KoṇḍaññasuttaWith Koṇḍañña
Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.
kalandakanivāpe → kalaṇḍakanivāpe (pts) | viharati → viharat (pts)At one time the Buddha was staying near Rājagaha in the Bamboo Grove, the squirrels’ feeding ground.
Atha kho āyasmā aññāsikoṇḍañño sucirasseva yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati, pāṇīhi ca parisambāhati, nāmañca sāveti:
aññāsikoṇḍañño → aññākoṇḍañño (bj, sya-all, km, pts2ed) | nipatitvā → nipativā (pts) | aññākoṇḍañño → aññāsi koṇḍañño (bj: machasaṁ, PTS) | aññāsikoṇḍañño → aññākoṇḍañño (cck: sī. syā. kaṁ.) | pādesu → S1-3 pāde always. (pts note) | aññāsikoṇḍañño → aññāsi-koṇḍañño (pts) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts) | nāmañca → nāmañ ca (pts)Then Venerable Koṇḍañña Who Understood approached the Buddha after a very long absence. He bowed with his head to the Buddha’s feet, caressing them and covering them with kisses, and pronounced his name:
“koṇḍaññohaṁ, bhagavā, koṇḍaññohaṁ, sugatā”ti.
koṇḍaññohaṁ → koṇḍañño-haṁ (pts) | koṇḍaññohaṁ sugatāti → koṇḍañño-ham sugatā ti (pts)“I am Koṇḍañña, Blessed One! I am Koṇḍañña, Holy One!”
Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)Then Venerable Vaṅgīsa thought,
“ayaṁ kho āyasmā aññāsikoṇḍañño sucirasseva yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati, pāṇīhi ca parisambāhati, nāmañca sāveti:
aññāsikoṇḍañño → aññākoṇḍañño (bj, sya-all) | aññāsikoṇḍañño → aññāsi-koṇḍañño (pts) | nāmañca → nāmañ ca (pts)“This Venerable Koṇḍañña Who Understood has approached the Buddha after a very long absence. He bowed with his head to the Buddha’s feet, caressing them and covering them with kisses, and pronounced his name:
‘koṇḍaññohaṁ, bhagavā, koṇḍaññohaṁ, sugatā’ti.
koṇḍaññohaṁ → koṇḍañño haṁ (pts) | koṇḍaññohaṁ sugatāti → koṇḍañño haṁ sugatā ti yaṁ (pts)‘I am Koṇḍañña, Blessed One! I am Koṇḍañña, Holy One!’
Yannūnāhaṁ āyasmantaṁ aññāsikoṇḍaññaṁ bhagavato sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyyan”ti.
aññāsikoṇḍaññaṁ → aññākoṇḍaññaṁ (bj, sya-all) | sāruppāhi → sarūpāhi (bj, sya-all, pts) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ āyasmantaṁ aññāsikoṇḍaññaṁ → nūnāham āyasmatam aññāsi-kondaññaṁ (pts) | abhitthaveyyanti → abhitthaveyyan ti (pts)Why don’t I extoll him in the Buddha’s presence with fitting verses?”
Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ etadavoca:
uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ → utthāyāsanā ekaṁsam (pts) | tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpaṇāmetvā (th) | tenañjaliṁ → ten-añjalim (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)Then Venerable Vaṅgīsa rose from his seat, arranged his robe over one shoulder, raised his cupped palms toward the Buddha, and said,
“paṭibhāti maṁ, bhagavā, paṭibhāti maṁ, sugatā”ti.
sugatāti → sugatā ti (pts)“I feel inspired to speak, Blessed One! I feel inspired to speak, Holy One!”
“Paṭibhātu taṁ, vaṅgīsā”ti bhagavā avoca.
vaṅgīsāti → vaṅgīsā ti (pts)“Then speak as you feel inspired,” said the Buddha.
Atha kho āyasmā vaṅgīso āyasmantaṁ aññāsikoṇḍaññaṁ bhagavato sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi:
aññāsikoṇḍaññaṁ → aññākoṇḍaññaṁ (bj, sya-all) | sāruppāhi → sarūpāhi (bj, sya-all); sārūpāhi (pts) | āyasmantaṁ aññāsikoṇḍaññaṁ → āyasmantam aññāsi-koṇḍaññaṁ (pts)Then Vaṅgīsa extolled Koṇḍañña in the Buddha’s presence with fitting verses:
“Buddhānubuddho so thero, koṇḍañño tibbanikkamo;
so → S1-3 omit so. (pts note)“The senior monk awakened after the Buddha, koṇḍañña, is keenly energetic. Lābhī sukhavihārānaṁ, vivekānaṁ abhiṇhaso.
vivekānaṁ → vivekānam (pts)He regularly gains the blissful meditations of seclusion.Yaṁ sāvakena pattabbaṁ, satthusāsanakārinā;
pattabbaṁ → pattabbam (pts) satthusāsanakārinā → satthusāsana-kārinā (pts)Whatever can be attained by a disciple who does the Teacher’s bidding, Sabbassa taṁ anuppattaṁ, appamattassa sikkhato.
sabbassa taṁ → sabb-assa tam (pts) sikkhato → S1-3 sikkhito. (pts note)he has attained it all, through diligently training himself.Mahānubhāvo tevijjo, cetopariyāyakovido;
cetopariyāyakovido → cetopariyāya-kovido (pts)With great power and the three knowledges, expert in encompassing the minds of others, Koṇḍañño buddhadāyādo, pāde vandati satthuno”ti.
buddhadāyādo → buddhasāvako (pts1ed) | buddhadāyādo → buddhasāvako (pts) | buddhadāyādo → buddhasāvako (bj: PTS) | buddhadāyādo → buddhasāvako (cck: pī.) | buddha-sāvako → S1-3 -dāyādo. (pts note) ti → Thera-g. 1246-1248. (pts note) | satthunoti → satthuno ti (pts)Koṇḍañña, the heir to the Buddha, bows at the Teacher’s feet.”