวัลแก่เขา
Tenāyaṁ puriso mālī kuṇḍalī sunhāto suvilitto kappitakesamassu itthikāmehi rājā maññe paricāretī’ti.
sunhāto → sunahāto (bj) | tenāyaṁ → tenāham (pts) | rājā maññe → rājāmaññe (pts)ด้วยเหตุนั้นบุรุษนี้จึงคล้องพวงมาลัย ใส่ตุ้มหู อาบน้ำอย่างดี ลูบ ไล้อย่างดี แต่งผมและหนวด บำเรอตนด้วยกามกับสตรี อย่างพระราชา’
Dissati kho, gāmaṇi, idhekacco daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ bandhitvā khuramuṇḍaṁ karitvā kharassarena paṇavena rathiyāya rathiyaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇato nagarassa sīsaṁ chijjamāno.
kho → kho pana (bj, pts) | rathiyāya rathiyaṁ → rathikāya rathikaṁ (bj) | karitvā → katvā (sya-all) | nikkhāmetvā → nikkhamitvā (sya-all) | pana → Missing in B1-2 (pts note) | rathiyāya → rathiyā (th) | gāḷhabandhanaṁ → gāḷhabandhanam (pts) | siṅghāṭakaṁ → siṅghāṭakam (pts) | dakkhiṇato → dakkhinato (pts)ปรากฏว่า คนบางคนในโลกนี้ถูกมัดแขนไพล่หลังอย่างมั่นคงด้วยเชือกที่เหนียว โกนศีรษะแล้ว แห่ประจานไปตามถนน ตามตรอก ด้วยบัณเฑาะว์เสียงดังสนั่น ออกทางประตูด้านทิศใต้แล้วตัดศีรษะด้านทิศใต้ของเมือง
Tamenaṁ evamāhaṁsu:
tamenaṁ evamāhaṁsu → tam enam evam āhaṁsu (pts)คนทั้งหลายพูดถึงผู้นั้นว่า
‘ambho, ayaṁ puriso kiṁ akāsi daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ bandhitvā khuramuṇḍaṁ karitvā kharassarena paṇavena rathiyāya rathiyaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ parinetvā, dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā, dakkhiṇato nagarassa sīsaṁ chindatī’ti?
rathiyāya rathiyaṁ → rathikāya rathikaṁ (bj) | nikkhāmetvā → nikkhamitvā (sya-all) | nikkhāmetvā → B1-2 S1 nikkhamitvā (pts note) | chindatīti → B2 chijja- (pts note) | rathiyāya → rathiyā (th) | ayaṁ → ayam (pts) | kiṁ → kim (pts) | pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ → pacchābāham gāḷhabandhanam (pts) | khuramuṇḍaṁ → khuramuṇḍam (pts) | siṅghāṭakaṁ → siṅghātakaṁ (pts) | sīsaṁ → sīsam (pts)‘ท่านผู้เจริญ บุรุษนี้ได้ทำอะไรจึงถูกมัดแขนไพล่หลังอย่างมั่นคงด้วยเชือกที่เหนียว โกนศีรษะแล้ว แห่ประจานไปตามถนน ตามตรอก ด้วยบัณเฑาะว์เสียงดังสนั่น ออกทางประตูด้านทิศใต้แล้วตัดศีรษะด้านทิศใต้ของเมือง’
Tamenaṁ evamāhaṁsu:
enam → S1-3 tamena (pts note) | tamenaṁ evamāhaṁsu → tam enam evam āhaṁsu ayam (pts)คนทั้งหลายพูดถึงผู้นั้น อีกว่า
‘ambho, ayaṁ puriso gahapatissa vā gahapatiputtassa vā musāvādena atthaṁ bhañji,
atthaṁ → attham (pts)‘ท่านผู้เจริญ บุรุษนี้ทำลายประโยชน์ของคหบดีบ้าง ของบุตรคหบดีบ้าง ด้วยการพูดเท็จ
tena naṁ rājāno gahetvā evarūpaṁ kammakāraṇaṁ kārentī’ti.
naṁ → taṁ (bj) | evarūpaṁ kammakāraṇaṁ → evarūpāni kammakaraṇāni (sya-all) | evarūpaṁ kammakāraṇaṁ kārentīti taṁ → evarūpāni kammakaraṇāni karontīti tam (pts) | kammakaraṇāni → S1-3 evarūpākammakaraṇā (pts note) | karontīti → B2 karentīti (pts note)ด้วยเหตุนั้นพระราชาทั้งหลายจึงรับสั่งให้จับเขาแล้วลงโทษเช่นนี้’
Taṁ kiṁ maññasi, gāmaṇi,
gāmaṇi → gāmani (pts) | kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | taṁ → tam (pts)ผู้ใหญ่บ้าน ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
api nu te evarūpaṁ diṭṭhaṁ vā sutaṁ vā”ti?
api nu → apinu (bjt) | vāti → vā ti diṭṭhaṁ (pts)เรื่องเช่นนี้ท่านได้เห็นหรือได้ ยินมาบ้างไหม”
“Diṭṭhañca no, bhante, sutañca suyyissati cā”ti.
suyyissati → sūyissati (bj) | suyyissati cāti → sūyissati cā ti (pts) | diṭṭhañca → ca (pts)“ข้าพระองค์ได้เห็น ได้ยิน ทั้งจักได้ยินต่อไป พระพุทธเจ้าข้า”
“Tatra, gāmaṇi, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:“ผู้ใหญ่บ้าน บรรดาสมณพราหมณ์เหล่านั้น สมณพราหมณ์ที่มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า
‘yo koci musā bhaṇati, sabbo so diṭṭheva dhamme dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedayatī’ti, saccaṁ vā te āhaṁsu musā vā”ti?
paṭisaṁvedayatīti → paṭisaṁvediyatīti (bj) | domanassaṁ paṭisaṁvedayatīti → domanassam paṭisaṁvediyatīti (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | vāti → vā ti (pts)‘ผู้พูดเท็จทั้งหมดย่อมเสวยทุกข์โทมนัสในปัจจุบัน’ พูดจริงหรือ พูดเท็จ”
“Musā, bhante”.“พูดเท็จ พระพุทธเจ้าข้า”
“Ye pana te tucchaṁ musā vilapanti sīlavanto vā te dussīlā vā”ti?
tucchaṁ → tuccham (pts) | vāti → vā ti (pts)“สมณพราหมณ์พวกที่พูดปดมดเท็จ มีศีลหรือทุศีล”
“Dussīlā, bhante”.“ทุศีล พระพุทธเจ้าข้า”
“Ye pana te dussīlā pāpadhammā micchāpaṭipannā vā te sammāpaṭipannā vā”ti?
vāti micchāpaṭipannā → vā te micchā paṭipannā (pts)“สมณพราหมณ์พวกที่ทุศีล มีธรรมเลวทราม ปฏิบัติผิดหรือปฏิบัติถูก”
“Micchāpaṭipannā, bhante”.
micchāpaṭipannā → micchā paṭipannā (pts)“ปฏิบัติผิด พระพุทธเจ้าข้า”
“Ye pana te micchāpaṭipannā micchādiṭṭhikā vā te sammādiṭṭhikā vā”ti?
vāti → vā ti (pts)“สมณพราหมณ์พวกที่ปฏิบัติผิด เป็นมิจฉาทิฏฐิหรือเป็นสัมมาทิฏฐิ”
“Micchādiṭṭhikā, bhante”.“เป็นมิจฉาทิฏฐิ พระพุทธเจ้าข้า”
“Ye pana te micchādiṭṭhikā kallaṁ nu tesu pasīditun”ti?
kallaṁ nu → kallannu (bjt)“ควรหรือที่จะเลื่อมใสในสมณพราหมณ์ผู้เป็นมิจฉาทิฏฐิเหล่านั้น”
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)“ไม่ควรเลย พระพุทธเจ้าข้า”
“Acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.
acchariyaṁ → acchariyam (pts) | abbhutaṁ → abbhutam (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ
Atthi me, bhante, āvasathāgāraṁ.
āvasathāgāraṁ → āvasathāgāram (pts)ข้าพระองค์มีบ้านพัก อยู่หลังหนึ่ง
Tattha atthi mañcakāni, atthi āsanāni, atthi udakamaṇiko, atthi telappadīpo.
+ → atthi (bjt) | telappadīpo → telapadīpo (pts)ในบ้านพักนั้นมีเตียง มีที่นั่ง มีโอ่งน้ำ มีตะเกียงน้ำมัน
Tattha yo samaṇo vā brāhmaṇo vā vāsaṁ upeti, tenāhaṁ yathāsatti yathābalaṁ saṁvibhajāmi.
yathāsatti → yathāsattiṁ (pts) | saṁvibhajāmi → sambhajāmi (bj: aṭṭhakathā) | Tattha → S1-3 atthi (pts note) | yathāsattiṁ → B1-2 satti (pts note) | vāsaṁ → vāsam (pts)ผู้ใดไม่ว่าจะ เป็นสมณะหรือพราหมณ์เข้าพักในบ้านพักนั้น ข้าพระองค์จะแจกแก่ผู้นั้นตามความ สามารถ ตามกำลัง
Bhūtapubbaṁ, bhante, cattāro satthāro nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā, tasmiṁ āvasathāgāre vāsaṁ upagacchuṁ.
upagacchuṁ → upagacchiṁsu (bj, sya-all) | nānākhantikā → Missing in B2 (pts note) | upagacchuṁ → S1-3 upagañchiṁsu (pts note) | bhūtapubbaṁ → bhūtapubbam (pts) | tasmiṁ → tasmim (pts) | vāsaṁ → vāsam (pts)ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เรื่องเคยมีมาแล้ว ศาสดาทั้ง ๔ ซึ่งมี ทิฏฐิต่างกัน มีความพอใจต่างกัน มีความชอบใจต่างกัน เข้าพักในบ้านพักนั้น
Eko satthā evaṁvādī evaṁdiṭṭhi:
evaṁdiṭṭhi → evaṁdiṭṭhī (pts)ศาสดาท่านหนึ่งมีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า
‘natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ, natthi hutaṁ, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko. Natthi ayaṁ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj) | imañca → idañca (sya-all) | dinnaṁ → dinnaṁ natthiyiṭṭham (pts) | yiṭṭhaṁ → hutam (pts) | hutaṁ natthi sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (pts) | paraloko → S1-3 paro loko (pts note) | sammaggatā → B1 samaggatā (pts note) | dinnaṁ → dinnam (pts) | sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ → sukaṭadukkaṭānam kammānam (pts) | + → lokam paraṁ ca (pts) | parañca lokaṁ sayaṁ → sayam (pts)‘ทานที่ให้แล้วไม่มีผล ยัญที่ บูชาแล้วไม่มีผล การเซ่นสรวงไม่มีผล ผลวิบากแห่งกรรมที่ทำดีและชั่วก็ไม่มี โลกนี้ ไม่มี โลกหน้าไม่มี มารดาไม่มีคุณ บิดาไม่มีคุณ โอปปาติกสัตว์ไม่มี สมณพราหมณ์ ผู้ประพฤติดีปฏิบัติชอบทำให้แจ้งโลกนี้และโลกหน้าด้วยปัญญาอันยิ่งเองแล้วสอนผู้อื่น ให้รู้แจ้งก็ไม่มีในโลก’
Eko satthā evaṁvādī evaṁdiṭṭhi:
evaṁdiṭṭhi → evaṁdiṭṭhī (pts)ศาสดาท่านหนึ่งมีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า
‘atthi dinnaṁ, atthi yiṭṭhaṁ, atthi hutaṁ, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, atthi ayaṁ loko, atthi paro loko, atthi mātā, atthi pitā, atthi sattā opapātikā, atthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā, ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj); sukaṭadukkhaṭānaṁ (pts) | sammaggatā → B1-2 samaggatā (pts note) | dinnaṁ → dinnam (pts) | yiṭṭhaṁ → yiṭṭham (pts) | hutaṁ → hutam (pts) | sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ kammānam phalam (pts) | lokaṁ → lokam (pts) | lokaṁ sayaṁ → lokam sayam (pts)‘ทานที่ให้แล้วมีผล ยัญที่ บูชาแล้วมีผล การเซ่นสรวงมีผล ผลวิบากแห่งกรรมที่ทำไว้ดีและชั่วมี โลกนี้มี โลกหน้ามี มารดามีคุณ บิดามีคุณ โอปปาติกสัตว์มี สมณพราหมณ์ผู้ประพฤติดี ปฏิบัติชอบทำให้แจ้งโลกนี้และโลกหน้าด้วยปัญญาอันยิ่งเองแล้วสอนผู้อื่นให้รู้แจ้ง ก็มีอยู่ในโลก’
Eko satthā evaṁvādī evaṁdiṭṭhi:
evaṁdiṭṭhi karoto → evaṁdiṭṭhī karato (pts)ศาสดาท่านหนึ่งมีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า
‘karoto kārayato, chindato chedāpayato, pacato pācāpayato, socayato socāpayato, kilamato kilamāpayato, phandato phandāpayato, pāṇamatipātayato, adinnaṁ ādiyato, sandhiṁ chindato, nillopaṁ harato, ekāgārikaṁ karoto, paripanthe tiṭṭhato, paradāraṁ gacchato, musā bhaṇato, karoto na karīyati pāpaṁ.
