Assārohasutta
Assārohasutta → assa (or haya) (pts1ed)๕ อัสสาโรหสูตร
Atha kho assāroho gāmaṇi yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho assāroho gāmaṇi bhagavantaṁ etadavoca:
gāmaṇi → gāmaṇī (bj, sya-all) | upasaṅkamitvā → upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā (bj) | ekamantaṁ → bhagavantam abhivādetvā ekam antaṁ (pts) | assāroho → assārūho (bj: sī) | assāroho → S1-3 Assarūho always (pts note) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)ครั้งนั้น ผู้ใหญ่บ้านชื่ออัสสาโรหะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ ประทับ นั่ง ณ ที่สมควร แล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“sutaṁ metaṁ, bhante, pubbakānaṁ ācariyapācariyānaṁ assārohānaṁ bhāsamānānaṁ:
pubbakānaṁ ācariyapācariyānaṁ assārohānaṁ bhāsamānānaṁ → pubbakānam ācariyapācariyānam assārohānam bhasamānānaṁ (pts) | sutaṁ metaṁ → sutammetaṁ (th)“ข้าแต่พระองค์ ผู้เจริญ ข้าพระองค์ได้ยินคำของพวกนายทหารม้าผู้เคยเป็นอาจารย์และปาจารย์ ก่อน ๆ กล่าวว่า
‘yo so assāroho saṅgāme ussahati vāyamati, tamenaṁ ussahantaṁ vāyamantaṁ pare hananti pariyāpādenti, so kāyassa bhedā paraṁ maraṇā parajitānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjatī’ti.
paraṁ maraṇā parajitānaṁ → parammaraṇā sarañjitānaṁ (bj) | parajitānaṁ → sarajitānaṁ (sya-all) | parajitānaṁ devānaṁ sahabyataṁ → sarājitānam devānam sahavyatam (pts) | enam → S1-3 tamena (pts note) | Sarājitānam → B1-2 parajitānam as before (pts note) | sahabyataṁ → sahavyataṁ (bjt) | tamenaṁ ussahantaṁ vāyamantaṁ → tam enam ussahantam vāyamantam (pts) | paraṁ → param (pts)‘ทหารม้าคนใดอุตส่าห์พยายามในการสงคราม ทหารม้าพวกอื่น สังหารทหารม้าผู้อุตส่าห์พยายามนั้นให้ถึงความตาย เขาหลังจากตายแล้วจะเข้าถึง ความเป็นผู้อยู่ร่วมกับเหล่าเทวดาชื่อสรชิต’
Idha bhagavā kimāhā”ti?
kimāhāti → kim āhāti (pts)ในข้อนี้พระผู้มีพระภาคตรัสอย่างไร”
“Alaṁ, gāmaṇi, tiṭṭhatetaṁ; mā maṁ etaṁ pucchī”ti.
gāmaṇi tiṭṭhatetaṁ → gāmani tiṭṭhatetam (pts) | maṁ etaṁ → mam etam (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า “อย่าเลย ผู้ใหญ่บ้าน จงพักปัญหาข้อนี้ไว้ อย่าถามเราเลย”
Dutiyampi kho …pe…
dutiyampi → dutiyam pi (pts)แม้ครั้งที่ ๒ ฯลฯ
tatiyampi kho assāroho gāmaṇi bhagavantaṁ etadavoca:
gāmaṇi → gāmaṇī (sya-all) | tatiyampi → tatiyam pi (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)แม้ครั้งที่ ๓ ผู้ใหญ่บ้านชื่ออัสสาโรหะได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“sutaṁ metaṁ, bhante, pubbakānaṁ ācariyapācariyānaṁ assārohānaṁ bhāsamānānaṁ:
sutaṁ metaṁ → sutammetaṁ (th) | sutaṁ metaṁ → sutam me tam (pts) | pubbakānaṁ ācariyapācariyānaṁ assārohānaṁ bhāsamānānaṁ → pubbakānam ācariyapācariyānam assārohānam bhāsamānānam (pts)“ข้าแต่ พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ได้ยินคำของพวกนายทหารม้าผู้เคยเป็นอาจารย์และ ปาจารย์ก่อน ๆ กล่าวว่า
‘yo so assāroho saṅgāme ussahati vāyamati, tamenaṁ ussahantaṁ vāyamantaṁ pare hananti pariyāpādenti, so kāyassa bhedā paraṁ maraṇā parajitānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjatī’ti.
