NālakasuttaÜber Nālaka
Ānandajāte tidasagaṇe patīte, sakkañca indaṁ sucivasane ca deve;
tidasagaṇe → MSS. -gane. (pts note) | patīte → Bi paṇite, Bm paṇīte. (pts note) sakkañca → sakkacca (bj, pts) | sakkacca → Bm Sakkañ ca. (pts note)Es sah der Seher Asita in seiner Meditation des Tages die hell gekleideten Götter der Schar der Dreißig Dussaṁ gahetvā atiriva thomayante, asito isi addasa divāvihāre.
atiriva → Cb atirīva. (pts note) | thomayante → Bi rammayante (680d). (pts note) addasa → Bai addassa. (pts note)und ihren Herrn Sakka, die voll Freude feierten und in überschwänglicher Begeisterung Bänder schwenkten.Disvāna deve muditamane udagge, cittiṁ karitvāna idamavoca tattha;
muditamane → pamuditamane (sya-all) | muditamane → Bai pamudita-. (pts note) karitvāna idamavoca → karitvā idamavocāsi (bj, pts-vp-pli1) | cittiṁ karitvāna idamavoca → cittiṁkaritvā idam avocāsi (pts) | idamavoca → karitvā idamavocāsi (cck: sī.) | cittiṁkaritvā → Ckb vittiṁ-, Bai citti-; Pj. vittiṁ karitvā ti ādaraṁ katvā (cf. Mahāvyutpatti,2 ṯṁ 97. Mp. ad A. III 171 30: acittikatvā detī ti acittikārena agāravena deti); Bm cittiṁkaritvāna; Fsb. vittiṁ karitvā. (pts note) | avocāsi → Bai avoca, Bm avocāpi. (pts note)Als er die Götter voll Freude sah, freudig bewegt, erwies er ihnen Ehrerbietung und sagte Folgendes dort: “Kiṁ devasaṅgho atiriva kalyarūpo, dussaṁ gahetvā ramayatha kiṁ paṭicca.
kalyarūpo → kalyarīpo (pts) | devasaṅgho → devasaṁgho (pts) ramayatha → bhamayatha (bj, pts-vp-pli1) | ramayatha → bhamayatha (cck: sī.) | bhamayatha → So Fsb.; Ck bhamayāthā, Cb hamayathā, Ba ramayatha, Bi rammaratha. (pts note)„Warum ist die Gemeinschaft der Götter in so hervorragender Laune? warum nimmt sie Bänder und wirbelt sie herum?Yadāpi āsī asurehi saṅgamo, jayo surānaṁ asurā parājitā;
āsī → āsi (bj, sya-all) | yadāpi āsī → yadā pi āsi (pts) parājitā → parājito (sya-all) | asurā → Bi (a)sūr-. (pts note)Selbst als die Götter im Krieg mit den Titanen siegreich waren, die Titanen geschlagen, Tadāpi netādiso lomahaṁsano, kimabbhutaṁ daṭṭhu marū pamoditā.
tadāpi netādiso → tadā pi n etādiso (pts) kimabbhutaṁ → kimabbhūtaṁ (sya-all) | daṭṭhu → Ba daṭṭhuṁ, Bim daṭhu. (pts note) | pamoditā → Bai paṁuditā. (pts note) | kimabbhutaṁ → kiṁ abbhutaṁ (bjt) | kimabbhutaṁ → kim abbhutaṁ (pts)gab es keine solche Aufregung. welches Wunder haben die Himmlischen gesehen, dass sie sich so freuen?Seḷenti gāyanti ca vādayanti ca, bhujāni phoṭenti ca naccayanti ca;
seḷenti → selenti (bj) | ca → (sya-all) | Seḷenti → Cb Pjg. sel-; Pj. -anti. (pts note) | ca → Bai omit ca. (pts note) phoṭenti → poṭhenti (bj, pts-vp-pli1); pothenti (mr) | phoṭenti → poṭhenti (cck: sī. pī.); pothenti (cck: ka.) | poṭhenti → Bai potenti. (pts note)Sie rufen und singen und musizieren, sie klatschen in die Hände und tanzen. Pucchāmi vohaṁ merumuddhavāsine, dhunātha me saṁsayaṁ khippa mārisā”.
khippa → khippaṁ (sya-all) | dhunātha → Cb bhan-. (pts note) | khippa → Bai -aṁ. (pts note) | khippa mārisā → khippamārisā (bjt)Ich frage euch, die ihr auf dem Gipfel des Berges Meru wohnt, zerstreut rasch meinen Zweifel, Kameraden!““So bodhisatto ratanavaro atulyo, manussaloke hitasukhatthāya jāto;
atulyo → Ck atullo, Cb atullyo. (pts note) hitasukhatthāya → hitasubhatāya (bj); hitasukhatāya (sya-all, pts-vp-pli1) | manussaloke hitasukhatthāya → manusseloke hitasukhatāya (bj) | hitasukhatāya → sukhattāya (bj: machasaṁ) | hitasukhatthāya → hitasukhatāya (cck: sī. syā. pī.) | hitasukhatāya → Bi -sukhitāya. (pts note)„Das Wesen, das zum Erwachen entschlossen ist, ein unvergleichliches Juwel, wurde in der Menschenwelt geboren, in Lumbinī, einem Dorf im Sakyerland, Sakyāna gāme janapade lumbineyye, tenamha tuṭṭhā atiriva kalyarūpā.