karoto → karato (bj, sya-all, pts) | pācāpayato → pācayato (bj); pācayato socato (sya-all) | socāpayato kilamato kilamāpayato → kilamayato (bj) | socāpayato → (sya-all) | kilamāpayato → kilamayato (sya-all) | pāṇamatipātayato → pāṇamatimāpayato (sya-all) | chedāpayato → chedāyato (pts) | pācāpayato socayato → pācayato socato (pts) | pāṇamatipātayato adinnaṁ → pāṇam atimāpayato adinnam (pts) | karīyati → kariyati (pts) | karato → karoto (bj: machasaṁ) | socato → Missing in S1-3 (pts note) | socayato → B1 socāpayato (pts note) | kilamayato → So B2; so S1-3 (omitting kilamato); B1 kilamāpayato (pts note) | paripanthe → B2 paṭi- (pts note) | karato → B2 karonto (pts note) | sandhiṁ → sandhim (pts) | ekāgārikaṁ → ekāgārikam (pts)‘เมื่อบุคคลทำเอง ใช้ให้ผู้อื่น ทำ ตัดเอง ใช้ให้ผู้อื่นตัด เบียดเบียนเอง ใช้ให้ผู้อื่นเบียดเบียน ทำให้เศร้าโศกเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้เศร้าโศก ทำให้ลำบากเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้ลำบาก ดิ้นรนเอง ใช้ให้ ผู้อื่นทำให้ดิ้นรน ฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ ตัดช่องย่องเบา ปล้นสะดม ปล้นในบ้าน หลังเดียว ดักปล้นที่ทางเปลี่ยว เป็นชู้ พูดเท็จ ผู้ทำ(เช่นนั้น)ก็ไม่จัดว่าทำบาป
Khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ kareyya, natthi tatonidānaṁ pāpaṁ, natthi pāpassa āgamo.
pathaviyā → paṭhaviyā (bj, sya-all) | cakkena → B1-2 insert yo (pts note) | pathaviyā → S1-3 puthaviyā (pts note) | ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ → ekamaṁsakhalaṁ ekamaṁsapuñjaṁ (bjt) | cepi → ce pi (pts) | ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ → ekam maṁsakhalam ekam (pts) | tatonidānaṁ → tato nidānam (pts)แม้หากบุคคลใช้จักรมีคมดุจมีดโกนสังหารเหล่าสัตว์ในปฐพีนี้ให้เป็นลานตาก เนื้อให้เป็นกองเนื้อเดียวกัน เขาย่อมไม่มีบาปที่เกิดจากกรรมนั้น ไม่มีบาปมาถึงเขา
Dakkhiṇañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya hananto ghātento chindanto chedāpento pacanto pācāpento, natthi tatonidānaṁ pāpaṁ, natthi pāpassa āgamo.
pācāpento → pācento (bj, sya-all, pts) | Dakkhiṇañ → S1 dakkhiṇe; S3 dakkhiṇā (pts note) | dakkhiṇañcepi → dakkhiṇaṁ cepi (my, th) | dakkhiṇañcepi → dakkhiṇañ ce pi (pts) | tatonidānaṁ pāpaṁ → tato nidānam pāpam (pts) | pāpassa → pāpussa (pts)แม้หากบุคคลไปฝั่งขวาแม่น้ำคงคา ฆ่าเอง ใช้ให้ผู้อื่นฆ่า ตัดเอง ใช้ให้ผู้อื่นตัด เบียดเบียนเอง ใช้ให้ผู้อื่นเบียดเบียน เขาย่อมไม่มีบาปที่เกิดจากกรรมนั้น ไม่มีบาป มาถึงเขา
Uttarañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya dadanto dāpento yajanto yajāpento, natthi tatonidānaṁ puññaṁ, natthi puññassa āgamo.
yajāpento → yājento (bj, sya-all, pts) | Gaṅgāya → S3 gangā (pts note) | yajāpento → S1 yājapento; S3 yājento (pts note) | uttarañcepi → uttaraṁ cepi (my, th) | uttarañcepi → uttarañce pi (pts) | tatonidānaṁ puññaṁ → tato nidānam puññam (pts)แม้หากบุคคลไปฝั่งซ้ายแม่น้ำคงคาให้เอง ใช้ให้ผู้อื่นให้ บูชาเอง ใช้ให้ผู้อื่นบูชา เขาย่อมไม่มีบุญที่เกิดจากกรรมนั้น ไม่มีบุญมาถึงเขา
Dānena damena saṁyamena saccavajjena natthi puññaṁ, natthi puññassa āgamo’ti.
saṁyamena → saññamena (bjt) | puññaṁ → puññam (pts) | āgamoti → āgamo ti (pts)ไม่มีบุญที่เกิดจากการให้ทาน จากการฝึกอินทรีย์ จากการสำรวม จากการพูดคำสัตย์ ไม่มีบุญมาถึงเขา’
Eko satthā evaṁvādī evaṁdiṭṭhi:
evaṁdiṭṭhi → evaṁdiṭṭhī (pts)ศาสดาท่านหนึ่งมีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า
‘karoto kārayato, chindato chedāpayato, pacato pācāpayato, socayato socāpayato, kilamato kilamāpayato, phandato phandāpayato, pāṇamatipātayato, adinnaṁ ādiyato, sandhiṁ chindato, nillopaṁ harato, ekāgārikaṁ karoto, paripanthe tiṭṭhato, paradāraṁ gacchato, musā bhaṇato, karoto karīyati pāpaṁ.
karoto → karato (bj, sya-all) | pācāpayato → pācayato (bj); pācayato socato (sya-all) | socāpayato kilamato kilamāpayato → kilamayato (bj) | socāpayato → (sya-all) | kilamāpayato → kilamayato (sya-all) | pāṇamatipātayato → pāṇamatimāpayato (sya-all) | Karato → S1-3 karato (pts note) | kilamāpayato → As in the preceding number (pts note) | paripanthe → B2 paṭimante (pts note) | pācāpayato socayato socāpayato → pācayato socato socapāyato (pts) | pāṇamatipātayato adinnaṁ → pāṇam atimāpayato adinnam (pts) | chindato → chidato (pts) | karoto karīyati pāpaṁ → karato kāriyati pāpam (pts)‘เมื่อบุคคลทำเอง ใช้ให้ผู้ อื่นทำ ตัดเอง ใช้ให้ผู้อื่นตัด เบียดเบียนเอง ใช้ให้ผู้อื่นเบียดเบียน ทำให้เศร้าโศกเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้เศร้าโศก ทำให้ลำบากเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้ลำบาก ดิ้นรนเอง ใช้ ให้ผู้อื่นทำให้ดิ้นรน ฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ ตัดช่องย่องเบา ปล้นสะดม ปล้นในบ้าน หลังเดียว ดักปล้นที่ทางเปลี่ยว เป็นชู้ พูดเท็จ ผู้ทำ(เช่นนั้น)จัดว่าทำบาป
Khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ kareyya, atthi tatonidānaṁ pāpaṁ, atthi pāpassa āgamo.
khurapariyantena cepi → khurapariyantenapi (bj) | pathaviyā → paṭhaviyā (bj, sya-all) | cakkena → B1-2 insert yo (pts note) | pathaviyā → S1-3 puthaviyā (pts note) | ekam → S1-3 eka (pts note) | ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ → ekamaṁsakhalaṁ ekamaṁsapuñjaṁ (bjt) | cepi → ce pi (pts) | ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ → ekam maṁsakhalam ekam (pts) | tatonidānaṁ pāpaṁ → tato nidānam pāpam (pts)แม้หากบุคคลใช้จักรมีคมดุจมีดโกนสังหารเหล่าสัตว์ในปฐพีนี้ให้เป็นลานตาก เนื้อให้เป็นกองเนื้อเดียวกัน เขาย่อมมีบาปที่เกิดจากกรรมนั้น มีบาปมาถึงเขา
Dakkhiṇañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya hananto ghātento chindanto chedāpento pacanto pācāpento, atthi tatonidānaṁ pāpaṁ, atthi pāpassa āgamo.
pācāpento → pācento (bj, sya-all) | gaṅgāya → gaṅgā (bj: sī.pævi, sī.pavi) | dakkhiṇañcepi → dakkhiṇaṁ cepi (my, th) | dakkhiṇañcepi → dakkhiṇañ ce pi (pts) | tīraṁ → tīram (pts) | tatonidānaṁ pāpaṁ → tato nidānam pāpam (pts)แม้หากบุคคลไปฝั่งขวาแม่น้ำคงคาฆ่าเอง ใช้ให้ผู้อื่นฆ่า ตัดเอง ใช้ให้ผู้อื่นตัด เบียดเบียนเอง ใช้ให้ผู้อื่นเบียดเบียน เขาย่อมมีบาปที่เกิดจากกรรมนั้น มีบาปมา ถึงเขา
Uttarañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya dadanto dāpento, yajanto yajāpento, atthi tatonidānaṁ puññaṁ, atthi puññassa āgamo.
yajāpento → yājento (bj, sya-all) | Gaṅgāya → Gaṅgā (pts note) | uttarañcepi → uttaraṁ cepi (my, th) | uttarañcepi → uttarañ ce pi (pts) | tatonidānaṁ → tato nidānam (pts)แม้หากบุคคลไปฝั่งซ้ายแม่น้ำคงคาให้เอง ใช้ให้ผู้อื่นให้ บูชาเอง ใช้ให้ผู้อื่นบูชา เขาย่อมมีบุญที่เกิดจากกรรมนั้น มีบุญมาถึงเขา
Dānena damena saṁyamena saccavajjena atthi puññaṁ, atthi puññassa āgamo’ti.
saṁyamena → saññamena (bjt) | puññaṁ → puññam (pts)มีบุญที่เกิดจากการให้ทาน จาก การฝึกอินทรีย์ จากการสำรวม จากการพูดคำสัตย์ มีบุญมาถึงเขา’
Tassa mayhaṁ, bhante, ahudeva kaṅkhā, ahu vicikicchā:
ahu → ahudeva (bj) | ahu → S1-3 ahudeva (pts note) | ahudeva → ahu deva (th) | mayhaṁ → mayham (pts)ข้าแต่พระองค์ ผู้เจริญ ข้าพระองค์ได้มีความเคลือบแคลงสงสัยว่า
‘kosu nāma imesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ saccaṁ āha, ko musā’”ti?