paraṁ maraṇā parajitānaṁ → parammaraṇā sarañjitānaṁ (bj) | parajitānaṁ → sarajitānaṁ (sya-all) | sahabyataṁ → sahavyataṁ (bjt) | tamenaṁ → tam enam (pts) | vāyamantaṁ → vāyamantam (pts) | paraṁ → param (pts) | parajitānaṁ devānaṁ sahabyataṁ → sahavyatam (pts)‘ทหารม้าคนใดอุตส่าห์พยายามในการสงคราม ทหารม้า พวกอื่นสังหารทหารม้าผู้อุตส่าห์พยายามนั้นให้ถึงความตาย เขาหลังจากตายแล้ว จะเข้าถึงความเป็นผู้อยู่ร่วมกับเหล่าเทวดาชื่อสรชิต’
Idha bhagavā kimāhā”ti?
kimāhāti → kim āhāti (pts)ในข้อนี้พระผู้มีพระภาคตรัส อย่างไร”
“Addhā kho tyāhaṁ, gāmaṇi, na labhāmi:
na labhāmi → nālatthaṁ (sya-all) | labhāmi → This phrase is missing in B1-2 as before (see p. 309 n.1) (pts note)พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า “ผู้ใหญ่บ้าน เราได้ห้ามท่านแล้วว่า
‘alaṁ, gāmaṇi, tiṭṭhatetaṁ; mā maṁ etaṁ pucchī’ti.
tiṭṭhatetaṁ → tiṭṭhatetam (pts) | maṁ etaṁ → mam etam (pts)‘อย่าเลย ผู้ใหญ่บ้าน จงพักปัญหาข้อนี้ไว้ อย่าถามเราเลย’
Api ca kho tyāhaṁ byākarissāmi.
api ca kho → apica (bj) | kho → Missing in S1-3 (pts note) | byākarissāmi → vyākarissāmi (pts)แต่เอาเถิด เราจักตอบแก่ท่าน
Yo so, gāmaṇi, assāroho saṅgāme ussahati vāyamati tassa taṁ cittaṁ pubbe gahitaṁ dukkaṭaṁ duppaṇihitaṁ:
pubbe gahitaṁ → pubbeva hīnaṁ (bj) | cittaṁ pubbe gahitaṁ dukkaṭaṁ → cittam pubbeva hīnaṁ duggataṁ (pts) | pubbeva → pubbe (bj: syā, machasaṁ) | vāyamati → S1-3 insert here --pe-- (pts note) | hīnaṁ → B1-2 pubbegahitaṁ as before (see p.309 n.2) (pts note) | duggataṁ → B1-2 dukkaṭaṁ (pts note)ทหารม้าคนใดอุตส่าห์พยายามในการสงคราม จิตถูกเขายึด ทำไว้ผิด ตั้งไว้ไม่ดีใน เบื้องต้นว่า
‘ime sattā haññantu vā bajjhantu vā ucchijjantu vā vinassantu vā mā ahesuṁ iti vā’ti.
bajjhantu → vajjhantu (sya-all) | mā → mā vā (sya-all) | vā → Missing in S1-3 (pts note) | mā → S1-3 insert vā as before (pts note) | ahesuṁ iti vāti → ahesum itivāti (pts)‘ขอสัตว์เหล่านี้จงถูกฆ่า จงถูกแทง จงขาดสูญ จงพินาศ หรืออย่าได้มี’
Tamenaṁ ussahantaṁ vāyamantaṁ pare hananti pariyāpādenti, so kāyassa bhedā paraṁ maraṇā parajito nāma nirayo tattha upapajjati.
paraṁ maraṇā parajito → parammaraṇā sarañjito (bj) | tattha upapajjati → tatthuppajjati (bj) | parajito → sarajito (sya-all); sarājito (pts) | upapajjati → B1-2 have as before parajito . . . nirayo . . . (pts note) | tamenaṁ → tam enam (pts) | vāyamantaṁ → vāyamantam (pts) | paraṁ → param (pts)ทหารม้าพวกอื่นสังหารทหารม้าผู้อุตส่าห์พยายามนั้นให้ถึงความตาย เขาหลังจาก ตายแล้วจะไปเกิดในนรกชื่อว่าสรชิต
Sace kho panassa evaṁ diṭṭhi hoti:
diṭṭhi hoti → diṭṭhihoti (bjt)แต่ถ้าเขามีความเห็นนี้ว่า
‘yo so assāroho saṅgāme ussahati vāyamati, tamenaṁ ussahantaṁ vāyamantaṁ pare hananti pariyāpādenti, so kāyassa bhedā paraṁ maraṇā parajitānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjatī’ti, sāssa hoti micchādiṭṭhi.
