Paṭhamabhayaverūpasantasutta
Paṭhamabhayaverūpasantasutta → tatiyaanāthapiṇḍikasuttaṁ (bj); duveraṁ or anāthapiṇḍika 3 (pts1ed)๒๘ ปฐมภยเวรูปสันตสูตร
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthīnidānaṁ (sya-all) | sāvatthinidānaṁ ekamantaṁ → (pts) | sāvatthinidānaṁ → atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi (bjt)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ bhagavā etadavoca:
anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ → anāthapiṇḍikam (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)พระผู้มีพระภาคได้ตรัสกับท่านอนาถบิณฑิกคหบดีผู้นั่ง ณ ที่สมควรว่า
“yato kho, gahapati, ariyasāvakassa pañca bhayāni verāni vūpasantāni ca honti, catūhi ca sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ariyo cassa ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṁ byākareyya:
vūpasantāni → vūpasantāni ca (bj: machasaṁ, syā) | Yato → S1-3 insert ca. (pts note) | pañcabhayāni → S1 pañcaṅgaṁyāni. (pts note) | sudiṭṭho → S1-3 suddiṭṭho always. (pts note) | ākaṅkhamāno → S1 adds so. (pts note) | byākareyya → vyākareyya (bjt, pts) | catūhi → catuhi (pts) | suppaṭividdho → supaṭividdho (pts) | attanāva → attanā va (pts)“คหบดี เมื่อใด อริยสาวกระงับภัยเวร ๕ ประการได้แล้ว ประกอบด้วยองค์ เครื่องบรรลุโสดา ๔ ประการ และเห็นแจ้งแทงตลอดอริยญายธรรมด้วยปัญญาแล้ว เมื่อนั้น อริยสาวกนั้นเมื่อหวังอยู่ พึงพยากรณ์ตนเองได้ว่า
‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto; sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’.
khīṇatiracchānayoni → khīṇatiracchānayoniyo (sabbattha) | khīṇatiracchānayoni → khīṇatiracchānayoniyo (bj) | khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo → khīṇatiracchānayoniyo khīṇapittivisayo (sya-all) | sambodhiparāyaṇo → sambodhiparāyano (sya-all, pts) | khīṇatiracchānayoni → khīṇatiracchānayoniyo (cck: sabbattha) | khīṇapittivisayo → S1-3 -petti- (pts note) | khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo → khīṇanirayo mhi khīṇatiracchānayoniyo khīṇapittivisayo (pts) | sotāpannohamasmi → sotāpanno ham asmi (pts)‘เรามีนรกสิ้นแล้ว มีกำเนิดสัตว์ดิรัจฉานสิ้นแล้ว มีภูมิแห่งเปรตสิ้นแล้ว มีอบาย ทุคติ และวินิบาต สิ้นแล้ว เป็นโสดาบัน ไม่มีทางตกต่ำ มีความแน่นอนที่จะสำเร็จสัมโพธิในวันข้างหน้า
Katamāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti?
pañca bhayāni → pañcabhayāni (pts)อริยสาวกระงับภัยเวร ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ
Yaṁ, gahapati, pāṇātipātī pāṇātipātappaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṁ veraṁ pasavati, samparāyikampi bhayaṁ veraṁ pasavati, cetasikampi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvediyati.
paṭisaṁvediyati → paṭisaṁvedayati (sya-all) | pi → missing in S1-3. (pts note) | pasavati → S1 pavasati. (pts note) | pāṇātipātappaccayā → pāṇātipātapaccayā (th) | pāṇātipātappaccayā diṭṭhadhammikampi → pāṇātipātapaccayā diṭṭhadhammikam pi (pts) | veraṁ → veram (pts) | samparāyikampi → samparāyikam pi (pts) | cetasikampi → cetasikam pi (pts) | domanassaṁ → domanassam (pts)๑. บุคคลผู้ฆ่าสัตว์ เพราะการฆ่าสัตว์เป็นปัจจัย จึงประสบภัยเวรที่ เป็นไปในปัจจุบันบ้าง ในสัมปรายภพบ้าง เสวยทุกข์โทมนัส ทางใจบ้าง
Pāṇātipātā paṭiviratassa evaṁ taṁ bhayaṁ veraṁ vūpasantaṁ hoti.