bhavataṁ → S3 bhavaṇaṁ (pts note) | kosu → ko su (bjt, th, pts) | imesaṁ → imesam (pts) | saccaṁ → saccam (pts) | musāti → musā ti alaṁ (pts)‘บรรดาสมณพราหมณ์ผู้เจริญ เหล่านี้ใครพูดจริง ใครพูดเท็จ”
“Alañhi te, gāmaṇi, kaṅkhituṁ, alaṁ vicikicchituṁ.
alañhi → alaṁ hi (bjt, th) | alañhi → hi (pts) | kaṅkhituṁ → kaṅkhitum (pts)“ผู้ใหญ่บ้าน สมควรที่ท่านจะเคลือบแคลงสงสัย
Kaṅkhanīye ca pana te ṭhāne vicikicchā uppannā”ti.
te → (sya-all) | kaṅkhanīye → kaṅkhaniye (th, pts) | uppannāti → uppannā ti (pts)และความสงสัยก็เกิดขึ้นแก่ ท่านในฐานะที่ควรเคลือบแคลง”
“Evaṁ pasannohaṁ, bhante, bhagavati. Pahoti me bhagavā tathā dhammaṁ desetuṁ yathāhaṁ imaṁ kaṅkhādhammaṁ pajaheyyan”ti.
pasannohaṁ → pasannāhaṁ (sya-all) | pasannohaṁ → pasannāhaṁ (bj: syā) | Bhagavā → B1-2 bhagavā me (pts note) | evaṁ pasannohaṁ → evam pasanno ham (pts) | yathāhaṁ imaṁ kaṅkhādhammaṁ → yathāham imam kaṅkhādhammam (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์เลื่อมใสในพระผู้มีพระภาคว่า ‘พระองค์ สามารถแสดงธรรมให้ข้าพระองค์ละความเคลือบแคลงนี้ได้”
“Atthi, gāmaṇi, dhammasamādhi.“ผู้ใหญ่บ้าน ธรรมสมาธิ มีอยู่
Tatra ce tvaṁ cittasamādhiṁ paṭilabheyyāsi. Evaṁ tvaṁ imaṁ kaṅkhādhammaṁ pajaheyyāsi.
cittasamādhim → B2 S1 cittaṁsamādhim (pts note) | tvaṁ → tvam (pts) | kaṅkhādhammaṁ → kaṅkhādhammam (pts)ถ้าท่าน (ตั้งอยู่) ในธรรมสมาธินั้น พึง ได้จิตตสมาธิ เมื่อเป็นเช่นนี้ท่านพึงละความเคลือบแคลงนี้ได้
Katamo ca, gāmaṇi, dhammasamādhi?ธรรมสมาธิ เป็นอย่างไร
Idha, gāmaṇi, ariyasāvako pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānaṁ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācāraṁ pahāya kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇaṁ vācaṁ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusaṁ vācaṁ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti, samphappalāpaṁ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti, abhijjhaṁ pahāya anabhijjhālu hoti, byāpādapadosaṁ pahāya abyāpannacitto hoti, micchādiṭṭhiṁ pahāya sammādiṭṭhiko hoti.
pisuṇaṁ → pisunaṁ (bj) | pisuṇāya → pisunāya (bj) | anabhijjhālu → anabhijjhālū (bj) | hoti → S1-3 insert here nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati (pts note) | pisuṇaṁ → S1-3 pisuṇā (pts note) | vācāya → S1-3 pisuṇā vācā (pts note) | pharusaṁ → S1-3 pharusā (pts note) | vācāya → S1-3 pharusā vācā (pts note) | anabhijjhālu → S1-3 abhijjhā (pts note) | kāmesumicchācāraṁ → kāmesu micchācāraṁ (bjt, th) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, th) | byāpādapadosaṁ → vyāpādapadosaṁ (bjt) | abyāpannacitto → avyāpannacitto (bjt, pts) | pāṇātipātaṁ → pāṇātipātam (pts) | adinnādānaṁ → adinnādānam (pts) | kāmesumicchācāraṁ → kāmesu micchācāram (pts) | kāmesumicchācārā paṭivirato → kāmesu micchācārāpaṭivirato (pts) | musāvādaṁ → musāvādam (pts) | paṭivirato → pativirato (pts) | vācaṁ → vācam (pts) | samphappalāpaṁ → samphappalāpam (pts) | abhijjhaṁ → abhijjham (pts) | byāpādapadosaṁ → vyāpādadosam (pts) | micchādiṭṭhiṁ → micchādiṭṭhim (pts)คือ อริยสาวกในศาสนานี้ละการฆ่าสัตว์ เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์ ละการลัก ทรัพย์ เว้นขาดจากการลักทรัพย์ ละการประพฤติผิดในกาม เว้นขาดจากการ ประพฤติผิดในกาม ละการพูดเท็จ เว้นขาดจากการพูดเท็จ ละการพูดคำส่อเสียด เว้นขาดจากการพูดคำส่อเสียด ละการพูดคำหยาบ เว้นขาดจากการพูดคำหยาบ ละการพูดเพ้อเจ้อ เว้นขาดจากการพูดเพ้อเจ้อ ละความเพ่งเล็งอยากได้ของเขา ไม่เพ่งเล็งอยากได้ของเขา ละความประทุษร้ายที่เกิดจากพยาบาท มีจิตไม่พยาบาท ละมิจฉาทิฏฐิ เป็นสัมมาทิฏฐิ
Sa kho so, gāmaṇi, ariyasāvako evaṁ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno paṭissato mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ, iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
paṭissato → patissato (bj) | catutthaṁ → catutthiṁ (bj, pts) | abyāpajjena → avyāpajjhena (bj, sya-all, pts) | paṭissato mettāsahagatena → patissato upekkhāsahagatena (pts) | lokaṁ mettāsahagatena → lokam upekkhāsahagatena (pts) | patissato → paṭissato (bj: syā, machasaṁ) | avyāpajjhena → avyāpajjane (bj: sī.pavi) | patissato → S3 patisso; S1 sappatisso (pts note) | catutthiṁ → B1-2 catutthaṁ always; S1 omits tathā tatiyaṁ (pts note) | avyāpajjhena → B1-2 avyāpajjena always (pts note) | vigatabyāpādo → vigatavyāpādo (bjt, pts) | sa kho → sakho (th) | abyāpajjena → abyāpajjhena (th) | disaṁ → disam (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts)ผู้ใหญ่บ้าน อริยสาวกนั้นปราศจากความเพ่งเล็งอยากได้ของเขา ปราศจาก พยาบาทอย่างนี้ไม่หลง มีสัมปชัญญะ มีสติ มีเมตตาจิตแผ่ไปตลอดทิศที่ ๑ ... ทิศ ที่ ๒ ...ทิศที่ ๓ ... ทิศที่ ๔ ... ทิศเบื้องบน ทิศเบื้องล่าง ทิศเฉียง แผ่ไปตลอดโลก ทั่วทุกหมู่เหล่า ในที่ทุกสถาน ด้วยเมตตาจิตอันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่มีขอบเขต ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียนอยู่
So iti paṭisañcikkhati:
paṭisañcikkhati yvāyaṁ → paṭisaṁcikkhati yoyaṁ (bj)อริยสาวกนั้นพิจารณาเห็นอย่างนี้ว่า
‘yvāyaṁ satthā evaṁvādī evaṁdiṭṭhi:
Yvāyaṁ → S1-3 yoyam always (pts note) | yvāyaṁ → yoyaṁ (bjt) | evaṁdiṭṭhi → evaṁdiṭṭhī (pts)‘ศาสดาผู้มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ ว่า
“natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ, natthi hutaṁ, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, natthi ayaṁ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā, sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj) | pavedentīti → pavedentī ti (ms2005) | yiṭṭhaṁ → yiṭṭham (pts) | hutaṁ → hutam (pts) | sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ → sukaṭadukkaṭānam (pts) | lokaṁ → lokam (pts) | sayaṁ → sayam (pts)‘ทานที่ให้แล้วไม่มีผล ยัญที่บูชาแล้วไม่มีผล การเซ่นสรวงไม่มีผล ผลวิบาก แห่งกรรมที่ทำไว้ดีและชั่วก็ไม่มี โลกนี้ไม่มี โลกหน้าไม่มี มารดาไม่มีคุณ บิดาไม่ มีคุณ โอปปาติกสัตว์ไม่มี สมณพราหมณ์ผู้ประพฤติดีปฏิบัติชอบทำให้แจ้งโลกนี้ และโลกหน้าด้วยปัญญาอันยิ่งเองแล้วสอนผู้อื่นให้รู้แจ้งก็ไม่มีในโลก’
Sace tassa bhoto satthuno saccaṁ vacanaṁ, apaṇṇakatāya mayhaṁ, yvāhaṁ na kiñci byābādhemi tasaṁ vā thāvaraṁ vā.
yvāhaṁ → yohaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | kiñci → kañci (?) | yvāhaṁ → yo haṁ (pts) | yvāhaṁ → yohaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | kiñci → kañci (cck: ?) | byābādhemi → evaṁ. mrammapotthake yeva ca byāpādhemīti pāṭho dissati (sya-all: sī.) | apaṇṇakatāya → S1-3 -katāyaṁ (pts note) | haṁ → B1-2 yvāhaṁ always; S1-3 so ham, or yo ham (pts note) | vyābādhemi → B1-2 vyāpādemi always (pts note) | sace → sa ce (pts) | vacanaṁ → vacanam (pts)ถ้าศาสดาท่านนั้นพูดจริง ข้อที่เราสำรวมกาย วาจา ใจ และข้อที่เราหลังจาก ตายแล้วจักไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์
Ubhayamettha kaṭaggāho, yaṁ camhi kāyena saṁvuto vācāya saṁvuto manasā saṁvuto, yañca kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissāmī’ti.
Ubhayamettha → ubhayattha me (?) | upapajjissāmī’ti → upapajjīssāmīti (pts1ed); paraṁ maraṇā na upapajjissāmīti (?) | Ubhayamettha → ubhayattha me (?) ma. ni. 2.95 pāḷiyā saṁsandetabbaṁ (cck note) | upapajjissāmī’ti → paraṁ maraṇā na upapajjissāmīti (cck: ?) | kaṭaggaho → B1-2 -gāho always (pts note) | yaṁ camhi → yañcamhi (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | ubhayamettha kaṭaggāho yaṁ camhi → ubhayam ettha kaṭaggaho yañcamhi (pts) | paraṁ → param (pts) | sugatiṁ → sugatim (pts) | lokaṁ → lokam (pts)ทั้ง ๒ ข้อนี้เป็นการถือเอาชัยชนะในคำสอน เพราะเราไม่เบียดเบียนใคร ๆ ไม่ว่าผู้สะดุ้งหรือผู้มั่นคง จึงเป็นผู้ปฏิบัติไม่ผิด’
Tassa pāmojjaṁ jāyati.
pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (bj, sya-all, pts)ปราโมทย์ก็เกิดแก่อริยสาวกนั้น
Pamuditassa pīti jāyati.
jāyati → jayati (pts)เมื่อเกิดปราโมทย์ ปีติก็เกิด
Pītimanassa kāyo passambhati.เมื่อใจเกิดปีติ กายก็สงบ
Passaddhakāyo sukhaṁ vedayati.
vedayati → vediyati (bj, pts) | vediyati → B1-2 vedayati always (pts note)เธอผู้มีกายสงบย่อมอยู่สบาย
Sukhino cittaṁ samādhiyati.จิตของเธอผู้อยู่สบายย่อมตั้งมั่น
Ayaṁ kho, gāmaṇi, dhammasamādhi.
kho → kho so (bj)ผู้ใหญ่บ้าน ธรรมสมาธิเป็นอย่างนี้แล
Tatra ce tvaṁ cittasamādhiṁ paṭilabheyyāsi, evaṁ tvaṁ imaṁ kaṅkhādhammaṁ pajaheyyāsi.