sakyāna → sakyānaṁ (pts) | Sakyānaṁ → Ck -nā, Bm Fsb. -na. (pts note) | Lumbineyye → Ba Lumpuneyye, Bi Lampuneyya. (pts note) amha → Ba ten'; amhā, Bi tenāmha. (pts note) | kalyarūpā → Ck kallya-. (pts note) | tenamha → ten amha (pts)um des Nutzens und Glücks willen. darum sind wir so glücklich, in so hervorragender Laune.So sabbasattuttamo aggapuggalo, narāsabho sabbapajānamuttamo;
sabbasattuttamo → sabbasattutamo (pts) sabbapajānaṁ → Ck sabbajānam, Bi sabbajānanam. (pts note) | sabbapajānamuttamo → sabbapajānaṁ uttamo (pts)Er ist der Höchste unter allen Wesen, die vorderste Person, anführer der Menschen, Höchster unter allen Geschöpfen. Vattessati cakkamisivhaye vane, nadaṁva sīho balavā migābhibhū”.
cakkamisivhaye → cakkaṁ isivahaye (bj) | vattessati → Fsb. -tī; Bai vattissati. (pts note) | cakkamisivhaye → cakkaṁ isivhaye (th, pts) migābhibhū → migādhibhū (pts) | nadaṁ → Ba nandaṁ. (pts note) | migādhibhū → Bai migāvibhū (i e., migādhibhū), in Ba corr. to migābhibhū. (pts note) | nadaṁva → nadaṁ va (bjt, pts)Im Wald der Seher wird er das Rad vorwärts rollen, wird brüllen wie der mächtige Löwe, der König der Tiere.“Taṁ saddaṁ sutvā turitamavasarī so, suddhodanassa tada bhavanaṁ upāvisi;
turitamavasarī → turitamavaṁsarī (bj, pts) | turitamavasarī → tusitā avasarī (sya-all: yu.) | turitam → So Baim; Ck tusitam, Cb tupitam, Fsb. Tusitā. (pts note) | avaṁsarī → So Ck Pj.; Cb avasarī, Baim avasari. (pts note) | so → Cb ro. (pts note) | turitamavasarī → turitam avaṁsarī (pts) upāvisi → upāgami (bj, pts-vp-pli1) | tada → tadā (bj) | upāvisi → upāgami (cck: sī. pī.) | tada → Ba tadā (Pj. tada bhavanan ti tadā bhavanaṁ), Fsb. [tada]. (pts note) | upāgami → Ck upagā, Baim upāvisi. (pts note)Als er das hörte, stieg er rasch herab und begab sich auf der Stelle zum Heim Suddhodanas. Nisajja tattha idamavocāsi sakye, “Kuhiṁ kumāro ahamapi daṭṭhukāmo”.
idamavocāsi → idamavocāpi (sya-all) | avocāsi → Bam avocāpi, Bi avoca cāpi. (pts note) | idamavocāsi → idam avocāsi (pts) ahamapi → ahampi (sya-all) | kuhiṁ → Bai -hi. (pts note) | ahamapi → aham api (pts)Als er dort saß, sagte er dies zu den Sakyern: „Wo ist der Junge? Auch ich wünsche ihn zu sehen!“Tato kumāraṁ jalitamiva suvaṇṇaṁ, ukkāmukheva sukusalasampahaṭṭhaṁ;
jalitamiva → jalitam iva (pts) sukusalasampahaṭṭhaṁ → sukusalena sampahaṭṭhaṁ (mr) | sukusalasampahaṭṭhaṁ → sukusalena sampahaṭṭhaṁ (cck: ka.) | va → Bi omits va. (pts note) | sukusalasampahaṭṭhaṁ → Ck sūkusalampahaṭṭhaṁ, Ba sukusalenampahaṭṭhaṁ. (pts note) | ukkāmukheva → ukkāmukhe va (pts)Da zeigten die Sakyer dem mit dem Namen Asita ihren Sohn – der Junge leuchtete wie brennendes Gold, Daddallamānaṁ siriyā anomavaṇṇaṁ, dassesu puttaṁ asitavhayassa sakyā.
Daddallamānaṁ → daddaḷhamānaṁ (mr) | siriyā → suriyā (pts) | Daddallamānaṁ → daddaḷhamānaṁ (cck: ka.) | daddallamānaṁ → Ba daddaḷha-, Bi daddali-. (pts note) dassesu → Cb Bai -uṁ, Bm dassiṁsu. (pts note) | asitavhayassa → asitavahayassa (bjt)das in der Esse gut gehämmert war, in schillernder Herrlichkeit, von unerreichter Schönheit.Disvā kumāraṁ sikhimiva pajjalantaṁ, tārāsabhaṁva nabhasigamaṁ visuddhaṁ;
sikhimiva → sikhim iva (pts) nabhasigamaṁ → Bi candimaṁ. (pts note) | tārāsabhaṁva → tārāsabhaṁ va (bjt, pts)Der Junge strahlte wie eine Flammenkrone, rein wie der Mond, der Herr der Sterne, wenn er den Himmel durchquert, Suriyaṁ tapantaṁ saradarivabbhamuttaṁ, ānandajāto vipulamalattha pītiṁ.
suriyaṁ → sūriyaṁ (cck) | suriyaṁ tapantaṁ saradarivabbhamuttaṁ → suriyantapantaṁ sāradarivabbhamuttaṁ (sya-all) | tapantaṁ → Ba taṁp-, Bim -ta. (pts note) | abbhamuttaṁ → Bai sārad'; ivābbhamuttaṁ (in Ba -bbhaṁmuttaṁ), Bm sāradirivābbh-. (pts note) | suriyaṁ → suriyan (pts) | saradarivabbhamuttaṁ → sarada-r-iv abbhamuttaṁ (pts) vipulamalattha → vipulam alattha (pts)lodernd wie die Sonne nach der Regenzeit, von Wolken befreit. als er ihn sah, war er voller Freude und überglücklich.Anekasākhañca sahassamaṇḍalaṁ, chattaṁ marū dhārayumantalikkhe;
anekasākhañca → anekasākhañ ca (pts) dhārayumantalikkhe → dhāreyyumantalikkhe (sya-all) | dhārayumantalikkhe suvaṇṇadaṇḍā → dhārayum antalikkhe sucaṇṇadaṇḍā (pts) | dhārayum → Cb -uṁm, Ba -uṁ, Bi dhāyaruṁ. (pts note)Die Himmlischen hielten einen Sonnenschirm am Himmel mit vielen Speichen und tausend Ringen, Suvaṇṇadaṇḍā vītipatanti cāmarā, na dissare cāmarachattagāhakā.