evaṁ taṁ → etaṁ (bj) | bhayaṁ → evaṁ taṁ bhayaṁ (bj: machasaṁ, syā) | evaṁ taṁ → evantaṁ (th) | evaṁ taṁ bhayaṁ → evan tam bhayam (pts)บุคคลผู้เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์แล้ว ย่อมระงับภัย เวรนั้นได้อย่างนี้
Yaṁ, gahapati, adinnādāyī …pe…
adinnādāyī → adinnādāyī adinnādānapaccayā (bj)๒. บุคคลผู้ลักทรัพย์ ฯลฯ
yaṁ, gahapati, kāmesumicchācārī …pe…
kāmesumicchācārī → kāmesumicchācārī kāmesumicchācārapaccayā (bj) | kāmesumicchācārī → kāmesu micchācārī (th, pts)๓. บุคคลผู้ประพฤติผิดในกาม ฯลฯ
yaṁ, gahapati, musāvādī …pe…
musāvādī → musāvādī musāvādapaccayā (bj) | musāvādī → S1-3 add adi- -dānapaccayā -pe- kā- micchācārapaccayā musāvādapaccayā. (pts note)๔. บุคคลผู้พูดเท็จ ฯลฯ
yaṁ, gahapati, surāmerayamajjappamādaṭṭhāyī surāmerayamajjappamādaṭṭhānappaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṁ veraṁ pasavati, samparāyikampi bhayaṁ veraṁ pasavati, cetasikampi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvediyati.
paṭisaṁvediyati surāmerayamajjappamādaṭṭhānā → paṭisaṁvedayati surāmerayamajjapamādaṭṭhānā (sya-all) | surāmerayamajjappamādaṭṭhāyī surāmerayamajjappamādaṭṭhānappaccayā → surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī surāmerayamajjapamādaṭṭhānappaccayā (bjt) | surāmerayamajjappamādaṭṭhāyī surāmerayamajjappamādaṭṭhānappaccayā → surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī surāmerayamajjapamādaṭṭhānapaccayā (th) | surāmerayamajjappamādaṭṭhāyī surāmerayamajjappamādaṭṭhānappaccayā diṭṭhadhammikampi → surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī surāmerayamajjapamādaṭṭhānapaccayā diṭṭhadhammikam pi (pts) | veraṁ → veram (pts) | samparāyikampi → samparāyikam pi (pts) | cetasikampi → cetasikam pi (pts) | domanassaṁ → domanassam (pts)๕. บุคคลผู้เสพของมึนเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นเหตุแห่งความ ประมาท เพราะการเสพของมึนเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นเหตุ แห่งความประมาทเป็นปัจจัย จึงประสบภัยเวรที่เป็นไปใน ปัจจุบันบ้าง ในสัมปรายภพบ้าง เสวยทุกข์โทมนัสทางใจบ้าง
Surāmerayamajjappamādaṭṭhānā paṭiviratassa evaṁ taṁ bhayaṁ veraṁ vūpasantaṁ hoti.
evaṁ taṁ → etaṁ (bj) | tam → S1-3 etaṁ instead of evan tam. (pts note) | surāmerayamajjappamādaṭṭhānā → surāmerayamajjapamādaṭṭhānā (bjt, th, pts) | evaṁ taṁ → evantaṁ (th) | evaṁ taṁ bhayaṁ veraṁ → evan tam bhayam veram (pts)บุคคลผู้เว้นขาดจากการเสพของมึนเมาคือสุราและเมรัยอันเป็น เหตุแห่งความประมาทแล้ว ย่อมระงับภัยเวรนั้นได้อย่างนี้
Imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti.
pañca bhayāni → pañcabhayāni (pts)อริยสาวกระงับภัยเวร ๕ ประการนี้
Katamehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti?
catūhi → catuhi (pts)อริยสาวกประกอบด้วยองค์เครื่องบรรลุโสดา ๔ ประการ อะไรบ้าง
Idha, gahapati, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti—คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้
itipi so bhagavā …pe… satthā devamanussānaṁ buddho bhagavāti.
itipi → iti pi (pts) | + → la-pe (pts) | devamanussānaṁ → devamanussānam (pts) | bhagavāti → bhagavā ti (pts)๑. ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้าว่า ‘แม้ เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น ฯลฯ เป็นศาสดาของ เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย เป็นพระพุทธเจ้า เป็นพระผู้มีพระภาค’
Dhamme …pe…๒. ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระธรรม ฯลฯ
saṅghe …pe…
saṅghe → saṁghe (ms2005)๓. ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระสงฆ์ ฯลฯ
ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi …pe… samādhisaṁvattanikehi.
akhaṇḍehi → akkhaṇḍehi (th) | + → la-pe (pts)๔. ประกอบด้วยศีลที่พระอริยะชอบใจ ไม่ขาด ฯลฯ เป็นไปเพื่อ สมาธิ
Imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti.
catūhi → catuhi (pts)อริยสาวกประกอบด้วยองค์เครื่องบรรลุโสดา ๔ ประการนี้
Katamo cassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho?
suppaṭividdho → supaṭividdho (pts)อริยสาวกนั้นเห็นแจ้งแทงตลอดอริยญายธรรมด้วยปัญญา เป็นอย่างไร
Idha, gahapati, ariyasāvako paṭiccasamuppādaññeva sādhukaṁ yoniso manasi karoti—
paṭiccasamuppādaññeva → paṭiccasamuppādaṁ yeva (bjt) | manasi karoti → manasikaroti (bjt, th) | paṭiccasamuppādaññeva sādhukaṁ → paṭiccasamuppādam yeva sādhukam (pts)คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้มนสิการโดยแยบคายด้วยดี ซึ่งปฏิจจสมุปบาท คือ
iti imasmiṁ sati idaṁ hoti, imassuppādā idaṁ uppajjati;
imassuppādā idaṁ → imassuppadā idam (pts)เมื่อเหตุ (มีอวิชชาเป็นต้น) นี้มี ผล (มีสังขารเป็นต้น)นี้จึงมี เพราะสหชาตปัจจัย นี้เกิด ผลนี้จึงเกิด
iti imasmiṁ asati idaṁ na hoti, imassa nirodhā idaṁ nirujjhati;
Iti → missing in S1-3. (pts note) | imasmiṁ → imasmim (pts) | idaṁ → idam (pts)เมื่อเหตุนี้ไม่มี ผลนี้จึงไม่มี เพราะเหตุนี้ดับ ผลนี้จึงดับ
yadidaṁ avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ …pe…
yadidaṁ avijjāpaccayā → yad idam avijjapaccayā (pts) | la → S1-3 give at large the enumeration. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt) | viññāṇaṁ → viññānaṁ (pts)คือ เพราะอวิชชาเป็นปัจจัย สังขารจึงมี เพราะสังขารเป็นปัจจัย วิญญาณจึงมี ฯลฯ
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
evametassa → evam etassa (pts)ความเกิดแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้มีได้ด้วยประการฉะนี้
Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho …pe…
saṅkhāranirodho → saṅkhāranirodho saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho (bj) | saṅkhāranirodho → S1-3 saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho viññāṇanirodhā -pe-. (pts note) | la → S1-3 -nirodho. (pts note) | + → phassanirodhā vedanānirodho vedanānirodhā taṇhānirodho (my) | avijjāya tveva → avijjāyatveva (bjt) | + → sokaparideva dukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti (bjt)เพราะอวิชชาดับไม่เหลือด้วยวิราคะ สังขารจึงดับ ฯลฯ
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
hoti → hotīti (bj) | hoti → S1-3 hotī ti. (pts note) | evametassa → evam etassa (pts)ความดับแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้มีได้ด้วยประการฉะนี้
Ayamassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho.
ayamassa → ayam assa (pts) | suppaṭividdho → supaṭividdho (pts)อริยสาวกนั้นเห็นแจ้งแทงตลอดอริยญายธรรมด้วยปัญญา เป็นอย่างนี้แล
Yato kho, gahapati, ariyasāvakassa imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ayañcassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho. So ākaṅkhamāno attanāva attānaṁ byākareyya:
ayañcassa → ayamassa (bj) | ayamassa → ayañcassa (bj: machasaṁ, syā) | byākareyya → vyākareyya (bjt, pts) | pañca bhayāni → pañcabhayāni (pts) | catūhi → catuhi (pts) | ayañcassa → ayaṁ cassa (pts) | suppaṭividdho → supaṭividdho (pts) | attanāva → attanā va (pts)เมื่อใด อริยสาวกระงับภัยเวร ๕ ประการนี้ ประกอบด้วยองค์เครื่องบรรลุ โสดา ๔ ประการนี้ และเห็นแจ้งแทงตลอดอริยญายธรรมด้วยปัญญาแล้ว เมื่อนั้น อริยสาวกนั้น เมื่อหวังอยู่ พึงพยายากรณ์ตนเองได้ว่า
‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto; sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’”ti.
khīṇatiracchānayoni → khīṇatiracchānayoniyo (bj) | khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo → khīṇatiracchānayoniyo khīṇapittivisayo (sya-all) | sambodhiparāyaṇoti aṭṭhamaṁ → sambodhiparāyanoti (sya-all, pts) | asmi → B1 asmiṁ. (pts note)‘เรามีนรกสิ้นแล้ว มี กำเนิดสัตว์ดิรัจฉานสิ้นแล้ว มีภูมิแห่งเปรตสิ้นแล้ว มีอบาย ทุคติ และวินิบาต สิ้นแล้ว เป็นโสดาบัน ไม่มีทางตกต่ำ มีความแน่นอนที่จะสำเร็จสัมโพธิในวัน ข้างหน้า”