cittasamādhiṁ → cittasamādhim (pts) | kaṅkhādhammaṁ → kaṅkhādhammam (pts)ถ้าท่านตั้งอยู่ในธรรมสมาธินั้น พึงได้ จิตตสมาธิ เมื่อเป็นเช่นนี้ท่านพึงละความเคลือบแคลงนี้ได้
Sa kho so, gāmaṇi, ariyasāvako evaṁ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno paṭissato mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ, iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
paṭissato → patissato (bj) | catutthaṁ → catutthiṁ (bj) | abyāpajjena → avyāpajjhena (bj, sya-all) | sa → sakho (sya-all) | so → (sya-all) | mettāsahagatena → upekkhāsahagatena (sya-all) | patissato → paṭissato (bj: syā, machasaṁ) | vigatabyāpādo → vigatavyāpādo (bjt) | abyāpajjena → abyāpajjhena (th) | vigatabyāpādo asammūḷho → vigatavyāpādo asammuḷho (pts) | disaṁ → disam (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | lokaṁ → lokam (pts)ผู้ใหญ่บ้าน อริยสาวกนั้นปราศจากความเพ่งเล็งอยากได้ของเขา ปราศจาก พยาบาทอย่างนี้ไม่หลง มีสัมปชัญญะ มีสติ มีเมตตาจิตแผ่ไปตลอดทิศที่ ๑ ... ทิศ ที่ ๒ ... ทิศที่ ๓ ... ทิศที่ ๔ ... ทิศเบื้องบน ทิศเบื้องล่าง ทิศเฉียง แผ่ไปตลอดโลก ทั่วทุกหมู่เหล่า ในที่ทุกสถาน ด้วยเมตตาจิตอันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่มีขอบเขต ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียนอยู่
So iti paṭisañcikkhati:
paṭisañcikkhati yvāyaṁ → paṭisaṁcikkhati yoyaṁ (bj) | paṭisañcikkhati → patisañcikkhati (pts)อริยสาวกนั้นพิจารณาเห็นอย่างนี้ว่า
‘yvāyaṁ satthā evaṁvādī evaṁdiṭṭhi:
yvāyaṁ → yoyaṁ (bjt) | yvāyaṁ → yvāyam (pts) | evaṁdiṭṭhi → evam diṭṭhī (pts)‘ศาสดาผู้มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ ว่า
“atthi dinnaṁ, atthi yiṭṭhaṁ, atthi hutaṁ, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, atthi ayaṁ loko, atthi paro loko, atthi mātā, atthi pitā, atthi sattā opapātikā, atthi loke samaṇabrāhmaṇā, sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj) | pavedentīti → pavedentī ti (ms2005) | dinnaṁ → dinnam (pts) | yiṭṭhaṁ → yiṭṭham (pts) | hutaṁ → hutam (pts) | sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ kammānam (pts) | lokaṁ → lokam (pts) | sayaṁ → sayam (pts)‘ทานที่ให้แล้วมีผล ยัญที่บูชาแล้วมีผล การเซ่นสรวงมีผล ผลวิบากแห่งกรรม ที่ทำไว้ดีและชั่วมี โลกนี้มี โลกหน้ามี มารดามีคุณ บิดามีคุณ โอปปาติกสัตว์ มี สมณพราหมณ์ผู้ประพฤติดีปฏิบัติชอบทำให้แจ้งโลกนี้และโลกหน้าด้วยปัญญา อันยิ่งเองแล้วสอนผู้อื่นให้รู้แจ้งก็มีอยู่ในโลก’
Sace tassa bhoto satthuno saccaṁ vacanaṁ, apaṇṇakatāya mayhaṁ, yvāhaṁ na kiñci byābādhemi tasaṁ vā thāvaraṁ vā.
yvāhaṁ → sohaṁ (bj) | satthuno → satthussa (bj: sīmu) | so’haṁ → yohaṁ (bj: sīmu) | satthuno → S1-3 satthussa (pts note) | saccaṁ → Missing in S1-3 (pts note) | haṁ → S1-3 so haṁ (pts note) | byābādhemi → vyābādhemi (bjt) | vacanaṁ → vacanam (pts) | yvāhaṁ → yo haṁ (pts) | byābādhemi → vyāpādhemi (pts) | thāvaraṁ → thāvaram (pts)ถ้าศาสดาท่านนั้นพูดจริง ข้อที่เราสำรวมกาย วาจา ใจ และข้อที่เราหลังจาก ตายแล้วจักไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์
Ubhayamettha kaṭaggāho, yaṁ camhi kāyena saṁvuto vācāya saṁvuto manasā saṁvuto, yañca kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissāmī’ti.
ubhayamettha kaṭaggāho yaṁ camhi → ubhayametthakaṭaggāho yañcamhi (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | yaṁ camhi → yañcamhi (th) | ubhayamettha kaṭaggāho yaṁ camhi → ubhayam ettha kaṭaggaho yañ cam hi (pts) | + → vācāya saṁvuto (pts) | yañca → yañ ca (pts) | paraṁ → param (pts) | lokaṁ → lokam (pts)ทั้ง ๒ ข้อนี้เป็นการถือเอาชัยชนะในคำสอน เพราะเราไม่เบียดเบียนใคร ๆ ไม่ว่าผู้สะดุ้งหรือผู้มั่นคง จึงเป็นผู้ปฏิบัติไม่ผิด’
Tassa pāmojjaṁ jāyati.
pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (sya-all) | pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (bj: sīmu, syā)ปราโมทย์ก็เกิดแก่อริยสาวกนั้น
Pamuditassa pīti jāyati.เมื่อเกิดปราโมทย์ ปีติก็เกิด
Pītimanassa kāyo passambhati.เมื่อใจเกิดปีติ กายก็สงบ
Passaddhakāyo sukhaṁ vedayati.
vedayati → vediyati (bj)เธอผู้มีกายสงบย่อมอยู่สบาย
Sukhino cittaṁ samādhiyati.จิตของเธอผู้อยู่สบายย่อมตั้งมั่น
Ayaṁ kho, gāmaṇi, dhammasamādhi.
kho → kho so (bj)ผู้ใหญ่บ้าน ธรรมสมาธิเป็นอย่างนี้แล
Tatra ce tvaṁ cittasamādhiṁ paṭilabheyyāsi, evaṁ tvaṁ imaṁ kaṅkhādhammaṁ pajaheyyāsi.
cittasamādhiṁ → cittasamādhim (pts) | tvaṁ → tvam (pts) | kaṅkhādhammaṁ → kaṅkhādhammam (pts)ถ้าท่านตั้งอยู่ในธรรมสมาธินั้น พึงได้ จิตตสมาธิ เมื่อเป็นเช่นนี้ท่านพึงละความเคลือบแคลงนี้ได้
Sa kho so, gāmaṇi, ariyasāvako evaṁ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno paṭissato mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ, iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
paṭissato → patissato (bj) | catutthaṁ → catutthiṁ (bj) | abyāpajjena → avyāpajjhena (bj) | vigatabyāpādo → vigatavyāpādo (bjt) | sa kho → sakho (th) | abyāpajjena → abyāpajjhena (th) | vigatabyāpādo asammūḷho → vigatavyāpādo asammuḷho (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | lokaṁ → lokam (pts)ผู้ใหญ่บ้าน อริยสาวกนั้นปราศจากความเพ่งเล็งอยากได้ของเขา ปราศจาก พยาบาทอย่างนี้ไม่หลง มีสัมปชัญญะ มีสติ มีเมตตาจิตแผ่ไปตลอดทิศที่ ๑ ... ทิศ ที่ ๒ ... ทิศที่ ๓ ... ทิศที่ ๔ ... ทิศเบื้องบน ทิศเบื้องล่าง ทิศเฉียง แผ่ไปตลอดโลก ทั่วทุกหมู่เหล่า ในที่ทุกสถาน ด้วยเมตตาจิตอันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่มีขอบเขต ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียนอยู่
So iti paṭisañcikkhati:
paṭisañcikkhati yvāyaṁ → paṭisaṁcikkhati yoyaṁ (bj)อริยสาวกนั้นพิจารณาเห็นอย่างนี้ว่า
‘yvāyaṁ satthā evaṁvādī evaṁdiṭṭhi:
yvāyaṁ → yoyaṁ (bjt) | yvāyaṁ → yvāyam (pts) | evaṁdiṭṭhi → evaṁdiṭṭhī (pts)‘ศาสดาท่านหนึ่งมีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิ อย่างนี้ว่า
“karoto kārayato, chindato chedāpayato, pacato pācāpayato, socayato socāpayato, kilamato kilamāpayato, phandato phandāpayato, pāṇamatipātayato, adinnaṁ ādiyato, sandhiṁ chindato, nillopaṁ harato, ekāgārikaṁ karoto, paripanthe tiṭṭhato, paradāraṁ gacchato, musā bhaṇato, karoto na karīyati pāpaṁ.
karoto → karato (bj) | pācāpayato → pācayato (bj) | socāpayato kilamato kilamāpayato → kilamayato (bj) | kilamāpayato → S1-3 socayato . . . kilamayato omitting socato and kilamato (pts note) | pācāpayato → pācayato socato (th) | pāṇamatipātayato → pāṇamatimāpayato (th) | chedāpayato → chedāyato (pts) | pācāpayato socayato → pācayato socato (pts) | pāṇamatipātayato adinnaṁ → pāṇam atimāpayato adinnam (pts) | nillopaṁ → nilhopam (pts) | pāpaṁ → pāpam (pts)‘เมื่อบุคคลทำเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำ ตัดเอง ใช้ให้ผู้อื่นตัด เบียดเบียนเอง ใช้ให้ผู้อื่นเบียดเบียน ทำให้เศร้าโศกเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้เศร้าโศก ทำให้ลำบากเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้ลำบาก ดิ้นรนเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้ดิ้นรน ฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ ตัดช่องย่องเบา ปล้นสะดม ปล้นในบ้านหลังเดียว ดักปล้นที่ทางเปลี่ยว เป็นชู้ พูดเท็จ ผู้ทำ(เช่นนั้น)ก็ไม่จัดว่าทำบาป
Khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ kareyya, natthi tatonidānaṁ pāpaṁ, natthi pāpassa āgamo.
pathaviyā → paṭhaviyā (bj) | pi → S3 omits ce; S1 omits cepi (pts note) | ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ → ekamaṁsakhalaṁ ekamaṁsapuñjaṁ (bjt) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | cepi → ce pi (pts) | imissā → imassā (pts) | ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ → ekamaṁsakhalam ekamaṁsapuñjaṁ (pts) | tatonidānaṁ → tato nidānam (pts)แม้หากบุคคลใช้จักรมีคมดุจมีดโกนสังหารเหล่าสัตว์ในปฐพีนี้ให้เป็นลานตากเนื้อ ให้เป็นกองเนื้อเดียวกัน เขาย่อมไม่มีบาปที่เกิดจากกรรมนั้น ไม่มีบาปมาถึงเขา
Dakkhiṇañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya hananto ghātento chindanto chedāpento pacanto pācāpento, natthi tatonidānaṁ pāpaṁ, natthi pāpassa āgamo.
pācāpento → pācento (bj) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | dakkhiṇañcepi → dakkhiṇaṁ cepi (th, pts) | tatonidānaṁ → tato nidānam (pts)แม้หากบุคคลไปฝั่งขวาแม่น้ำคงคาฆ่าเอง ใช้ให้ผู้อื่นฆ่า ตัดเอง ใช้ให้ผู้อื่นตัด เบียดเบียนเอง ใช้ให้ผู้อื่นเบียดเบียน เขาไม่มีบาปที่เกิดจากกรรมนั้น ไม่มีบาป มาถึงเขา
Uttarañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya dadanto dāpento, yajanto yajāpento, natthi tatonidānaṁ puññaṁ, natthi puññassa āgamo.