vītipatanti → vitipatanti (bj) | cāmarā → Bai cāmarī. (pts note) | suvaṇṇadaṇḍā → sucaṇṇadaṇḍā (pts) cāmarachattagāhakā → cāmarachatatagāhakā (bj)und Fächer mit goldenen Griffen winkten – doch niemand konnte sehen, wer Fächer und Sonnenschirm hielt.Disvā jaṭī kaṇhasirivhayo isi, suvaṇṇanikkhaṁ viya paṇḍukambale;
jaṭī → jaṭi (pts) | jaṭi → Cb Bai -i. (pts note) suvaṇṇanikkhaṁ → suvaṇṇanekkhaṁ (bj, pts)Als der Filzhaar-Seher mit Namen „Dunkler Glanz“ den Jungen gesehen hatte wie einen Goldbarren auf cremefarbenem Tuch, Setañca chattaṁ dhariyanta muddhani, udaggacitto sumano paṭiggahe.
dhariyanta → dhārayantaṁ (bj, mr); dhārayanta (sya-all) | dhariyanta muddhani → dhārayantamuddhani (sya-all) | dhariyanta → dhāriyanta (cck: syā.); dhārayantaṁ (cck: sī. ka.) | chattaṁ → Bi -tta. (pts note) | dhariyanta → Ba -taṁ, Bi dhārayatta, Bm dhārayantaṁ. (pts note) | dhariyanta muddhani → dhariyantamuddhani (bjt) | setañca → setañ ca (pts)mit weißem Sonnenschirm über dem Kopf, nahm er ihn auf, freudig bewegt und glücklich.Paṭiggahetvā pana sakyapuṅgavaṁ, jigīsako lakkhaṇamantapāragū;
Paṭiggahetvā → Cb -tvāna. (pts note) jigīsako → jigiṁsako (bj, sya-all, pts-vp-pli1); jigiṁsato (mr) | jigīsako lakkhaṇamantapāragū → jigiṁsako lakkhaṇamattapāragu (bj) | jigīsako → jigīsato (cck); jigiṁsako (sya-all, pts) | jigiṁsako → jigisako (bj: machasaṁ) | jigīsato → jigiṁsako (cck: sī. syā. pī.) | jigiṁsako → Bm jigīsako, Bai jigisanto; Pj. jigiṁsanto ti jigiṁsako(!) magganto pariyesanto, upaparikkhanto ti vuttaṁ hoti. (pts note) | lakkhaṇamantapāragū → Ck Bi -gu. (pts note)Als er den Bullen der Sakyer genommen hatte, erhob der Sucher, Meister der Kennzeichen und Hymnen, Pasannacitto giramabbhudīrayi, “Anuttarāyaṁ dvipadānamuttamo”.
giram → Bai -im. (pts note) | giramabbhudīrayi → giram abbhudīrayi (pts) dvipadānamuttamo → dipadānamuttamo (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | dvipadānamuttamo → dipadānamuttamo (cck: sī. syā. pī.) | anuttarāyaṁ dvipadānamuttamo → anuttar āyaṁ dipadānam uttamo (pts)seine Stimme mit zuversichtlichem Herzen: „Er ist unübertrefflich, der Höchste unter den Menschen!“Athattano gamanamanussaranto, akalyarūpo gaḷayati assukāni;
Ath → Bi atha. (pts note) | athattano gamanamanussaranto → ath attano gamanam anussaranto (pts) gaḷayati assukāni → galayati assūkāni (bj) | gaḷayati → galayati (pts) | akalyarūpo → Ck akallya-. (pts note) | galayati → So Ck; Cb gal-, Bai gar-; Pj. gaḷayati and garayati. (pts note)Doch dann dachte er daran, dass er diese Welt verlassen würde, und seine Stimmung sank und Tränen flossen. Disvāna sakyā isimavocuṁ rudantaṁ, “No ce kumāre bhavissati antarāyo”.
rudantaṁ → Bm avacuṁ rudanti. (pts note) | isimavocuṁ → isim avocuṁ (pts) ce → Cb me. (pts note) | bhavissati → Bi -ssatī ti. (pts note)Als sie den weinenden Seher sahen, sagten die Sakyer: „Sicher wird dem Jungen keine Gefahr drohen?“Disvāna sakye isimavoca akalye, “Nāhaṁ kumāre ahitamanussarāmi;
Sakye → Cb -ya. (pts note) | akalye → So Baim; Ck -yaṁ, Cb -ya. (pts note) | akalye → akallye (bjt) | isimavoca → isi-m-avoca (pts) ahitamanussarāmi → ahitam anussarāmi (pts)Als er die niedergeschlagenen Sakyer sah, sagte der Seher: „Ich sehe kein Unheil voraus, das dem Jungen widerfährt, Na cāpimassa bhavissati antarāyo, na orakāyaṁ adhimānasā bhavātha.
