Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Saṁyutta Nikāya 56.11สังยุตตนิกาย
  • 2. Dhammacakkappavattanavagga

Dhammacakkappavattanasutta
Dhammacakkappavattanasutta → tathāgatena vutta 1 (pts1ed)
๑๑ ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร

Ekaṁ samayaṁ bhagavā bārāṇasiyaṁ viharati isipatane migadāye.
+ → evaṁ me sutaṁ (bjt) | + → evamme sutaṁ (th) | samayaṁ → samayam (pts)
ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้ สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เขตกรุง พาราณสี
Tatra kho bhagavā pañcavaggiye bhikkhū āmantesi:ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกภิกษุปัญจวัคคีย์มาตรัสว่า

“Dveme, bhikkhave, antā pabbajitena na sevitabbā.
sevitabbā → nasevitabbā katame dve (bj: machasaṁ, syā) | dveme → dve me (bjt, pts) | sevitabbā → sevittabbā (pts)
“ภิกษุทั้งหลาย ที่สุด ๒ ประการ บรรพชิตไม่พึงเสพ
Katame dve?
katame dve yo cāyaṁ → yocāyaṁ (bj) | dve → ba. evaṁ. sī. idaṁ pāṭhadvayaṁ na dissati (sya-all note)
ที่สุด ๒ ประการ อะไรบ้าง คือ
Yo cāyaṁ kāmesu kāmasukhallikānuyogo hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasaṁhito, yo cāyaṁ attakilamathānuyogo dukkho anariyo anatthasaṁhito.
anatthasaṁhito ete kho → anatthasañhito etete (sya-all) | kāmasukhallikānuyogo → kāmesu khallikānuyogo (pts) | pothujjaniko → puthujjanīko (pts) | puthujjanīko → B1 pothuj- -- the text of B2, after a long interruption, reappears here at thuj- with the sheet dhāh. (pts note) | yo cāyaṁ → yocāyaṁ (bjt) | cāyaṁ → cāyam (pts)
๑. กามสุขัลลิกานุโยค (การหมกมุ่นอยู่ด้วยกามสุขในกามทั้งหลาย) เป็นธรรมอันทราม เป็นของชาวบ้าน เป็นของปุถุชน ไม่ใช่ของ พระอริยะ ไม่ประกอบด้วยประโยชน์ ๒. อัตตกิลมถานุโยค (การประกอบความเดือดร้อนแก่ตน) เป็นทุกข์ ไม่ใช่ของพระอริยะ ไม่ประกอบด้วยประโยชน์
Ete kho, bhikkhave, ubho ante anupagamma majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.
kho → te (bj, pts) | anupagamma → anupakamma (pts) | te → ete kho (bj: machasaṁ) | etete → evaṁ. ba. ete kho (sya-all: sī.)
มัชฌิมาปฏิปทาไม่เอียงเข้าใกล้ที่สุด ๒ ประการนี้ที่ตถาคตได้ตรัสรู้ อันเป็น ปฏิปทาก่อให้เกิดจักษุ ก่อให้เกิดญาณ เป็นไปเพื่อสงบระงับ เพื่อรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพาน

Katamā ca sā, bhikkhave, majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati?มัชฌิมาปฏิปทาที่ตถาคตได้ตรัสรู้ อันเป็นปฏิปทาก่อให้เกิดจักษุ ก่อให้เกิด ญาน เป็นไปเพื่อสงบระงับ เพื่อรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพานนั้น เป็นอย่างไร Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | ayameva → ayam eva (pts)
คือ อริยมรรคมีองค์ ๘ นี้แล ได้แก่
sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.๑. สัมมาทิฏฐิ ๒. สัมมาสังกัปปะ ๓. สัมมาวาจา ๔. สัมมากัมมันตะ ๕. สัมมาอาชีวะ ๖. สัมมาวายามะ ๗. สัมมาสติ ๘. สัมมาสมาธิ Ayaṁ kho sā, bhikkhave, majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.
cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī → cakkhu ñaṇa karaṇī (pts) | ayaṁ → ayam (pts)
นี้คือมัชฌิมาปฏิปทานั้นที่ตถาคตได้ตรัสรู้แล้ว อันเป็นปฏิปทาที่ก่อให้เกิดจักษุ ก่อให้เกิดญาณ เป็นไปเพื่อสงบระงับ เพื่อรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพาน

Idaṁ kho pana, bhikkhave, dukkhaṁ ariyasaccaṁ—
ariyasaccaṁ jātipi → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā pi (pts) | dukkhaṁ → dukkham (pts)
ภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เป็นทุกขอริยสัจ คือ
jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, byādhipi dukkho, maraṇampi dukkhaṁ, appiyehi sampayogo dukkho, piyehi vippayogo dukkho, yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ—saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.
pañcupādānakkhandhā → pañcupādānakkhandhāpi (pts1ed, mr) | byādhipi dukkho → byādhīpi dukkhā (sya-all) | pañcupādānakkhandhā → pañcupādānakkhandhā pi (pts) | pañcupādānakkhandhā → pañcupādānakkhandhāpi (cck: pī. ka.) | dukkhā → S1-3 B2 omit soka- (pts note) | labhati → B1 labbhati. (pts note) | pi → in B1-2 only. (pts note) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005, pts) | byādhipi → vyādhipi (bjt) | jātipi → jāti pi dukkhā jarā pi (pts) | jarāpi → vyādhi pi (pts) | byādhipi dukkho maraṇampi → maraṇam pi (pts) | + → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā pi dukkhā (pts) | yampicchaṁ → yam picchaṁ (pts) | tampi → tam pi (pts)
แม้ความเกิดก็เป็นทุกข์ แม้ความ แก่ก็เป็นทุกข์ แม้ความเจ็บก็เป็นทุกข์ แม้ความตายก็เป็นทุกข์ ความประสบสิ่ง อันไม่เป็นที่รักก็เป็นทุกข์ ความพลัดพรากจากสิ่งอันเป็นที่รักก็เป็นทุกข์ ปรารถนา สิ่งใดไม่ได้สิ่งนั้นก็เป็นทุกข์ โดยย่ออุปาทานขันธ์ ๕ เป็นทุกข์

Idaṁ kho pana, bhikkhave, dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ—
dukkhasamudayaṁ → dukkhasamudayo (bj, sya-all) | dukkhasamudayo → samudayaṁ (bj: machasaṁ, sīmu) | pana → B1 puts pana before kho. (pts note) | ariyasaccaṁ → B2 saccaṁ without ariya. (pts note) | idaṁ → idam (pts) | dukkhasamudayaṁ → dukkhasamudayam (pts)
ภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เป็นทุกขสมุทยอริยสัจ คือ
yāyaṁ taṇhā ponobbhavikā nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṁ—
ponobbhavikā → ponobhavikā (bj) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | ponobbhavikā → ponobhavikā (cck: sī. pī.) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | tatratatrābhinandinī → tatra tatrābhinandinī (bjt) | nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī seyyathidaṁ → nandī rāgasahagatā tatra tatrābhinandinī seyyathīdaṁ (pts)
ตัณหาอันทำให้เกิดอีก ประกอบ ด้วยความเพลิดเพลินและความกำหนัด มีปกติให้เพลิดเพลินในอารมณ์นั้น ๆ คือ
kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā.กามตัณหา ภวตัณหา วิภวตัณหา

Idaṁ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ—
dukkhanirodhaṁ → dukkhanirodho (bj, sya-all) | dukkhanirodho → nirodhaṁ (bj: machasaṁ, sīmu) | kho → B1 vo. (pts note) | bhikkhave → S1 inserts here dukkhaṁ ariyasaccaṁ. (pts note) | dukkhanirodhaṁ → dukkhanirodham (pts)
ภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เป็นทุกขนิโรธอริยสัจ คือ
yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo.
tassāyeva → tassā yeva (th, pts)
ความดับตัณหาไม่เหลือด้วย วิราคะ ความสละ ความสละคืน ความพ้น ความไม่อาลัยในตัณหา

Idaṁ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ—
dukkhanirodhagāminī paṭipadā → dukkhanirodhagāminīpaṭipadā (th) | ariyasaccaṁ → ariyasaccam (pts)
ภิกษุทั้งหลาย ข้อนี้เป็นทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ คือ
ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | ayameva → ayam eva (pts)
อริยมรรคมีองค์ ๘ นี้แล ได้แก่
sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi.
+ → la-pe (pts)
๑. สัมมาทิฏฐิ ฯลฯ ๘. สัมมาสมาธิ

‘Idaṁ dukkhaṁ ariyasaccan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
dukkhaṁ ariyasaccanti → dukkham ariyasaccan ti (pts) | cakkhuṁ → cakkhum (pts) | ñāṇaṁ → ñāṇam (pts)
ภิกษุทั้งหลาย จักษุเกิดขึ้นแล้ว ญาณเกิดขึ้นแล้ว ปัญญาเกิดขึ้นแล้ว วิชชา เกิดขึ้นแล้ว แสงสว่างเกิดขึ้นแล้วแก่เราในธรรมทั้งหลายที่ไม่เคยได้ฟังมาก่อนว่า ‘นี้ทุกขอริยสัจ’
‘Taṁ kho panidaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ pariññeyyan’ti me, bhikkhave, pubbe …pe… udapādi.
pubbe → pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi (bj) | la → S1-3 ananussutem- -āloko udapādi. (pts note) | pe → spelled out in full (pts) | + → ananussutesu dhammesu cakkhum udapādi (pts)
จักษุเกิดขึ้นแล้ว ญาณเกิดขึ้นแล้ว ปัญญาเกิดขึ้นแล้ว วิชชาเกิดขึ้นแล้ว แสงสว่างเกิดขึ้นแล้วแก่เราในธรรมทั้งหลายที่ไม่เคยได้ฟังมาก่อนว่า ‘ทุกขอริยสัจนี้ ควรกำหนดรู้’
‘Taṁ kho panidaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ pariññātan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.จักษุเกิดขึ้นแล้ว ญาณเกิดขึ้นแล้ว ปัญญาเกิดขึ้นแล้ว วิชชาเกิดขึ้นแล้ว แสงสว่างเกิดขึ้นแล้วแก่เราในธรรมทั้งหลายที่ไม่เคยได้ฟังมาก่อนว่า ‘ทุกขอริยสัจนี้ เราได้กำหนดรู้แล้ว’

‘Idaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
dukkhasamudayaṁ → dukkhasamudayo (bj, sya-all) | ariyasaccanti → ariyasaccan ti (pts) | cakkhuṁ → cakkhum (pts) | ñāṇaṁ → ñāṇam (pts)
ภิกษุทั้งหลาย จักษุเกิดขึ้นแล้ว ญาณเกิดขึ้นแล้ว ปัญญาเกิดขึ้นแล้ว วิชชา เกิดขึ้นแล้ว แสงสว่างเกิดขึ้นแล้วแก่เราในธรรมทั้งหลายที่ไม่เคยได้ฟังมาก่อนว่า ‘นี้ทุกขสมุทยอริยสัจ’
‘Taṁ kho panidaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ pahātabban’ti me, bhikkhave, pubbe …pe… udapādi.
dukkhasamudayaṁ → dukkhasamudayo (bj, sya-all) | pubbe → pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi (bj) | dukkhasamudayam → S1 B2 -samudaya. (pts note) | ariyasaccam → S1 -saccanti B2 saccaṁ omitting ariya. (pts note) | + → āloko (bjt) | dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ pahātabbanti → dukkhasamudayam ariyasaccam pahātabban ti (pts) | udapādi → la-pe (pts)
จักษุเกิดขึ้นแล้ว ญาณเกิดขึ้นแล้ว ปัญญาเกิดขึ้นแล้ว วิชชาเกิดขึ้นแล้ว แสงสว่างเกิดขึ้นแล้วแก่เราในธรรมทั้งหลายที่ไม่เคยได้ฟังมาก่อนว่า ‘ทุกขสมุทยอริยสัจ นี้ควรละ’
‘Taṁ kho panidaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ pahīnan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
dukkhasamudayaṁ → dukkhasamudayo (bj)
จักษุเกิดขึ้นแล้ว ญาณเกิดขึ้นแล้ว ปัญญาเกิดขึ้นแล้ว วิชชาเกิดขึ้นแล้ว แสงสว่างเกิดขึ้นแล้วแก่เราในธรรมทั้งหลายที่ไม่เคยได้ฟังมาก่อนว่า ‘ทุกขสมุทยอริยสัจ นี้เราละได้แล้ว’

‘Idaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
dukkhanirodhaṁ → dukkhanirodho (bj, sya-all) | dukkhanirodhaṁ ariyasaccanti → dukkhanirodham ariyasaccan ti (pts) | cakkhuṁ → cakkhum (pts) | ñāṇaṁ → ñāṇam (pts)
ภิกษุทั้งหลาย จักษุเกิดขึ้นแล้ว ญาณเกิดขึ้นแล้ว ปัญญาเกิดขึ้นแล้ว วิชชา เกิดขึ้นแล้ว แสงสว่างเกิดขึ้นแล้วแก่เราในธรรมทั้งหลายที่ไม่เคยได้ฟังมาก่อนว่า ‘นี้ทุกขนิโรธอริยสัจ’
‘Taṁ kho panidaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ sacchikātabban’ti me, bhikkhave, pubbe …pe… udapādi.
dukkhanirodhaṁ → dukkhanirodho (bj, sya-all) | pubbe → pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi (bj) | + → āloko (bjt) | dukkhanirodhaṁ → dukkhanirodham (pts) | sacchikātabbanti → sacchikātabban ti (pts) | udapādi → la-pe (pts)
จักษุเกิดขึ้นแล้ว ญาณเกิดขึ้นแล้ว ปัญญาเกิดขึ้นแล้ว วิชชาเกิดขึ้นแล้ว แสงสว่างเกิดขึ้นแล้วแก่เราในธรรมทั้งหลายที่ไม่เคยได้ฟังมาก่อนว่า ‘ทุกขนิโรธอริยสัจ นี้ควรทำให้แจ้ง’
‘Taṁ kho panidaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ sacchikatan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
dukkhanirodhaṁ → dukkhanirodho (bj, sya-all)
จักษุเกิดขึ้นแล้ว ปัญญาเกิดขึ้นแล้ว วิชชาเกิดขึ้นแล้ว แสงสว่างเกิดขึ้นแล้ว แก่เราในธรรมทั้งหลายที่ไม่เคยได้ฟังมาก่อนว่า ‘ทุกขนิโรธอริยสัจนี้เราได้ทำให้แจ้ง แล้ว’

‘Idaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
idaṁ → tam kho panidaṁ (pts) | dukkhanirodhagāminī paṭipadā → dukkhanirodhagāminīpaṭipadā (th) | ariyasaccanti → ariyasaccan ti (pts) | cakkhuṁ → cakkhum (pts) | ñāṇaṁ → ñāṇam (pts)
ภิกษุทั้งหลาย จักษุเกิดขึ้นแล้ว ญาณเกิดขึ้นแล้ว ปัญญาเกิดขึ้นแล้ว วิชชา เกิดขึ้นแล้ว แสงสว่างเกิดขึ้นแล้วแก่เราในธรรมทั้งหลายที่ไม่เคยได้ฟังมาก่อนว่า ‘นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ’
‘Taṁ kho panidaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ bhāvetabban’ti me, bhikkhave, pubbe …pe… udapādi.
pubbe → pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi (bj); (sya-all) | + → āloko (bjt) | dukkhanirodhagāminī paṭipadā → dukkhanirodhagāminīpaṭipadā (th) | taṁ → tam (pts) | ariyasaccaṁ bhāvetabbanti → ariyasaccam bhāvetabban ti (pts)
จักษุเกิดขึ้นแล้ว ญาณเกิดขึ้นแล้ว ปัญญาเกิด ขึ้นแล้ว วิชชาเกิดขึ้นแล้ว แสงสว่างเกิดขึ้นแล้วแก่เราในธรรมทั้งหลายที่ไม่เคยได้ ฟังมาก่อนว่า ‘ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจนี้ควรเจริญ’
‘Taṁ kho panidaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ bhāvitan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
pa → S1-3 have pubbe ananussutesu- -āloko udapādi. (pts note) | taṁ kho panidaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ bhāvitanti → bhāvitan ti (pts) | cakkhuṁ → cakkhum (pts) | ñāṇaṁ → ñāṇam (pts)
จักษุเกิดขึ้นแล้ว ญาณเกิดขึ้นแล้ว ปัญญาเกิดขึ้นแล้ว วิชชาเกิดขึ้นแล้ว แสงสว่างเกิดขึ้นแล้วแก่เราในธรรมทั้งหลายที่ไม่เคยได้ฟังมาก่อนว่า ‘ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจนี้เราได้เจริญแล้ว’

Yāvakīvañca me, bhikkhave, imesu catūsu ariyasaccesu evaṁ tiparivaṭṭaṁ dvādasākāraṁ yathābhūtaṁ ñāṇadassanaṁ na suvisuddhaṁ ahosi, neva tāvāhaṁ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti paccaññāsiṁ.
abhisambuddho’ti paccaññāsiṁ → abhisambuddho paccaññāsiṁ (bj, sya-all, km) | catūsu → catusu (pts) | ñāṇadassanaṁ → ñāṇaḍassanaṁ (pts) | abhisambuddho → abhisambuddhoti (bj: machasaṁ) | paccaññāsiṁ → abhisambuddho paccaññāsiṁ (cck: sī. syā. kaṁ.) | abhisambuddho → evaṁ. ba. abhisambuddhoti (sya-all: sī.) | suvisuddham → B1-2 visuddhaṁ. (pts note) | tāvāham → B1 tāhaṁ. (pts note) | ti → S1-3 omit ti. (pts note) | evaṁ tiparivaṭṭaṁ → evantiparivaṭṭaṁ (th) | yāvakīvañca → yāva kīvañca (pts) | sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti → sammāsambodhim abhisambuddho ti (pts)
ภิกษุทั้งหลาย ญาณทัสสนะ(ความรู้เห็น) ตามความเป็นจริงของเราในอริยสัจ ๔ ประการนี้ มีวน ๓ รอบ มี ๑๒ อาการอย่างนี้ยังไม่หมดจดดีตราบใด เรา ก็ยังไม่ยืนยันว่า เป็นผู้ตรัสรู้สัมมาสัมโพธิญาณอันยอดเยี่ยมในโลก พร้อมทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหมู่สัตว์พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทวดาและมนุษย์ตราบนั้น

Yato ca kho me, bhikkhave, imesu catūsu ariyasaccesu evaṁ tiparivaṭṭaṁ dvādasākāraṁ yathābhūtaṁ ñāṇadassanaṁ suvisuddhaṁ ahosi, athāhaṁ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti paccaññāsiṁ.
catūsu → catusu (pts) | ti → S3 omit ti. (pts note) | abhisambuddhoti → abhisambuddho (bjt, th) | evaṁ tiparivaṭṭaṁ → evantiparivaṭṭaṁ (th) | tiparivaṭṭaṁ → tiparivaṭṭam (pts) | yathābhūtaṁ → yathābhūtam (pts) | suvisuddhaṁ → suvisuddham (pts) | athāhaṁ → athāham (pts) | anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti → anuttaram sammāsambodhim abhisambuddho ti (pts)
ภิกษุทั้งหลาย เมื่อใดญาณทัสสนะตามความเป็นจริงของเราในอริยสัจ ๔ ประการนี้ มีวน ๓ รอบ มี ๑๒ อาการอย่างนี้หมดจดดีแล้ว เมื่อนั้นเราจึงยืนยันได้ ว่า เป็นผู้ตรัสรู้สัมมาสัมโพธิญาณอันยอดเยี่ยมในโลก พร้อมทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหมู่สัตว์พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทวดาและมนุษย์

Ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi:
dassanaṁ → dassanam (pts)
ญาณทัสสนะ เกิดขึ้นแก่เราว่า
‘akuppā me vimutti, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’”ti.
vimutti → cetovimutti (bj, pts1ed) | vimutti ayamantimā → cetovimutti ayam antimā (pts) | vimutti → cetovimutti (cck: sī. pī.) | cetovimutti → B1 vimutti without ceto. (pts note) | natthi dāni → natthidāni (my, bjt, th) | natthi dāni punabbhavoti → natthidāni punabbhavo ti (pts)
‘ความหลุดพ้นของเราไม่กำเริบ ชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย บัดนี้ภพ ใหม่ไม่มีอีก’

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
พระผู้มีพระภาคได้ตรัสธัมมจักกัปปวัตตนสูตรนี้
Attamanā pañcavaggiyā bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
bhāsitaṁ abhinandunti imasmiñca → bhāsitam abhinanduṁ imasmiṁ ca (pts) | abhinandunti → evaṁ. ba. abhinanduṁ (sya-all: sī.)
ภิกษุปัญจวัคคีย์มีใจยินดี ต่างชื่นชมพระภาษิตของพระผู้มีพระภาค

Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṁ bhaññamāne āyasmato koṇḍaññassa virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi:
āyasmato → B1 āyasmāto. (pts note) | Koṇḍaññassa → B1 koṇḍassa. (pts note) | imasmiñca → ca (pts) | veyyākaraṇasmiṁ → veyyākaraṇasmim (pts) | dhammacakkhuṁ → dhammacakkhum (pts)
เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสเวยยากรณะอยู่ ธรรมจักษุอันปราศจากธุลี ปราศจากมลทิน ได้เกิดแก่ท่านพระโกณฑัญญะว่า
“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.
nirodhadhammanti → nirodhadhamman ti evam (pts) | samudayadhammaṁ → B1 samudayaṁ- (pts note) | Evam → in B1-2 only. (pts note) | sabbaṁ taṁ → sabbantaṁ (bjt, th) | yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | sabbaṁ → sabban (pts)
“สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีความเกิดขึ้นเป็น ธรรมดา สิ่งนั้นทั้งปวงมีความดับไปเป็นธรรมดา”

Pavattite ca pana bhagavatā dhammacakke bhummā devā saddamanussāvesuṁ:
pana → (sya-all) | bhagavatā → ca bhagavatā (bj: syā) | ca → ba. ca pana (sya-all: sī.) | saddamanussāvesuṁ → saddam anussāvesuṁ (pts)
ครั้นพระผู้มีพระภาคทรงประกาศพระธรรมจักรให้เป็นไปแล้ว ทวยเทพชั้น ภุมมะกระจายข่าวว่า
“etaṁ bhagavatā bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmin”ti.
appaṭivattiyaṁ → appativattiyaṁ (bj, pts) | etaṁ → etam (pts) | bārāṇasiyaṁ → bārāṇasiyam (pts) | dhammacakkaṁ → dhammacakkam (pts) | lokasminti → lokasmin ti (pts)
“นั่นพระธรรมจักรอันยอดเยี่ยมพระผู้มีพระภาคทรงให้เป็นไป แล้ว ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เขตกรุงพาราณสี อันสมณพราหมณ์ เทวดา มาร พรหม หรือใคร ๆ ในโลกให้หมุนกลับไม่ได้”

Bhummānaṁ devānaṁ saddaṁ sutvā cātumahārājikā devā saddamanussāvesuṁ:
cātumahārājikā → cātummahārājikā (bjt, th, pts) | saddamanussāvesuṁ → saddam anussāvesuṁ (pts)
ทวยเทพชั้นจาตุมหาราชสดับเสียงของทวยเทพชั้นภุมมะแล้วได้กระจายข่าวต่อ ไปว่า
“etaṁ bhagavatā bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ, appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmin”ti.
appaṭivattiyaṁ → appativattiyaṁ (bj, pts) | appativattiyaṁ → appaṭivattiyā (bj: machasaṁ, syā) | etaṁ → etam (pts) | bārāṇasiyaṁ → bārāṇasiyam (pts) | dhammacakkaṁ pavattitaṁ appaṭivattiyaṁ → dhammacakkam pavattitam appativattiyaṁ (pts) | brahmunā → brahmuṇā (pts) | lokasminti → lokasmin ti (pts)
“นั่นพระธรรมจักรอันยอดเยี่ยมพระผู้มีพระภาคทรงให้เป็นไปแล้ว ณ ป่า อิสิปตนมฤคทายวัน เขตกรุงพาราณสี อันสมณะ พราหมณ์ เทวดา มาร พรหม หรือใคร ๆ ในโลกให้หมุนกลับไม่ได้”
Cātumahārājikānaṁ devānaṁ saddaṁ sutvā tāvatiṁsā devā …pe…
devā → devā saddamanussāvesuṁ (bj) | devā → S1-3 insert saddam anusāvesuṁ -pe- (pts note) | cātumahārājikānaṁ → cātummahārājikānaṁ (bjt, th, pts) | tāvatiṁsā → tāvaṭiṁsā (pts)
ทวยเทพชั้นดาวดึงส์ สดับเสียงของทวยเทพชั้นจาตุมหาราชแล้วได้กระจาย ข่าวต่อไป ฯลฯ
yāmā devā …pe…ทวยเทพชั้นยามา ฯลฯ tusitā devā …pe…ทวยเทพชั้นดุสิต ฯลฯ nimmānaratī devā …pe…
Paranimmittavasavattino → B1 -vattī. (pts note)
ทวยเทพชั้นนิมมานรดี ฯลฯ
paranimmitavasavattī devā …pe…
paranimmitavasavattī → vasavattino (bj: sīmu)
ทวยเทพชั้นปรนิมมิตวสวัตดี ฯลฯ
brahmakāyikā devā saddamanussāvesuṁ:
saddamanussāvesuṁ → saddam anussāvesuṁ (pts)
ทวยเทพที่นับเนื่องในหมู่พรหมสดับเสียงของทวยเทพชั้นปรนิมมิตวสวัตดีแล้ว ก็กระจายข่าวว่า
“etaṁ bhagavatā bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmin”ti.
appaṭivattiyaṁ → appativattiyaṁ (bj) | etaṁ → etam (pts) | dhammacakkaṁ → dhammacakkam (pts) | lokasminti → lokasmin ti (pts)
“นั่นพระธรรมจักรอันยอดเยี่ยมพระผู้มีพระภาคทรงประกาศแล้ว ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เขตกรุงพาราณสี อันสมณะ พราหมณ์ เทวดา มาร พรหม หรือใคร ๆ ในโลกให้หมุนกลับไม่ได้”

Itiha tena khaṇena tena layena tena muhuttena yāva brahmalokā saddo abbhuggacchi.
tena layena → etthantare pāṭho si, sya-all, km potthakesu | layena tena → (bj, sya-all) | abbhuggacchi → abbhuggañchi (bj) | layena → ( ) natthi (sī. syā. kaṁ.) (cck note) | layena → S1-3 omit tenalayena. (pts note) | abbhuggacchi → B1 abbhugacchi S1-3 abbhuggañchi B2 abbhuggachati. (pts note) | itiha → iti ha (pts)
เพียงครู่เดียวเท่านั้น เสียงป่าวประกาศได้กระจายขึ้นไปถึงพรหมโลกด้วย ประการฉะนี้
Ayañca dasasahassilokadhātu saṅkampi sampakampi sampavedhi, appamāṇo ca uḷāro obhāso loke pāturahosi atikkamma devānaṁ devānubhāvanti.
dasasahassilokadhātu → dasasahassī lokadhātu (bj, sya-all) | uḷāro → oḷāro (sya-all) | atikkamma → atikkammeva (sya-all) | atikkamma → atikkammeva (bj: syā) | atikkammeva → ba. atikkamma (sya-all: sī.) | lokadhātu → S1 dasahassī- B1-2 -sahassi- (pts note) | ayañca dasasahassilokadhātu saṅkampi → ayañ ca dasasahassī lokadhātu saṁkampi (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts) | devānubhāvanti → devānubhāvan ti (pts)
ทั้งหมื่นโลกธาตุนี้ก็สั่นสะเทือนเลื่อนลั่น ทั้งแสงสว่างอันเจิดจ้าหาประมาณมิได้ ก็ปรากฏในโลก ล่วงเทวานุภาพของเทวดาทั้งหลาย

Atha kho bhagavā imaṁ udānaṁ udānesi:
imaṁ → (bj, sya-all) | imaṁ udānaṁ → udānam (pts) | udānaṁ → idaṁ udānaṁ (bj: machasaṁ)
ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคทรงเปล่งพระอุทานนี้ว่า
“aññāsi vata bho, koṇḍañño, aññāsi vata bho, koṇḍañño”ti.
koṇḍaññoti → koṇḍañño ti (pts)
“ผู้เจริญทั้งหลาย โกณฑัญญะได้รู้แล้วหนอ ผู้เจริญทั้งหลาย โกณฑัญญะได้รู้แล้วหนอ”

Iti hidaṁ āyasmato koṇḍaññassa “aññāsikoṇḍañño” tveva nāmaṁ ahosīti.
aññāsikoṇḍañño tveva → aññākoṇḍaññotveva (bj, sya-all) | aññāsikoṇḍañño → aññātakoṇḍañño (pts) | nāmaṁ ahosīti paṭhamaṁ → nāmam ahosī ti (pts) | aññākoṇḍaññotveva → aññāsikoṇḍaññātveva (bj: machasaṁ) | Aññāta-Koṇḍañño → B1-2 aññata-koṇḍañño S1-3 aññākoṇḍañño (S3 -ñña). (pts note) | tveva → B1-2 teva. (pts note) | iti hidaṁ → itihidaṁ (bjt) | hidaṁ → hidam (pts)
ดังนั้น คำว่า “อัญญาโกณฑัญญะ” นี้จึงได้เป็นชื่อของพระโกณฑัญญะนั่นแล

Paṭhamaṁ.
paṭhamaṁ → ti (pts)
ธัมมจักกัปปวัตตนสูตรที่ ๑ จบ

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · Français · Lietuvių · Српски · ไทย · Türkçe