Paṭhamavihārasutta๑๑ ปฐมวิหารสูตร
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthīnidānaṁ (sya-all) | sāvatthinidānaṁ icchāmahaṁ → icchāmaham (pts)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
“Icchāmahaṁ, bhikkhave, aḍḍhamāsaṁ paṭisallīyituṁ.
paṭisallīyituṁ → patisalliyituṁ (bj); paṭisalliyituṁ (cck) | aḍḍhamāsaṁ paṭisallīyituṁ → aḍḍhamāsam paṭisalliyituṁ (pts) | aḍḍhamāsaṁ → addhamāsaṁ (bj: sī.pævi, sī.pavi) | patisalliyituṁ → paṭisalliyituṁ (bj: machasaṁ, syā) | paṭisalliyituṁ → S1-3 -sallī- B2 -salla- (pts note) | icchāmahaṁ → icchāmaham (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย เราปรารถนาจะหลีกเร้นสักครึ่งเดือน
Namhi kenaci upasaṅkamitabbo, aññatra ekena piṇḍapātanīhārakenā”ti.ใคร ๆ อย่าเข้าไปหาเรา ยกเว้นภิกษุผู้นำอาหารบิณฑบาตเข้าไปให้รูปเดียว”
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paṭissutvā nāssudha koci bhagavantaṁ upasaṅkamati, aññatra ekena piṇḍapātanīhārakena.
paṭissutvā → B2 paccassosuṁ begun not finished in S3. 12 S1-3 saññappaccayā the phrase is repeated in S1. (pts note) | evaṁ bhanteti → evam bhante ti (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts)ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว ในครึ่งเดือนนี้จึงไม่มีใครเข้าไปเฝ้าพระผู้มี พระภาคเลย ยกเว้นภิกษุผู้นำอาหารบิณฑบาตไปทูลถวายรูปเดียว
Atha kho bhagavā tassa aḍḍhamāsassa accayena paṭisallānā vuṭṭhito bhikkhū āmantesi:
paṭisallānā → paṭisallāṇā (sya-all)ครั้นครึ่งเดือนนั้นผ่านไป พระผู้มีพระภาคเสด็จออกจากที่หลีกเร้นแล้ว รับสั่ง เรียกภิกษุทั้งหลายมาตรัสว่า
“yena svāhaṁ, bhikkhave, vihārena paṭhamābhisambuddho viharāmi, tassa padesena vihāsiṁ.
svāhaṁ → svāham (pts)“ภิกษุทั้งหลาย เรานั้นแรกตรัสรู้ ได้อยู่ด้วยส่วนแห่ง วิหารธรรม (ธรรมเป็นเครื่องอยู่)
So evaṁ pajānāmi:
evaṁ → evam (pts)รู้ชัดอย่างนี้ว่า
‘micchādiṭṭhipaccayāpi vedayitaṁ;
micchādiṭṭhipaccayāpi → micchādiṭṭhipaccayā pi (pts)‘เพราะมิจฉาทิฏฐิเป็นปัจจัย ความเสวยอารมณ์จึงมี
sammādiṭṭhipaccayāpi vedayitaṁ …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | sammādiṭṭhipaccayāpi → sammādiṭṭhipaccayā pi (pts)เพราะสัมมาทิฏฐิเป็นปัจจัย ความเสวยอารมณ์จึงมี ฯลฯ
micchāsamādhipaccayāpi vedayitaṁ;
micchāsamādhipaccayāpi → micchāsamādhipaccayā pi (pts)เพราะมิจฉาสมาธิเป็นปัจจัย ความเสวยอารมณ์จึงมี
sammāsamādhipaccayāpi vedayitaṁ;
sammāsamādhipaccayāpi → sammāsamādhipaccayā pi (pts)เพราะสัมมาสมาธิเป็นปัจจัย ความเสวยอารมณ์จึงมี
chandapaccayāpi vedayitaṁ;
chandapaccayāpi → chandapaccayā pi (pts)เพราะฉันทะเป็นปัจจัย ความเสวยอารมณ์จึงมี
vitakkapaccayāpi vedayitaṁ;
vitakkapaccayāpi → vitakkapaccayā pi (pts)เพราะวิตกเป็นปัจจัย ความเสวยอารมณ์จึงมี
saññāpaccayāpi vedayitaṁ;
saññāpaccayāpi → saññāpaccayā pi (pts)เพราะสัญญาเป็นปัจจัย ความเสวยอารมณ์จึงมี
chando ca avūpasanto hoti, vitakko ca avūpasanto hoti, saññā ca avūpasantā hoti, tappaccayāpi vedayitaṁ;
avūpasanto → avupasanto (bj) | vitakko → vitakkā (bj, sya-all) | avūpasanto hoti → avupasantā honti (bj); avūpasantā honti (sya-all) | avūpasantā hoti → avupasantā honti (bj) | ca → vitakko ca (bj: machasaṁ) | honti → hoti (bj: machasaṁ, syā, sī.pavi) | hoti → S1-3 vitakkāca avupasantā (S3 adds ca) honti. (pts note) | hoti → S1-3 honti. (pts note) | tappaccayāpi → tappaccayā vedayitaṁ chando ca vūpasanto hoti vitakkā ca avūpasantā honti saññā ca avūpasantā honti tappaccayā pi (pts) | + → chando ca vūpasanto hoti vitakkā ca vūpasantā honti saññā ca avūpasantā honti (pts)เพราะฉันทะ วิตก และสัญญาเป็นธรรมไม่สงบเป็นปัจจัย ความเสวยอารมณ์จึงมี
chando ca vūpasanto hoti, vitakko ca vūpasanto hoti, saññā ca vūpasantā hoti, tappaccayāpi vedayitaṁ;
hoti → honti (bj) | vitakko → vitakkā (sya-all) | vūpasanto hoti → vūpasantā honti (sya-all) | vedayitaṁ → aṅkhitapāṭho na dissate machasaṁ, syā potthakesu (bj note) | hoti → S1-3 vitakkā- -santā honti here and further on. (pts note) | hoti → S1-3 honti here and further on. (pts note) | tappaccayāpi → tappaccayā (pts)เพราะฉันทะ วิตก และสัญญาเป็นธรรมสงบเป็นปัจจัย ความเสวยอารมณ์จึงมี
appattassa pattiyā atthi āyāmaṁ, tasmimpi ṭhāne anuppatte tappaccayāpi vedayitan’”ti.
āyāmaṁ → vāyāmo (bj); vāyāmaṁ (sya-all) | āyāmaṁ tasmimpi → vāyāmaṁ tasmiṁpi (sya-all) | vāyāmo → āyāmaṁ (bj: machasaṁ) | āyāmaṁ → vāyāmaṁ (cck: sī. syā.) | āyāmaṁ → S1-3 āyāma B1 āyācam. (pts note) | tasmimpi → tasmim pi (pts) | tappaccayāpi vedayitanti → tappaccayā pi vedayitan ti (pts)ความพยายามเพื่อบรรลุธรรมที่ยังไม่บรรลุ มีอยู่ แต่เพราะเมื่อยังไม่ได้บรรลุ ฐานะ นั้นเป็นปัจจัย ความเสวยอารมณ์จึงมี”