- Saṁyutta Nikāya 47.11สังยุตตนิกาย
- 2. Nālandavagga
Nālandavagga → nālandāvaggo (bj); nāḷandavaggo (sya-all)
Mahāpurisasutta๑๑ มหาปุริสสูตร
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthīnidānaṁ (sya-all)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṁ etadavoca:
sāriputto → sārīputto (sya-all) | tenupasaṅkami → tenupa saṅkami (pts) | bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ → ekam antam (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)ครั้งนั้นแล ท่านพระสารีบุตรเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวาย อภิวาทแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“‘mahāpuriso, mahāpuriso’ti, bhante, vuccati.
mahāpurisoti → mahāpuriso ti (pts)“ข้าแต่พระองค์ ผู้เจริญ พระองค์ตรัสว่า ‘มหาบุรุษ มหาบุรุษ’
Kittāvatā nu kho, bhante, mahāpuriso hotī”ti?
hotīti → hotī ti (pts)ด้วยเหตุเพียงเท่าไรหนอ บุคคล จึงชื่อว่าเป็นมหาบุรุษ พระพุทธเจ้าข้า”
“Vimuttacittattā khvāhaṁ, sāriputta, ‘mahāpuriso’ti vadāmi.
khvāhaṁ → khohaṁ (bj, pts) | sāriputta → sārīputta (sya-all) | haṁ → S3 kho ahaṁ B1-2 kvāhaṁ always. (pts note) | khvāhaṁ → kho haṁ (pts) | mahāpurisoti → mahāpuriso ti (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า “สารีบุตร เรากล่าวว่า ‘มหาบุรุษ’
Avimuttacittattā ‘no mahāpuriso’ti vadāmi.
mahāpurisoti → mahāpuriso ti (pts)เพราะมี จิตหลุดพ้น เรากล่าวว่า ‘ไม่ใช่มหาบุรุษ’ เพราะมีจิตยังไม่หลุดพ้น
Kathañca, sāriputta, vimuttacitto hoti?
sāriputta → sārīputta (sya-all) | kathañca → kathañ ca (pts)บุคคลผู้มีจิตหลุดพ้น เป็นอย่างไร
Idha, sāriputta, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
sāriputta → sārīputta (sya-all) | kāyānupassī → kāyanupassī (pts) | abhijjhādomanassaṁ → abhijjhādomanassam (pts)คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ๑. พิจารณาเห็นกายในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกได้
Tassa kāye kāyānupassino viharato cittaṁ virajjati, vimuccati anupādāya āsavehi.เมื่อเธอพิจารณาเห็นกายใน กายอยู่ จิตย่อมคลายกำหนัด หลุดพ้นจากอาสวะทั้งหลาย เพราะไม่ถือมั่น
Vedanāsu …pe…๒. พิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาทั้งหลาย ...
citte …pe…๓. พิจารณาเห็นจิตในจิต ...
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.๔. พิจารณาเห็นธรรมในธรรมทั้งหลายอยู่ มีความเพียร มี สัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกได้
Tassa dhammesu dhammānupassino viharato cittaṁ virajjati, vimuccati anupādāya āsavehi.เมื่อเธอ พิจารณาเห็นธรรมในธรรมทั้งหลายอยู่ จิตย่อมคลายกำหนัด หลุดพ้นจากอาสวะทั้งหลายเพราะไม่ถือมั่น
Evaṁ kho, sāriputta, vimuttacitto hoti.
sāriputta → sārīputta (sya-all)บุคคลผู้มีจิตหลุดพ้น เป็นอย่างนี้แล
Vimuttacittattā khvāhaṁ, sāriputta, ‘mahāpuriso’ti vadāmi.
khvāhaṁ → khohaṁ (bj) | sāriputta → sārīputta (sya-all) | Vimuttacittattā → S1-3 -cittaṁ. (pts note)สารีบุตร เรากล่าวว่า ‘มหาบุรุษ’
Avimuttacittattā ‘no mahāpuriso’ti vadāmī”ti.
mahāpurisoti vadāmīti paṭhamaṁ → mahāpuriso ti vadāmī ti (pts) | avimuttacittattā → S1-3 avimuttattā. (pts note)เพราะมีจิตหลุดพ้น เรากล่าวว่า ‘ไม่ใช่ มหาบุรุษ’ เพราะมีจิตยังไม่หลุดพ้น”