cāpimassa → cāpi assa (sya-all) | cāpi-m-assa → Bai omit -m-. (pts note) | cāpimassa → cāpi massa (bjt) adhimānasā → adhimanasā (sya-all, pts-vp-pli1) | orakāyaṁ → orakoyaṁ (bj) | orakāyaṁ adhimānasā → orak āyaṁ adhimanasā (pts) | adhimānasā → adhimanasā (cck: sī. syā.) | adhimanasā → Ba -mānasā, Bi -manussā. (pts note) | bhavātha → Bai bhavatha. (pts note)und es wird ihm keine Gefahr drohen, nicht im Geringsten; seid unbesorgt.Sambodhiyaggaṁ phusissatāyaṁ kumāro, so dhammacakkaṁ paramavisuddhadassī;
phusissat → Cb pussisat', Bai phussis(s)at', Bm phusissati. (pts note) | āyaṁ → Bm 'yaṁ. (pts note) | phusissatāyaṁ → phusissat āyaṁ (pts) paramavisuddhadassī → Bai -i. (pts note)Dieser Junge wird das höchste Erwachen erlangen. als einer mit vollkommen geläutertem Sehen, voller Anteilnahme für das Wohl der Vielen, Vattessatāyaṁ bahujanahitānukampī, vitthārikassa bhavissati brahmacariyaṁ.
bahujanahitānukampī → Cb Bai -i. (pts note) | vattessatāyaṁ → vattessat āyaṁ (pts) vitthārik → Bi -rit'. (pts note) | vitthārikassa → vitthārik assa (pts)wird er das Rad der Lehre vorwärts rollen; sein geistlicher Pfad wird umfassend werden.Mamañca āyu na ciramidhāvaseso, athantarā me bhavissati kālakiriyā;
Mamañ → Bai mama. (pts note) | idhāvaseso → Bai ivaseso. (pts note) | mamañca → mamañ ca (pts) | ciramidhāvaseso → ciram idhāvaseso (pts) athantarā → ath antarā (pts)Aber ich habe hier nicht mehr lange zu leben, ich werde sterben, bevor es soweit ist. Sohaṁ na sossaṁ asamadhurassa dhammaṁ, tenamhi aṭṭo byasanaṅgato aghāvī”.
sossaṁ → sussaṁ (si, sya-all, pts-vp-pli1) | sossaṁ → sussaṁ (bj: sīmu5) | sossaṁ → sussaṁ (cck: sī. syā.) | sussaṁ → Pj. sossaṁ. (pts note) | sohaṁ → so haṁ (pts) byasanaṅgato → vyasanagato (bj, sya-all, pts) | aṭṭo → Cb aṇḍo?, Ba anto corr. to aṭṭo, Bm ajjho. (pts note) | vyasanagato → Bai byasanaṅgato, Bm byasanaṁ gato. (pts note) | byasanaṅgato → byasanaṁgato (my) | byasanaṅgato → byasanagato (th) | tenamhi → ten amhi (pts)Ich werde nie die Lehre dessen hören, der die beispiellose Last trug. darum bin ich so aufgebracht und verstört – es ist ein Verhängnis für mich!“So sākiyānaṁ vipulaṁ janetvā pītiṁ, antepuramhā niggamā brahmacārī;
janetvā → janetvāna (sya-all) | janetvā pītiṁ → janetva pūtiṁ (pts) | vipulaṁ → Pj. vipula (MSS. -ā or -aṁ) janetvā ti vipulaṁ janetvā, ayam eva vā pāṭho. (pts note) | janetva → So Cb; Ck Bm -tvā, Bai -tvāna. (pts note) | pūtiṁ → Ba pati, Bi piti, Bm bahi. (pts note) niggamā → niragamā (bj, sya-all); nigamā (si); niragama (pts-vp-pli1) | antepuramhā niggamā → antepurambhā niragamā (bj) | niggamā → niragamā (cck: sī. syā.); nigamā (cck: ka. sī.); niragama (cck: pī.) | niragama → Ba niggamā, Bi nigamā, Bm niggama. (pts note) | brahmacārī → Bai -i. (pts note)Nachdem er den Sakyern Glück in Fülle gebracht hatte, verließ der geistliche Sucher den königlichen Hof. So bhāgineyyaṁ sayaṁ anukampamāno, samādapesi asamadhurassa dhamme.
sayam → Bai -aṁ. (pts note) | sayaṁ anukampamāno → sayamanukampamāno (bjt) dhamme → Ckb -o. (pts note) | asamadhurassa dhamme → asamadhurassadhamme (bjt)Er hatte einen Neffen, und aus Anteilnahme ermunterte er ihn zu der Lehre dessen, der die beispiellose Last trug:“Buddhoti ghosaṁ yada parato suṇāsi, sambodhipatto vivarati dhammamaggaṁ;
yada → yadi (sya-all, mr) | yada → yadi (cck: syā. ka.) | yada → So Ckb Pj. (yada parato ti yadā parato), Baim yadi. (pts note) | suṇāsi → Ckb -nāsi, Baim -ṇosi. (pts note) | yada parato → yadaparato (bjt) | buddhoti → buddho ti (pts) vivarati → vicarati (pts) | sambodhipatto → Bai -bodhisatto. (pts note) | vicarati → Baim vivarati. (pts note) | dhammamaggaṁ → Pj. dhammamaggaṁ and dhammam aggaṁ. (pts note)„Wenn du die Stimme eines anderen ‚Buddha‘ sagen hörst – einer, der das Erwachen erlangt hat und die vorderste Lehre enthüllt –, Gantvāna tattha samayaṁ paripucchamāno, carassu tasmiṁ bhagavati brahmacariyaṁ”.
samayaṁ paripucchamāno → samayaṁ paripucchiyāno (bj, pts-vp-pli1); sayaṁ paripucchamāno (sya-all) | samayaṁ → sayaṁ (sya-all) | paripucchamāno → sayaṁ paripucchiyāno (cck: sī. syā.) tasmiṁ → Ba -smi. (pts note)dann geh und frag ihn nach seinem Durchbruch; führe das geistliche Leben unter diesem Gesegneten.“Tenānusiṭṭho hitamanena tādinā, anāgate paramavisuddhadassinā;
hitamanena → hitamanasena (bj, pts) | hitamanasena → Baim hitamanena. (pts note)Nun hatte dieser Nālaka einen Vorrat an gutem Verdienst. als er daher angeleitet wurde von einem, der es so gut meinte, So nālako upacitapuññasañcayo, jinaṁ patikkhaṁ parivasi rakkhitindriyo.
nālako → nāḷako (bj, sya-all) patikkhaṁ → pati + ikkhaṁ = | patikkhaṁ → pati + ikkhaṁ = patikkhaṁ (cck note) | rakkhitindriyo → Bai rakkhat-. (pts note)der vollkommen geläuterte Vision der Zukunft besaß, harrte er in Erwartung des Siegers und bewachte seine Sinne.Sutvāna ghosaṁ jinavaracakkavattane, gantvāna disvā isinisabhaṁ pasanno;
ghosaṁ → Bi sutvā nighosaṁ. (pts note) | Jinavaracakkavattane → Bai -cakkapavattane (in Bi -mavattane). (pts note)Als er sagen hörte, dass der Sieger das vortreffliche Rad vorwärts rollte, ging er zu ihm, und als er den Leiter der Seher sah, gewann er Zuversicht. Moneyyaseṭṭhaṁ munipavaraṁ apucchi, samāgate asitāvhayassa sāsaneti.
munipavaraṁ → munivaraṁ (sya-all) asitāvhayassa → asitavhayassa (bj, sya-all) | asitāvhayassa sāsaneti → asitavhayassa sāsane ti (pts) | sāsane → Bam Asitāvh-, Bi Asitāvhayasāsane, Fsb, Asitavhayasāsane. (pts note) | ti → Fsb. omits ti. (pts note)Die Zeit für Asitas Anleitung war gekommen: so fragte er den vortrefflichen Abgeklärten nach der höchsten Abgeklärtheit.
Vatthugāthā niṭṭhitā.
Vatthugāthā → Baim -kathā. (pts note) | vatthugāthā → vatthukathā (th)Die einleitenden Strophen sind zu Ende.
“Aññātametaṁ vacanaṁ, asitassa yathātathaṁ;
aññātametaṁ → aññātam etaṁ (pts)„Jetzt weiß ich, dass Asitas Worte sich als wahr erwiesen haben. Taṁ taṁ gotama pucchāmi, sabbadhammāna pāraguṁ.
pucchāmi sabbadhammāna pāraguṁ → pucchāma sabbadhammānapāraguṁ (bj) | pucchāmi → pucchāma (pts) | pucchāma → Baim -mi. (pts note) sabbadhammāna pāraguṁ → sabbadhammānapāraguṁ (bjt)Das frage ich dich, Gotama, der über alle Dinge hinausgegangen ist:Anagāriyupetassa, bhikkhācariyaṁ jigīsato;
anagāriyupetassa → anāgāriyupetassa (sya-all) | Anagāriy → Baim Pj. anā-. (pts note) | anagāriyupetassa → anagāriy upetassa (pts) jigīsato → jigiṁsato (bj, pts) | jigīsato muni → jigiṁsato muniṁ (sya-all) | jigiṁsato → jigisato (bj: machasaṁ) | jigiṁsato → Bai jigis-, Bm jigīs-. (pts note)Für einen, der ins hauslose Leben gezogen ist, der sein Essen beim Almosengang sucht: Muni pabrūhi me puṭṭho, moneyyaṁ uttamaṁ padaṁ”.
muni → So Bai Fsb.; Bm mārisa brūhi instead of muni pabrūhi; Cb muniṁ, Ck omits muni. (pts note)Bitte sprich zu mir, du Abgeklärter, wenn du gefragt wirst, von dem, was für ihn Abgeklärtheit ist, der höchste Zustand.““Moneyyaṁ te upaññissaṁ,
moneyyaṁ te upaññissaṁ iti → moneyyante upaññissanti (sya-all) | upaññissaṁ iti → upaññissan ti (pts) | upaññissan → So Ckb Baim Pj. (=upaññāpeyyaṁ) (Ba upañhi-); Fsb. upaññassan, cf. 716a. (pts note) | moneyyaṁ → moneyyan (pts)„Ich werde dich in der Abgeklärtheit schulen“, (iti bhagavā)
iti → ti (pts)sagte der Buddha, Dukkaraṁ durabhisambhavaṁ; handa te naṁ pavakkhāmi,„die so schwierig und schwer zu erlangen ist. komm, ich spreche zu dir darüber. Santhambhassu daḷho bhava.
santhambhassu → Bai saṇṭh-. (pts note)Fass dir ein Herz und bleibe fest!Samānabhāgaṁ kubbetha, gāme akkuṭṭhavanditaṁ;
samānabhāgaṁ → samānabhāvaṁ (sya-all, pts) | samānabhāgaṁ → bhāvaṁ (bj: sīmu5) | Samānabhāvaṁ → In Pj. ad 702cd reappearing as samānabhāgaṁ, cf. Mvu. III 3876. (pts note) akkuṭṭhavanditaṁ → Ck aku-, Cb -vandanaṁ, (Pj.=akkosañ ca vandanañ ca). (pts note) | akkuṭṭhavanditaṁ → akuṭṭhavanditaṁ (th)Behalte die gleiche Haltung bei, ob du im Dorf geschmäht oder gepriesen wirst. Manopadosaṁ rakkheyya, santo anuṇṇato care.
manopadosaṁ → Cb -se. (pts note) anuṇṇato → anunnato (bj) | anuṇṇato care → anuṇṇagocaro (sya-all) | anuṇṇagocaro → anuṇṇato care (sya-all note) | santo → Ck adds va. (pts note) | anuṇṇato → Cb anuttato. (pts note)Hüte dich vor Gedanken aus gehässigem Geist, wandere friedvoll, nicht hektisch.Uccāvacā niccharanti, dāye aggisikhūpamā;Viele verschiedene Dinge kommen auf wie Flammenzungen in einem Wald. Nāriyo muniṁ palobhenti, tā su taṁ mā palobhayuṁ.
nāriyo → nariyo (pts) | nariyo → Baim nā- (pts note) | muniṁ → Bai -ni (pts note) palobhayuṁ → palobheyyuṁ (sya-all) | palobheyyuṁ → palobhayuṁ (sya-all note) | palobhayuṁ → Ba -bheyuṁ. (pts note) | tā su → tāsu (my)Frauen versuchen, einen Abgeklärten zu verführen – lass nicht zu, dass sie dich verführen!Virato methunā dhammā, hitvā kāme paropare;
paropare → parovare (bj, pts-vp-pli1); varāvare (sya-all) | paropare → parovare (cck: sī. pī.); varāvare (cck: syā.) | parovare → Baim paropare. (pts note)Halte dich von Geschlechtsverkehr fern, nachdem du hohe und niedere Sinnenfreuden hinter dir gelassen hast; Aviruddho asāratto, pāṇesu tasathāvare.sei nicht feindselig oder anhänglich gegenüber lebenden Geschöpfen, kräftig oder zart.Yathā ahaṁ tathā ete, yathā ete tathā ahaṁ;‚Wie ich bin, so sind sie; wie sie sind, so bin ich‘ – Attānaṁ upamaṁ katvā, na haneyya na ghātaye.
ghātaye → Bai ghāṭ-. (pts note)behandle andere wie dich selbst und töte weder, noch stifte zum Töten an.Hitvā icchañca lobhañca, yattha satto puthujjano;
icchañca lobhañca → icchañ ca lobhañ ca (pts)Indem er Begehren und Gier nach dem, woran gewöhnliche Menschen hängen, hinter sich lässt, Cakkhumā paṭipajjeyya, tareyya narakaṁ imaṁ.
tareyya → Bi dhār-. (pts note) | narakaṁ → Bai nā-. (pts note)würde jemand, dessen Auge klar ist, sich an die Übung machen und diesen Abgrund überqueren.Ūnūdaro mitāhāro, appicchassa alolupo;
ūnūdaro → onodaro (sya-all) | Ūnūdaro → Bai onodaro, Bm okodaro. (pts note) appicchassa → apapiccassa (bj) | appicchassa → appicch assa (pts)Mit leerem Magen, mäßig beim Essen, genügsam, nicht gierig, Sadā icchāya nicchāto, aniccho hoti nibbuto.
Sadā → sa ve (bj, pts-vp-pli1) | sadā → sace (bj); sa ve (pts) | Sadā → sa ve (cck: pī.) | ve → Cb sace, Baim sadā. (pts note) aniccho → Cb anicchā. (pts note)wahrhaft frei von Hunger in Bezug auf alle Wünsche, so ist er wunschlos, verloschen.Sa piṇḍacāraṁ caritvā, vanantamabhihāraye;
piṇḍacāraṁ → Cb piṇḍā-. (pts note) | sa piṇḍacāraṁ → sapiṇḍacāraṁ (bjt) vanantamabhihāraye → vanantambhihāraye (bj) | vanantamabhihāraye → vanantam abhihāraye (pts)Nachdem er um Almosen umhergezogen ist, begäbe er sich in den Wald; Upaṭṭhito rukkhamūlasmiṁ, āsanūpagato muni.
upaṭṭhito → Bai uppaṭṭhito. (pts note) āsanūpagato → Bi sāsan-. (pts note)der Abgeklärte näherte sich der Wurzel eines Baumes und nähme dort seinen Sitz.Sa jhānapasuto dhīro, vanante ramito siyā;
jhānapasuto → Ck kyāna-, Cb kkāyana-, Bm sajjhāna-. (pts note)Dieser Bedächtige, der begierig nach Vertiefung ist, fände im Wald Vergnügen. Jhāyetha rukkhamūlasmiṁ, attānamabhitosayaṁ.
attānamabhitosayaṁ → attānam abhitosayaṁ (pts)Er übte Vertiefung an der Wurzel eines Baumes und füllte sich mit Ekstase an.Tato ratyā vivasāne, gāmantamabhihāraye;
vivasāne → vivasane (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | vivasāne gāmantamabhihāraye avhānaṁ nābhinandeyya → vivasane ya (sya-all) | vivasāne gāmantamabhihāraye → vivasane gāmantam abhihāraye (pts) | vivasāne → vivasane (cck: sī. syā. pī.) | vivasane → Baim vivasāne. (pts note) gāmantamabhihāraye → ya (th) | gāmantamabhihāraye → gāmantam abhihāraye (pts)Wenn dann die Nach endete, begäbe er sich ins Dorf. Avhānaṁ nābhinandeyya, abhihārañca gāmato.
avhānaṁ → Cb Bi avhāraṁ (in Cb corr. to -hānaṁ). (pts note) abhihārañca → abhihārañ ca (pts)Er würde nicht begrüßen, gerufen zu werden, noch Gaben, die ihm aus dem Dorf gebracht würden.Na munī gāmamāgamma, kulesu sahasā care;
munī → muni (bj) | munī → Cb Baim -ni. (pts note) | āgamma → Ck -aṁ, Bi -ā. (pts note) | gāmamāgamma → gāmam āgamma (pts) sahasā → Bm sahaso. (pts note)Ein Abgeklärter, der zum Dorf gekommen ist, würde ohne Hast zwischen Familien umhergehen. Ghāsesanaṁ chinnakatho, na vācaṁ payutaṁ bhaṇe.
ghāsesanaṁ → Ck ghāsena, Bai ghāsesana-. (pts note) | chinnakatho → Bai cchinna-, Cb Bam -kato, (pts note) payutaṁ → Baim payuttaṁ. (pts note) | vācaṁ payutaṁ → vācampayuttaṁ (th) | vācaṁ → vācam (pts)Er würde schweigend auf Speise warten und auch keine Andeutungen machen.Alatthaṁ yadidaṁ sādhu, nālatthaṁ kusalaṁ iti;
yadidaṁ → yad idaṁ (pts) kusalaṁ iti → kusalāmiti (sya-all) | kusalaṁ → kusalām (pts) | kusalām → So Ckb Pj,; Bai -am, Bm -aṁ. (pts note) | iti → Ckb Pj. īti. (pts note)‚Ich habe etwas bekommen, das ist gut. ich habe nichts bekommen, das ist in Ordnung.‘ Ubhayeneva so tādī, rukkhaṁvupanivattati.
tādī rukkhaṁvupanivattati → tādi rukkhaṁ va upanivattati (bj) | tādī → Cb -iṁ, Baim -i. (pts note) | ubhayeneva → ubhayen eva (pts) rukkhaṁvupanivattati → rukkhaṁ va upanivattati (bj); rukkhaṁva upātivattati (sya-all); rukkhaṁvu'pativattati (mr) | rukkhaṁvupanivattati → rukkhaṁ va upanivattati (pts) | rukkhaṁvupanivattati → rukkhaṁvu’pativattati (cck: ka.); rukkhaṁva upātivattati (cck: syā.) | upanivattati → Bai upativattati. (pts note)In beiden Fällen unberührt, so kehrt er zu seinem Baum zurück.Sa pattapāṇi vicaranto, amūgo mūgasammato;
pattapāṇi → pattapāṇī (pts) | pattapāṇī → Baim -i. (pts note) | vicaranto → Bai caranto. (pts note) | sa pattapāṇi vicaranto → sapattapāṇī caranto (th) mūgasammato → mugasammato (bj)Mit der Schale in der Hand wandernd, nicht stumm, doch stumm erscheinend, Appaṁ dānaṁ na hīḷeyya, dātāraṁ nāvajāniyā.
hīḷeyya → hiḷeyya (sya-all) | appaṁ → Cb Bm appa-. (pts note) | hīḷeyya → Cb hīl-. (pts note) nāvajāniyā → nāvajāniya (bj, pts) | dātāraṁ → Ba dātā naṁ. (pts note) | nāvajāniya → Baim -yā. (pts note)so würde er auch eine winzige Gabe nicht gering schätzen noch auf den Spender herabschauen.Uccāvacā hi paṭipadā, samaṇena pakāsitā;Denn die Übung hat viele Aspekte, wie von dem Asketen erklärt. Na pāraṁ diguṇaṁ yanti, nayidaṁ ekaguṇaṁ mutaṁ.
diguṇaṁ → Pj. diguṇaṁ and duguṇaṁ (pts note) nayidaṁ → na idaṁ (bj, pts) | idaṁ → Baim na-y-idaṁ. (pts note) | ekaguṇaṁ → Cb ekaṁg-. (pts note) | nayidaṁ ekaguṇaṁ mutaṁ → na yidaṁ ekaguṇamuttaṁ (th)Er geht nicht zweimal zum andern Ufer, noch fällt er zurück, nachdem er einmal hinging.Yassa ca visatā natthi, chinnasotassa bhikkhuno;
natthi → n atthi (pts)Wenn ein Mönch sich um nichts schlingt und den Strom des Verlangens abgeschnitten Kiccākiccappahīnassa, pariḷāho na vijjati.
kiccākiccappahīnassa → Bai -kiccapa-. (pts note) pariḷāho → parilāho (bj) | pariḷāho → Cb paril-. (pts note)und all die verschiedenen Pflichten aufgegeben hat, ist kein Fieber in ihm zu finden.Moneyyaṁ te upaññissaṁ, khuradhārūpamo bhave;
moneyyaṁ te upaññissaṁ → moneyyante upaññissanti bhagavā (sya-all) | upaññissaṁ → upaññissan ti bhagavā (pts) | upaññissan → So Ckb Baim (in Ba upañhi-); Fsb. Pj. upaññassaṁ (=upaññasissaṁ). (pts note) | + → iti bhagavā (bjt) | moneyyaṁ → moneyyan (pts) khuradhārūpamo → iti bhagavā khūradhārūpamo (bj)Ich werde dich in der Abgeklärtheit schulen. übe, als würdest du an einer Messerschneide lecken. Jivhāya tālumāhacca, udare saññato siyā.
tālumāhacca → tālala āhacca (sya-all) | tālumāhacca → tāluṁ āhacca (bjt, pts)Zügele dich im Hinblick auf deinen Bauch mit gegen den Gaumen gepresster Zunge.Alīnacitto ca siyā, na cāpi bahu cintaye;
alīnacitto → alānacitto (pts)Sei nicht schwerfällig im Geist, denke nicht zu viel. Nirāmagandho asito, brahmacariyaparāyaṇo.
brahmacariyaparāyaṇo → brahmacariyaparāyano (bj, sya-all, pts) | brahmacariyaparāyano → Ba -cāriyapa-, Bi -cāripa-, Ck -parāyaṇo. (pts note)Sei frei von Fäulnis und ungebunden, weihe dich dem geistlichen Leben.Ekāsanassa sikkhetha, samaṇūpāsanassa ca;
Ekāsanassa → Bi ekāyanassa. (pts note) samaṇūpāsanassa → samaṇopāsanassa (sya-all, pts)Schule dich auf einem einsamen Sitz, sitze nahe bei Asketen; Ekattaṁ monamakkhātaṁ, eko ce abhiramissasi;
ekattaṁ → ekantaṁ (bj) | ekattaṁ → vaṇṇanāyaṁ ekantaṁ (sya-all note) | monamakkhātaṁ → monam akkhātaṁ (pts) ce abhiramissasi → ve abhiramissati (bj) | ce → ve (sya-all) | abhiramissasi → abhiramissati (pts) | ce → So Baim (Pj.); Ckb Fsb. ve. (pts note) | abhiramissati → Bi -si. (pts note)Einsamkeit ist Abgeklärtheit, so heißt es. wenn du Einsamkeit begrüßt, Atha bhāhisi dasadisā.
bhāhisi → bhāsihi (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | bhāhisi dasadisā → bhāsihi dasa disā (sya-all, pts) | bhāhisi → bhāsihi (cck: sī. syā. pī.) | bhāsihi → Bim bhāhisi. (pts note)erleuchtest du die zehn Himmelsrichtungen.Sutvā dhīrānaṁ nighosaṁ, jhāyīnaṁ kāmacāginaṁ;
nighosaṁ → nigghosaṁ (my, bjt, th, pts) kāmacāginaṁ → kāmavāgīnaṁ (bj) | jhāyīnaṁ → Bai -inaṁ. (pts note) | kāmacāginaṁ → Cb Bm -īnaṁ. (pts note)Wenn er die Worte der Bedächtigen gehört hat, der Meditierenden, die sinnliches Verlangen aufgegeben haben, Tato hiriñca saddhañca, bhiyyo kubbetha māmako.
saddhañca → saddhañña (bj) | saddhañ → Cb saccañ. (pts note) | hiriñca saddhañca → hiriñ ca saddhañ ca (pts) kubbetha → Ba bruhetha, Bi kruppetha. (pts note)würde jemand, der mir nachfolgt, gewissen und Vertrauen umso mehr entwickeln.Taṁ nadīhi vijānātha, sobbhesu padaresu ca;
Tan → Baim taṁ. (pts note) | nadīhi → Bi -bhi. (pts note)Verstehe dies nach der Art, wie Ströme in Klüften und Spalten fließen: Saṇantā yanti kusobbhā, tuṇhī yanti mahodadhī.
kusobbhā → kussobbhā (bj, pts-vp-pli1); kusubbhā (sya-all) | saṇantā → sanantā (sya-all) | kusobbhā → kussubbhā (cck: sī.) | saṇantā → So Ckb Bm; Bi suṇ-, Ba Fsb. san-. (pts note) | kussobbhā → Baim kusubbhā (Bai -mbh-). (pts note) yanti mahodadhī → yāti mahodayi (bj) | mahodadhī → mahodadhi (sya-all) | yanti mahodadhī yadūnakaṁ → yāti mahodadhi yad ūnakaṁ (pts) | tuṇhī → Baim -i. (pts note) | yāti → Baim yanti. (pts note) | tuṇhī yanti → tuṇhīyanti (my)Die kleinen Bäche fließen rauschend, doch still fließen die großen Ströme.Yadūnakaṁ taṁ saṇati, yaṁ pūraṁ santameva taṁ;
saṇati → sanati (sya-all) | saṇati → So Ck Bam; Cb saṇāti, Bi bhaṇati, Fsb. san-. (pts note) | yadūnakaṁ → yad ūnakaṁ (pts) pūraṁ santameva → puraṁ sattameva (bj) | taṁ → Cb Baim naṁ. (pts note) | santameva → santam eva (pts)Was leer ist, rauscht; was voll ist, ist im Frieden. Aḍḍhakumbhūpamo bālo, rahado pūrova paṇḍito.
aḍḍhakumbhūpamo → Ck -kubbhu-, Bai -kumbhu-. (pts note) pūrova → pūro va (pts)Der Tor ist wie ein halb gefüllter Krug, der Kluge wie ein bis an den Rand gefüllter See.Yaṁ samaṇo bahuṁ bhāsati, upetaṁ atthasañhitaṁ;
bahu → Baim -uṁ. (pts note) atthasaṁhitaṁ → Bai -saññitaṁ, Bm -sañhitaṁ. (pts note)Wenn der Asket viel spricht, ist es zielführend und bedeutsam: Jānaṁ so dhammaṁ deseti, jānaṁ so bahu bhāsati.Wissend lehrt er den Dhamma, wissend spricht er viel.Yo ca jānaṁ saṁyatatto, jānaṁ na bahu bhāsati;
saṁyatatto → samaṁ yutto (bj); yatatto (pts) | yatatto → So Ckb Pj. (in Cb satatto); Baim Fsb. saṁyatatto. (pts note) na → Ba jānā naṁ. (pts note) | bahu → Bai -uṁ. (pts note)Doch wer sich wissend selbst beherrscht, wer wissend wenig spricht, Sa munī monamarahati, sa munī monamajjhagā”ti.
munī → muni (bj, sya-all) | monamarahati → monam arahati (pts) munī → muni (bj) | munī monamajjhagāti → muni monamajjhaggāti (sya-all) | munī → Bai -i. (pts note) | ti → Bai add Bhagavā ti. (pts note) | monamajjhagāti → monam ajjhagā ti nalakasuttaṁ niṭṭhitaṁ dvayatānupassanāsutta (pts)dieser Abgeklärte ist der Abgeklärtheit würdig, dieser Abgeklärte hat Abgeklärtheit erlangt.“
Nālakasuttaṁ ekādasamaṁ.
+ → niṭṭhitaṁ (my) | ekādasamaṁ → niṭṭhitaṁ (bjt) | + → suttanipāte tatiyassa mahāvaggassa dvādasamaṁ dvayatānupassanāsuttaṁ (th)