yajāpento → yājento (bj) | natthi → natthi tato nidānaṁ (bj) | Gaṅgāya → S1-3 Gaṅgā (pts note) | uttarañcepi → uttaraṁ cepi (th) | uttarañcepi → uttarañ ce pi (pts) | tatonidānaṁ → tato nidānam (pts)แม้หากบุคคลไปฝั่งซ้ายแม่น้ำคงคาให้เอง ใช้ให้ผู้อื่นให้ บูชาเอง ใช้ให้ผู้อื่นบูชา เขาย่อมไม่มีบุญที่เกิดจากกรรมนั้น ไม่มีบุญมาถึงเขา
Dānena damena saṁyamena saccavajjena natthi puññaṁ, natthi puññassa āgamo”ti.
saṁyamena → saññamena (bjt) | āgamoti → āgamo ti (ms2005, pts)ไม่มีบุญที่เกิดจากการให้ทาน จากการฝึกอินทรีย์ จากการสำรวม จากการพูดคำสัตย์ ไม่มีบุญมาถึงเขา’
Sace tassa bhoto satthuno saccaṁ vacanaṁ, apaṇṇakatāya mayhaṁ, yvāhaṁ na kiñci byābādhemi tasaṁ vā thāvaraṁ vā.
yvāhaṁ → sohaṁ (bj) | apaṇṇakatāya → B1 -katvāya (pts note) | byābādhemi → vyābādhemi (bjt, pts) | vacanaṁ → vacanam (pts) | yvāhaṁ → yo ham (pts)ถ้าศาสดาท่านนั้นพูดจริง ข้อที่เราสำรวมกาย วาจา ใจ และข้อที่เราหลังจาก ตายแล้วจักไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์
Ubhayamettha kaṭaggāho, yaṁ camhi kāyena saṁvuto vācāya saṁvuto manasā saṁvuto, yañca kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissāmī’ti.
sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissāmī’ti → paraṁ maraṇā na upapajjissāmīti (?) | upapajjissāmī’ti → paraṁ maraṇā na upapajjissāmīti (cck: ?) | kaṭaggāho → S3 -gāho here by correction (pts note) | yaṁ camhi → yañcamhi (bjt, th) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | ubhayamettha → ubhayam ettha (pts) | yaṁ → yañ (pts) | yañca → yañ ca (pts) | paraṁ → param (pts) | lokaṁ → lokam (pts)ทั้ง ๒ ข้อนี้เป็นการถือเอาชัยชนะในคำสอน เพราะเราไม่เบียดเบียนใคร ๆ ไม่ว่าผู้สะดุ้งหรือผู้มั่นคง จึงเป็นผู้ปฏิบัติไม่ผิด’
Tassa pāmojjaṁ jāyati.
pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (bj: sīmu, syā)ปราโมทย์ก็เกิดแก่อริยสาวกนั้น
Pamuditassa pīti jāyati.เมื่อเกิดปราโมทย์ ปีติก็เกิด
Pītimanassa kāyo passambhati.
pītimanassa → pitimanassa (pts)เมื่อใจเกิดปีติ กายก็สงบ
Passaddhakāyo sukhaṁ vedayati.
vedayati → vediyati (bj)เธอผู้มีกายสงบย่อมอยู่สบาย
Sukhino cittaṁ samādhiyati.จิตของเธอผู้อยู่สบายย่อมตั้งมั่น
Ayaṁ kho, gāmaṇi, dhammasamādhi
kho → kho so (bj)ผู้ใหญ่บ้าน ธรรมสมาธิเป็นอย่างนี้แล
tatra ce tvaṁ cittasamādhiṁ paṭilabheyyāsi, evaṁ tvaṁ imaṁ kaṅkhādhammaṁ pajaheyyāsi.
cittasamādhiṁ paṭilabheyyāsi → citta samādhim patilabheyyāsi (pts) | tvaṁ → tvam (pts) | kaṅkhādhammaṁ → kaṅkhādhammam (pts)ถ้าท่านตั้งอยู่ในธรรมสมาธินั้น พึงได้ จิตตสมาธิ เมื่อเป็นเช่นนี้ท่านพึงละความเคลือบแคลงนี้ได้
Sa kho so, gāmaṇi, ariyasāvako evaṁ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno paṭissato mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ, iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
paṭissato → patissato (bj) | catutthaṁ → catutthiṁ (bj) | abyāpajjena → avyāpajjhena (bj) | mettāsahagatena → mettāsahagate (my) | vigatabyāpādo → vigatavyāpādo (bjt, pts) | sa kho → sakho (th) | abyāpajjena → abyāpajjhena (th) | gāmaṇi → gāmani (pts) | disaṁ → disam (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | sabbāvantaṁ → sabbāvantam (pts)ผู้ใหญ่บ้าน อริยสาวกนั้นปราศจากความเพ่งเล็งอยากได้ของเขา ปราศจาก พยาบาทอย่างนี้ไม่หลง มีสัมปชัญญะ มีสติ มีเมตตาจิตแผ่ไปตลอดทิศที่ ๑ ... ทิศที่ ๒ ... ทิศที่ ๓ ... ทิศที่ ๔ ... ทิศเบื้องบน ทิศเบื้องล่าง ทิศเฉียง แผ่ไปตลอดโลก ทั่วทุกหมู่เหล่า ในที่ทุกสถาน ด้วยเมตตาจิตอันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่มีขอบเขต ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียนอยู่
So iti paṭisañcikkhati:
paṭisañcikkhati yvāyaṁ → paṭisaṁcikkhati yoyaṁ (bj)อริยสาวกนั้นพิจารณาเห็นอย่างนี้ว่า
‘yvāyaṁ satthā evaṁvādī evaṁdiṭṭhi:
yvāyaṁ → yoyaṁ (bjt) | yvāyaṁ → yvāyam (pts)‘ศาสดาท่านหนึ่งมีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิ อย่างนี้ว่า
“karoto kārayato, chindato chedāpayato, pacato pācāpayato, socayato socāpayato, kilamato kilamāpayato, phandato phandāpayato, pāṇamatipātayato, adinnaṁ ādiyato, sandhiṁ chindato, nillopaṁ harato, ekāgārikaṁ karoto, paripanthe tiṭṭhato, paradāraṁ gacchato, musā bhaṇato, karoto karīyati pāpaṁ.
karoto → karato (bj) | pācāpayato → pācayato (bj) | socāpayato kilamato kilamāpayato → kilamayato (bj) | kilamato → Missing in S1-3 (pts note) | kilamāpayato → S1-3 socayato . . . kilamayato, omitting socato and kilamato as before (p. 353 n.1). (pts note) | musābhaṇato → Missing in S1-3 (pts note) | karato → B1 karoto (pts note) | pācāpayato → pācayato socato (th) | pāṇamatipātayato → pāṇamatimāpayato (th) | pācāpayato socayato → pācayato socato (pts) | pāṇamatipātayato adinnaṁ → pāṇam atimāpayato adinnam (pts) | sandhiṁ → sandhim (pts) | nillopaṁ → nillopam (pts) | musā bhaṇato karoto karīyati pāpaṁ → musābhaṇato karato kariyati pāpam (pts)‘เมื่อบุคคลทำเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำ ตัดเอง ใช้ให้ผู้อื่นตัด เบียดเบียนเอง ใช้ให้ผู้อื่นเบียดเบียน ทำให้เศร้าโศกเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้เศร้าโศก ทำให้ลำบาก เอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้ลำบาก ดิ้นรนเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้ดิ้นรน ฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ ตัดช่องย่องเบา ปล้นสะดม ปล้นในบ้านหลังเดียว ดักปล้นที่ทางเปลี่ยว เป็นชู้ พูดเท็จ ผู้ทำ(เช่นนั้น)ก็ไม่จัดว่าทำบาป
Khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ kareyya, atthi tatonidānaṁ pāpaṁ, atthi pāpassa āgamo.
pathaviyā → paṭhaviyā (bj) | ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ → ekamaṁsakhalaṁ ekamaṁsapuñjaṁ (bjt) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | cepi → ce pi (pts) | maṁsakhalaṁ → maṁsakhalam (pts) | tatonidānaṁ pāpaṁ → tato nidānam pāpam (pts)แม้หากบุคคลใช้จักรมีคมดุจมีดโกนสังหารเหล่าสัตว์ในปฐพีนี้ให้เป็นลานตากเนื้อ ให้เป็นกองเนื้อเดียวกัน เขาย่อมไม่มีบาปที่เกิดจากกรรมนั้น ไม่มีบาปมาถึงเขา
Dakkhiṇañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya hananto ghātento chindanto chedāpento pacanto pācāpento, atthi tatonidānaṁ pāpaṁ, atthi pāpassa āgamo.
pācāpento → pācento (bj) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | dakkhiṇañcepi → dakkhiṇaṁ cepi (th) | dakkhiṇañcepi → dakkhiṇaṁ ce pi (pts) | ghātento → ghāṭento (pts) | tatonidānaṁ pāpaṁ → tato nidānam pāpam (pts)แม้หากบุคคลไปฝั่งขวาแม่น้ำคงคาฆ่าเอง ใช้ให้ผู้อื่นฆ่า ตัดเอง ใช้ให้ผู้อื่นตัด เบียดเบียนเอง ใช้ให้ผู้อื่นเบียดเบียน เขาย่อมไม่มีบาปที่เกิดจากกรรมนั้น ไม่มี บาปมาถึงเขา
Uttarañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya dadanto dāpento, yajanto yajāpento, atthi tatonidānaṁ puññaṁ, atthi puññassa āgamo.
yajāpento → yājento (bj) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | uttarañcepi → uttaraṁ cepi (th) | uttarañcepi → uttarañce pi (pts) | tīraṁ → tīram (pts) | tatonidānaṁ puññaṁ → tato nidānam puññam (pts)แม้หากบุคคลไปฝั่งซ้ายแม่น้ำคงคาให้เอง ใช้ให้ผู้อื่นให้ บูชาเอง ใช้ให้ผู้อื่นบูชา เขาย่อมไม่มีบุญที่เกิดจากกรรมนั้น ไม่มีบุญมาถึงเขา
Dānena damena saṁyamena saccavajjena atthi puññaṁ atthi puññassa āgamo”ti.
puññam → S1-3 omit atthi puññam (pts note) | saṁyamena → saññamena (bjt) | āgamoti → āgamo ti (ms2005, pts)ไม่มีบุญที่เกิดจากการให้ทาน จากการฝึกอินทรีย์ จากการสำรวม จากการพูดคำสัตย์ ไม่มีบุญมาถึงเขา’
Sace tassa bhoto satthuno saccaṁ vacanaṁ, apaṇṇakatāya mayhaṁ, yvāhaṁ na kiñci byābādhemi tasaṁ vā thāvaraṁ vā.
yvāhaṁ → sohaṁ (bj) | byābādhemi → vyābādhemi (bjt, pts) | sace → sa ce (pts) | vacanaṁ → vacanam (pts) | yvāhaṁ → yo haṁ (pts)ถ้าศาสดาท่านนั้นพูดจริง ข้อที่เราสำรวมกาย วาจา ใจ และข้อที่เราหลังจาก ตายแล้วจักไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์
Ubhayamettha kaṭaggāho, yaṁ camhi kāyena saṁvuto vācāya saṁvuto manasā saṁvuto, yañca kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissāmī’ti.
yaṁ camhi → yañcamhi (bjt, th) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | ubhayamettha kaṭaggāho yaṁ camhi → ubhayam ettha kaṭaggaho yañcamhi (pts) | paraṁ → param (pts) | lokaṁ upapajjissāmīti → lokam upapajissāmi (pts)ทั้ง ๒ ข้อนี้เป็นการถือเอาชัยชนะในคำสอน เพราะเราไม่เบียดเบียนใคร ๆ ไม่ว่าผู้สะดุ้งหรือผู้มั่นคง จึงเป็นผู้ปฏิบัติไม่ผิด’
Tassa pāmojjaṁ jāyati.
pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (th, pts)ปราโมทย์ก็เกิดแก่อริยสาวกนั้น
Pamuditassa pīti jāyati.เมื่อเกิดปราโมทย์ ปีติก็เกิด
Pītimanassa kāyo passambhati.เมื่อใจเกิดปีติ กายก็สงบ
Passaddhakāyo sukhaṁ vedayati.
vedayati → vediyati (bj)เธอผู้มีกายสงบย่อมอยู่สบาย
Sukhino cittaṁ samādhiyati.จิตของเธอผู้อยู่สบายย่อมตั้งมั่น
Ayaṁ kho, gāmaṇi, dhammasamādhi.
kho → kho so (bj) | ayaṁ → ayam (pts)ผู้ใหญ่บ้าน ธรรมสมาธิเป็นอย่างนี้แล
Tatra ce tvaṁ cittasamādhiṁ paṭilabheyyāsi, evaṁ tvaṁ imaṁ kaṅkhādhammaṁ pajaheyyāsi.
cittasamādhiṁ paṭilabheyyāsi → cittasamādhim patilabheyyāsi (pts) | tvaṁ → tvam (pts) | kaṅkhādhammaṁ → kaṅkhādhammam (pts)ถ้าท่านตั้งอยู่ในธรรมสมาธินั้น พึงได้ จิตตสมาธิ เมื่อเป็นเช่นนี้ท่านพึงละความเคลือบแคลงนี้ได้
Sa kho so, gāmaṇi, ariyasāvako evaṁ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno paṭissato karuṇāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati …pe…
paṭissato → patissato (bj) | viharati → S1-3 insert --pe-- (pts note) | karuṇāsahagatena → karuṇāsahagate (my) | vigatabyāpādo → vigatavyāpādo (bjt, pts) | sa kho → sakho (th)ผู้ใหญ่บ้าน อริยสาวกนั้นปราศจากความเพ่งเล็งอยากได้ของเขา ปราศจาก พยาบาทอย่างนี้ไม่หลง มีสัมปชัญญะ มีสติ มีกรุณาจิตแผ่ไปตลอดทิศที่ ๑ ฯลฯ
muditāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati …pe….
muditāsahagatena → S3 has samuditā- (pts note) | viharati → S1-3 insert --pe-- (pts note)มีมุทิตาจิต แผ่ไปตลอดทิศที่ ๑ ฯลฯ
Sa kho so, gāmaṇi, ariyasāvako evaṁ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno paṭissato upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ, iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
paṭissato upekkhāsahagatena → patissato upekhāsahagatena (bj) | catutthaṁ → catutthiṁ (bj) | abyāpajjena → avyāpajjhena (bj, sya-all) | upekkhāsahagatena → upekkhāsahagate (my) | vigatabyāpādo → vigatavyāpādo (bjt, pts) | sa kho → sakho (th) | abyāpajjena → abyāpajjhena (th) | disaṁ → disam (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | lokaṁ → lokam (pts) | abyāpajjena → avyapajjhena (pts)ผู้ใหญ่บ้าน อริยสาวกนั้นปราศจากความเพ่งเล็งอยากได้ของเขา ปราศจาก พยาบาทอย่างนี้ไม่หลง มีสัมปชัญญะ มีสติ มีอุเบกขาจิตแผ่ไปตลอดทิศที่ ๑ ... ทิศที่ ๒ ... ทิศที่ ๓ ... ทิศที่ ๔ ... ทิศเบื้องบน ทิศเบื้องล่าง ทิศเฉียง แผ่ ไปตลอดโลก ทั่วทุกหมู่เหล่า ในที่ทุกสถาน ด้วยอุเบกขาจิตอันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่มีขอบเขต ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียนอยู่
So iti paṭisañcikkhati:
paṭisañcikkhati yvāyaṁ → paṭisaṁcikkhati yoyaṁ (bj)อริยสาวกนั้นพิจารณาเห็นอย่างนี้ว่า
‘yvāyaṁ satthā evaṁvādī evaṁdiṭṭhi:
yvāyaṁ → yoyaṁ (bjt) | yvāyaṁ → yvāhaṁ (th)‘ศาสดาผู้มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ ว่า
“natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ, natthi hutaṁ natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, natthi ayaṁ loko natthi paro loko, natthi mātā natthi pitā natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj) | ye → yo (bj) | dinnaṁ → tatonidānaṁ pāpaṁ (sya-all) | hutaṁ → tatonidānaṁ pāpaṁ (sya-all) | ayaṁ loko → tatonidānaṁ puññaṁ (sya-all) | mātā → puññaṁ (sya-all) | pavedentīti → pavedentī ti (ms2005) | + → natthiyiṭṭham (pts) | yiṭṭhaṁ → hutam (pts) | imañca lokaṁ → imañ ca lokam (pts) | sayaṁ → sayam (pts)‘ทานที่ให้แล้วไม่มีผล ยัญที่บูชาแล้วไม่มีผล การเซ่นสรวงไม่มีผล ผลวิบาก แห่งกรรมที่ทำไว้ดีและชั่วก็ไม่มี โลกนี้ไม่มี โลกหน้าไม่มี มารดาไม่มีคุณ บิดาไม่ มีคุณ โอปปาติกสัตว์ไม่มี สมณพราหมณ์ผู้ประพฤติดีปฏิบัติชอบทำให้แจ้งโลกนี้ และโลกหน้าด้วยปัญญาอันยิ่งเองแล้วสอนผู้อื่นให้รู้แจ้งก็ไม่มีในโลก’
Sace tassa bhoto satthuno saccaṁ vacanaṁ, apaṇṇakatāya mayhaṁ, yvāhaṁ na kiñci byābādhemi tasaṁ vā thāvaraṁ vā.
yvāhaṁ → sohaṁ (bj) | byābādhemi → vyābādhemi (bjt, pts) | vacanaṁ → vacanam (pts) | yvāhaṁ → yo haṁ (pts)ถ้าศาสดาท่านนั้นพูดจริง ข้อที่เราสำรวมกาย วาจา ใจ และข้อที่เราหลังจาก ตายแล้วจักไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์
Ubhayamettha kaṭaggāho, yaṁ camhi kāyena saṁvuto vācāya saṁvuto manasā saṁvuto, yañca kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissāmī’ti.
yañ → S1-3 omit yañ (pts note) | yaṁ camhi → yañcamhi (bjt, th) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | ubhayamettha kaṭaggāho yaṁ camhi → ubhayam ettha kaṭaggaho yañcamhi (pts) | yañca → yañ ca (pts) | paraṁ → param (pts) | lokaṁ upapajjissāmīti → lokam upapajjissāmī ti (pts)ทั้ง ๒ ข้อนี้เป็นการถือเอาชัยชนะในคำสอน เพราะเราไม่เบียดเบียนใคร ๆ ไม่ว่าผู้สะดุ้งหรือผู้มั่นคง จึงเป็นผู้ปฏิบัติไม่ผิด’
Tassa pāmojjaṁ jāyati.
pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (sya-all) | pāmujjam → S1-3 pāmojjaṁ always (pts note) | pāmojjaṁ jāyati → pāmujjam jayati (pts)ปราโมทย์ก็เกิดแก่อริยสาวกนั้น
Pamuditassa pīti jāyati.เมื่อเกิดปราโมทย์ ปีติก็เกิด
Pītimanassa kāyo passambhati.เมื่อใจเกิดปีติ กายก็สงบ
Passaddhakāyo sukhaṁ vedayati.
vedayati → vediyati (bj)เธอผู้มีกายสงบย่อมอยู่สบาย
Sukhino cittaṁ samādhiyati.จิตของเธอผู้อยู่สบายย่อมตั้งมั่น
Ayaṁ kho, gāmaṇi, dhammasamādhi.
kho → kho so (bj) | + → sa (pts)ผู้ใหญ่บ้าน ธรรมสมาธิเป็นอย่างนี้แล
Tatra ce tvaṁ cittasamādhiṁ paṭilabheyyāsi, evaṁ tvaṁ imaṁ kaṅkhādhammaṁ pajaheyyāsi.
tvaṁ cittasamādhiṁ paṭilabheyyāsi → tvam cittasamādhim paṭilābheyyāsi (pts) | tvaṁ → tvam (pts) | kaṅkhādhammaṁ → kaṅkhādhammam (pts)ถ้าท่านตั้งอยู่ในธรรมสมาธินั้น พึงได้ จิตตสมาธิ เมื่อเป็นเช่นนี้ท่านพึงละความเคลือบแคลงนี้ได้
Sa kho so, gāmaṇi, ariyasāvako evaṁ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno paṭissato upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ, iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
paṭissato upekkhāsahagatena → patissato upekhāsahagatena (bj) | catutthaṁ → catutthiṁ (bj) | abyāpajjena → avyāpajjhena (bj, sya-all) | upekkhāsahagatena → upekkhāsahagate (my) | vigatabyāpādo → vigatavyāpādo (bjt, pts) | sa → sakho (th) | abyāpajjena → abyāpajjhena (th) | disaṁ → disam (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | lokaṁ upekkhāsahagatena → lokam upekkhā-sahagatena (pts)ผู้ใหญ่บ้าน อริยสาวกนั้นปราศจากความเพ่งเล็งอยากได้ของเขา ปราศจาก พยาบาทอย่างนี้ไม่หลง มีสัมปชัญญะ มีสติ มีอุเบกขาจิตแผ่ไปตลอดทิศที่ ๑ ... ทิศที่ ๒ ... ทิศที่ ๓ ... ทิศที่ ๔ ... ทิศเบื้องบน ทิศเบื้องล่าง ทิศเฉียง แผ่ไปตลอดโลกทั่วทุกหมู่เหล่า ในที่ทุกสถาน ด้วยอุเบกขาจิตอันไพบูลย์ เป็น มหัคคตะ ไม่มีขอบเขต ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียนอยู่
So iti paṭisañcikkhati:
paṭisañcikkhati → paṭisaṁcikkhati (bjt)อริยสาวกนั้นพิจารณาเห็นอย่างนี้ว่า
‘yvāyaṁ satthā evaṁvādī evaṁdiṭṭhi:
yvā’yaṁ → yoyaṁ (bj: machasaṁ) | evaṁdiṭṭhi → evaṁdiṭṭhī (pts)‘ศาสดาผู้มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ ว่า
“atthi dinnaṁ, atthi yiṭṭhaṁ, atthi hutaṁ, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, atthi ayaṁ loko atthi paro loko, atthi mātā atthi pitā atthi sattā opapātikā, atthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī”ti.