paraṁ maraṇā parajitānaṁ → parammaraṇā sarañjitānaṁ (bj) | parajitānaṁ → sarajitānaṁ (sya-all); sarājitānaṁ (pts) | sahabyataṁ → sahavyataṁ (bjt) | tamenaṁ ussahantaṁ vāyamantaṁ → tam enam ussahantam vāyamantam (pts) | paraṁ → param (pts) | sahabyataṁ → sahavyatam (pts)‘ทหารม้าคนใด อุตส่าห์พยายามในการสงคราม ทหารม้าพวกอื่นสังหารทหารม้าผู้อุตส่าห์พยายาม นั้นให้ถึงความตาย เขาหลังจากตายแล้วจะเข้าถึงความเป็นผู้อยู่ร่วมกับเหล่าเทวดา ชื่อสรชิต’ ความเห็นของเขาเป็นมิจฉาทิฏฐิ
Micchādiṭṭhikassa kho panāhaṁ, gāmaṇi, purisapuggalassa dvinnaṁ gatīnaṁ aññataraṁ gatiṁ vadāmi—
panāhaṁ → panāham (pts) | gatīnaṁ → gatīnam (pts)และผู้เป็นมิจฉาทิฏฐิเรากล่าวว่ามีคติ เป็นอย่าง ๑ ใน ๒ อย่าง คือ
nirayaṁ vā tiracchānayoniṁ vā”ti.
tiracchānayoniṁ vāti → tiracchāyoniṁ vā ti (pts)นรกหรือกำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน”
Evaṁ vutte, assāroho gāmaṇi parodi, assūni pavattesi.
gāmaṇi → gāmaṇī (sya-all); gāmani (pts)เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้แล้ว ผู้ใหญ่บ้านชื่ออัสสาโรหะได้ร้องไห้ น้ำตา ไหลพราก พระผู้มีพระภาคตรัสว่า
“Etaṁ kho tyāhaṁ, gāmaṇi, nālatthaṁ:
tyāhaṁ → tyāham (pts) | nālatthaṁ → nālattham (pts)“ผู้ใหญ่บ้าน เราได้ห้ามท่านแล้วว่า
‘alaṁ, gāmaṇi, tiṭṭhatetaṁ; mā maṁ etaṁ pucchī’”ti.
gāmaṇi tiṭṭhatetaṁ → gāmani tiṭṭhatetam (pts) | maṁ etaṁ → mam etam (pts)‘อย่าเลย ผู้ใหญ่บ้าน ท่านจงพักปัญหาข้อนี้ไว้ อย่าถามเราเลย”
“Nāhaṁ, bhante, etaṁ rodāmi yaṁ maṁ bhagavā evamāha.
evamāha → etam āha (pts) | nāhaṁ → nāham (pts) | yaṁ maṁ → yam mam (pts)ผู้ใหญ่บ้านชื่ออัสสาโรหะได้กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ มิได้ร้องไห้เพราะพระองค์ตรัสกับข้าพระองค์อย่างนั้น
Api cāhaṁ, bhante, pubbakehi ācariyapācariyehi assārohehi dīgharattaṁ nikato vañcito paluddho:
paluddho → paraddho (bj) | api cāhaṁ → apicāhaṁ (my) | cāhaṁ → cāham (pts)แต่ข้าพระองค์ถูกพวก นายทหารม้าผู้เคยเป็นอาจารย์และปาจารย์ก่อน ๆ หลอกลวงให้หลงมานานว่า
‘yo so assāroho saṅgāme ussahati vāyamati, tamenaṁ ussahantaṁ vāyamantaṁ pare hananti pariyāpādenti, so kāyassa bhedā paraṁ maraṇā parajitānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjatī’”ti.
paraṁ maraṇā parajitānaṁ → parammaraṇā sarañjitānaṁ (bj) | upapajjatīti → upapajjatīti abhikkantaṁ bhante (bj) | parajitānaṁ → sarajitānaṁ (sya-all); sarājitānaṁ (pts) | sahabyataṁ upapajjatīti → sahavyatam upapajjātīti (pts) | sarājitānaṁ → In this sutta S1-3 have always sarājita, B1-2 having, as before, parajita (pts note) | sahabyataṁ → sahavyataṁ (bjt) | tamenaṁ ussahantaṁ vāyamantaṁ → tam enam ussahantam vāyamantam (pts) | paraṁ → param (pts)‘ทหารม้าคนใดอุตส่าห์พยายามในการสงคราม ทหารม้าพวกอื่นสังหารทหารม้าผู้ อุตส่าห์พยายามนั้นให้ถึงความตาย เขาหลังจากตายแล้วจะเข้าถึงความเป็นผู้อยู่ ร่วมกับเหล่าเทวดาชื่อสรชิต’
“Abhikkantaṁ, bhante …pe…
+ → abhikkantaṁ bhante (bjt)ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระภาษิตของพระองค์ชัดเจน ไพเราะยิ่งนัก ฯลฯ ขอพระผู้มีพระภาคจงทรงจำข้าพระองค์ว่าเป็นอุบาสกผู้ถึงสรณะ
ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th) | pāṇupetaṁ → pāṇupetam (pts)ตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไปจนตลอดชีวิต”