Indakhīlasutta๓๙ อินทขีลสูตร
“Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ nappajānanti …pe…
dukkhanti → dukkhan ti (pts) | + → pe-la (pts)“ภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งไม่รู้ชัดตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ฯลฯ
‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ nappajānanti, te aññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā mukhaṁ ullokenti:
ullokenti → olokenti (bj, sya-all) | olokenti → ullokenti (bj: machasaṁ, sī.pævi, sī.pavi) | ullokenti → olokenti (cck: sī. syā.) | ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṁ → ayam dukkanirodhagāminī paṭipadā ti yathā bhūtaṁ (pts) | mukhaṁ → mukham (pts)นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ สมณะหรือพราหมณ์ เหล่านั้นย่อมมองหน้าของสมณะหรือพราหมณ์เหล่าอื่นด้วยคิดว่า
‘ayaṁ nūna bhavaṁ jānaṁ jānāti, passaṁ passatī’ti.
passaṁ passatīti seyyathāpi → passam passati seyyathā pi (pts) | nūna → S3 nūnaṁ. (pts note)‘ท่านผู้นี้เมื่อรู้ ก็รู้จริง เมื่อเห็น ก็เห็นจริง’
Seyyathāpi, bhikkhave, tūlapicu vā kappāsapicu vā lahuko vātūpādāno same bhūmibhāge nikkhitto.
vātūpādāno → vātupādāno (sya-all, pts) | tūlapicu → S1 cūla S3 culla. (pts note) | kappāsapicu → B2 kappāsi- (pts note) | vātupādāno → B1 vāpādāno; S1-3 vātā (S3 -ta) po (S3 pe corrected from po) dāno (S3 nā corrected from no), lahuko coming afterwards (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)ภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนปุยนุ่นหรือปุยฝ้ายเป็นของเบา มักลอยไปตามลม วางไว้บนพื้นอันราบเรียบ
Tamenaṁ puratthimo vāto pacchimena saṁhareyya, pacchimo vāto puratthimena saṁhareyya, uttaro vāto dakkhiṇena saṁhareyya, dakkhiṇo vāto uttarena saṁhareyya.
enam → S1-3 tamena. 13 S1-3 tamena. (pts note) | tamenaṁ → tam enam (pts)ลมทางทิศตะวันออกพัดปุยนุ่นหรือปุยฝ้ายนั้นไปทางทิศ ตะวันตก ลมทางทิศตะวันตกพัดไปทางทิศตะวันออก ลมทางทิศเหนือพัดไปทาง ทิศใต้ ลมทางทิศใต้พัดไปทางทิศเหนือ
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร
Lahukattā, bhikkhave, kappāsapicuno.เพราะปุยฝ้ายเป็นของเบา
Evameva kho, bhikkhave, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ nappajānanti …pe…
hi → (bj, pts) | keci → ye hi keci (bj: syā) | evameva → evam eva (pts) | idaṁ dukkhanti yathābhūtaṁ → idam dukkhan ti yathā bhūtaṁ (pts) | + → lape (pts)อุปมานี้ฉันใด อุปไมยก็ฉันนั้นเหมือนกัน สมณะ หรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่ง ไม่รู้ชัดตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ฯลฯ
‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ nappajānanti, te aññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā mukhaṁ ullokenti:
ullokenti → olokenti (bj, sya-all) | paṭipadāti → paṭipadā ti (pts) | mukhaṁ → mukham (pts)นี้ ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นย่อมมองหน้าของสมณะ หรือพราหมณ์เหล่าอื่นด้วยคิดว่า
‘ayaṁ nūna bhavaṁ jānaṁ jānāti, passaṁ passatī’ti.
bhavaṁ → bhavam (pts) | passaṁ passatīti → passam passatī ti (pts)‘ท่านผู้นี้เมื่อรู้ ก็รู้จริง เมื่อเห็น ก็เห็นจริง’
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร
Adiṭṭhattā, bhikkhave, catunnaṁ ariyasaccānaṁ.
catunnaṁ → catunnam (pts)เพราะไม่เห็นอริยสัจ ๔ ประการ
Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānanti …pe…
idaṁ dukkhanti yathābhūtaṁ → idam dukkhan ti yathābhūtam (pts) | + → la-pe (pts)ภิกษุทั้งหลาย ส่วนสมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่ง รู้ชัดตามความ เป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ฯลฯ
‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānanti, te na aññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā mukhaṁ ullokenti:
na aññassa → nāññassa (bj, pts) | ullokenti → olokenti (bj, sya-all) | paṭipadāti yathābhūtaṁ → paṭipadā ti yathābhūtam (pts) | mukhaṁ → mukham (pts)นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้น ไม่ต้องมองหน้าของสมณะหรือพราหมณ์เหล่าอื่นด้วยคิดว่า
‘ayaṁ nūna bhavaṁ jānaṁ jānāti, passaṁ passatī’ti.
passaṁ passatīti → passam passatī ti (pts)‘ท่านผู้นี้เมื่อรู้ ก็รู้จริง เมื่อเห็น ก็เห็นจริง’
Seyyathāpi, bhikkhave, ayokhīlo vā indakhīlo vā gambhīranemo sunikhāto acalo asampakampī.
asampakampī → asampakampi (sya-all, pts)ภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนเสาเหล็กหรือเสาเขื่อนมีลำต้นปักไว้ลึก ฝังไว้ดี ไม่ไหว
Puratthimāya cepi disāya āgaccheyya bhusā vātavuṭṭhi, neva saṅkampeyya na sampakampeyya na sampacāleyya; pacchimāya cepi disāya …pe… uttarāya cepi disāya …pe… dakkhiṇāya cepi disāya āgaccheyya bhusā vātavuṭṭhi, neva saṅkampeyya na sampakampeyya na sampacāleyya.
neva saṅkampeyya → neva naṁ saṅkampeyya (bj, pts1ed) | saṅkampeyya → neva naṁ saṅkampeyya (cck: sī. pī.) | ce → S1 cetiyaya. 2 in S1-3 only. (pts note) | naṁ → in B2 only. (pts note) | na → in B1-2 only. (pts note) | naṁ → in S1-3 only. (pts note) | na → missing in S1. (pts note) | sampacāleyya → S1-3 omit na sampacā- (pts note) | cepi → ce pi (pts) | saṅkampeyya → naṁ saṁkampeyya (pts) | + → la-pe (pts)ไม่โยก แม้หากพายุฝนพัดมาจากทิศตะวันออกอย่างรุนแรงก็ไม่สั่น ไม่สะเทือน ไม่สะท้าน แม้หากพายุฝนพัดมาจากทิศตะวันตก ฯลฯ แม้หากพายุ ฝนพัดมาจากทิศเหนือ ฯลฯ แม้หากพายุฝนพัดมาจากทิศใต้อย่างรุนแรงก็ไม่สั่น ไม่สะเทือน ไม่สะท้าน
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร
Gambhīrattā, bhikkhave, nemassa sunikhātattā indakhīlassa.
nemassa → S1-3 imassa. (pts note)เพราะเสาเหล็กหรือเสาเขื่อนมีลำต้นปักไว้ลึก ฝังไว้ดี
Evameva kho, bhikkhave, ye ca kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānanti …pe…
ca kho → hi (bj); (sya-all) | kho → S1 hi instead of ca kho. (pts note) | evameva → evam eva (pts) | dukkhanti yathābhūtaṁ → dukkhan ti yathābhūtam (pts) | + → lape (pts)อุปมานี้ฉันใด อุปไมย ก็ฉันนั้นเหมือนกัน สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งรู้ชัดตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ฯลฯ
ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānanti, te na aññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā mukhaṁ ullokenti:
na aññassa → nāññassa (bj, pts) | ullokenti → olokenti (bj, sya-all) | paṭipadāti yathābhūtaṁ → paṭipadā ti yathābhūtam (pts) | mukhaṁ → mukham (pts)นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้น ไม่ต้อง มองหน้าของสมณะหรือพราหมณ์เหล่าอื่นด้วยคิดว่า
‘ayaṁ nūna bhavaṁ jānaṁ jānāti, passaṁ passatī’ti.
passaṁ passatīti → passam passatī ti (pts)‘ท่านผู้นี้เมื่อรู้ ก็รู้จริง เมื่อเห็น ก็เห็นจริง’
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร
Sudiṭṭhattā, bhikkhave, catunnaṁ ariyasaccānaṁ.
catunnaṁ ariyasaccānaṁ → catunnam ariyasaccānam (pts)เพราะเห็นอริยสัจ ๔ ประการดีแล้ว
Katamesaṁ catunnaṁ?อริยสัจ ๔ ประการ อะไรบ้าง คือ
Dukkhassa ariyasaccassa …pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasaccassa.
dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya → dukkhanirodhagāminīpaṭipadāya (sya-all) | paṭipadāya → paṭipādāya (pts) | paṭipādāya → S3 -gāminīpatipādā S1 -gaminīpadā. (pts note) | + → la-pe (pts)๑. ทุกขอริยสัจ ฯลฯ ๔. ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ
Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṁ dukkhan’ti yogo karaṇīyo …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo”ti.
karaṇīyoti navamaṁ → karaṇīyo ti (pts) | tasmātiha → tasmā tiha (th) | tasmātiha → tasmā ti ha (pts) | idaṁ dukkhanti → idam dukkhan ti (pts) | + → la-pe (pts) | paṭipadāti → paṭipadā ti (pts)ภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้น เธอทั้งหลายพึงทำความเพียรเพื่อรู้ชัดตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ฯลฯ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”