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj) | loko → S1-3 paraloko (pts note) | ye → S1-3 yo (pts note) | pavedentīti → pavedentī ti (ms2005) | dinnaṁ → dinnam (pts) | yiṭṭhaṁ → yiṭṭham (pts) | hutaṁ → hutam (pts) | sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkhaṭānaṁ (pts) | lokaṁ → lokam (pts) | lokaṁ sayaṁ → lokam sayam (pts)‘ทานที่ให้แล้วมีผล ยัญที่บูชาแล้วมีผล การเซ่นสรวงมีผล ผลวิบากแห่ง กรรมที่ทำไว้ดีและชั่วมี โลกนี้มี โลกหน้ามี มารดามีคุณ บิดามีคุณ โอปปาติกสัตว์ มี สมณพราหมณ์ผู้ประพฤติดีปฏิบัติชอบทำให้แจ้งโลกนี้และโลกหน้าด้วยปัญญา อันยิ่งเองแล้วสอนผู้อื่นให้รู้แจ้งก็มีอยู่ในโลก’
Sace tassa bhoto satthuno saccaṁ vacanaṁ, apaṇṇakatāya mayhaṁ, yvāhaṁ na kiñci byābādhemi tasaṁ vā thāvaraṁ vā.
yvāhaṁ → sohaṁ (bj) | byābādhemi → vyābādhemi (bjt, pts) | sace → sa ce (pts) | vacanaṁ → vacanam (pts) | yvāhaṁ → yo haṁ (pts)ถ้าศาสดาท่านนั้นพูดจริง ข้อที่เราสำรวมกาย วาจา ใจ และข้อที่เราหลัง จากตายแล้วจักไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์
Ubhayamettha kaṭaggāho, yaṁ camhi kāyena saṁvuto vācāya saṁvuto manasā saṁvuto, yañca kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissāmī’ti.
yaṁ camhi → yañcamhi (bjt, th) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | ubhayamettha kaṭaggāho yaṁ camhi → ubhayam ettha kaṭaggaho yañcamhi (pts) | paraṁ → param (pts) | lokaṁ → lokam (pts)ทั้ง ๒ ข้อนี้เป็นการถือเอาชัยชนะในคำสอน เพราะเราไม่เบียดเบียนใคร ๆ ไม่ว่าผู้สะดุ้งหรือผู้มั่นคง จึงเป็นผู้ปฏิบัติไม่ผิด’
Tassa pāmojjaṁ jāyati.
pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (th, pts)ปราโมทย์ก็เกิดแก่อริยสาวกนั้น
Pamuditassa pīti jāyati.เมื่อเกิดปราโมทย์ ปีติก็เกิด
Pītimanassa kāyo passambhati.เมื่อใจเกิดปีติ กายก็สงบ
Passaddhakāyo sukhaṁ vedayati.
vedayati → vediyati (bj)เธอผู้มีกายสงบย่อมอยู่สบาย
Sukhino cittaṁ samādhiyati.จิตของเธอผู้อยู่สบายย่อมตั้งมั่น
Ayaṁ kho, gāmaṇi, dhammasamādhi.
kho → kho so (bj) | gāmaṇi → gāmani (pts)ผู้ใหญ่บ้าน ธรรมสมาธิเป็นอย่างนี้แล
Tatra ce tvaṁ cittasamādhiṁ paṭilabheyyāsi, evaṁ tvaṁ imaṁ kaṅkhādhammaṁ pajaheyyāsi.
cittasamādhiṁ → cittasamādhim (pts) | evaṁ tvaṁ → evam tvam (pts) | kaṅkhādhammaṁ → kaṅkhādhammam (pts)ถ้าท่านตั้งอยู่ในธรรมสมาธินั้น พึงได้ จิตตสมาธิ เมื่อเป็นเช่นนี้ท่านพึงละความเคลือบแคลงนี้ได้
Sa kho so, gāmaṇi, ariyasāvako evaṁ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno paṭissato upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ, iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
paṭissato upekkhāsahagatena → patissato upekhāsahagatena (bj) | catutthaṁ → catutthiṁ (bj) | abyāpajjena → avyāpajjhena (bj) | Sa → S1-3 ayaṁ (pts note) | upekkhāsahagatena → upekkhāsahagate (my) | vigatabyāpādo → vigatavyāpādo (bjt, pts) | sa kho → sakho (th) | abyāpajjena → abyāpajjhena (th) | disaṁ → disam (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | sabbāvantaṁ lokaṁ → sabbāvantam lokam (pts)ผู้ใหญ่บ้าน อริยสาวกนั้นปราศจากความเพ่งเล็งอยากได้ของเขา ปราศจาก พยาบาทอย่างนี้ไม่หลง มีสัมปชัญญะ มีสติ มีอุเบกขาจิตแผ่ไปตลอดทิศที่ ๑ ... ทิศ ที่ ๒ ... ทิศที่ ๓ ... ทิศที่ ๔ ... ทิศเบื้องบน ทิศเบื้องล่าง ทิศเฉียง แผ่ไปตลอด โลก ทั่วทุกหมู่เหล่า ในที่ทุกสถาน ด้วยอุเบกขาจิตอันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่ มีขอบเขต ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียนอยู่
So iti paṭisañcikkhati:
paṭisañcikkhati → paṭisaṁcikkhati (bjt)อริยสาวกนั้นพิจารณาเห็นอย่างนี้ว่า
‘yvāyaṁ satthā evaṁvādī evaṁdiṭṭhi:
evaṁdiṭṭhi → evaṁdiṭṭhī (pts)‘ศาสดาท่านหนึ่งมีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิ อย่างนี้ว่า
“karoto kārayato, chedato chedāpayato, pacato pācāpayato, socayato socāpayato, kilamato kilamāpayato, phandato phandāpayato, pāṇamatipātayato, adinnaṁ ādiyato, sandhiṁ chindato, nillopaṁ harato, ekāgārikaṁ karoto, paripanthe tiṭṭhato, paradāraṁ gacchato, musā bhaṇato, karoto na karīyati pāpaṁ.
karoto → karato (bj) | chedato → chindato (bj) | pācāpayato → pācayato (bj); pācayato socato (sya-all) | socāpayato kilamato kilamāpayato → kilamayato (bj) | chedato chedāpayato → chindato chedāpayayo (sya-all) | socāpayato → (sya-all) | kilamāpayato → kilamayato (sya-all) | pāṇamatipātayato → pāṇamatimāpayato (sya-all) | karoto na → karato (sya-all) | chindato → B1 chindato (pts note) | kilamato → Missing in S1-3 (pts note) | kilamāpayato → S1-3 socayato . . . kilamayato (pts note) | chedato chedāpayato → chindato chedāyato (pts) | pāṇamatipātayato adinnaṁ → pāṇam atimāpayato adinnam (pts) | karīyati → kariyati (pts)‘เมื่อบุคคลทำเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำ ตัดเอง ใช้ให้ผู้อื่นตัด เบียดเบียนเอง ใช้ให้ผู้อื่นเบียดเบียน ทำให้เศร้าโศกเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้เศร้าโศก ทำให้ลำบากเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้ลำบาก ดิ้นรนเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้ดิ้นรน ฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ ตัดช่องย่องเบา ปล้นสะดม ปล้นในบ้านหลังเดียว ดักปล้นที่ทางเปลี่ยว เป็นชู้ พูดเท็จ ผู้ทำ(เช่นนั้น)ก็ไม่จัดว่าทำบาป
Khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ kareyya, natthi tatonidānaṁ pāpaṁ, natthi pāpassa āgamo.
pathaviyā → paṭhaviyā (bj) | ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ → ekamaṁsakhalaṁ ekamaṁsapuñjaṁ (bjt) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | cepi → ce pi (pts) | maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ → maṁsakhalam ekam maṁsapuñjam (pts) | tatonidānaṁ → tato nidānam (pts)แม้หากบุคคลใช้จักรมีคมดุจมีดโกนสังหารเหล่าสัตว์ในปฐพีนี้ให้เป็นลานตากเนื้อ ให้เป็นกองเนื้อเดียวกัน เขาย่อมไม่มีบาปที่เกิดจากกรรมนั้น ไม่มีบาปมาถึงเขา
Dakkhiṇañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya hananto ghātento chindanto chedāpento pacanto pācāpento, natthi tatonidānaṁ pāpaṁ, natthi pāpassa āgamo.
pācāpento → pācento (bj) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | dakkhiṇañcepi → dakkhiṇaṁ cepi (th) | dakkhiṇañcepi → dakkhiṇaṁ ce pi (pts) | tīraṁ → tīram (pts) | tatonidānaṁ → tato nidānam (pts)แม้หากบุคคลไปฝั่งขวาแม่น้ำคงคาฆ่าเอง ใช้ให้ผู้อื่นฆ่า ตัดเอง ใช้ให้ผู้อื่นตัด เบียดเบียนเอง ใช้ให้ผู้อื่นเบียดเบียน เขาย่อมไม่มีบาปที่เกิดจากกรรมนั้น ไม่มี บาปมาถึงเขา
Uttarañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya dadanto dāpento, yajanto yajāpento, natthi tatonidānaṁ puññaṁ, natthi puññassa āgamo.
yajāpento → yājento (bj) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | uttarañcepi → uttaraṁ cepi (th) | uttarañcepi → uttarañ ce pi (pts) | tīraṁ → tīram (pts) | tatonidānaṁ puññaṁ → tato nidānam puññam (pts)แม้หากบุคคลไปฝั่งซ้ายแม่น้ำคงคาให้เอง ใช้ให้ผู้อื่นให้ บูชาเอง ใช้ให้ผู้อื่นบูชา เขาย่อมไม่มีบุญที่เกิดจากกรรมนั้น ไม่มีบุญมาถึงเขา
Dānena damena saṁyamena saccavajjena natthi puññaṁ, natthi puññassa āgamo”ti.
saṁyamena → saññamena (bjt) | āgamoti → āgamo ti (ms2005, pts)ไม่มีบุญที่เกิดจากการให้ทาน จากการฝึกอินทรีย์ จากการสำรวม จากการพูดคำสัตย์ ไม่มีบุญมาถึงเขา’
Sace tassa bhoto satthuno saccaṁ vacanaṁ, apaṇṇakatāya mayhaṁ, yvāhaṁ na kiñci byābādhemi tasaṁ vā thāvaraṁ vā.
yvāhaṁ → sohaṁ (bj) | byābādhemi → vyābādhemi (bjt, pts) | vacanaṁ → vacanam (pts)ถ้าศาสดาท่านนั้นพูดจริง ข้อที่เราสำรวมกาย วาจา ใจ และข้อที่เราหลังจาก ตายแล้วจักไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์
Ubhayamettha kaṭaggāho, yaṁ camhi kāyena saṁvuto vācāya saṁvuto manasā saṁvuto, yañca kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissāmī’ti.
upajjissāmīti → S1-3 omit ti (pts note) | yaṁ camhi → yañcamhi (bjt, th, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | ubhayamettha → ubhayam ettha (pts) | paraṁ → param (pts) | lokaṁ upapajjissāmīti → lokam upajjissāmīti (pts)ทั้ง ๒ ข้อนี้เป็นการถือเอาชัยชนะในคำสอน เพราะเราไม่เบียดเบียนใคร ๆ ไม่ว่าผู้สะดุ้งหรือผู้มั่นคง จึงเป็นผู้ปฏิบัติไม่ผิด’
Tassa pāmojjaṁ jāyati.
pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (th) | pāmojjaṁ jāyati → pāmujjaṁ jayati (pts)ปราโมทย์ก็เกิดแก่อริยสาวกนั้น
Pamuditassa pīti jāyati.เมื่อเกิดปราโมทย์ ปีติก็เกิด
Pītimanassa kāyo passambhati.เมื่อใจเกิดปีติ กายก็สงบ
Passaddhakāyo sukhaṁ vedayati.
vedayati → vediyati (bj)เธอผู้มีกายสงบย่อมอยู่สบาย
Sukhino cittaṁ samādhiyati.จิตของเธอผู้อยู่สบายย่อมตั้งมั่น
Ayaṁ kho, gāmaṇi, dhammasamādhi.
kho → kho so (bj)ผู้ใหญ่บ้าน ธรรมสมาธิเป็นอย่างนี้แล
Tatra ce tvaṁ cittasamādhiṁ paṭilabheyyāsi, evaṁ tvaṁ imaṁ kaṅkhādhammaṁ pajaheyyāsi.
cittasamādhiṁ → cittasamādhim (pts) | tvaṁ → tvam (pts) | kaṅkhādhammaṁ → kaṅkhādhammam (pts)ถ้าท่านตั้งอยู่ในธรรมสมาธินั้น พึงได้ จิตตสมาธิ เมื่อเป็นเช่นนี้ท่านพึงละความเคลือบแคลงนี้ได้
Sa kho so, gāmaṇi, ariyasāvako evaṁ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno paṭissato upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ, iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
paṭissato upekkhāsahagatena → patissato upekhāsahagatena (bj) | catutthaṁ → catutthiṁ (bj) | abyāpajjena → avyāpajjhena (bj) | upekkhāsahagatena → upekkhāsahagate (my) | vigatabyāpādo → vigatavyāpādo (bjt, pts) | sa kho → sakho (th) | abyāpajjena → abyāpajjhena (th) | disaṁ → disam (pts) | uddhamadho tiriyaṁ → uddham adho tiriyam (pts) | lokaṁ → lokam (pts)ผู้ใหญ่บ้าน อริยสาวกนั้นปราศจากความเพ่งเล็งอยากได้ของเขา ปราศจาก พยาบาทอย่างนี้ไม่หลง มีสัมปชัญญะ มีสติ มีอุเบกขาจิตแผ่ไปตลอดทิศที่ ๑ ... ทิศ ที่ ๒ ... ทิศที่ ๓ ... ทิศที่ ๔ ... ทิศเบื้องบน ทิศเบื้องล่าง ทิศเฉียง แผ่ไปตลอด โลกทั่วทุกหมู่เหล่า ในที่ทุกสถาน ด้วยอุเบกขาจิตอันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่มี ขอบเขต ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียนอยู่
So iti paṭisañcikkhati:
paṭisañcikkhati → paṭisaṁcikkhati (bjt)อริยสาวกนั้นพิจารณาเห็นอย่างนี้ว่า
‘yvāyaṁ satthā evaṁvādī evaṁdiṭṭhi:‘ศาสดาท่านหนึ่งมีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิ อย่างนี้ว่า
“karoto kārayato, chindato chedāpayato, pacato pācāpayato, socayato socāpayato, kilamato kilamāpayato, phandato phandāpayato, pāṇamatipātayato, adinnaṁ ādiyato, sandhiṁ chindato, nillopaṁ harato, ekāgārikaṁ karoto, paripanthe tiṭṭhato, paradāraṁ gacchato, musā bhaṇato, karoto karīyati pāpaṁ.
karoto → karato (bj) | pācāpayato → pācayato (bj) | socāpayato kilamato kilamāpayato → kilamayato (bj) | kilamāpayato → S1-3 socayato . . . kilamayato, omitting socato and kilamato (pts note) | chedāpayato → chedāpayayo (th) | pācāpayato → pācayato socato (th) | pāṇamatipātayato → pāṇamatimāpayato (th) | pācāpayato socayato → pācayato socato (pts) | pāṇamatipātayato adinnaṁ → pāṇam atimāpayato adinnam (pts) | ekāgārikaṁ → ekāgārikam (pts) | paradāraṁ → paradāram (pts) | bhaṇato karoto karīyati pāpaṁ → bhanato karato kariyati pāpam (pts)‘เมื่อบุคคลทำเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำ ตัดเอง ใช้ให้ผู้อื่นตัด เบียดเบียนเอง ใช้ให้ผู้อื่นเบียดเบียน ทำให้เศร้าโศกเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้เศร้าโศก ทำให้ลำบาก เอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้ลำบาก ดิ้นรนเอง ใช้ให้ผู้อื่นทำให้ดิ้นรน ฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ ตัดช่องย่องเบา ปล้นสะดม ปล้นในบ้านหลังเดียว ดักปล้นที่ทางเปลี่ยว เป็นชู้ พูดเท็จ ผู้ทำ(เช่นนั้น)ก็ไม่จัดว่าทำบาป
Khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ kareyya, atthi tatonidānaṁ pāpaṁ, atthi pāpassa āgamo.
pathaviyā → paṭhaviyā (bj) | ekaṁ maṁsakhalaṁ ekaṁ maṁsapuñjaṁ → ekamaṁsakhalaṁ ekamaṁsapuñjaṁ (bjt) | cepi → ce pi (pts) | maṁsakhalaṁ → maṁsakhalam (pts) | tatonidānaṁ pāpaṁ → tato nidānam pāpam (pts)แม้หากบุคคลใช้จักรมีคมดุจมีดโกนสังหารเหล่าสัตว์ในปฐพีนี้ให้เป็นลานตากเนื้อ ให้เป็นกองเนื้อเดียวกัน เขาย่อมไม่มีบาปที่เกิดจากกรรมนั้น ไม่มีบาปมาถึงเขา
Dakkhiṇañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya hananto ghātento chindanto chedāpento pacanto pācāpento, atthi tatonidānaṁ pāpaṁ, atthi pāpassa āgamo.
pācāpento → pācento (bj, sya-all) | pācento → B2 pacūpento, this and the preceding word being omitted by B1 (pts note) | dakkhiṇañcepi → dakkhiṇaṁ cepi (th) | dakkhiṇañcepi → dakkhiṇam pi ce (pts) | tatonidānaṁ pāpaṁ → tato nidānam pāpam (pts)แม้หากบุคคลไปฝั่งขวาแม่น้ำคงคาฆ่าเอง ใช้ให้ผู้อื่นฆ่า ตัดเอง ใช้ให้ผู้อื่นตัด เบียดเบียนเอง ใช้ให้ผู้อื่นเบียดเบียน เขาย่อมไม่มีบาปที่เกิดจากกรรมนั้น ไม่มี บาปมาถึงเขา
Uttarañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya dadanto dāpento, yajanto yajāpento, atthi tatonidānaṁ puññaṁ, atthi puññassa āgamo.
yajāpento → yājento (bj, sya-all) | pi → B1 pi instead of ce pi (pts note) | nidānam → S1-3 intermixt here a part of the preceding phrase from pāpam atthi . . . to . . . tato nidānam; the blunder is the same on both sides; but the intruded words are included between [] in S1 (pts note) | tatonidānaṁ → tato nidānaṁ (bjt) | uttarañcepi → uttaraṁ cepi (th) | uttarañcepi → uttarañ ce pi (pts) | tīraṁ → tīram (pts) | tatonidānaṁ puññaṁ → tato nidānam puññam (pts)แม้หากบุคคลไปฝั่งซ้ายแม่น้ำคงคาให้เอง ใช้ให้ผู้อื่นให้ บูชาเอง ใช้ให้ผู้อื่นบูชา เขาย่อมไม่มีบุญที่เกิดจากกรรมนั้น ไม่มีบุญมาถึงเขา
Dānena damena saṁyamena saccavajjena atthi puññaṁ, atthi puññassa āgamo”ti.
saṁyamena saccavajjena → saññamena saccavacanena (bj) | āgamoti → āgamo ti (ms2005, pts) | puññaṁ → puññam (pts)ไม่มีบุญที่เกิดจากการให้ทาน จากการฝึกอินทรีย์ จากการสำรวม จากการพูดคำสัตย์ ไม่มีบุญมาถึงเขา’
Sace tassa bhoto satthuno saccaṁ vacanaṁ, apaṇṇakatāya mayhaṁ, yvāhaṁ na kiñci byābādhemi tasaṁ vā thāvaraṁ vā.
yvāhaṁ → sohaṁ (bj) | byābādhemi → vyābādhemi (bjt, pts) | vacanaṁ → vacanam (pts) | yvāhaṁ → yo haṁ (pts)ถ้าศาสดาท่านนั้นพูดจริง ข้อที่เราสำรวมกาย วาจา ใจ และข้อที่เราหลังจาก ตายแล้วจักไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์
Ubhayamettha kaṭaggāho, yaṁ camhi kāyena saṁvuto vācāya saṁvuto manasā saṁvuto, yañca kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissāmī’ti.
yaṁ camhi → yañcamhi (bjt, th, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | ubhayamettha → ubhayam ettha (pts) | yañca → yaṁ ca (pts) | paraṁ → param (pts) | lokaṁ → lokam (pts)ทั้ง ๒ ข้อนี้เป็นการถือเอาชัยชนะในคำสอน เพราะเราไม่เบียดเบียนใคร ๆ ไม่ว่าผู้สะดุ้งหรือผู้มั่นคง จึงเป็นผู้ปฏิบัติไม่ผิด’
Tassa pāmojjaṁ jāyati.
pāmojjaṁ → pāmujjaṁ (sya-all)ปราโมทย์ก็เกิดแก่อริยสาวกนั้น
Pamuditassa pīti jāyati.
jāyati → jayati (pts)เมื่อเกิดปราโมทย์ ปีติก็เกิด
Pītimanassa kāyo passambhati.เมื่อใจเกิดปีติ กายก็สงบ
Passaddhakāyo sukhaṁ vedayati.
vedayati → vediyati (bj)เธอผู้มีกายสงบย่อมอยู่สบาย
Sukhino cittaṁ samādhiyati.จิตของเธอผู้อยู่สบายย่อมตั้งมั่น
Ayaṁ kho, gāmaṇi, dhammasamādhi.
kho → kho so (bj)ผู้ใหญ่บ้าน ธรรมสมาธิเป็นอย่างนี้แล
Tatra ce tvaṁ cittasamādhiṁ paṭilabheyyāsi, evaṁ tvaṁ imaṁ kaṅkhādhammaṁ pajaheyyāsī”ti.
pajaheyyāsīti → pajaheyyāsi (bj) | evaṁ → evam (pts) | kaṅkhādhammaṁ → kaṅkhādhammam (pts)ถ้าท่านตั้งอยู่ในธรรมสมาธินั้น พึงได้ จิตตสมาธิ เมื่อเป็นเช่นนี้ท่านพึงละความเคลือบแคลงนี้ได้”
Evaṁ vutte, pāṭaliyo gāmaṇi bhagavantaṁ etadavoca:
gāmaṇi → gāmaṇī (sya-all) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้แล้ว ผู้ใหญ่บ้านชื่อปาฏลิยะได้กราบทูลว่า
“abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante …pe…
abhikkantaṁ → abhikkantam (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระภาษิตของพระองค์ชัดเจนไพเราะยิ่งนัก ฯลฯ ขอพระ ผู้มีพระภาคจงทรงจำข้าพระองค์ว่าเป็นอุบาสกผู้ถึงสรณะ
ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th) | pāṇupetaṁ → pāṇupetam (pts)ตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไปจน ตลอดชีวิต”
Terasamaṁ.
terasamaṁ → gāmaṇi saṁyuttaṁ samattaṁ (pts)ปาฏลิยสูตรที่ ๑๓ จบ
Gāmaṇivaggo paṭhamo.
gāmaṇivaggo paṭhamo → gāmaṇisaṁyuttaṁ samattaṁ (my, th) | + → tatruddānaṁ (bjt)
Tassuddānaṁรวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้คือ
Caṇḍo puṭo yodhājīvo, hatthasso asibandhako;
puṭo → tālo (bj) | caṇḍo puṭo → caṇḍaputto (th) hatthasso asibandhako → hatthi hayo pacchābhūmako (pts) | hatthi → ba. hatthissapacchābhūmako desanā saṅkhākulaṁ maṇicūḷaṁ bhagandharāsiyapāṭalīti (sya-all note) | hatthasso asibandhako → hatthassāsi ca khettakā (bjt) | hatthasso asibandhako → hatthi hayo ca (th)๑. จัณฑสูตร ๒. ตาลปุตตสูตร ๓. โยธาชีวสูตร ๔. หัตถาโรหสูตร ๕. อัสสาโรหสูตร ๖. อสิพันธกปุตตสูตร Desanā saṅkhakulaṁ maṇicūḷaṁ, bhadrarāsiyapāṭalīti.
desanā saṅkhakulaṁ maṇicūḷaṁ → saṅkha kulamaṇibhaddakā ca rāsiya pāṭaliyena (bjt) | desanā saṅkhakulaṁ → bhūmako desanāsaṅkhā kulaṁ (th) | saṅkhakulaṁ maṇicūḷaṁ → saṅkhā kūlam maṇicūlam (pts) bhadra → So B2; B1 bhagandha; S1-3 haṭṭhaha (pts note) | Rāsiya → B2 rāsīnam; S1-3 rāsidu (pts note) | Pātalīti → S1-3 manāmoti; B2 manāpoti (pts note) | bhadrarāsiyapāṭalīti → terasāti (bjt) | bhadrarāsiyapāṭalīti → gandhabhakarāsiyapāṭalīti (th) | bhadrarāsiyapāṭalīti → bhadra rāsiya pātalīti (pts)๗. เขตตูปมสูตร ๘. สังขธมสูตร ๙. กุลสูตร ๑๐. มณิจูฬกสูตร ๑๑. คันธภกสูตร ๑๒. ราสิยสูตร ๑๓. ปาฏลิยสูตร